Z historii jednego dokumentu. Raport Stanisława Huskowskiego ps. Ali z akcji na Kutscherę



Pobieranie 50.29 Kb.
Data28.04.2016
Rozmiar50.29 Kb.
Z historii jednego dokumentu.

Raport Stanisława Huskowskiego ps. Ali z akcji na Kutscherę

Czterostronicowy dokument znajduje się w teczce zespołu Zbiór akt konspiracyjnych, sygn. VIII-22, s. 64-71. Jako pierwszy zwrócił na niego uwagę dr Henryk Piskunowicz w artykule opublikowanych w Wojskowym Przeglądzie Historycznym1. Jeszcze wówczas znajdował się on pod sygnaturą III/704, s. 256-259.2

Droga tego dokumentu do zasobu AAN jest skomplikowana podobnie jak wszystkich dokumentów wytworzonych przez struktury Polskiego Państwa Podziemnego, które dostały się po wojnie w ręce Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

Raport ten dostał się w ręce Szefa Sztabu Kedywu KG AK mjra Wacława Piotra Janaszka ps. Bolek, który po wykorzystaniu zakwalifikował go do przechowania w archiwum. Następnie przekazał dokument szefowi Oddziału I Sztabu Kedywu KG AK mjrowi Wacławowi Chojnie ps. Horodyński. Ten z kolei wyekspediował go do Miłosny pod Warszawą, gdzie w mieszkaniu Albiny Turczynowej mieściła się skrytka przygotowana na potrzeby Archiwum Kedywu KG AK. Do skrytki dostarczali stopniowo dokumenty – Henryk Rajewski ps. Skała – Szef Działu Skrytek Oddziału I oraz łączniczka Janina Stępniewska ps. Hesia. 3

Skrytka w Miłosnej była, mówiąc językiem współczesnych archiwistów, archiwum zakładowym tego oddziału. Do niego regularnie dokładano nowe dokumenty typowane przez Janaszka, które przywoził wspomniany powyżej zespół ludzi. Był to rutynowy sposób przechowywania i ukrywania dokumentów, które nie mogły być eksponowane, jak w warunkach pokoju. O skrytce w Miłosnej wiedziały 3-4 osoby.

W czasie Powstania Warszawskiego mjr Janaszek o miejsca ukrycia archiwum Kedywu powiedział Sewerynowi Skowrońskiemu ps. Anatol wówczas zastępcy dowódcy Batalionu „Miotła”. 25 sierpnia 1944 r. mjr Bolek został ciężko ranny i przeniesiony do powstańczego szpitala przy ul. Długiej 23. Mógł przypuszczać wówczas, że spośród osób wiedzących o archiwum niektórzy mogli zginąć w Powstaniu. Tutaj spotkał szefową Oddziału V (łączności wewnętrznej) Kedywu KG AK i swoją byłą łączniczkę kpt. Zofię Maternowską ps. Przemysława, pełniącą w tym szpitalu funkcję lekarki, a zarazem Komendantki Szpitala Służby Sanitarnej Grupy „Północ”4. Janaszek poinformował ją, że o miejscu przechowywania Archiwum wie „Anatol”. Maternowska miała zgłosić się do niego i „jeżeli to uzna za stosowne” miał on jej oddać archiwum. W przypadku, gdyby nikt z AK nie zgłosił się po dokumenty, wówczas „Przemysława” miała je zniszczyć5. Tak przynajmniej zeznała podczas przesłuchania 4.III.1950 r.6 W kwietniu 1945 r. podczas jednego ze spotkań z „Anatolem” w Grodzisku Mazowieckim Maternowska została przez niego poinformowana, że przekaże jej Archiwum Kedywu. W tym celu ustalili, że z uwagi na kontynuowanie konspiracji dostarczy on dokumenty stopniowo w małych paczkach. W ciągu dwóch następnych tygodni maja 1945 r. „Anatol” podczas około ośmiu spotkań w różnych częściach miasta przekazał „Przemysławie” całe archiwum, które zmieściło się w 2 dużych plecakach.7 Maternowska ukryła je następnie w swoim mieszkaniu w Pruszkowie, przy ul. Parkowej 12. „Anatol” jeszcze w tym samym roku został zastrzelony w niewyjaśnionych okolicznościach.8 Jesienią 1945 r. Maternowska „Raport Alego” wraz z resztą archiwum, książkami i prywatnymi rzeczami przewiozła do mieszkania jej bliskich znajomych, którzy zresztą mieli nie wiedzieć co przechowują. Jeszcze w 1945 r. Maternowska została aresztowana przez UB w Warszawie. Wyszła z więzienia w grudniu 1945 r., a w końcu stycznia 1946 r. odebrała archiwum wraz z resztą ruchomości. Teraz zdecydowała się je ukryć w jej nowym mieszkaniu w Klarysewie, w domu nr 27. Tutaj schowała je pomiędzy starymi gazetami na poddaszu, przy jej mieszkaniu. Było to bezpieczne miejsce, gdyż Maternowska pracowała w Klarysewie jako lekarz dziecięcy w Domu Sierot im. Ks. Boduena. Mając świadomość potrzeby zabezpieczenia dokumentów nawiązała przypadkowo kontakt z por. Zygmuntem Ziemięckim ps. Gałązka dowódcą kompanii w Batalionie „Miotła”.9 Znała go dobrze z Powstania ze Starego Miasta, gdzie opiekowała się nim w szpitalu. Spotkała się z nim w styczniu 1947 r. na dworcu kolejki wąskotorowej przy ul. Belwederskiej w Warszawie.

W kwietniu 1949 r. przekazała Ziemięckiemu archiwum w celu przewiezienia go za granicę (podczas zeznań mówiła, że nastąpiło to zimą z 1948 r./1949 r.) Każdy z dokumentów został przez Maternowską opatrzony naniesionym ołówkiem podpisem „Przemysł” umieszczonym dla późniejszej lepszej identyfikacji dokumentów.

Właśnie od Maternowskiej wyszła inicjatywa, aby archiwum to przewieźć za granicę do byłych członków AK. Kilka miesięcy po przekazaniu archiwum Ziemięckiemu Maternowska dnia 22 września 1949 r. została ponownie aresztowana przez UB.

Ziemięcki „Raport Alego” i resztę dokumentów zapakowanych częściowo w puszkach do konserw zabrał do swojego domu przy ulicy Dworkowej 5, gdzie je ukrył w piwnicy, pod węglem. Latem 1950 r. zaczął ponownie przygotowywać ucieczkę do Londynu przez Szwecję wraz z działaczem i byłym posłem na Sejm z ramienia PSL Stanisławem Jaguszem. Udał się z Warszawy do Gdańska trzymając dokumenty w walizce, a następnie zakopując je w Siankach pod Sopotem. W listopadzie 1950 r. Ziemięcki wraz z Jaguszem mieli opuścić Polskę kutrem rybackim, którym to też miano wywieźć archiwum. Nie doszło jednak do tego, gdyż na spotkanie nie stawił się umówiony rybak. Przy ponownej próbie przekroczenia granicy dnia 15 listopada 1950 r. o godzinie 2 w nocy został (pod nazwiskiem Andrzej Piotrowski) wraz z Jaguszem zatrzymany w Górkach Zachodnich przez patrol WOP z jednostki 5034. W raporcie zapisano, że usiłował przemycić – Archiwum AK z czasów okupacji oraz materiały i sprawozdania z działalności dywersyjnej AK z czasów okupacji.10

Maternowska była przesłuchiwana wielokrotnie w sprawie archiwum Kedywu, o którego dalszych losach nie powiedziała nic. W zeznaniach złożonych 4.III.1950 r. przed zatrzymaniem „Gałązki” Maternowska mówiła, że na początku lipca 1949 r. z obawy przed rewizją w mieszkaniu postanowiła zniszczyć archiwum. Jak zeznała „Tej samej nocy i dwóch następnych spaliłam całe archiwum Materiał archiwalny znajdował się w kopertach o różnej wielkości, które były zaklejone i oznaczone literami i cyframi. Podczas dokonywania przeze mnie palenia archiwum nie czytałam go, jak również nie było nikogo obcego”. Podczas dwunastego przesłuchania 3 lutego 1951 r. podtrzymała swoje poprzednie zeznania i ponownie odmówiła odpowiedzi w sprawie archiwum. Wówczas dopiero, kiedy pokazano jej oryginalne dokumenty, potwierdziła, że je rozpoznaje, jednak nie chciała podać, komu je przekazała.11

Ostatecznie Maternowska, jak i Ziemięcki stanęli przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie, który 12 kwietnia 1951 r. skazał „Przemysławę” na 15 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych za fakt, że „trwała w działalności kontrrewolucyjnej przechowując archiwum Kedywu, chcąc go następnie przekazać wrogim Polsce Ludowej ośrodkom zagranicą”. Ostatecznie Maternowska spędziła w więzieniu 6 lat. Dokumenty Archiwum Kedywu KG AK, w tym „Raport Alego” stały się jednocześnie dowodem w sprawie przeciwko gen. Emilowi Fieldorfowi ps. Nil, który następnie został skazany na karę śmierci. Raport Alego wraz z innymi dokumentami spoczęły jako załącznik do sprawy w aktach sądowych procesu „Nila”.

Główna część trafiła później do Wojskowego Instytutu Historycznego, a obecnie znajduje się w zbiorach Wojskowego Biura Badań Historycznych. Raport Alego z inną częścią zbioru trafił jeszcze w okresie PRL do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, skąd dopiero w latach 80-tych został oddany do archiwum KC PZPR wraz z innymi dokumentami z okresu wojny złożonymi w zespole pod nazwą „Zbiór akt konspiracyjnych”. Po zlikwidowaniu KC PZPR dokumenty na początku lat 90-tych znalazły się w AAN.

Raport „Alego” zachował się na ośmiu stronach dokumentów, na których przedstawiono zarówno sam plan akcji, jak i jej wykonanie wraz z trzema szkicami. Cała pisemna część raportu zachowała się w kopii maszynopisowej. Oznaczenia kancelaryjne znajdują się jedynie w dokumencie opisującym wykonanie akcji oraz na odwrotnej stronie szkiców.

Każdy z dokumentów łącznie z planem opatrzony jest umieszczonym w lewym dolnym roku podpisem: Przemysł[awa], a na odwrocie: Otrzymałem od ob[ywatelki] Maternowskiej na pocz[ątku] r[oku] 1949 Ziemięcki. O ile podpis Maternowskiej został złożony tuż przed oddaniem dokumentów Ziemięckiemu, tak późniejsze sygnatury Ziemięckiego musiały zostać dopisane już po jego aresztowaniu, a jeszcze przed procesem.



1

Warszawa, b.d. Plan akcji na Kutscherę sporządzony przez Stanisława Huskowskiego ps. Ali, a przesłany szefowi sztabu Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej Wacławowi Janaszkowi ps. Bolek.



Oryg., mps, kopia.

Zbiór akt konspiracyjnych, sygn. VIII-22, s. 68-69

P L A N A K C J I

1/ Udział ludzi.
1. d[owód]ca „Lot”12 Uzbr[ojenie]: sten, 3 mag[azynki], 1 vis, 1 szklanka
2. „Juno”13 „ sten, 3 mag[azynki], 1 PB, 2 filipinki
3. „Kruszynka”14 „ sten, 3 mag[azynki], 1 vis
4. „Olbrzym”15 „ PM 40, 3 mag[azynki], Fn 14-strz[ałowy], 2 filipinki
5. „Cichy”16 „ sten, 3 mag[azynki], Parab[ellum], 1 PB, 2 filip[inki]
6. „Ali”17 „ sten, 3 mag[azynki], PB, 2 filip[inki]

szoferzy


7. „Miś” 18 „ 2 PB, 2 filip[inki]
8. „Bruno”19 „ 1 PB, 1 filip[inka]

9. „Sokół”20 „ 1 PB, 2 filip[inki]

2/ Zajęcie stanowisk

Stanowiska wypadowe patrz szkic nr 1. Przybycie na miejsce indywidualnie o godz. 8.55.


3/ Uderzenie

Sygnał do akcji: wywiadowczyni21 w chwili, gdy K[utschera] wsiada do samochodu przed swoim domem, przechodzi ze stanowiska naprzeciw Al. Róż na drugą stronę Al. Ujazdowskich i idzie w Al. Róż. Natychmiast druga wywiadowczyni22, stojąca naprzeciw ul. Szopena przechodzi przez jezdnię kierując się w ul. Szopena. „Lot” poprawia kapelusz i wchodzi na jezdnię. Ludzie: „Miś” rusza, zakręca jak na szkicu nr 2 i przed bramą nr 23 zajeżdża drogę samochodowi p[ana] K[utschery], tak aby nie mógł on skręcić w otwartą bramę, ani pojechać wprost. „Lot” przebiega na drugą stronę ulicy i razem z „Kruszynką” atakują samochód ogniem stenów; „Lot” szofera, „Kruszynka”„ p[ana] K[utscherę]. „Juno” na sygnał „Lota” podbiega do wartownika, zabija go i ostrzeliwuje budynek nr 23 oraz rzuca 1 filipinkę do bramy. „Cichy” i „Olbrzym” na sygnał „Lota” biegną na stanowiska jak szkic nr 2 i otwierają ogień: „Cichy” wzdłuż Alej, obie strony ulicy, „Olbrzym” drugą stronę ulicy i wylot [ulicy] Piusa.

Szoferzy „Bruno” i „Sokół” na pierwsze strzały podjeżdżają tyłem do Al. Ujazdowskich, otwierają drzwiczki i spuszczają szyby. „Ali” ochrania samochody, przepędza npla z rogu Szopena i Alej, oraz ogniem wzdłuż Alej w kierunku pl. Gwiaździstego, umożliwia odwrót grupy bojowej do samochodów.

4/ Akcja w toku.

„Lot” zabiwszy szofera skierowuje ogień na budynek nr 23, współdziałając z „Junem”. „Kruszynka” podbiega do samochodu z prawej strony, otwiera drzwiczki, dobija p. K[Kutscherę] dwoma strzałami w głowę, wyciąga go na jezdnię, zabiera dokumenty i ewentualną teczkę. „Miś” wysiada z samochodu, rzuca filipinkę na środek jezdni w kierunku pl. Trzech Krzyży i w razie potrzeby pomaga „Kruszynce”. „Juno” pilnuje budynku. „Olbrzym” i „Cichy” po krótkich seriach na przemian rzucają filipinki w kierunku największego ognia npla.
5/ Odskok.

„Kruszynka” zabrawszy papiery woła do „Lota”: "Gotowe!" „Lot” daje rozkaz: "Do aut!", na który wycofują się: na przedzie „Cichy” i „Olbrzym”, następnie „Kruszynka” z „Misiem”, na końcu „Lot” z „Junem”. Do pierwszego samochodu /„Bruna”/ wsiadają: „Kruszynka”, „Cichy”, „Olbrzym” i „Ali”; do drugiego /„Sokoła”/ „Miś”, „Juno” i „Lot”. „Lot” wsiada ostatni ze wszystkich. Ewentualni ranni wsiadają do drugiego wozu /„Sokoła”/. Samochody jadą: pierwszy ulicami: Szopena, Mokotowską, Kruczą, Hożą, Em. Plater, Nowogrodzką, Lindleya, Żelazną, Twardą, pl. Grzybowskim, Królewską, Ogr[odem] Saskim, na pl. Bankowym przejeżdża koło lekarza23 i dalej jedzie Senatorską, Miodową, na Kapitulnej wysiadają ludzie wraz z bronią udając się na melinę, samochód odjeżdża do garażu. Drugi /„Sokoła”/ jedzie: Szopena, Mokotowską, Kruczą, Wilczą, Poznańską, Nowogrodzką, Lindleya, Żelazną, Twardą, Graniczną na pl. Bankowy. Na placu zdrowi wysiadają z bronią i idą na melinę, ranni z lekarzem odjeżdżają do szpitala. Następnie samochód odjeżdża do garażu.



2
Warszawa, 3 marca 1944 r. Meldunek z wykonania akcji na Kutscherę sporządzony przez Stanisława Huskowskiego ps. Ali, a przesłany szefowi sztabu Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej Wacławowi Janaszkowi ps. Bolek.
Oryg., mps, kopia

Zbiór akt konspiracyjnych, sygn. VIII-22, s. 64-67
P[ega]z24 – B[ryl]25 p. Bolek26

2.III.44
W Y K O N A N I E A K C J I


Na pół godziny przed akcją nastąpiły na melinie następujące zmiany planu. Z powodu braku jednego stena dla „Alego”, otrzymuje on zadanie grenadiera, w pierwszym rzędzie na korzyść „Juna”. Po drodze na stanowisko „Lot” mianuje go swym zastępcą. Uzbrojenie 2 Pb, 5 filipinek w teczce. Stanowisko jego przed akcją na przystanku tramwajowym za „Olbrzymem”. Wycofywać się ma wraz z „Olbrzymem” i „Cichym”. Wobec tego samochody pozostały bez ubezpieczenia.

Stanowiska zajęto o godz. 8.55-8.57.



AKCJA

O godz. 9.07 „Lot” otrzymuje sygnał od wywiadowczyni, daje sygnał kapeluszem i idzie chodnikiem naprzeciw nadjeżdżającego samochodu pana K[utschery]. Szofer „Miś” rusza z miejsca, skręca w Aleje, jedzie wolno naprzeciw p[ana] K[utschery] i zajeżdża mu drogę jak na szkic Nr 3.

Szofer p[ana] K[utschery] daje trzykrotny sygnał żółtym światłem i zatrzymuje wóz w zamiarze przepuszczenia samochodu „Misia”. „Kruszynka” idzie szybko chodnikiem, dobywa stena i wybiega na jezdnię jak szkic Nr 3.

„Juno” biegnie chodnikiem cztery metry za „Kruszynką” w kierunku wartownika. „Lot” wbiega na jezdnię, oddaje krótką serię do generała i w tym momencie dostaje dwie kule w brzuch z bramy domu nr 23.

„Kruszynka” podbiega do samochodu i oddaje serię strzałów do wyskakującego szofera p[ana] K[utschery], który pada zabity.

„Juno” dwoma krótkimi seriami kładzie wartownika w chwili, gdy ten składał się do strzału. „Cichy” i „Olbrzym” biegiem zajmują wyznaczone stanowiska i natychmiast otwierają ogień w wyznaczonych kierunkach.

„Ali” mija ich, uciekającego żołnierza, podbiega do budki wartownika i, ponieważ nie udało mu się otworzyć zaciętych zamków teczki, dobywa parabellum i ostrzeliwuje okna budynku Nr 23; następnie oddaje dwa strzały do żandarma, który strzela z broni krótkiej ze stanowiska po drugiej stronie Alei, 20 m za ul. Piusa.

Grupa bojowa otrzymuje gęsty ogień wzdłuż Alej od strony pl. Trzech Krzyży; „Cichy” od razu dostaje ciężki postrzał w brzuch i pada na chodnik; „Olbrzym” również dostaje postrzał w płuco i leżąc dalej strzela. /Wystrzelał 2 magazynki do p-ma/.

Tymczasem na ulicy Szopena na odgłos pierwszych strzałów samochody tyłem podjeżdżają na odległość 10 metrów do Alej, szoferzy otwierają drzwiczki i [o]puszczają szyby. W tym momencie z bramy Szopena Nr 2 wybiega 4 żołnierzy z pistoletami w ręku i stają przed bramą wyglądając w kierunku Alej. Równocześnie patrzą podejrzliwie na samochody. Szoferzy nie reagują od razu, spodziewając się obiecanego ubezpieczenia. „Sokół” widząc, że „Ali” nie nadchodzi, rzuca filipinkę pod nogi nplowi, który jednym skokiem znika za bramą. Na wybuch filipinki po drugiej stronie ulicy zamykają się gwałtownie drzwi, z których wyglądali cywile. Następnie szoferzy dobywają broni i strzelają do okien i bramy, w której schronił się n-pl.

„Lot” otrzymawszy postrzał w brzuch woła do „Misia”: "Jestem ranny, odchodzę", i szybkim krokiem oddala się w kierunku Szopena. Po drodze odwraca się i ruchem ręki wzywa do odwrotu. Sygnał ten zauważają „Juno” i „Ali” i biegiem przybywają za nim na Szopena, w chwili, gdy dym z rzuconej z samochodu filipinki zasnuł ulicę. Przybywszy na Szopena „Lot”, mimo nawoływań „Alego”, który rozglądał się za „Cichym” i „Olbrzymem”, wsiada do samochodu. „Ali” otrzymawszy ostrzeżenie od „Bruna” ostrzeliwuje bramę i okna domu, w którym schronili się żołnierze; następnie wraca na róg Alej, aby zobaczyć, co się dzieje z resztą ludzi. Przez ten czas „Juno” ostrzeliwuje Aleje w kierunku Placu Gwiaździstego. W chwili, gdy ranny „Lot” odchodził do samochodu „Kruszynka” okrąża samochód, wyładowuje resztę magazynka w brzuch generała, otwiera drzwiczki, wyciąga go na jezdnię, następnie rozpina płaszcz i kurtkę, i przegląda kieszenie panu K[utscherze]. „Miś” pomagając „Kruszynce” dobija generała trzema strzałami w głowę27, ostrzeliwuje się w kierunku bramy domu nr 23, rzuca filipinkę w kierunku [ul.] Piusa, odwraca się i dostawszy postrzał w głowę biegnie do samochodów. „Kruszynka” przejrzawszy kieszenie panu K[utscherze], nie zauważa teczki, która zalana krwią leżała pod stopniem samochodu, zrywa się, woła "gotowe" i pędzi za „Misiem”.

„Cichy” i „Olbrzym” o własnych siłach wycofują się do samochodu.

„Ali” stojąc na rogu Alei i Szopena widzi, że „Miś” i „Kruszynka” nadbiegają, odwraca się w kierunku placu Gwiaździstego i strzela do żandarma, który z kb lub p-m[em] w ręku skrada się w stronę samochodu. „Kruszynka” wsiada zaraz po „Alim” i razem oglądają się w tył na drugi wóz. Do drugiego wozu wsiadają kolejno „Cichy”, „Miś” i „Olbrzym”.

„Juno” przez cały czas ostrzeliwuje okna narożnego domu /wystrzelał 3 magazynki od stena/ i następnie wsiada ostatni do drugiego wozu. Wobec tego w pierwszym wozie siedzą: szofer „Bruno”, „Ali” z kierunkiem ognia na prawo i „Kruszynka” z kierunkiem ogniowym w lewo. W drugim samochodzie jadą: szofer „Sokół”, obok niego ranny „Lot”; na tylnym siedzeniu ranni „Olbrzym”, „Miś” i „Cichy”, „Juno” siedzi u nich w nogach z bronią gotową do strzału. Samochody ruszają.

Pierwszy jedzie ulicami: Szopena, Mokotowska, Krucza, Wilcza, Koszykowa, Lindleya, Żelazna, Krochmalna, Ciepła, Pl. Mirowski, Mirowska, Elektoralna, pl. Bankowy, Senatorska, pl. Zamkowy, Nowy Zjazd, Wybrzeże Gdańskie; na bezimiennej ulicy /za Steinklera/ wysi[a]dają „Ali” i „Kruszynka” z całą bronią oraz udają się na melinę; samochód odjeżdża do garażu.

Drugi samochód jedzie ulicami: Szopena, Mokotowska, Krucza, Wilcza, E. Plater, Nowogrodzka, Lindleya, Żelazna, Twarda, Graniczna, na pl. Bankowy. Na pl. Bankowym wsi[a]da lekarz i jedzie do szpitala28. W umówionym szpitalu zostają przyjęci „Olbrzym” i „Miś”. Pozostałych rannych wraz z „Junem” i bronią samochód zawozi do szpitala29 na Pragę. „Lot” opuszczając samochód wydaje polecenie odwiezienia broni na melinę po stronie warszawskiej i porzucenia wozu.

W drodze powrotnej samochód zostaje zatrzymany na moście Kierbedzia przez żandarmerię. Po krótkiej walce „Sokół” i „Juno” rzucają się z mostu do Wisły i ostrzeliwani gęsto z mostu i wybrzeży idą na dno.

W samochodzie, który wpadł w ręce npla, znajdowały się: 3 steny /czwarty został porzucony przez „Cichego” na polu walki/, 5 pm 40, 5 pb i 1 vis, 1 Fn 14-strzałowa, 1 szklanka i 6 filipinek.
UWAGI. pierwotny plan akcji obejmował udział „Żbika”30 zamiast „Juna”. „Żbik” miał być zastępcą d-cy akcji. Po zmianie jego na „Juna” zastępca nie został wyznaczony aż do dnia akcji, w którym „Lot” mianował „Alego” zastępcą.

Przez cały czas akcji nikt poza „Misiem” nie wiedział i nie zorientował się, że „Lot” jest ranny i nie może dowodzić.

Według informacji „Kruszynki”, „Misia”, „Alego” i „Bruna” siły n-pla w miejscu akcji przedstawiały się następująco: 3-4 żandarmów w Alejach od strony pl. Trzech Krzyży /1 z pm/; kilkunastu żandarmów ukrytych w bramie domu Nr 23; 4 żołnierzy w bramie domu Szopena 2; i nieokreślona bliżej ilość nadbiegających pod koniec akcji od strony pl. Gwiaździstego, oraz kilku ludzi w narożnym domu Szopena i Alei.

Przybliżone straty npla: zabici: pan K[utschera], jego szofer, wartownik, żołnierz, który znajdował się na alejach obok „Alego”. Prawdopodobnie zabity żandarm z PM, oraz nieznana ilość rannych.

Zestawił kapral „Ali”

z[astęp]ca d[owód]cy akcji



3

Warszawa, b.d. Trzy szkice z planu i wykonania zamachu na Kutscherę wykonane przez Stanisława Huskowskiego ps. Ali dołączone do meldunku.


Oryg., szkice, ołówek, kredka31

Zbiór akt konspiracyjnych, sygn. VIII-22, s. 70-71.



1 Na artykuł ten zamieszczony na stronie www.zopa.rawelin.com zwrócili uwagę ostatnio uczniowie Gdańskiego Autonomicznego Gimnazjum prowadzeni przez p. Waldemara Stopczyńskiego. 

2 Paginacja naniesiona niebieską kredką, a pochodząca jeszcze z archiwum MBP lub też sądowego.

3 AAN, Akta Piotra Stachiewicza, sygn. 49; także: P. Stachiewicz, Parasol. Dzieje oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji KG AK, Warszawa 1984, s. 641-643. Interesującą kwestią jest, w jaki sposób Piotr Stachiewicz wszedł w posiadanie kilkudziesięciu oryginalnych dokumentów z archiwum Kedywu, w tym rękopiśmiennego raportu „Pługa” do „Nila” z akcji na Kutscherę. Wydaje się, że mógł je wydobyć z archiwum MSZ lub też później, w bliżej nieokreślony sposób, z WIH.

4 Słownik biograficzny kobiet odznaczonych Orderem Wojennym pod red. E. Zawackiej, t. II, Toruń 2005, s. 213-215.

5 W taki sposób zniszczono bardzo wiele dokumentów AK. Na przykład szefowa kancelarii „Montera” Stefania Aluchna ps. Ala, obawiając się aresztowania przez UB, spaliła w Słupsku całe wydobyte przez siebie ze skrytek na ul. Filtrowej 68/48 w Warszawie archiwum Komendy Okręgu Warszawskiego ZWZ-AK.

6 AAN, Akta Piotra Stachiewicza, sygn. 49. Wersja ze zniszczeniem była wykorzystywana przez Maternowską w czasie kilkunastu powojennych przesłuchań. Do czasu zatrzymania z archiwum „Gałązki” utrzymywała, że je zniszczyła.

7 AAN, Akta Piotra Stachiewicza, sygn. 49.

8 Komisja Historii Kobiet w Walce o Niepodległość, Teczka personalna Zofii Maternowskiej, sygn. II-M-18F.

9 AAN, Akta środowiska b. żołnierzy Batalionu Armii Krajowej „Miotła", sygn. 71.

10 AAN, Akta Piotra Stachiewicza, sygn. 49.

11 AAN, Akta Piotra Stachiewicza, sygn. 49.

12 Bronisław Pietraszewicz (1922-1944) ciężko ranny, zmarł 4.II.1944 r.

13 Zbigniew Gęsicki (1919-1944) zginął w Wiśle w czasie odskoku po akcji.

14 Zdzisław Poradzki (1921-1952) zamordowany przez UB.

15 Henryk Humięcki (1920-1944) poległ 27.VIII.1944 r. w Powstaniu Warszawskim

16 Marian Senger (1923-1944) zmarł w wyniku odniesionych ran w akcji 6.II.1944 r.

17 Stanisław Huskowski (1922-1944) poległ 11.VII.1944 r. po akcji na gen. Koppego.

18 Michał Issajewicz ur. w 1921 r. Mieszka w Warszawie.

19 Bronisław Hellwig (1920-1945) zmarł na skutek ran z okupacji.

20 Kazimierz Sott (1923-1944) zginął w Wiśle w czasie odskoku po akcji.

21 Maria Stypułkowska-Chojecka ur. w 1926 r. Mieszka w Warszawie.

22 Elżbieta Dziębowska ur. w 1929 r. Mieszka w Jurgowie na Podhalu. Raport „Alego” nie wspomina o trzeciej wywiadowczyni Annie Szarzyńskiej-Rewskiej ps. Hanka (1915-1970), autorce wspomnień.

23 Zbigniew Dworak ps. Maks, lekarz oddziału „Pegaz”.

24 Pegaz.

25 Bryl – pseudonim Adama Borysa (1909-1986) dowódca kompanii „Agat”-„Pegaz”.

26 Wacław Piotr Janaszek ps. Bolek (1903-1944) szef sztabu Kedywu KG AK. Zginął w Powstaniu Warszawskim.

27 Od słowa „dobija” zdanie dopisane do wersji maszynowej pismem ręcznym.

28 Szpital Maltański.

29 Szpital Przemienienia Pańskiego.

30 Jan Kordulski, ur. w 1922 r. Mylony niekiedy z Ryszardem Jesiołowskim ps. Żbik.

31 Zarys ulic szkicu nr 1 został skopiowany przez kalkę.





©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna