Wszelkie informacje przygotowane zostały w oparciu o podręczniki: Prawo Międzynarodowe Publiczne autorstwa A. Łazowskiego i A. Zawidzkiej oraz R. Bierzanka i J. Symonidesa



Pobieranie 293.92 Kb.
Strona1/7
Data02.05.2016
Rozmiar293.92 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7
Materiał, którym zajmiemy się na zajęciach, ze względu na ilość spotkań został znacznie ograniczony chciałbym jednak, aby ta strona pozwoliła Państwu na poszerzenie swoich wiadomości a niejako przy okazji na lepsze przygotowanie się do egzaminu.  Strona ta jest dopiero w budowie dlatego zachęcam do jej systematycznego odwiedzania. Postaram się, aby z tygodnia na tydzień pojawiały się na niej nowe informacje, które pozwolą Państwu lepiej zrozumieć złożoną problematykę prawa międzynarodowego publicznego. Podczas zajęć skupimy się na kwestii podmiotowości prawno-międzynarodowej. Zanim jednak zajmiemy się 
podmiotami prawa międzynarodowego kilka słów poświęćmy istocie prawa międzynarodowego publicznego.


Wszelkie informacje przygotowane zostały w oparciu o podręczniki: Prawo Międzynarodowe Publiczne autorstwa A. Łazowskiego i A. Zawidzkiej oraz 
R. Bierzanka i J. Symonidesa. 

Powszechnie przyjmuje się, iż prawo międzynarodowe publiczne to szczególnego rodzaju system prawny, który tworzy zasady oraz mechanizmy współpracy państw, organizacji międzynarodowych oraz innych uznanych podmiotów tegoż systemu prawnego. Musimy przy tym pamiętać o odróżnieniu tego systemu prawa od prawa międzynarodowego prywatnego i prawa Wspólnot Europejskich.



Prawo międzynarodowe prywatne to element prawa wewnętrznego każdego państwa
regulujący kwestie prywatnoprawne powstające na styku różnych krajowych systemów prawnych.

Odrębnym zagadnieniem jest rozróżnienie prawa międzynarodowego publicznego od 


prawa Wspólnot Europejskich. Kwestia ta jest przedmiotem sporów doktrynalnych,
które aktualnie nie pozwalają na udzielenie jasnej odpowiedzi na pytanieczy prawo Wspólnot Europejskich to część prawa międzynarodowego publicznego, czy też zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest to nowy system prawny. Wydaje się, iż w miarę rozwoju europejskiego prawa wspólnotowego oraz zasad jego stosowania coraz bardziej uprawniona wydaje się teza, że mamy tutaj  do czynienia z zupełnie nowym porządkiem prawnym, który wykształcił się na gruncie regulacji prawno międzynarodowych. 

Nie ulega wątpliwości, iż podmiotami prawa międzynarodowego publicznego są przede wszystkim państwa. Co więcej, praktycznie do drugiej połowy XX wieku państwa były powszechnie uważane za jedyny podmiot interesującego nas porządku prawnego. Dopiero zmiany, jakie zaistniały po drugiej wojnie światowej spowodowały, iż w pierwszej kolejności uznano podmiotowość prawnomiędzynarodową organizacji międzynarodowych.

Co prawda w regulacjach prawa międzynarodowego publicznego nie znajdziemy definicji podmiotu prawa międzynarodowego istnieje jednak obszerna literatura, która tę kwestię szczegółowo wyjaśnia. Zdaniem Wojciecha Góralczyka podmiotem prawa międzynarodowego jest ten, kto posiada prawa i obowiązki wynikające bezpośrednio 
z prawa międzynarodowego. 

Biorąc pod uwagę charakter podmiotowości prawno-międzynarodowej można dokonać podziału podmiotów prawa międzynarodowego na dwie kategorie: 


podmiotów o charakterze pierwotnym, pełnym i suwerennym oraz podmiotów o charakterze  pochodnym, niepełnym i nie suwerennym. Do pierwszej z nich zalicza się jedynie państwa. 
Podmiotowość międzynarodowa pozostałych podmiotów ma charakter pochodny i przysługuje tylko w takim zakresie, w jakim została nadana przez państwa, czyli jest ograniczona. 

Podmioty prawa międzynarodowego:

1. Państwa - ich podmiotowość ma charakter pierwotny i przysługuje im z samego faktu istnienia. 
Ma również pełny zakres. 
2. Organizacje międzynarodowe - zarówno współczesna praktyka, jak i doktryna i orzecznictwo sądów międzynarodowych potwierdzają, iż międzynarodowe organizacje międzyrządowe mogą być podmiotami prawa międzynarodowego. Podmiotowość ta ma charakter pochodny, bowiem zakres zdolności do działań prawnych jest ograniczony postanowieniami umowy założycielskiej. 
 3. Stolica Apostolska - Charakterystyczna jest dwoistość Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan, która może prowadzić do tezy, iż mamy tu do czynienia z dwoma odrębnymi podmiotami prawa międzynarodowego. Mianem Stolicy Apostolskiej określa się centralne organy kościoła katolickiego, natomiast państwo Watykan jest swoistą jednostką geopolityczną utworzona na mocy postanowień Traktatu Laterańskiego 
zawartego między Stolicą Apostolską a Włochami. Należy dodać, iż obie te jednostki 
łączy osoba Papieża. Stolica Apostolska zawiera konkordaty czyli umowy regulujące kwestie statusu kościoła katolickiego w państwach stronach umowy. 
4. Osoby fizyczne - ich podmiotowość jest przedmiotem rozbieżnych opinii w doktrynie.
Wydaje się jednak, że można mówić o nich jako o podmiotach prawa międzynarodowego 
z dwóch powodów. Po pierwsze współcześnie osoby fizyczne mają prawo do składania petycji do różnych instytucji międzynarodowych np. prawo skargi do Europejskiego 
Trybunału Praw Człowieka. Po drugie po drugiej wojnie światowej rozwinęła się także 
koncepcja odpowiedzialności międzynarodowej osób fizycznych. Pierwszym jej przejawem był proces zbrodniarzy wojennych przed trybunałami w Norymberdze i Tokio współcześnie zaś dobrym przykładem jest Międzynarodowy Trybunał Karny z siedzibą w Hadze. 
5. Osoby prawne - co do zasady przyjmuje się, że nie są one podmiotami prawa międzynarodowego. 
Niektórzy autorzy wskazują jednak, że umowy zawierane między państwami a podmiotami gospodarczymi mogą mieć w pewnych sytuacjach cechy "międzynarodowo -prawne" i w tym kontekście można rozważyć ewentualną podmiotowość tych osób prawnych. W szczególności  trzeba zwrócić uwagę na Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych czy Międzynarodową Organizację Łączności Satelitarnej (INTELSAT). 
6. Inne podmioty - W szczególnych sytuacjach przyjmuje się, że naród, powstańcy i strona wojująca mogą zostać uznane za podmioty prawa międzynarodowego. 

Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego.



Elementy państwa

Tradycyjnie przyjmuje się, że dla zaistnienia państwa konieczne jest łączne zaistnienie 


następujących zasadniczych elementów:
1. Terytorium - obejmuje ono określony obszar lądowy, morski, wnętrze ziemi oraz przestrzeń powietrzną.Należy podkreślić, ze dla powstania państwa nie jest niezbędne posiadanie w pełni uregulowanych kwestii granicznych. 
2, Ludność - drugim atrybutem państwa jest stale zamieszkująca ludność.
3.Organy władzy państwowej - przy czym pamiętać należy, ze nie wystarczy samo jedynie posiadanie organów. Niezbędne jest bowiem sprawowanie efektywnej władzy nad terytorium i zamieszkująca je ludnością.
4. Zdolność do utrzymywania stosunków z innymi państwami - chodzi tutaj z jednej strony o niezależność państwa od innych państw w zakresie podejmowanych działań a z drugiej strony o możliwość utrzymywania stosunków z innymi państwami wynikająca z uznania danego państwa przez inne państwa i organizacje międzynarodowe. 

Rodzaje państw

Ze względu na strukturę wewnętrzną państwa można wyróżnić państwa jednolite i złożone. 


1. Państwa jednolite
to te, które na arenie międzynarodowej występują jako jeden podmiot np. Polska, Czechy, Słowacja, Węgry. 
2. Państwa złożone z kolei to te, których poszczególne części składowe mogą w ograniczonym stopniu występować na arenie międzynarodowej.  Szczególnym przypadkiem takiego państwa był swego czasu ZSRR, którego poszczególne republiki związkowe miały określone kompetencje w zakresie stosunków międzynarodowych. Wśród państw złożonych wyróżniamy z kolei federacje (państwa związkowe) np. USA, Meksyk, Brazylia, Wenezuela i konfederacje (związki państw) np. Związek Niemiecki w latach 1815-1866 które różnią się miedzy sobą zakresem kompetencji poszczególnych części składowych tych państw. 

Ze względu na kryterium geograficzne a ściślej mówiąc ze względu na dostęp do morza wyróżniamy państwa o niekorzystnym położeniu geograficznym, państwa archipelagowe oraz państwa śródlądowe. 



1. Państwa o niekorzystnym położeniu geograficznym to zgodnie z postanowieniami 
Konwencji Praw Morza państwa nadbrzeżne łącznie  z państwami położonymi nad morzami zamkniętymi i półzamkniętymi np. Polska, Niemcy, Szwecja
2. Państwa archipelagowe to państwa składające się w całości z jednego lub wielu archipelagów czyli wysp, łączących je wód i innych elementów np. Indonezja
3. Państwa śródlądowe to państwa bez dostępu do morza np. Czechy, Węgry, Białoruś.

Sposoby powstania i upadku państwa

Do upadku i powstania państwa może dojść w rozmaity sposób.


1. Zjednoczenie państw - w tym przypadku państwa te przestają być podmiotem
prawa międzynarodowego zaś w ich miejsce tworzone jest nowe państwo 
np. powstanie Tanzanii z połączenia Tanganiki i Ludowej Republiki Zanzibaru i Pemby.
2. Inkorporacja państwa przez inne państwo - w jej wyniku jedno z państw uprzednio
istniejących przyłącza się do drugiego państwa tracąc tym samym podmiotowość 
międzynarodową np. przyłączenie do Republiki Federalnej Niemiec wschodnich 
landów należących uprzednio do NRD.
3. Rozpad państwa - w jego wyniku dochodzi do powstania zupełnie nowych państw
np. rozpad Czechosłowacji, kiedy to powstała Republika Czeska i Republika Słowacka. 
4. Secesja - ma ona miejsce wtedy, gdy w wyniku odłączenia się części terytorium 
powstaje nowe państwo, jednocześnie nadal zaś istnieje państwo poprzednik 
np. powstanie Singapuru w wyniku odłączenia się od Malezji.
5. Niepodległość terytoriów zależnych - ma miejsce wtedy, gdy dotychczasowe terytorium niesamodzielne uzyskuje niepodległość i w ten sposób powstaje nowe państwo jako podmiot prawa międzynarodowego. 

Identyczność i ciągłość państwa

Nie każde zmiany zachodzące w państwie prowadzą do jego upadku. Zgodnie  z powszechnie akceptowaną zasadą domniemania ciągłości państw, państwo jest podmiotem prawa międzynarodowego do momentu, w którym nie zostanie dokonane stwierdzenie 


o jego definitywnym upadku. W doktrynie prawa międzynarodowego wyróżnia się szereg zdarzeń, których zajście nie prowadzi do upadku państwa. Zaliczamy do nich: zmianę nazwy państwa, zmiany terytorialne, zmiany ludnościowe czy zmianę rządów. 

Sukcesja państw

Przez sukcesję należy rozumieć zastąpienie jednego państwa przez inne państwo w zakresie odpowiedzialności za międzynarodowe stosunki czy terytorium.  Państwo, które zostaje zastąpione  określane jest jako poprzednik zaś państwo zastępujące nosi nazwę państwa sukcesora. W zależności od zakresu zmian wyróżnia się sukcesję całkowitą oraz sukcesję częściową. 


1. Sukcesja całkowita - ma miejsce wtedy, gdy państwo poprzednik przestaje istnieć
 ( np. na skutek zjednoczenia lub rozpadu).
2. Sukcesja częściowa - występuje z kolei wtedy, gdy państwo poprzednik istnieje nadal,
lecz władza nad częścią terytorium zostaje przekazana na rzecz państwa sukcesora 
( np. na skutek cesji lub secesji). 

Problematyka sukcesji była przedmiotem prac kodyfikacyjnych Komisji Prawa Międzynarodowego. 


W ich wyniku przyjęte zostały dwie konwencje: 
1. Konwencja wiedeńska o sukcesji państw w odniesieniu do umów 
międzynarodowych - 1978 r.
2. Konwencja wiedeńska o sukcesji państw w odniesieniu do mienia państwowego, 
archiwów oraz długów państwowych - 1983 r.

Problematyka sukcesji państw w odniesieniu do umów międzynarodowych jest rozmaicie traktowana przez praktykę państw. Odpowiednie uregulowania zawarte zostały również w Konwencji wiedeńskiej z 1978 r.  W praktyce stosowane są 4 podstawowe zasady:


1. tabula rasa - nowo powstałe państwo nie jest związane żadnymi postanowieniami umownymi.
2. zasada prawa wyboru - nowo powstałe państwo dokonuje selekcji umów, którymi chce być związane.
3. zasada kontynuacji z prawem do wypowiedzenia - dochodzi do generalnej sukcesji
zobowiązań umownych, jednak państwu nowo powstałemu oraz pozostałym stronom przysługuje prawo wypowiedzenia.
4. zasada prawa do namysłu - koncepcja ta podobna jest do zasady kontynuacji,
tyle że określony jest czas, w jakim państwo to powinno podjąć decyzję w przedmiocie sukcesji.

Uznanie w prawie międzynarodowym

Uznanie można zdefiniować, jako akt jednostronny, na mocy którego podmiot prawa
międzynarodowego - zazwyczaj państwo, niekiedy organizacja międzynarodowa - oświadcza wyraźnie lub w sposób dorozumiany, iż jakaś sytuacja lub stan faktyczny 
jest zgodny z prawem międzynarodowym.

Przedmiotem uznania mogą być m.in. państwo, rząd, zmiany terytorialne, strona wojująca
 lub naród w procesie walki o niepodległość. W praktyce największe znaczenie przypisuje się uznaniu nowo powstałego państwa oraz uznaniu rządu. Z uznaniem rządu najczęściej mamy do czynienia w przypadku powstania rządu na drodze niekonstytucyjnej np. poprzez zamach stanu, bądź też w przypadku rządu działającego na emigracji.

Podmiotem uznającym jest zazwyczaj państwo, albo też grupa państw (uznanie zbiorowe). W pewnych sytuacjach uznania dokonuje również organizacja międzynarodowa. 

W związku z kwestią legalności dochodzenia do władzy nowych rządów pojawiły się


 na początku XX wieku dwie podstawowe koncepcje określane mianem doktryny Tobara i doktryny Estrady.
1. doktryna Tobara zakłada, że uznaniu nie powinny podlegać rządy, które doszły do władzy na drodze rewolucyjnej.
2. doktryna Estrady stwierdza, iż państwa winny utrzymywać ze sobą 
stosunki dyplomatyczne tak długo, jak jest to możliwe bez względu na zmiany kolejnych rządów.

Należy pamiętać o obowiązku nieuznawania sytuacji, do których doszło w wyniku działań 


sprzecznych z prawem międzynarodowym. Początek tej zasadzie dała tzw. doktryna Stimsona, zgodnie z którą USA nie uznawały żadnej sytuacji, która pozostawałby w sprzeczności z paktem Brianda-Kelloga. W praktyce Rada Bezpieczeństwa ONZ podejmowała rezolucje wzywające państwa członkowskie do nieuznawania wskazanych sytuacji, do których doszło z naruszeniem prawa międzynarodowego np. aneksja Kuwejtu przez Irak w 1990 r. 

Zgodnie z kryterium formy uznanie państwa może przybrać postać uznania de iure i uznania de facto. 


1. uznanie de iure ma charakter pełny i ostateczny.
2. uznanie de facto ma charakter prowizoryczny i tymczasowy i wskazuje, że państwo uznające z rozmaitych powodów nie uważa za stosowne dokonanie uznania pełnego.

Zgodnie z kryterium sposobu uznanie państwa może być dokonane w sposób wyraźny lub dorozumiany.


1. uznanie wyraźne może nastąpić np. w formie specjalnej noty.
2. uznanie dorozumiane (per facta concludentia) polega na konsekwentnym postępowaniu państwa uznającego nie pozostawiającym wątpliwości co do uznania 
np. przez nawiązanie stosunków dyplomatycznych. 

Bardzo istotne znaczenie ma także sam moment uznania. W niektórych sytuacjach możemy mieć bowiem do czynienia z uznaniem przedwczesnym lub też z uznaniem spóźnionym. 


1. uznanie przedwczesne zachodzi w sytuacji, gdy obiektywne przesłanki nie wskazują
 na zaistnienie faktów uzasadniających uznanie, np. władze nowo powstałego państwa
 nie sprawują kontroli nad całością terytorium. W ostatnich latach przykładem może 
być uznanie przez państwa Wspólnoty Europejskiej niektórych państw powstałych po rozpadzie Jugosławii np. Chorwacji pomimo, że jej władze nie kontrolowały jeszcze w całości terytorium państwa. 
2. uznanie spóźnione ma z kolei miejsce w sytuacji, gdy następuje po zaistnieniu
 przesłanek uznania np. fakt nieuznawania przez państwa zachodnie NRD do 1973 r. 

Ostatni problem dotyczy skutków prawnych uznania. Biorąc pod uwagę to kryterium


możemy wyróżnić uznanie o charakterze konstytutywnym i deklaratoryjnym. 
1. uznanie o charakterze konstytutywnym tworzy nowy stan prawny.
2. uznanie o charakterze deklaratoryjnym potwierdza jedynie pewien zaistniały stan. 

 Terytorium, jako konstytutywny element państwa.



Definicja terytorium

Terytorium definiujemy, jako "określony obszar geograficzny" lub "przestrzeń, w której działają państwa i inne podmioty prawa międzynarodowego".  W doktrynie prawa międzynarodowego wyróżniamy dwie podstawowe kategorie: terytoria państwowe i terytoria nie podlegające suwerenności państwowej. 




1. Terytorium państwowe
jest trójwymiarową przestrzenią, w której dane państwo sprawuje suwerenną władzę. 
Przestrzeń terytorium państwowego tworzą: obszar lądowy, obszar morski, wnętrze ziemi pod obszarem lądowym i morskim oraz przestrzeń powietrzna nad obszarem lądowym i morskim. 
a) obszar lądowy traktowany jest jako najważniejsza część terytorium państwowego. Terytorium lądowe państwa może być jednolite (ciągłe) lub rozczłonkowane, czyli obejmujące także wyspy oddzielone od głównego terytorium morzem pełnym oraz tzw. enklawy i półenklawy. 
Enklawą nazywa się fragment obszaru lądowego otoczony przez terytorium innego państwa.
W przypadku, gdy fragment ten posiada wybrzeże morskie, mówimy o istnieniu półenklawy. 
b) obszar morski
państwa stanowią wody przybrzeżne, czyli wody wewnętrzne i morze 
terytorialne oraz tzw. wody archipelagowe (w przypadku państw tworzących archipelag). 
Musimy przy tym pamiętać, że istnieją tzw. państwa śródlądowe, pozbawione dostępu do morza, a co za tym idzie nie posiadające terytorium morskiego. 
c) zasięg władzy państwowej dotyczący wnętrza ziemi zdeterminowany jest jedynie 
możliwościami technicznymi i teoretycznie może sięgać aż do środka kuli ziemskiej. 
d) w skład terytorium państwowego wchodzi także przestrzeń powietrzna nad terytorium 
lądowym i morskim. Górna granica przestrzeni powietrznej państwa nie została dotychczas określona w sposób wiążący. 


2. Terytoria nie podlegające suwerenności państwowej - jako szczególną kategorię tych terytoriów wymienia się tzw. państwa zależne, które posiadają pewne atrybuty suwerenności, ale w stosunkach międzynarodowych reprezentowane są przez inne państwa. Terytoriami zależnymi są protektoraty. Tworzy się je w umowie międzynarodowej, w której jedno państwo zrzeka się w całości lub części swej zdolności do działania na forum międzynarodowym na rzecz państwa protektora. 
Przykładem współczesnego protektoratu jest Bhutan, który przekazał Indiom część praw związanych z reprezentowaniem go w stosunkach międzynarodowych. 

Zasada zwierzchnictwa terytorialnego

Zwierzchnictwo terytorialne jest formą wykonywania przez państwo suwerennej władzy na swoim terytorium. Zgodnie z tą zasadą wszystkie osoby i rzeczy znajdujące się na terytorium państwa podlegają jego władzy i prawu. Szczególną formą zwierzchnictwa terytorialnego jest historyczna instytucja kondominium. Polega ona na tym, że państwa mogą zawrzeć umowę, na mocy której sprawują wspólnie zwierzchnictwo  nad danym terytorium. Przykładem jest Sudan, który do 1955 r. podlegał zwierzchnictwu Egiptu i Wielkiej Brytanii. 

Wykonywanie zwierzchnictwa terytorialnego może podlegać ograniczeniom


wynikającym z prawa zwyczajowego lub umów międzynarodowych. Najważniejsze z tych
ograniczeń określa zasada poszanowania suwerenności terytorialnej innych państw.
Zgodnie z nią państwo nie może wykorzystywać swojego terytorium w sposób 
wyrządzający szkodę innemu państwu. Szczególnymi ograniczeniami wykonywania
zwierzchnictwa terytorialnego są:
1. Demilitaryzacja - Całkowita demilitaryzacja danego terytorium polega na wprowadzeniu zakazu przebywania i stacjonowania na tym terytorium jakichkolwiek formacji wojskowych, z wyjątkiem oddziałów porządkowych. Ponadto w strefie zdemilitaryzowanej nie można budować nowych urządzeń wojskowych, a istniejące należy zniszczyć. Przykładem demilitaryzacji częściowej jest tworzenie stref bezatomowych, w których nie można umieszczać broni nuklearnej. 

2. Neutralizacja - Na terytoriach zneutralizowanych obowiązuje zakaz prowadzenia jakichkolwiek działań wojennych. Ponadto obszary te nie powinny być wykorzystywane jako baza do prowadzenia operacji wojskowych. Neutralizację szczególnie często stosuje się wobec międzynarodowych dróg wodnych. Obszarami zneutralizowanymi są m.in. Kanał Panamski i Kanał Sueski. Niektóre obszary zneutralizowane podlegają jednocześnie demilitaryzacji. Terytoriami zneutralizowanymi i zdemilitaryzowanymi są m.in.: Antarktyka oraz wyspy Alandzkie. 


3. Bazy wojskowe, czyli stacjonowanie obcych wojsk - Stacjonowanie obcych wojsk jest dość daleko idącym ograniczeniem zwierzchnictwa terytorialnego, dlatego tez występuje stosunkowo rzadko i ma zwykle charakter czasowy. Kwestia zakresu jurysdykcji uregulowana jest zwykle w umowie międzynarodowej zawartej przez państwo pobytu i przynależności. Utworzenie stałej bazy wojskowej może wiązać się z przekazaniem innemu państwu pełnej jurysdykcji nad obszarem bazy ( w taki sposób uregulowano m.in. status amerykańskiej bazy wojskowej w Guantanamo na Kubie). Podstawowymi cechami bazy wojskowej są:
a) władza terytorialna na terenie bazy,
b) prawo łączności z bazą przez terytorium przylegające,
c) pobyt na terenie bazy obcych sil zbrojnych.


4. Dzierżawa - Instytucja dzierżawy polega na czasowym użytkowaniu części terytorium danego państwa przez inne państwo. Warunki dzierżawy określone są w umowie międzynarodowej. Najbardziej znaną współczesną dzierżawą był Hongkong, do 1997 r. administrowany przez Wielką Brytanię. 

Nabycie terytorium

Współcześnie wszystkie zmiany terytorialne, takie jak nabycie i utrata terytorium muszą być zgodne z zasadą integralności terytorialnej państw i nienaruszalności granic państwowych oraz z zakazem użycia siły w stosunkach międzynarodowych. Niedozwolone jest zatem przejęcie tytułu prawnego do terytorium w wyniku zawojowania czyli podboju oraz aneksji, które przed I wojną światową uznawane były za legalne sposoby nabycia terytorium. 



Nabycie terytorium oznacza rozciągnięcie nań zwierzchnictwa danego państwa. Sposoby
nabycia terytorium dzieli się najczęściej na pierwotne i pochodne. Nabycie pierwotne następuje wówczas, gdy państwo uzyskuje tytuł prawny do terytorium, które w momencie nabycia nie podlega suwerenności żadnego państwa. Pierwotnymi sposobami nabycia terytorium są: zawłaszczenie terytorium niczyjego (terra nullus) oraz przyrost. Współcześnie pierwotne nabycie terytorium występuje stosunkowo rzadko. 
Dane terytorium może zostać zawłaszczone, jeżeli nie podlega zwierzchnictwu terytorialnemu żadnego państwa bądź wówczas, gdy zostało porzucone przez poprzedniego suwerena. Przyrost terytorium może być wynikiem zmian geograficznych spowodowanych siłami przyrody bądź działalnością człowieka. 
Powiększenie terytorium lądowego i idące za tym przesunięcie granicy morza terytorialnego w głąb morza pełnego może nastąpić w rezultacie:
a) naniesienia przez rzekę osadów tworzących deltę u jej ujścia,
b) obniżenia poziomu morza wskutek ruchów tektonicznych,
c) powstania wyspy w wyniku wybuchu wulkanu na morzu terytorialnym,
d) poprzez budowę urządzeń portowych i osuszanie części morza terytorialnego. 

Nabycie pochodne polega natomiast na przejęciu terytorium, które należało wcześniej do innego państwa lub było przez nie administrowane. najczęściej stosowanym sposobem pochodnego nabycia terytorium jest cesja. Cesja terytorialna polega na przekazaniu praw suwerennych do danego terytorium przez jedno państwo (cedenta) drugiemu państwu (cesjonariuszowi). Warunki cesji określone są w umowie zawartej między cedentem a cesjonariuszem. 


Cesja terytorialna może być odpłatna lub wzajemna. Cesja odpłatna polega na przekazaniu danego terytoriumw zamian za określoną kwotę pieniędzy i w tym sensie podobna jest do umowy kupna-sprzedaży. Należyjednak podkreślić, że cesja stanowi przekazanie zwierzchnictwa terytorialnego, a nie własności w rozumieniu prawa cywilnego. Najbardziej znanymi przykładami cesji odpłatnej było nabycie przez Stany Zjednoczone Luizjany od Francji w 1803 r. i Alaski od Rosji w 1867 r. 
  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna