Wychowanie jest realizowane nie tylko przez instytucje do tego powołane. Jest szeroko powiązane z życiem



Pobieranie 191.99 Kb.
Strona1/3
Data08.05.2016
Rozmiar191.99 Kb.
  1   2   3

WSTĘP

Wychowanie jest realizowane nie tylko przez instytucje do tego powołane. Jest szeroko powiązane z życiem.



  • szeroka perspektywa

  • interdyscyplinarne spojrzenie (socjologia, ekonomia, polityka społ.)

Pedagogika była do pewnego okresu nie-podmiotowa i zajmowała się kontrolowaniem. Pedagogika społ. zaoferowała dialog zamiast kontroli. Człowieka traktowała jako podmiot, indywiduum. Z dialogiem łączy się współpraca, współdziałanie. Pedagogika społ. opiera się na jednostce rozumianej jako osoba ludzka. Jest dyscypliną zorientowaną praktycznie (nie jest socjotechniką). Ustala prawa, które rządzą procesem wychowania.
Lektura:
P. Wroczyński "Pedagogika społeczna" 1985;

  1. Kamiński "Funkcje pedagogiki społecznej" - twórca Szarych Szeregów "Kamienie na szaniec"

E. Trępała, M. Cichosz "Funkcjonowanie i kierunki rozwoju pedagogiki społ. w Polsce"
Co to jest pedagogika społeczna (PS) ?
1907 - pierwsza w Polsce odpowiedziała na to pytanie Helena Radlińska, później Aleksander Kamiński i R. Wroczyński- tworzący w okresie PRL-u. W dzisiejszej sytuacji ma miejsce tzw. "migotanie znaczeń" - nie ma jednej, jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie; proces stawania się;
Pojęcie i zadania PS
W pedagogice jest zgoda, co do tego, że proces wychowania jest stymulowany:

  • czynnikami wewnętrznymi (cechy psychofizyczne, wyposażenie biologiczne, genetyczne, itd.);


Wpływy społeczno-kulturowe


  • oddziaływania całej rzeczywistości, z którą jednostka wchodzi w kontakt;




  1. wpływy o charakterze ludzkim (interakcje, relacje z innymi jednostkami, grupami, środowiskami społecznymi czy kulturowymi);

  2. wpływy rzeczowe (wpływ gospodarki, warunków socjalno-bytowych, środowiska kulturowego); nowa gospodarka globalna i jej wpływ na edukację.

  3. wpływy kulturowe (tzw. kultury duchowej - idee, wierzenia, sztuka; kultury materialnej - architektura, stan sieci gazowych, itp.)

  4. wpływ środowiska naturalnego (środowisko przyrodnicze, bardzo szeroko rozumiane);

PS na ten (ww.) obszar rzeczywistości patrzy pod następującym kątem:



  • pyta o to jakie wartości edukacyjne, rozwojowe są zawarte w tych czynnikach zewnętrznych;

  • (in.) pyta o źródła wpływów edukacyjnych występujących w środowisku, wpływu społeczno-kulturowego; zwraca się z intencją praktyczną: co można przebudować, ulepszyć by podnieść je na wyższy poziom (kwestia poznawcza i praktyczna - jak zmienić?); natomiast w sytuacji optymalnie ulepszonej pyta: Jak utrzymać dany stan ?

a) teoretyczny punkt widzenia

b)

c) praktyczny punkt widzenia ulepszyć



d) utrzymać

Optymalizowanie metodyki pracy wychowawczo-opiekuńczej; Trzeba harmonizować obie strony. Teoria (namysł) musi poprzedzać praktykę;
(R. Wroczyński) - przedmiotem PS jest "rodzaj i jakość bodźców rozwojowych oddziałujących na wychowanka w jego otoczeniu społecznym";
PS zajmuje się relacjami środowisko - wychowanie;


relacje wzajemne



Środowisko Wychowanie


ZADANIA PS


  1. rejestracja, opis, diagnoza tych wpływów i skutki oddziaływań dla rozwoju jednostki;




  1. pytanie o aktywność jednostki w środowisku (jak oddziałują, zmieniają, organizują, wpływają na środowisko);

  • PS stara się określić bariery, utrudnienia, czynniki hamujące rozwój oraz ustalić środki i sposoby za pomocą których można te braki wyrównać;

  • PS jest dyscypliną teoretyczno-praktyczną; (Niebezpieczeństwo istnieje w redukowaniu członu teoretycznego. Z całym szacunkiem dla możliwości sprawczych gdyby ona nie była oparta na refleksji teoretycznej byłaby nietrafna, przynosząca złe skutki. Gdyby tak było PS sprowadzona zostałaby do socjotechniki a pedagogika jest refleksją nad całym człowiekiem. Doświadczenie z praktyki nie znalazłoby celu w formułowaniu praw (wcześniej prawidłowości);




  1. zadanie wypływające w związku ze zmiana polityczno-ekonomiczną (pojawiło się z zewnątrz, z życia

  • wspieranie procesu demokracji (która nie powstaje automatycznie; demokracja pojawia się wtedy gdy jest wartością przyjętą przez ludzi), bez zinterioryzowania jest protodemokracją;

Są to zadania czysto edukacyjne:

  • kształtowanie wartości (dialog, państwo prawa);

  • kształtowanie postaw podmiotowych (samodzielnych, aktywnych, krytycznych, twórczych);

  • budowanie instytucji życia obywatelskiego (samorząd, organizacje pozarządowe, wspólnoty wyznaniowe, kursy, instruktaże, uniwersytety ludowe, robotnicze)

Zadania (1) i (2) z wewnątrz jak i (3) z zewnątrz są komplementarne;


SYNTEZA

  • PS jest dyscyplina naukową, jedną z dziedzin pedagogiki;

  • PS to praktyka działania wychowawczo-społecznego podejmowanego w różnych instytucjach edukacyjnych, pozaszkolnych;

  • PS to idea, perspektywa, za pomocą której pedagog może analizować rzeczywistość społeczno-kulturową;

  • Przedmiotem PS jest środowisko wychowawcze;


Def. historyczna Heleny Radlińskiej w: W. Theiss "Radlińska" s. 206; 1909 rok;
PS - to takie ujęcie nauki wychowania, które w każdej jednostce widzi dziecię swego narodu i czasu, spadkobiercę całej kultury i współtwórcę jej przyszłości;
Cechy tej definicji:

  • demokratyzacja;

  • kultura ważnym czynnikiem wychowawczym;

  • kształtuje człowieka-podmiot, jako współtwórcę swojej przyszłości (charakter podmiotowy - po raz pierwszy);


Def. współczesna Edmunda Trępały w "Panorama PS" s.9;

PS - zajmuje się zależnością rozwoju człowieka od warunków środowiskowych, wytworami niematerialnymi środowiska (tj. grupy, stowarzyszenia, instytucje) oraz materialnymi, zwanymi urządzeniami (np. plac zabaw i gier, osiedle, wieś, miasto), sztuczną biocenozą (np. parki), celową działalnością jednostek, grup lub instytucji oraz ich wpływem na poszczególne osoby lub grupy ludzkie - po to aby zapobiec niepożądanym dlań zjawiskom lub procesom oraz ułatwić samokształcenie (samorozwój) z pożądanego punktu widzenia, tj. celów edukacyjnych;




Środowisko Wychowanie



  • wytwory niematerialne

  • wytwory materialne

  • biocenoza

  • aktywność ludzka


po co ???

  • by zapobiec niepożądanym zjawiskom

  • samokształcenie / samorozwój


CELE EDUKACYJNE

PEDAGOGIKA SPOŁECZNA OSTATNIEJ DEKADY - MIGOTANIE ZNACZEŃ

Jest to tendencja w wypowiadaniu się na temat PS gdyż PS dzisiejszej doby nie jest monolita. Interesuje się teraz wielopostaciowością, niejednorodnością, polimorficznością. Źródłem tego jest wolność i twórczość. Kłopoty biorą się z postaw filozoficznych, etycznych, aksjologicznych, z których one wyrastają, z postaw liberalnych, postmodernistycznych; Wskazuje to na związek z szerszą sytuacją i życiem intelektualno-naukowym;


1990
1990 - kilku twórców PS wypowiedziało się na temat: Czym jest i czym powinna się zajmować PS w: "Forum oświatowym", nr 3;
Alicja i Józef Kargulowie - przedmiotem PS jest rozbieżność między wychowaniem a socjalizacją, czyli wpływami nie-wyselekcjonowanymi, edukacyjnie spontanicznymi; zajmować się tym tak trzeba by ten rozdźwięk zmniejszać; PS ma eliminować z procesów socjalizacji to, co jest negatywne za pomocą profilaktyki i kompensacji; stwarzać sytuacje osłonowe lub wyrównywać te braki, do których jednak doszło. Do głównych cech PS należy:

  • demaskowanie zła społecznego;

  • krytycyzm;

  • teoretyczność;

Na ile jest to nowe, inne od tego co było dotąd ? - Z taką siłą nie podkreślano cechy demaskatorskiej;
Anna Przecławska - przedmiotem PS jest konstruowanie środowiska wychowawczego, które umacnia, wzmacnia osobowy rozwój człowieka. Wyraźnie akcentuje tendencje personalistyczną - i to jest nowe; UW;
Stanisław Kawula - przedmiotem jest aktywizujące wychowawcze oddziaływanie na środowisko; wychowanie interwencją na środowisko; PS powinna angażować się w rozwiązywanie najbardziej trudnych problemów społecznych; Akcentuje socjalną funkcję PS; Uniwersytet Warmińsko-Mazurski;
Andrzej Rodziewicz-Winnicki - przedmiot: ścisłe łączenie edukacji z problemami ekonomicznymi; specyfika pracy, kultury, warunki ekonomiczne na Śląsku; ten ścisły związek ma prowadzić do racjonalizacji środowiska życia (funkcja oświeceniowa edukacji); Uniwersytet Śląski;
1994
Anna Przecławska "PS - kręgi poszukiwań" art. Theiss-Przecławska - dorobek PS z zamiarem na ile ta tradycja odpowiadała nowym czasom; środowisko wychowawcze - nie tylko jako lokalne środowisko ale także w wymiarze globalnym. Rozszerzenie klasycznego terminu: środowisko, z wymiaru lokalnego do wymiaru globalnego;

PS - musi budować edukacyjne instytucje demokracji - to samo zadanie jak po II wojnie światowej;. Istnieje potrzeba rozwoju edukacji środowiskowej ( w znaczeniu społ-kulturowym) wyrasta z potrzeb środowiska lokalnego i jest realizowana przez własne możliwości;
1996
Tadeusz Frąckowiak - etyczno-aksjologiczny charakter PS; refleksja w perspektywie zagrożeń postmodernistycznych; w swojej koncepcji wymienia i konkretyzuje te zagrożenia:

  • mówi o rozchwianiu aksjologii postmodernistycznej;

  • o utracie tożsamości;

Lekarstwem na te niebezpieczeństwa są wartości, trwałe wartości środowiska lokalnego; ono jest ostoją tych uniwersalnych wartości; "...praca socjalna - na powierzchni problemów środowiskowych"; Jest to powrót do źródeł PS, do namysłu etycznego;
Mikołaj Winiarski - 1990 "Edukacja"; przedmiotem PS jest droga życia i jej determinanty - stanowisko antropologiczne, personalistyczne; PS powinna zająć się :

  • uwarunkowaniami indywidualnymi (subiektywnymi);

  • uwarunkowaniami zewnętrznymi (obiektywnymi);

;chce nawiązać macierz z psychologią rozwoju; Główne problemy PS :

  • samodzielność;

  • opieka międzyludzka;

  • pomoc społeczna;

  • wsparcie społeczne;

PS ma wspierać i pozytywnie stymulować tę drogę życia. "tak rozumiana PS jest stricte humanistyczna" - nie jest typu inżynierskiego.
Termin : migotanie znaczeń wprowadził Rudkowiak w związku z dynamiką, płynnością i rozwojem świata;
Pedagogika społeczna:

  • szuka nowego wyrazu;

  • jest orientowana praktycznie - pochyla się nad człowiekiem;

  • nie stroni od szerszej refleksji filozoficznej, etycznej dotyczącej kondycji człowieka we współczesnym świecie; pyta: Kim jest człowiek i dokąd zmierza ?




  • Czego zabrakło w tych dywagacjach ? Czy PS wykorzystała szansę jaka los jej dał ? Jak reaguje na to co dzieje się naokoło ?




  • Tak, PS na gruncie teorii opuściła swoje wąskie ramy; Wiele jest do zrobienia w zakresie metodologii. Diagnoza, instrumentarium w ogóle się nie posunęło - a to jest "wina" zastoju w naukach metodologicznych w ogóle, ciągle trwająca dyskusja między dwoma modelami badań: jakościowymi i ilościowymi;

ROZWÓJ PS W POLSCE I JEJ TWÓRCY


  1. Faza wstępna rozwoju PS - na przełomie XIX i XX w.;

  2. Faza rozwoju i stabilizacji - okres międzywojenny;

  3. Faza adaptacji i kompromisu - lata PRL-u

  4. Zakończenie - nowe wyzwania;


FAZA WSTĘPNA (XIX \ XX w.)
Lata 80-te XIX w - wtedy kształtuje się tożsamość PS;
Realia historyczno-społeczne: - PS wyrasta z pedagogiki "wzmożenia duchowego" (B. Nawroczyński), która charakteryzuje epokę postaw heroicznych; PS była reakcją postaw zaangażowania pracy oświatowej w walkę narodowo-wyzwoleńczą (nauczyciele tajnego nauczania, kręgi patriotyczne Królestwa Polskiego); Ta pedagogika jest inna niż tradycyjna lojalistyczna pedagogika Herbertowska - zaborcza polityka oświatowa; Ta przeciwstawia się polityce zaborcy rosyjskiego;
Pedagogika "wzmożenia duchowego" w opozycji do pedagogiki tradycyjnej


- zaangażowanie

- apolityczna

- podmiotowa (respektuje naturalne prawo rozwojowe człowieka)

- przedmiotowa

- antypozytywistyczna (antyscjentystyczna - wzmacniała emocje, uczucia, empatię)

- pozytywistyczna (pomiar, sprawdzanie, zero uczucia, zero emocji)

- socjalna (warunki bytu jako ważny wyznacznik kariery szkolnej)



nonkonformizm - niezgoda na istniejący stan rzeczy, przejawiająca się w konspiracji, tajnym nauczaniu;1






l. 80-te XIX w. 1909 1913 1918

1909
II Ogólnopolski Kongres Pedagogiczny we Lwowie; Helena Radlińska wygłasza referat "Podstawy wychowania narodowego"2 :
- (jest to pierwsza zwarta próba określenia, czym jest PS): "wychowanie młodzieży jest jedną z czynności życia narodowego i w ścisłym pozostaje związku z jego całokształtem";


  • następuje odwrócenie klasycznej maksymy Zamoyskiego "Takie będą Rzeczypospolite jakie jej młodzieży chowanie" - u Radlińskiej - jest odwrotnie przez co staje się bardziej konkretna; podmiotem wychowania jest cała młodzież, nie jakaś wybrana grupa, czy młodzież uprzywilejowana. W konsekwencji miało to znaczenie dla młodzieży rzuconej na margines w procesie wychowania;




  • program może być zrealizowany tylko w warunkach wolności - zaangażowanie w walkę; "takie ujęcie nauki wychowania, które w każdej jednostce widzi dziecię swojego narodu i czasu, spadkobiercę całej kultury i współtwórcę jej przyszłości - to Pedagogika społeczna"




  • ta pedagogika ma kreować postawy twórcze, wyzwalać "śpiące siły" w narodzie (potencje intelektualne, aktywność) - za tym idzie współczesne wspieranie rozwoju jednostki za pomocą wychowania;




  • szkoła była instytucja zaborczą więc kto miał realizować tę pedagogikę ? - system instytucji oświatowych poza-szkolnych (muzea, kursy oświatowe, uniwersytety ludowe)


1913

"Praca oświatowa - jej zadania, metody i organizacja" - pierwszy podręcznik PS; - syntetyzowanie wcześniejszych działań pedagogiki wzmożenia duchowego; - wyraźnie zdefiniowana PS; - metodyka pracy oświatowej;




  • Helena Radlińska;

  • Jadwiga Dziubińska;

  • Stefania Sępołowska; łączyła ich niezgoda wobec niewoli,

  • Irena Kosmowska; dzieliła ich metoda walki;

  • Władysława Weychert-Szymanowska

Na nie wpływa wywierali: Ludwik Krzywicki i Edward Abramowski (rewolucja moralna w sumieniu swoim);


FAZA ROZWOJU I STABILIZACJI



1918 1925 1935 1937 1945

1918

  • Powstaje władza różnych szczebli;

  • praca oświatowa;

  • praca socjalna;

  • instruktaż;

  • pomoc oświatowa;3



1925
Powstaje Studium Pracy Społeczno - Oświatowej przy Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie (- prywatny uniwersytet) - pierwsza szkoła PS w Polsce założona przez Helenę Radlińską; (3 letnie studia zawodowe i 5 letnie akademickie studia kończące się magisterium z PS) - jest to 4 szkoła tego typu w Europie (Berlin 1901, Londyn, Bruksela, Genewa); szkoła kształciła w kierunkach:

  • oświata dorosłych;

  • opieka nad matką i dzieckiem (obecność pracy socjalnej);

  • bibliotekarstwo;

  • organizacja życia społecznego (kształcenie działaczy samorządowych)

W tej szkole uczył Krzywicki, Konstanty Krzeczkowski, Kazimierz Korniłowicz, Antoni Konewka, Zygmunt Kobyliński, Janusz Korczak, Zelwerowicz, Godecki, Anna Walicka-Chmielewska, Wanda Pawłowska (adiunkt Radlińskiej); panowała atmosfera wyraźnej tolerancji; szkoła kształciła profesjonalistów w zakresie PS; Do 1939 r. - 600 absolwentów;
1935
"Stosunek wychowawcy do środowiska społecznego" H. Radlińskiej4, - druga próba napisania podręcznika PS; Metoda, przedmiot dyscypliny i własna struktura teorii naukowej - to daje PS status akademicki;
1937

"Społeczne przyczyny powodzeń i niepowodzeń szkolnych" H. Radlińska; - diagnoza warunków środowiskowych pod kątem pytania: Na ile środowisko stymuluje czy hamuje karierę szkolną; metoda sprowadzona do diagnozy środowiska;


SYNTEZA


  • PS osiąga wymiar instytucjonalny; PS na tle szerszych historycznych uwarunkowań, która pokonuje drogę od luźnej idei (praca oświatowa w Królestwie Polskim) do bycia ścisłą dyscypliną naukową;

  • PS spełnia warunki teoretyczne bycia autonomiczną dyscypliną naukową;

  • PS nie jest spontaniczna akcją ale środowiskiem profesjonalista;



FAZA ADAPTACJI I KOMPROMISU






1945 1951/52 1957/61 1968 1980

1945
Nowa sytuacja w kraju; do roku 1948 ostała się jeszcze względna demokracja, komuniści czasem w kościele; Na pierwszy plan wysuwa się zagadnienie : sieroctwa wojennego;

  • w wymiarze szerszym: pedagogika chce być obecna w tym co dzieje się w kraju; resztki Wszechnicy przeniesiono do Łodzi - UŁ; Radlińska tez przenosi się do Łodzi do 1950/51;

  • w wymiarze węższym: szukanie kompromisu między myślą pedagogiki okresu międzywojennego a nowymi pryncypiami ustroju komunistycznego. Niepokorni profesorowie wysyłani na urlopy (...czyli na zieloną łączkę);


Józef Wojtyniak , H. Radlińska "Zakres i wyrównywanie"

  • wreszcie ustalono straty jakie poniosło najmniejsze pokolenie Polaków;

  • dokonano analizy terminu sieroctwa;

  • zaprojektowano formy opieki nad dziećmi opuszczonymi i osieroconymi;

Radlińska oddała się wraz z PS temu czego wymagała sytuacja - pisała w tej książce o dzieciach wyselekcjonowanych rasowo i wywiezionych do Niemiec. Dzięki temu Rząd Polski podjął interwencję w tej sprawie;
Równolegle do tego wątku naukowego rozwija się wątek personalny. W roku 1949/50 habilitację robi Ryszard Wroczyński pod kierunkiem Radlińskiej. W roku 1954 umiera Radlińska i pozostaje Wroczyński, dzięki temy PS może się rozwijać. Po 1956 zaczyna od nowa budować środowisko PS Aleksander Kamiński.
Adaptacja i kompromis - szło o to by przetrwać organizacyjnie (szkoła, program, studenci) i uzyskać akceptację środowiska naukowego; ścieżka kompromisu - OUT; Ofertą jest praktycyzm, użyteczność, profesjonalizm; placówki oświatowe, instyt. pozaszkolne (kluby, organizacje młodzieżowe, domy kultury, itd.) To ma być "legitymacją" akceptowana przez nowe władze komunistyczne; wszelkie wątki krytyczne wzbudzały akceptację władz;
1957 - R. Wroczyński powołuje Katedrę PS na UW Ojcowie PS w Polsce

1961 - A. Kamieński reaktywuje Katedrę PS w Łodzi
Z wolna zaczyna się rozwijać PS w warunkach realnego socjalizmu; budują środowiska, szkoły, kształcą młodą kadrę naukową;
1968
R. Wroczyński publikuje "Wprowadzenie do PS" (kolejne wydanie jako: "PS")5;

w roku 1973 - I wydanie drugiego podręcznika PS: "Funkcje PS" Aleksandra Kamieńskiego6;



Edward Trępała "Panorama PS"7 - lata 80-908 - założyciel Katedry PS w Bydgoszczy - uczeń Wroczyńskiego - nestor PS aktualnie w Polsce;
Adaptacja i kompromis na gruncie metodologicznym:
Perspektywa interpretatywna, humanistyczna; Komuniści wzięli to co pozytywizm oferował 100 lat wcześniej (mierzyć, mierzyć... reakcję na bodziec). Cały marksizm był behawioralny; W roku 1974 ukazuje się "Metodologia PS" Wroczyńskiego i 9Pilcha - napisana w duchu scjentystycznym i neopozytywistycznym;
Eklektyzm metodologiczny - łączy podejście interpretatywne i ilościowe;
Sięgano po jeszcze inne argumenty. Otwartość i tolerancyjność dopuszczała komunizujących pedagogów społecznych w tym środowisku (Jerzy Wołczyk - aparatczyk partyjny, uczeń Wroczyńskiego);; Elżbieta Zawacka (cichociemna - jedyna kobieta z pośród 117); Adam Olgierd Uziembło;

1980
Nowa faza PS. faza pluralizmu teoretycznego i metodologicznego;
PS w całości wybroniła się z niebezpieczeństw ideologizacji, uprzedmiotowienia i zniewolenia; Pluralizm jest elementem otwarcia na mody, swobodnym uprawianiem nauki; Można współcześnie zauważyć dwie tednencje:

  • kierunek socjalno-opiekuńczy (gdzie PS stwarza teoretyczne ramy i buduje modele praktyki społeczno-opiekuńczej);

  • kierunek środowiskowy (koncentracja na zagadnieniach społecznego środowiska lokalnego badając źródło problemów i źródło możliwości własnych - teoria edukacji środowiskowej);


  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna