Załącznik nr 1 do uchwały nr lviii/1749/2009 Rady m st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Strategia zrównoważonego rozwoju systemu transportowego warszawy do 2015 roku I na lata kolejne w tym: zrównoważony plan rozwoju transportu publicznego warszawy



Pobieranie 1.89 Mb.
Strona4/27
Data27.04.2016
Rozmiar1.89 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

2.3Gospodarka

2.3.1Poziom rozwoju i struktura gospodarki miasta



Poziom rozwoju

Na podstawie dostępnych danych można szacować, że w 2005 r. poziom PKB na głowę mieszkańca Warszawy wzrósł do ok. 76 tys. PLN, co stanowi ok. 308% przeciętnego poziomu PKB na głowę mieszkańca Polski. Można również szacować, że stanowi to ok. 153% przeciętnego poziomu PKB na głowę mieszkańca Unii Europejskiej, mierzonego według parytetu siły nabywczej walut.

W przypadku wskaźnika poziomu PKB na głowę mieszkańca należy pamiętać o tym, że znaczna część wytworzonej w Warszawie wartości dodanej jest następnie transferowana do innych części kraju (np. dochody wypracowywane przez osoby pracujące na terenie Warszawy, ale zamieszkałe w innych regionach kraju). Stąd ważnym wskaźnikiem jest także poziom podzielonego PKB na głowę mieszkańca (zużytego na terenie miasta). Można szacować, że podzielony PKB na głowę mieszkańca wynosi w Warszawie ok. 161% przeciętnego poziomu PKB na głowę mieszkańca Polski i że stanowi to ok. 80% przeciętnego poziomu PKB na głowę mieszkańca Unii Europejskiej, mierzonego według parytetu siły nabywczej walut (dane na temat podzielonego PKB nie są publikowane przez GUS).

Kolejnym miernikiem poziomu rozwoju gospodarczego jest wielkość wydajności pracy. Społeczna wydajność pracy, czyli wielkość PKB wytworzonego przez jedną osobę pracującą, wynosi w Warszawie ok. 182% średniej wydajności pracy w Polsce. W przemyśle wskaźnik wydajności pracy wynosił 155% średniej wydajności pracy w Polsce, a w usługach ok. 190% średniej wydajności pracy w Polsce.



Dynamika rozwoju

Warszawa należy do najszybciej rozwijających się miast Polski, a tempo wzrostu PKB znacząco przekracza tempo obserwowane przeciętnie w kraju. W latach 2000-2005 PKB na głowę mieszkańca Warszawy wzrósł z 271% średniej krajowej, do szacunkowego poziomu 308% średniej krajowej. Wzrost nominalny PKB wytworzonego w Warszawie można szacować w całym tym okresie na ok. 48%, przy średnim nominalnym wzroście PKB wytworzonego w całej Polsce rzędu 31%.

Szacunkowo, realna średnioroczna dynamika wzrostu PKB wynosiła w latach 2000-2005 w Warszawie ok. 5.8%, w stosunku do realnej średniorocznej dynamiki wzrostu PKB w całym kraju rzędu 3.1%.

Struktura gospodarki

Struktura gospodarki Warszawy różni się wyraźnie od tej, którą obserwuje się przeciętnie w kraju. Jest to związane z kilkoma czynnikami, m.in. z funkcjami metropolitalnymi i stołecznymi miasta, wysokim stopniem urbanizacji, wysoką atrakcyjnością w zakresie lokowania niektórych dziedzin wytwórczości (zwłaszcza w zakresie usług rynkowych), stosunkowo obfitym zaopatrzeniem miasta w kapitał ludzki, tendencją do lokalizowania krajowych central wielkich firm w Warszawie.

W strukturze PKB wytwarzanego w Warszawie zdecydowanie dominują usługi rynkowe (szacunkowo, stanowią one 75% całego wytworzonego PKB, wobec średniego udziału w gospodarce Polski na poziomie 50%). W szczególności, znacznie większą rolę niż na pozostałych obszarach kraju, odgrywają w Warszawie usługi pośrednictwa finansowego, obsługi nieruchomości i firm, handlu i napraw, oraz hoteli i restauracji. Druga najważniejsza gałąź gospodarki to przemysł, szacunkowo wytwarzający 12% PKB Warszawy (średnio w PKB Polski 24%). Budownictwo przyczynia się do wytworzenia 5% PKB Warszawy (średnio w PKB Polski 6%), a usługi nierynkowe 8% (średnio w PKB Polski 16%). Rolnictwo odgrywa na terenie Warszawy minimalną rolę w wytwarzaniu PKB.

Struktura zatrudnienia

W przypadku struktury zatrudnienia, także w tym przypadku występują znaczące różnice w stosunku do struktury zatrudnienia w skali całego kraju. Wiąże się to przede wszystkim ze znacznie większym udziałem usług rynkowych, względnie ograniczonym zatrudnieniem w przemyśle przetwórczym, oraz nieznacznym zatrudnieniem w rolnictwie.

Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (o liczbie pracujących powyżej 9 osób) w styczniu 2007r. wynosiło 882,5 tys. osób i było o 21,8 tys. osób, tj. o 2,5% wyższe niż w styczniu 2006r. Szacuje się, że ok. 38% zatrudnionych pracuje w sektorze publicznym, a 62% w sektorze prywatnym (dane GUS).

W Warszawie największy udział w strukturze zatrudnienia mają usługi rynkowe. W pierwszej kolejności są to sekcje PKD: obsługa nieruchomości i firm (wraz z nauką), oraz handel i naprawy, w których zatrudnionych jest łącznie około jednej trzeciej wszystkich pracujących. W kolejnych ważnych sekcjach wchodzących w skład usług rynkowych (transport i łączność oraz pośrednictwo finansowe) zatrudnionych jest razem 17% pracujących. Łącznie, zatrudnienie w usługach rynkowych wynosi 61% całej liczby pracujących w Warszawie (w skali całego kraju jest to ok. 35%). W przemyśle przetwórczym zatrudnionych jest ok. 14% pracujących, a w przemyśle związanym z zaopatrywaniem w energię, gaz i wodę kolejne 1.7% pracujących (razem więc, w przemyśle zatrudnionych jest niecałe 16% pracujących, wobec ok. 23% w skali całego kraju). W usługach nierynkowych zatrudnionych jest łącznie ok.21% pracujących, a w budownictwie 4,9% pracujących.

W minionych latach w strukturze zatrudnienia w Warszawie zaszły znaczące zmiany, związane z burzliwym procesem rozwoju i zmianami strukturalnymi. W latach 2003-2006 udział zatrudnienia w usługach rynkowych wzrósł z ok. 58% do ok. 61%, a udział zatrudnionych w przemyśle obniżył się z 21% do 18,5%. Udział usług nierynkowych pozostał natomiast na prawie niezmienionym poziomie 21%.

Zmiany te wiążą się z rozwojem gospodarczym miasta, a w szczególności z szybkim wzrostem wydajności pracy w przemyśle przetwórczym, oraz intensywnym rozwojem sektora usług rynkowych. Warto zauważyć, że zmiany te doprowadziły do ukształtowania się korzystniejszej struktury zatrudnienia, umożliwiającej uzyskanie wyższej przeciętnej wydajności pracy. Stało się to dzięki wzrostowi udziału w zatrudnieniu tych gałęzi gospodarki, które charakteryzują się wysoką relacją wartości dodanej na zatrudnionego.

Zmiany zgodne z opisanymi powyżej trendami najprawdopodobniej będą również występować w przyszłości. Na dłuższą metę oznacza to przenoszenie zakładów przemysłowych poza obszar miasta i wzrost wydajności pracy, a w konsekwencji zmniejszanie się zatrudnienia w przemyśle, oraz towarzyszący temu wzrost zatrudnienia w sektorze usług rynkowych.

W odniesieniu do budownictwa, można oczekiwać wzrostu zatrudnienia, związanego zarówno z rozwojem budownictwa inwestycyjnego jak mieszkaniowego. Należy jednak pamiętać o wyjątkowo silnych związkach zatrudnienia w budownictwie ze stanem koniunktury, powodujących silne krótkookresowe fluktuacje liczby zatrudnionych (silne wzrosty w okresie dobrej koniunktury i spadki w okresie recesji).



Główni pracodawcy

Ze względu na dużą liczbę firm ulokowanych na terenie Warszawy, dużą skalę gospodarki oraz dużą różnorodność prowadzonej działalności, trudno mówić o dominacji w zakresie zatrudnienia ze strony jakiejkolwiek grupy pracodawców.

Największym pracodawcą w Warszawie są instytucje państwowe i samorządowe. Administracja publiczna, obrona narodowa i bezpieczeństwo publiczne zatrudniają ok. 8% pracujących (ok. 55 tys. osób), a publiczna edukacja i służba zdrowia ok. 12% pracujących (ok. 85 tys. osób). Razem, więc instytucje państwowe i samorządowe zatrudniają ok. 20% pracujących (ok. 140 tys. osób).

W sektorze przedsiębiorstw można mówić o całej grupie wielkich firm, zatrudniających w Warszawie powyżej tysiąca pracowników. Spośród 20 polskich przedsiębiorstw o największym zatrudnieniu, 10 ma swoje siedziby na terenie Warszawy. W szczególności, do wielkich pracodawców na terenie miasta należą centrale niemal wszystkich największych polskich banków i instytucji finansowych, firmy z obszaru przemysłów sieciowych (łączność, transport, media), wielkie sieci handlowe i dystrybucyjne oraz firmy świadczące usługi komunalne, a w dziedzinie przemysłu przede wszystkim firmy energetyczne (w tym elektrociepłownie). Dużymi ulokowanymi w Warszawie pracodawcami w dziedzinie przemysłu przetwórczego są m.in.: FSO S.A., Polfa Warszawa S.A., Zakłady Mechaniczne Ursus S.A. oraz Huta Arcelor.

Poza osobami zatrudnionymi, około 10% pracujących w Warszawie stanowią osoby samozatrudnione (72 tys. osób). Jest to wskaźnik niższy, niż w większości stolic europejskich (np. w Berlinie wskaźnik ten wynosi 11%, w Madrycie 13%, w Pradze 20%, a w Rzymie 22%). W ostatnich latach liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą zarejestrowanych w REGON zwiększyła się jednak o, blisko 20%, co najprawdopodobniej oznacza również znaczący wzrost liczby osób samozatrudnionych.

Największy wskaźnik gęstości rozmieszczenia miejsc pracy występuje w trzech dzielnicach: Śródmieściu, Woli i Ochocie. Skoncentrowane tam jest ok. 45,6% wszystkich miejsc pracy istniejących w Warszawie (jednocześnie dzielnice te stanowią tylko 8.6% powierzchni miasta i zamieszkane są przez 21% mieszkańców). Z kolei w trzech dzielnicach o najniższym wskaźniku gęstości rozmieszczenia miejsc pracy (Wilanów, Wawer, Wesoła) mieści się jedynie ok. 3,4% wszystkich miejsc pracy w Warszawie (jednocześnie dzielnice te stanowią 26.9% powierzchni miasta i zamieszkane są przez 6,1% mieszkańców).



Podmioty gospodarcze

W Warszawie, w końcu 2006r. w rejestrze REGON łącznie zarejestrowanych było 304 tys. podmiotów gospodarczych, z czego 100 tys. stanowią firmy (przedsiębiorstwa państwowe, spółki handlowe, spółdzielnie), a 199 tys. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Spośród firm, nieco ponad 5,1 tys. stanowią podmioty gospodarcze należące do sektora publicznego (przeważają wśród nich przedsiębiorstwa komunalne oraz komunalne jednostki prawa budżetowego).

W 2006 r., w stosunku do końca 2001 r., ilość firm wzrosła o 23%, a ilość osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą o 20%. Można, więc mówić o zdecydowanym trendzie silnego wzrostu liczby podmiotów gospodarczych.
Największa koncentracja podmiotów gospodarczych ma miejsce w centralnych dzielnicach miasta. W sześciu dzielnicach o najwyższym zagęszczeniu podmiotów na kilometr kwadratowy (Śródmieściu, Żoliborzu, Woli, Ochocie, Mokotowie i Pradze Południe) ulokowanych jest 55% wszystkich podmiotów zarejestrowanych w mieście.

Źródła ruchu

Nierównomierne rozmieszczenie na terenie miasta podmiotów gospodarczych i miejsc pracy, nie pokrywające się z rozkładem zamieszkiwania ludności miasta, oraz znaczna ilość osób dojeżdżających do pracy spoza obszaru Warszawy, powodują powstawanie znaczących strumieni podróżnych związanych z dojazdami do pracy i powrotami z pracy do domu.

Różnice w rozmieszczeniu miejsc pracy oraz miejsc zamieszkiwania ludności miasta prowadzą do sytuacji, w której część dzielnic ma głównie charakter „warsztatów pracy” (liczba miejsc pracy znacznie przekracza liczbę pracujących mieszkańców), część zaś ma głównie charakter „sypialni” (liczba mieszkańców znacznie przekracza liczbę miejsc pracy). Rolę „sypialni” spełniają przede wszystkim: Bielany, Bemowo, Ursus, Ursynów i Targówek, zamieszkałe łącznie przez 35% ludności Warszawy w wieku produkcyjnym (znajdowało się tam jedynie 20% miejsc pracy). Z kolei rolę „warsztatów pracy” odgrywały głownie Śródmieście, Włochy, Wola i Ochota, gdzie znajdowało się 41% miejsc pracy, a zamieszkiwało jedynie 23% ludności w wieku produkcyjnym

Rezultatem takiej nierównomierności w rozkładzie miejsc pracy i zamieszkania jest pojawianie się w porannych godzinach szczytu komunikacyjnego dużych strumieni podróży związanych z dojazdami do pracy z dzielnic północnych w kierunku centrum, z Ursynowa w kierunku centrum, oraz ze wschodniej części miasta do części zachodniej, (co powoduje w szczególności utrudnienia na mostach), a w popołudniowych godzinach szczytu komunikacyjnego w kierunku odwrotnym.

Z kolei dojazdy do pracy z terenów otaczających miasto powodują powstanie dużych strumieni ruchu na głównych kierunkach wjazdowych do Warszawy.

Największe skupisko obszarów zurbanizowanych, z których następują wjazdy w porannych godzinach szczytu komunikacyjnego znajduje się na zachód od miasta (kierunek od strony Pruszkowa, Żyrardowa i Grodziska; zaludnienie ośrodków miejskich położonych z tej strony Warszawy w promieniu 30 km wynosi 176 tys. osób).

Drugi pod względem znaczenia obszar znajduje się na północny wschód od miasta (kierunek od Wołomina, Ząbek i Marek; zaludnienie ośrodków miejskich położonych z tej strony Warszawy w promieniu 30 km wynosi 130 tys. osób).

Inne obszary zurbanizowane, z których następują dojazdy do Warszawy to kierunki z: Piaseczna i Konstancina, Józefowa i Otwocka, Sulejówka i Mińska Mazowieckiego, Legionowa oraz Nowego Dworu Mazowieckiego (zaludnienie ośrodków miejskich położonych w promieniu 30 km wynosi na wymienionych obszarach po 45-60 tys. osób).


2.3.2Znaczenie gospodarki miasta w skali regionu i kraju


Skala i poziom rozwoju gospodarki Warszawy na tle Polski i Mazowsza

Gospodarka Warszawy odgrywa kluczową rolę zarówno w gospodarce regionu, jak całego kraju. W roku 2000 łączny PKB wytwarzany na obszarze Warszawy stanowił ok. 12% całego PKB wytwarzanego w Polsce, a w 2003 r. udział ten wzrósł do 13%. Szacunkowo, w 2005 r. wskaźnik ten kształtował się na poziomie ok. 13.6%.

Gospodarka Warszawy partycypuje w różnym stopniu w wartości dodanej i PKB wytwarzanym przez poszczególne gałęzie polskiej gospodarki. Na podstawie szacunków można ustalić, że w roku 2005 w dziedzinie usług rynkowych udział ten sięgał ok. 20%, w dziedzinie budownictwa ok. 12%, w dziedzinie przemysłu niecałe 7%, podobnie w dziedzinie usług nierynkowych, a w dziedzinie rolnictwa był marginalny.

Proces szybszego rozwoju Warszawy w porównaniu z resztą kraju wiąże się z występowaniem dwóch zjawisk:



  1. stosunkowo wysokiej atrakcyjności inwestycyjnej Warszawy na tle Polski, prowadzącej do wyższej niż w reszcie kraju dynamiki i wyższego poziomu inwestycji,

  2. zmian strukturalnych, prowadzących do wzrostu udziału w PKB Warszawy gałęzi wytwórczości charakteryzujących się stosunkowo wysokim wskaźnikiem wartości dodanej na zatrudnionego (zwłaszcza części usług rynkowych).

Specjalną rolę, odgrywaną przez Warszawę w gospodarce polskiej, dokumentuje również porównanie wielkości i poziomu rozwoju gospodarki Warszawy z innymi aglomeracjami miejskimi kraju. Poziom PKB na głowę mieszkańca Warszawy jest o prawie 40% wyższy niż w Poznaniu, prawie o 80% wyższy niż w Krakowie i ponad dwukrotnie wyższy niż w innych dużych miastach Polski. W rezultacie, łączny PKB wytwarzany w Warszawie jest o 40% wyższy niż w całej, dysponującej znacznie większą populacją aglomeracji śląskiej, oraz od czterech i pół do pięciu i pół razu wyższy, niż w pozostałych dużych miastach Polski.

Funkcje pełnione przez miasto w odniesieniu do Polski i Mazowsza

Znaczenie Warszawy w skali kraju i regionu nie wynika jedynie z siły gospodarczej. Ze względu na pełnioną funkcję stolicy Polski, na terenie Warszawy zlokalizowana jest zdecydowana większość instytucji administracji centralnej oraz obecnych w Polsce instytucji międzynarodowych.

Jest również głównym centrum finansowym kraju, siedzibą kluczowych instytucji rynku kapitałowego (w tym w szczególności Giełdy Papierów Wartościowych) główną siedzibą ponad połowy największych polskich firm, główną siedzibą firm zagranicznych i firm z udziałem kapitału zagranicznego, największym węzłem transportowym oraz największym centrum naukowo-badawczym i edukacyjnym.

Warszawa pełni poza tym rolę centrum opiniotwórczego i informacyjnego kraju. W mieście zlokalizowane są najważniejsze krajowe media, w tym redakcje programów telewizyjnych, radiowych, portali internetowych, gazet i czasopism oraz największe wydawnictwa.

W stosunku do Mazowsza Warszawa pełni różnorodne funkcje metropolitalne oraz administracyjne, jako stolica województwa mazowieckiego. Stanowi główny ośrodek produkcyjny, główne miejsce pracy, główny węzeł transportowy, główne centrum ekonomiczne, naukowe, edukacyjne i kulturalne regionu. Jak stwierdzono w projekcie Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego do 2020 r. (SRWM), dynamiczny rozwój Warszawy pełni kluczową rolę w procesie rozwoju i unowocześniania gospodarki regionu. Warszawa jest jedynym ośrodkiem metropolitalnym Mazowsza, mającym szansę na uzyskanie roli metropolii europejskiej.

Jak jednak stwierdza SRWM, możliwy jest zarówno optymistyczny scenariusz rozwoju, w którym Warszawa pozostaje głównym motorem rozwoju regionu, jak i scenariusz pesymistyczny, w którym rozwój obszaru metropolitalnego Warszawy jest niekontrolowany i niespójny, a jednocześnie narasta zjawisko polaryzacji przestrzeni województwa. W związku z tym, problem pożądanego kierunku rozwoju obszaru metropolitalnego Warszawy należy uznać za kluczowy element całościowej wizji rozwoju Mazowsza, zakładającej poprawę powiązań funkcjonalno-przestrzennych stolicy z otoczeniem i lepszą dostępność do instytucji o kluczowym znaczeniu dla rozwoju Warszawy (ośrodków decyzyjnych w zakresie administracji, gospodarki, finansów, centrów badawczych i edukacyjnych).

Szczególna rola Warszawy w gospodarce kraju oraz Mazowsza oznacza konieczność odpowiedniego rozwoju systemu transportowego miasta, pozwalającego zarówno na sprawny przepływ ludzi i towarów w obrębie miasta, jak na łatwy dostęp do miasta z zewnątrz. Ogromne znaczenie ma również łatwość dostępu do Warszawy z najważniejszych aglomeracji europejskich. Brak sprawnego systemu transportowego Warszawy odbijałby się, bowiem zarówno na rozwoju ekonomicznym i jakości życia mieszkańców miasta, jak na sytuacji całej gospodarki narodowej.

2.3.3Wyposażenie miasta w kapitał ludzki i fizyczny



Kapitał ludzki Warszawy

Wyposażenie w znaczny, wysokiej jakości kapitał ludzki stanowi jeden z kluczowych czynników atrakcyjności inwestycyjnej i perspektyw rozwojowych Warszawy. Przy ocenie skali dostępnego kapitału ludzkiego należy brać pod uwagę fakt, że Warszawa jest zdolna przyciągać wykształconych pracowników z sąsiednich obszarów (głównie z województwa mazowieckiego, ale także z innych miast Polski). W grę wchodzą tu zarówno migracje, jak systematyczne dojazdy do pracy.

Stopień dostępności kapitału ludzkiego wiąże się bezpośrednio ze strukturą demograficzną, oraz z perspektywami zmian podaży pracy wynikającymi z migracji. Na tle miast Europy Zachodniej, ludność Warszawy może być obecnie uznana za stosunkowo młodą. Miasto ma do dyspozycji poważne zasoby pracowników w wieku produkcyjnym (stanowią oni niemal dwie trzecie populacji, podobnie jak w większości wielkich miast Polski).

W przypadku utrzymania się wzrostu gospodarczego miasta, popyt na pracę w Warszawie powinien szacunkowo zwiększyć się do roku, 2020 o co najmniej 16%-22%, co oznacza powstanie nowych 115-150 tys. miejsc pracy (zjawisko to praktycznie nie występowało w minionych latach, m.in. ze względu na intensywny proces restrukturyzacji przedsiębiorstw).

Jest oczywiste, że utrzymanie kapitału ludzkiego i zdolności wzrostowych miasta będzie się, wiązać z intensyfikacją procesu migracji i dojazdów do pracy.

Oceniając jakość kapitału ludzkiego należy stwierdzić, że Warszawa znajduje się pod tym względem w najlepszej sytuacji spośród dużych miast Polski, porównywalnej z sytuacją miast - konkurentów z rejonu Europy Środkowej. Spośród ludności w wieku ponad 13 lat, 21% legitymuje się wykształceniem wyższym (według klasyfikacji międzynarodowych jest to poziom ISCED 5-6), a blisko 47% wykształceniem średnim (poziom ISCED 3-4). Podobny odsetek osób z wykształceniem wyższym posiada Berlin i Bratysława, natomiast w Budapeszcie i Pradze jest on niższy i wynosi jedynie 17-18% (dane Eurostat za lata 2000-2003, baza danych „Urban Audit”.

Utrzymaniu kapitału ludzkiego Warszawy służy również znaczny potencjał edukacyjny miasta. W mieście zlokalizowane jest 75 szkół wyższych. Liczba studentów wynosiła w roku akademickim 2004/2005 ponad 270 tys. Dzięki posiadaniu znacznego potencjału edukacyjnego, Warszawa będzie w stanie w nadchodzących latach sukcesywnie podnosić jakość posiadanego kapitału ludzkiego.

Problem bezrobocia

W końcu 2005 r. według danych GUS liczba bezrobotnych wynosiła 58 tys. osób, co odpowiadało stopie rejestrowanego bezrobocia w wysokości 5,6%. Bezrobotni zamieszkali w Warszawie stanowili 2,1% całej liczby bezrobotnych w Polsce. Warto zauważyć, że stopa bezrobocia między 3 a 5% uważana jest w ekonomii często za stopę „zerową”, w tym sensie, że oznacza ona, iż każda osoba poszukująca pracy jest praktycznie w stanie ją znaleźć.

Spośród zarejestrowanych w Warszawie bezrobotnych, około 11% miało wykształcenie wyższe, 65% wykształcenie średnie i 24% wykształcenie podstawowe. Liczby te wyraźnie odbiegają od obserwowanych w całym kraju, wskazując na fakt znacznie mniejszej skali występowania w Warszawie zjawiska bezrobocia strukturalnego.

Kapitał fizyczny Warszawy

Drugim czynnikiem określającym perspektywy rozwojowe Warszawy jest wyposażenie miasta w kapitał fizyczny (majątek trwały). W jego skład wchodzi majątek produkcyjny, czyli maszyny i urządzenia, oraz majątek w postaci infrastruktury i zasobów mieszkaniowych. Wysoki poziom, oraz wysoka jakość majątku produkcyjnego przypadającego na głowę mieszkańca jest warunkiem osiągnięcia wysokiej społecznej wydajności pracy. Z kolei wysoki poziom i jakość infrastruktury jest warunkiem sprawnego funkcjonowania gospodarki i atrakcyjności inwestycyjnej miasta.

Majątek produkcyjny przypadający na mieszkańca Warszawy zlokalizowany w przedsiębiorstwach na terenie Warszawy w roku 2003 był szacowany na poziomie ok. 106 tys. PLN i był ponad czterokrotnie wyższy niż średnio w Polsce. W przypadku majątku produkcyjnego na głowę mieszkańca Warszawa posiada również wyraźną przewagę nad innymi wielkimi miastami Polski. Należy jednak zauważyć, że w porównaniu z miastami Zachodniej Europy poziom ten jest kilkukrotnie niższy.

Generalnie rzecz biorąc, dzięki intensywnemu procesowi inwestowania obserwowanemu w Warszawie w ciągu ostatnich kilkunastu lat, jakość majątku produkcyjnego należy uznać za stosunkowo wysoką. Przeważająca część majątku została w tym okresie całkowicie wymieniona (uwaga ta nie dotyczy oczywiście budynków produkcyjnych).

Mimo znacznego majątku infrastrukturalnego, ogólny stan infrastruktury w Warszawie uważany jest za niezadowalający. Jest to przede wszystkim wynikiem niezadowalającej jakości posiadanej przez miasto infrastruktury, wynikającej z wieloletnich zaniedbań w zakresie inwestycji publicznych i prywatnych w tej dziedzinie. Dotyczy to w szczególności infrastruktury drogowej.

Niezadowalający stan infrastruktury, stanowiący poważny problem z punktu widzenia atrakcyjności inwestycyjnej miasta, potwierdzają liczne badania. Przykładowo, według ankiety przeprowadzonej w 2004 r. wśród 500 ponadnarodowych firm przez European Cities Monitor, Warszawa została sklasyfikowana na 24 miejscu na 30 możliwych pod względem łatwości dostępu (komunikacji ze światem), na 26 miejscu pod względem jakości telekomunikacji i na 27 miejscu pod względem łatwości poruszania się po mieście (jakości transportu i infrastruktury drogowej).

Na tle innych miast Polski, infrastruktura komunalna Warszawy prezentuje się jednak stosunkowo korzystnie. Warszawa ma wyższy niż w innych wielkich miastach Polski odsetek ludności korzystającej z kanalizacji, wyższe zużycie wody z wodociągów i elektryczności na głowę mieszkańca. Stosunkowo niskie jest natomiast zużycie gazu z sieci przypadające na głowę mieszkańca.

Zasoby mieszkaniowe Warszawy

Zasoby mieszkaniowe Warszawy, choć znaczne, nie są rozwinięte w stopniu wystarczającym dla pokrycia zapotrzebowania. Zasoby te w przeważającej mierze są zlokalizowane w budynkach wielorodzinnych.

Na 1000 osób przypada ok. 430 mieszkań, przy średniej krajowej wynoszącej 332 mieszkania. Można, zatem stwierdzić, że Warszawa przoduje pod tym względem wśród dużych polskich miast, gdzie wskaźnik ten kształtuje się pomiędzy 378 w Trójmieście, a 429 w Łodzi. Warto jednak także zauważyć, że jednocześnie przeciętna wielkość mieszkania była w Warszawie o 20% mniejsza, niż średnio w kraju.

Wskaźnik liczby mieszkań należy jednak uznać za stosunkowo niski. Powszechnie uważa się, że prawidłowe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ludności osiąga się dopiero przy poziomie 550-600 mieszkań na 1000 ludności (według danych Eurostat w Berlinie wskaźnik ten wynosi 552, a w Lizbonie 519).

Spośród całości zasobów mieszkaniowych Warszawy, blisko połowę stanowią mieszkania spółdzielcze, a jedną trzecią prywatne mieszkania własnościowe. Zasoby komunalne stanowią 14% całego zasobu mieszkań. Sytuacja ta ulega jednak zmianie ze względu na różną dynamikę powstawania nowych mieszkań w różnych sektorach własności. Najszybszy przyrost liczby mieszkań obserwowany jest w sektorze mieszkań własnościowych (stanowiących 80% wszystkich mieszkań oddanych do użytku w latach 2003-2005), wolniejszy w sektorze mieszkań spółdzielczych (20% wszystkich mieszkań oddanych do użytku w latach 2003-2005), a najwolniejszy natomiast w sektorze mieszkań komunalnych i zakładowych (poniżej 1% wszystkich mieszkań oddanych do użytku w latach 2003-2005).

2.3.4Perspektywy rozwoju miasta


Trendy rozwojowe i perspektywy rozwoju Warszawy

W ciągu ostatnich lat następował stosunkowo szybki rozwój gospodarki Warszawy, któremu towarzyszyły bardzo intensywne zmiany o charakterze strukturalnym. W szczególności, miały miejsce następujące zjawiska, mające znaczny wpływ na zapotrzebowanie na usługi w systemie transportowym miasta:



  • Wartość dodana (produkcja) wytwarzana na terenie Warszawy znacząco wzrosła. Można szacować, że wzrost ten w ciągu ostatniego dziesięciolecia doprowadził do realnego podwojenia PKB wytwarzanego w mieście.

  • Wzrostowi PKB towarzyszyła jednak minimalna zmiana netto zapotrzebowania na pracę. Liczba pracujących w 2005 r. praktycznie nie różniła się od tej samej wielkości z 1995 r., a w międzyczasie doszło zarówno do wzrostu zatrudnienia w latach 1995-99, jak do jego spadku w latach 2000-03 i ponownego wzrostu w latach 2004-05.

  • O ile sam wzrost gospodarczy, któremu nie towarzyszył znaczący przyrost zatrudnienia nie musiał prowadzić do znacznej zmiany zapotrzebowania w systemie transportowym, towarzyszyły mu jednak znaczące zmiany struktury wytwarzania PKB. W szczególności, znacznemu ograniczeniu uległ udział przemysłu, wzrosła natomiast rola usług rynkowych. Takie zmiany oznaczają zazwyczaj relatywne zmniejszenie zapotrzebowania na usługi transportu towarowego, oraz wzrost zapotrzebowania na usługi transportu osobowego oraz usługi łączności.

  • Towarzyszyła temu rosnąca intensywność związków gospodarczych Warszawy z gospodarką światową. Prowadziło to do zwiększenia zapotrzebowania na usługi międzynarodowego transportu i łączności, zwłaszcza wiążące Warszawę z miastami UE. Efektem tego zjawiska był m.in. znaczący wzrost zapotrzebowania na usługi lotnicze.

  • Jednocześnie wzmocnieniu uległa pozycja Warszawy w gospodarce kraju. Z jednej strony, wyrażało się to wzrostem udziału PKB miasta w PKB Polski. Z drugiej jednak strony, i zjawisko to trzeba uznać za bardziej istotne, w minionym dziesięcioleciu Warszawa zwiększyła swoje znaczenie w gospodarce Polski w dziedzinie usług rynkowych, a zwłaszcza usług w zakresie obsługi nieruchomości i firm (tzn. bezpośredniego otoczenia biznesu), oraz usług finansowych. Efektem tego zjawiska był z kolei znaczący wzrost zapotrzebowania ze strony przedsiębiorstw na usługi transportu osobowego pomiędzy Warszawą a głównymi miastami kraju, oraz gwałtowny wzrost zapotrzebowania na usługi łączności.

Szanse awansu Warszawy do roli metropolii regionalnej w Europie Środkowej

Zasadnicze znaczenie dla kierunku dalszych zmian w zakresie rozwoju gospodarczego Warszawy będzie miała atrakcyjność miasta i jego bezpośredniego otoczenia dla lokowania w nim inwestycji firm ponadnarodowych. Można założyć, że w nadchodzących latach rozegra się walka o zajęcie przez jedno z wielkich miast Europy Środkowej roli metropolii o znaczeniu regionalnym (ponadnarodowym), a w szczególności roli regionalnego centrum finansowego i centrum zarządzania operacjami środkowoeuropejskimi wielkich firm. Zajęcie takiego miejsca oznaczać będzie radykalną poprawę szans rozwojowych, oraz gwałtowną intensyfikację związków ekonomicznych miasta z gospodarką światową. Warszawa będzie w najbliższym dziesięcioleciu intensywnie konkurować w tym zakresie z innymi miastami Europy Środkowej, w tym zwłaszcza z Pragą, Budapesztem i Wiedniem. Nie wydaje się natomiast, aby konkurencję dla rozwoju Warszawy stanowił oczekiwany, szybki rozwój gospodarczy i rosnąca atrakcyjność inwestycyjna Moskwy.

Szanse Warszawy na znaczący sukces w tej konkurencji wydają się obecnie znaczne. Według sondażu European Cities Monitor, spośród 500 ankietowanych w 2004 r. ponadnarodowych firm 44 planuje rozwój swojej działalności w Warszawie, w porównaniu z 38 w Pradze, 31 w Budapeszcie i 10 w Wiedniu (dla porównania, rozwój działalności w Moskwie planuje 41 firm, w Londynie 12, w Paryżu 20, a w Madrycie 17). Czynnikiem decydującym może jednak okazać się rozwój infrastruktury, w tym zwłaszcza transportu i łączności, ocenianej przez ankietowane firmy w Warszawie na jednym z ostatnich miejsc w Europie (znacznie gorzej niż w przypadku Pragi i Budapesztu).

Rys. 1. Liczba ponadnarodowych firm planujących rozwój w wybranych miastach Europy (dane w %, lata 2005 – 2010).

Dążenie do rozwoju funkcji metropolitalnych Warszawy w skali ponadnarodowej zostało również uwzględnione w strategicznych dokumentach regionalnych i krajowych. W Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego do 2020 r. (SRWM), uchwalonej na posiedzeniu Sejmiku Województwa Mazowieckiego w dniu 29 maja 2006r., rosnące znaczenie międzynarodowe Warszawy stanowi szansę rozwojową uwzględnioną w analizie SWOT, a uzyskanie przez Warszawę rangi metropolii europejskiej i roli lidera wśród stolic Europy środkowo-wschodniej uznano za jeden z kluczowych elementów optymistycznego scenariusza rozwoju Mazowsza.

Z kolei w Strategii Rozwoju Kraju na lata 2007-2015 (SRK), przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 29 listopada 2006r., uznano za celowe wspieranie działań zmierzających do wzmocnienia metropolitalnych funkcji Warszawy, zwłaszcza tych, które mają znaczenie dla międzynarodowej roli miasta.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna