Zagadnienia do kolokwium



Pobieranie 254.53 Kb.
Strona1/3
Data06.05.2016
Rozmiar254.53 Kb.
  1   2   3
ZAGADNIENIA DO KOLOKWIUM
CELE, ZAŁOŻENIA ORAZ ZASTOSOWANIE PSYCHOLOGII
Literatura:

Gerd Mietzel, Wprowadzenie do psychologii, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003 r., 11-55.

C. Matusewicz, Wprowadzenie do psychologii, Wyższa szkoła finansów i zarządzania w Warszawie, s. 21-46
Główne nurty w psychologii

- biologiczny sposób widzenia człowieka

- behawioryzm (zachowanie – ang. behavior)

J. Watson

Poglądy Pawłowa

Szkoła Skinera

- psychologia poznawcza

Jean Piaget

- psychoanaliza

Zygmunt Freud.

- psychologia humanistyczna

Carl Rogers i Abraham Maslow


Wybrane dziedziny psychologii stosowanej

Psychologia kliniczna

Psychologia wychowawcza

Psychologia zdrowia

Psychologia środowiskowa

Psychologia sądowa lub penitencjarmna

Psychologia pracy i organizacji
Zagadnienia sprawdzające:


  1. Omów główne nurty w psychologii oraz wymień ich przedstawicieli

  2. Omów dziedziny psychologii stosowanej.

BIOLOGICZNE PODSTAWY ZACHOWANIA

Literatura:

T. Tomaszewski, Psychologia, PWN, Warszawa, 1982 r. Rozdział 2, s.37-126.

James W. Kalat, Biologiczne podstawy psychologii, PWN, Warszawa 2006 r.

www. med.harvard.edu/AANLIB/home.html


Materiały pomocnicze:
Budowa układu nerwowego

Komórki układu nerwowego

Neurony

Przekazują informacje między sobą, a także wysyłają je do mięśni i gruczołów.

Bardzo się różnią pod względem rozmiarów, kształtów oraz funkcji.

Mózg dorosłej osoby składa się z wielkiej ilości neuronów. Około 100 miliardów.


Budowa neuronu: składa się z dendrytów, ciała komórki (somy), aksonu i zakończeń presynaptycznych.

Dendryty są rozgałęziającymi się wypustkami, które zwężają się ku końcowi.

Im ma większą powierzchnię, tym więcej informacji może przyjąć.



Ciało komórkowe zawiera jądro i inne elementy komórkowe.

Akson jest cienkim włóknem o stałej średnicy w większości przypadków dłuższym od dendrytów. Aksony kręgowców są zwykle pokryte osłonką mielinową, która stanowi materiał izolacyjny. Akson ma wiele odgałęzień, każde z nich na końcu rozszerza się, tworząc zakończenie presynaptyczne (kolbka końcowa). Jest to miejsce, z którego uwalniane są związki chemiczne. Przechodzące przez szczelinę oddzielającą jeden neuron od drugiego.

Neuron może mieć dowolną liczbę dendrytów, ale tylko jeden akson.


Glej (neuroglej)

Glej – nieco mniejszy typ komórek, też zróżnicowany, jego funkcje są słabiej poznane.

Nie przesyła informacji na długie dystanse, jak neurony.

Około 10 razy mniejszy od neuronu, ale komórek glejowych jest około 10 razy więcej od neuronów. Zajmują więc podobną objętość. Pełnią rozmaite funkcje.

Pomagają przesyłać informacje, działają jak element układu odpornościowego

U kręgowców wyróżnia się ośrodkowy układ nerwowy oraz obwodowy układ nerwowy, które są ze sobą połączone. Zarówno w ośrodkowym, jak i w obwodowym układzie nerwowym można wyróżnić wiele części.



Ośrodkowy układ nerwowy (OUN) – składa się z mózgowia oraz rdzenia kręgowego
Rdzeń kręgowy – znajduje się wewnątrz kręgosłupa. Łączy się on z narządami zmysłów oraz mięśniami położonymi poniżej poziomu głowy.

Każdy segment rdzenia kręgowego po każdej stronie ma nerw czuciowy i nerw ruchowy. Drogi przechodzące przez rdzeń przewodzą informacje z i do mózgu.


W neuroanatomi mózgowie to:

- mózg,


- móżdżek i

- pień mózgu (rdzeń przedłużony, most, śródmózgowie, niektóre centralnie położone struktury przodomózgowia), od górnej części rdzenia kręgowego do środkowej części przodomózgowia


Można wyróżnić:

- tyłomózgowie – tylna część mózgowia (rdzeń przedłużony, most, móżdżek)

Rdzeń przedłużony i most poprzez nerwy czaszkowe sterują oddychaniem, tętnem oraz innymi ważnymi funkcjami życiowymi.

Natomiast móżdżek bierze udział w wykonywaniu ruchów.

- śródmózgowie (wzgórki górne i dolne, nakrywka, istota czarna – wydziela dopaminę, której niedobór powoduje Parkinsona)

- przodomózgowie – kora mózgowa i inne struktury pod korą. Do podkorowych obszarów należą wzgórze, podwzgórze, przysadka mózgowa, jądra podstawy oraz hipokamp.

Grupa połączonych ze sobą struktur zwanych układem limnicznym tworzy coś w rodzaju obrzeża dookoła pnia mózgu.
Obwodowy układ nerwowyobejmuje nerwy występujące poza mózgiem oraz rdzeniem kręgowym w całym ciele człowieka.
W jego skład wchodzą dwie części:

Sympatyczny układ nerwowy – obejmuje nerwy, które przekazują informacje z narządów zmysłów do OUN oraz z OUN do mięśni i gruczołów.

Autonomiczny układ nerwowy- steruje pracą serca, jelit i innych narządów wewnętrznych.

Składa się z układu współczulnego i przywspółczulnego.



Układ nerwowy współczulny

Przygotowuje organizm do reakcji na zagrożenie.

To sieć neuronów, której rolą jest przygotowanie (aktywizowanie) narządów wewnętrznych do wydatkowania energii. Gruczoły potowe, nadnercza, wątroba, mięśnie obkurczające naczynia krwionośne oraz mięśnie prostujące włosy na skórze są unerwione wyłącznie przez układ współczulny (nie mają unerwienia przywspółczulnego).

Układ nerwowy przywspółczulny - steruje wegetatywną aktywnością narządów wewnętrznych.

Pobudza trawienie i inne procesy życiowe, które nie są związane z reakcją na zagrożenie.

Oba układy najczęściej mają działanie przeciwstawne.

Układ współczulny podwyższa tętno, układ przywspółczulny obniża.

Układ parasympatyczny nasila procesy trawienne, natomiast układ sympatyczny osłabia.

Kora mózgowanależy do ośrodkowego układu nerwowego

Warstwy komórek leżące na zewnętrznej powierzchni półkul mózgowych tworzą istotę szarą, która nosi nazwę kory mózgowej.



Kora potyliczna jest odpowiedzialna przede wszystkim za wzrok.

Uszkodzenie części płata potylicznego prowadzi do ślepoty w części pola wzrokowego.



Kora ciemieniowa

Leży pomiędzy płatem potylicznym a bruzdą środkową. Obszar leżący tuż za bruzdą środkową to zakręt zaśrodkowy odpowiedzialny za wrażenia dotykowe oraz odbiera informacje z receptorów napięcia mięśniowego i receptorów ścięgnowych.

Przetwarza wrażenia z ciała. W zakręcie zaśrodkowym znajdują się cztery odrębne reprezentacje ciała.

Informacje z różnych części ciała docierają do odmiennych obszarów.

Z płata ciemieniowego informacje przesyłane są do obszarów mózgu, które sterują aktywnością ruchową.

Płat skroniowy położony w bocznej części półkul w pobliżu skroni.

Bierze udział w słyszeniu i złożonych aspektach przetwarzania wzrokowego.

U ludzi najczęściej lewy płat pełni kluczową rolę w rozumieniu mowy.

Jeżeli w płacie skroniowym umiejscowiony jest nowotwór mózgu, to często wywołuje on złożone halucynacje słuchowe lub wzrokowe.

(Płat skroniowy jest związana z zachowaniami emocjonalnymi i motywacyjnymi).

Płat czołowy rozciąga się od bruzdy środkowej aż po przedni kraniec mózgowia.

Mózgowe mechanizmy kontroli ruchowej
Pierwszorzędowa kora ruchowa – zakręt zlokalizowany w płacie czołowym przed bruzdą centralną. – wywołuje ruch. Nie ma jednak bezpośredniego połączenia z mięśniami. Część wychodzących z niej aksonów dociera do komórek w jądrach podstawy, które poprzez połączenia zwrotne oddziałują na planowane w korze ruchy. Inne aksony biegną w kierunku pnia mózgu i rdzenia kręgowego, gdzie znajdują się centralne generatory ruchu (rytmu)- obwody nerwowe bezpośrednio wpływające na aktywność mięśniową.

Kora mózgowa odgrywa szczególnie ważną rolę w przypadku wykonywania ruchów złożonych takich jak np. pisanie.


W sterowaniu ruchem ciała bierze udział tylna kora ciemieniowa – część neuronów reaguje na bodźce wzrokowe lub somatosensoryczne (np. dotyk), inne na aktualne lub zamierzone ruchy, istnieją neurony wrażliwe na złożone sygnały, dotyczące zarówno bodźców sensorycznych, jak i zamierzonych czynności ruchowych.

Kora przedczołowa – reaguje na bodźce sensoryczne, które mogą wywołać reakcję ruchową, takie jak światło lub hałas. U osób z uszkodzeniami tej części mogą pojawić się problemy z poprawnym wykonywaniem zaplanowanych czynności (mogą np. wziąć prysznic w ubraniu, posolić herbatę zamiast potrawy, skierować strumień wody nie na szczoteczkę, ale na pastę do zębów.)
Kora przedruchowa – jest aktywne podczas przygotowania do ruchu, ale utrzymuje pobudzenie również podczas jego wykonywania.
Dodatkowa kora ruchowa- najsilniej uaktywnia się przed wykonaniem serii szybkich ruchów w ustalonym porządku.
Ostatecznym punktem docelowym wszystkich sygnałów ruchowych jest rdzeń kręgowy, który sprawuje bezpośrednią kontrolę nad mięśniami.

Problemy zdrowotne dotyczące rdzenia kręgowego w różny sposób mogą upośledzać nasze zdolności ruchowe.

Wyróżniamy dwie drogi nerwowe wychodzące z mózgowia: drogę grzbietowo- boczną oraz brzuszno-przyśrodkową.
Móżdżek to kolejna struktura odpowiedzialna za kontrolę ruchów

Najbardziej widocznymi skutkami uszkodzenia móżdżku są trudności z wykonywaniem szybkich ruchów wymagających precyzji i synchronizacji czasowej, np. problemy z wystukiwaniem rytmów, wskazywaniem na poruszający się przedmiot, odręczne pisanie lub na maszynie, granie na instrumencie muzycznym, większość ćwiczeń gimnastycznych, a nawet klaskanie.



Choroba Parkinsona

Bezpośrednią przyczyną choroby Parkinsona jest postępujące obumieranie neuronów, zwłaszcza w obrębie istoty czarnej, zanikają również aksony i ustaje wpływ dopaminy na unerwiane przez nie struktury. Przyczyną choroby jest niedobór dopaminy.

Skutkiem jest zmniejszenie pobudzenia kory mózgowej.

Szacuje się, że po 45 r.ż ludzie tracą średnio około 1% objętości istoty czarnej rocznie. Jeśli liczba neuronów w istocie czarnej spada poniżej 20-30% wartości początkowej, zaczynają się pojawiać objawy parkinsonizmu.


Objawy:

Sztywność, drżenie mięśniowe, spowolnienie ruchowe oraz trudności z inicjowaniem czynności ruchowych i umysłowych.

Spowolnienie dotyczy również wyobrażania sobie ruchów, deficyty pamięci i myślenia.

Dotyka 1 osobę na 100 i rozpoczyna się zwykle po ukończeniu 50 roku życia.

Problemy pojawiają się przy wykonywaniu ruchów spontanicznych.

Sprawność jest większa przy obecności zewnętrznych bodźców sterujących zachowaniem ruchowym.


Podstawowa metoda leczenia:

Doustne przyjmowanie L-dopy, prekursor dopaminy. Dopamina jest nieskuteczne, bo nie przenika przez barierę krew-mózg.

L-dopa nie powstrzymuje jednak stopniowego obumierania komórek. Zbyt wysoki poziom zabija komórki wytwarzające ten neuroprzekaźnik. Ma też skutki uboczne, jak stereotypia ruchowa, halucynacje, urojenia.

Próbuje się wykorzystywać inne metody leczenia, Część z nich znajduje się w stadium eksperymentów np. przeszczepianie do uszkodzonego mózgu neuronów płodu.


Asymetria mózgu

Podział pracy między obiema półkulami nazywamy asymetrią funkcjonalną lub lateralizacją.

Spoidło wielkie to ogromna wiązka aksonów łączących obie półkule mózgu. Obecność spoidła wielkiego sprawia, że każda półkula otrzymuje informacje z obu stron ciała.

Lewa półkula u większości ludzi jest wyspecjalizowana w funkcjach językowych,

Odpowiada za emocje – radość, zaciekawienie.

Funkcje prawej półkuli nie są tak łatwe do opisania. Emocje - strach, gniew.

Każda z półkul steruje ruchami przeciwnej ręki, widzi przeciwną stronę świata i odbiera bodźce dotykowe z przeciwnej połowy ciała.


U ludzi sygnały z lewego pola widzenia docierają do prawej połowy siadkówki, a stąd do prawej półkuli. Sygnały z prawego pola widzenia docierają do lewej połowy siatkówki, a stąd do lewej półkuli.
Prawa półkula odgrywa dominującą rolę w rozpoznawaniu emocjonalnego tonu wypowiedzi, a także stanów emocjonalnych innych ludzi na podstawie ich mimiki lub sposobu mówienia. Ponadto steruje wyrażaniem emocji strachu, gniewu i wstydu.

Jeśli chodzi o percepcję prawa półkula zwraca uwagę na ogólny zarys przedmiotu. Lewa półkula specjalizuje się w analizie szczegółów.



Uszkodzenia mózgu a język
Afazja Broki

afazja- ciężkie zaburzenie mowy.

Pole Broki (lub pole Broca) – niewielka część płata czołowego w lewej półkuli, w pobliżu kory ruchowej.

Broca opublikował swoje prace w 1865 r.

O afazji Broki lub afazji ruchowej (bądź niepłynnej) mówimy wtedy, gdy uszkodzenie mózgu spowoduje poważne upośledzenie tworzenia wypowiedzi, niezależnie od miejsca wystąpienia urazu. Występuje również upośledzenie rozumienia mowy, gdy znaczenie zdania zależy od przyimków, końcówek fleksyjnych lub nietypowego szyku zdania. – czyli w przypadku zdań o złożonej strukturze.

Pacjenci mówią powoli mają trudności z wysłowieniem się oraz pisaniem i gestykulacją


Afazja Wernickiego (afazja czuciowa)

Uszkodzenie w obrębie pola Wernickiego i struktur przyległych, umiejscowionych blisko korowych ośrodków słuchu, powoduje afazję, która charakteryzuje się pogorszeniem zdolności przypominania sobie nazw przedmiotów oraz upośledzeniem rozumienia mowy.

Ludzie zachowują zdolność płynnego mówienia.

Pacjenci słabo rozumieją mowę.

Terminy afazja Wernickiego, afazja płynna lub afazja czuciowa są używane na określenie zespołu objawów, niezależnie od dokładnego miejsca uszkodzenia.

Typowe objawy to:

- artykułowana mowa (wyraźna, szybka, płynna).

- trudności ze znalezieniem odpowiedniego słowa.

Pacjenci cierpią na anemię (inaczej afazję amnestyczną), czyli trudności z przypominaniem sobie nazw przedmiotów.

- upośledzenie rozumienia mowy – trudności z rozumieniem wypowiedzi ustnych i pisemnych.


SEN
W cyklu snu trwającym około 90 minut osoba śpiąca przechodzi przez fazy I,II,III,IV.

Faza I – w zapisie EEG przeważają nieregularne fale o niskiej amplitudzie. Kora mózgowa jest bombardowana informacjami sensorycznymi, które aktywizują różne neurony w różnym czasie. Aktywność mózgu jest nadal wysoka, ale powoli zaczyna się obniżać.

Faza II- charakterystyczne są wrzeciona senne ( fale o częstotliwośći 12-14 Hz. występujące w półsekundowych seriach.) oraz zespoły K ( ujemna fala o dużej amplitudzie, po której następuje mniejsza i wolniejsza fala dodatnia.)

Faza III i IV nazywane są snem wolnofalowym. Tętno, częstotliwość oddechu i aktywność mózgu stopniowo zmniejszają się. Pojawiają się fale wolne, co oznacza, że neurony działają w sposób zsynchronizowany.

Po zakończeniu fazy IV mózg przechodzi powrotem przez fazę III i II, ale potem zamiast fazy I rozpoczyna się tzw. „faza szybkich ruchów gałek ocznych” REM.

Sen paradoksalny – ma cechy zarówno głębokiego, jak i płytkiego snu.

REM zwiększa intensywność marzeń sennych, choć występują one też w innych fazach.

Sen REM współwystępuje ze zwiększoną aktywnością w kilku strukturach mózgu: moście, układzie limnicznym oraz we fragmentach płatów ciemieniowych i skroniowych. W tym samym czasie obserwuje się spadek aktywności w okolicach przedczołowych, korze ruchowej oraz pierwszorzędowej korze wzrokowej.

Początek snu REM jest związany z występowaniem fal PGO. Są to fale pobudzenia neutralnego, które powstają w moście, następnie trafiają do ciała kolankowatego bocznego, a stamtąd do płata potylicznego.

Sen prawdopodobnie spełnia przynajmniej dwie funkcje:

- umożliwia regenerację,

- pozwala zaoszczędzić energię w okresie ograniczonej sprawności.
Ludzie pozbawieni snu REM stają się drażliwi i mają trudności z koncentracją.

Po okresie deprywacji snu REM ludzie nadrabiają zaległości. Spędzają większą niż zwykle część czasu w fazie REM.

Fazy snu poza fazą REM określa się łącznie non REM (NREM)
Zagadnienia sprawdzające:

Omów budowę układu nerwowego.

Za jakie funkcje odpowiedzialne są poszczególne obszary kory mózgowej?

Które obszary w mózgu odpowiadają za zaburzenia mowy?

Co to jest afazja Broki i afazja Wernickiego?

Co to jest lateralizacja?

Jakie znaczenie ma faza snu REM?

Co to jest choroba Parkinsona ?



PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA
Literatura:

Gerd Mietzel, Wprowadzenie do psychologii, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003 r., s. 67-100.


Materiały pomocnicze:
Psychologia rozwojowa

Zajmuje się badaniem zmian na wszystkich etapach rozwoju człowieka

Zadaniem psychologii rozwojowej jest badanie zdarzeń i uwarunkowań, od których zależy rozwój człowieka.

Fazy rozwoju:


    1. do 25 r. życia – dominacja zmian progresywnych (zdobywanie cech, właściwości, umiejętności)

    2. Od 25 do 60 r. ż – względna harmonia, stabilność

    3. Starość – dominacja zmian regresywnych


Okresy w rozwoju człowieka:


  1. prenatalny

  2. noworodkowy 30 dni

  1. niemowlęcy do roku życia

  2. poniemowlęcy do 3 lat

  3. przedszkolny do 6/7 r. ż.

  4. młodszy szkolny do 11/12 r.

  5. dojrzewania do 17/18 r. ż

  6. młodzieńczy do 24 r. ż.

  7. stabilizacji życiowej do 60 r. ż.

  8. starczy powyżej 60 r. ż.

Metody badania zmian:
Metoda przekroju podłużnego – te same osoby są obserwowane przez dłuższy okres, w regularnych odstępach czasu.

Metoda przekroju poprzecznego – osoby w różnym wieku badane są w tym samym czasie.

OKRES PRENATALNY
I etap życia – stadium komórki jajowej do 2 tygodni
Stadium embrionalne od 3 do 8 tygodnia
Stadium płodowe od 8-9 tygodnia do porodu
TEST APGARD

Pierwszy test, któremu poddawane są noworodki zastał ułożony przez lekarkę pediatrę Wirginię Apgard.

Opiera się na obserwacjach w 5 kategoriach.

Wyniki zarejestrowane w 1 a potem w 5 minucie życia odzwierciedlają ogólny stan noworodka.

Dzieci, które w dziesięciostopniowej skali uzyskały 7-10 punktów urodziły się w dobrym lub bardzo dobrym stanie.

4-6 są w średnim stanie i mogą wymagać pewnych zabiegów reanimacyjnych.

Poniżej 4 punktów wymagają natychmiastowych działań w celu ratowania życia.
Lekarz pediatra przeprowadza dokładniejsze badania noworodka w ciągu następnych 24 godzin.

Masa ciała noworodka prawdopodobnie spadnie o 10% w stosunku do masy urodzeniowej.


STAN PO URODZENIU WEDŁUG APGARD

CECHA

PUNKTY




0

1

2

Zabarwienie skóry

blade lub sine

cieliste,

kończyny sine



Różowe

Czynność serca (puls)

Niewyczuwalny

poniżej 100

ponad 100

Odruchy

Brak reakcji na bodziec

grymas

silny krzyk

Napięcie mięśni

wiotkie (brak aktywności ruchowej lub słaba

nieznaczne ruchy kończyn

duża aktywność

Oddech

Brak

powolny, nieregularny

Dobry


ODRUCHY NOWORODKA
Odruch Moro

Duża wrażliwość na wszelkie bodźce związane ze zmianą położenia ciała (wstrząsy, huśtanie oraz na silne bodźce dźwiękowe. Noworodek reaguje wzdrygnięciem, energicznym wyprostowaniem rąk, nóg, palców. Napręża się wygina łukowato plecy i odchyla główkę, następnie przyciąga do klatki piersiowej ręce, zaciskając piąstki.

Czas trwania odruchu: do 4-6 miesięcy
Odruch Babińskiego

Jeżeli delikatnie dotykamy stopy noworodka od pięty do palców, palce się wyprostowują i naprężają, a stopa wykrzywia się do środka.

Czas trwania odruchu: do 6 miesięcy, najdalej do 2 lat, potem palce stóp podwijają się.
Odruch Rootinga

Noworodek, którego policzek zostanie delikatnie muśnięty, odwraca głowę w kierunku bodźca, otwiera usta i wykazuje gotowość do ssania.

Czas trwania odruchu: do 3-4 miesięcy
Odruch „chodzenia” lub „stawiania kroków”

Na płaskiej powierzchni trzymany pod pachami noworodek podnosi jedną nogę, wysuwa ją do przodu, następnie robi to samo z drugą nogą. Wygląda to jak stawianie kroków (najlepiej widoczne po 4 dniu życia).

Czas trwania: przeciętnie 2 miesiące.
Odruch chwytania

Gdy przyciśniemy czubek naszego palca do wewnętrznej strony dłoni dziecka, dłoń natychmiast się zaciska, jak gdyby dziecko chciało chwycić palec. Chwyt noworodka może być na tyle silny by udźwignąć całe jego ciało.

Czas trwania odruchu: 3-4 miesiące

Lokomocja i kontrola postawy
Około 1 m po urodzeniu dziecko umie podnieść głowę na moment, gdy leży na brzuchu.

W kolejnych miesiącach poprawia się sprawność podnoszenia głowy w pozycji na brzuchu.


Około 5 miesiąca dziecko umie mocno trzymać głowę i leżąc na brzuchu podnosi klatkę piersiową opierając się na przedramionach.
Półroczne dziecko przewraca się z pleców na brzuszek i na odwrót; podciągane do siedzenia przyciąga brodę do klatki piersiowej
7 miesiąc próbuje pełzać początkowo niepewnie, siedzieć bez podparcia, początkowo niepewnie
9 m dziecko raczkuje, stoi przy poręczy, trzymane pod pachy wykonuje ruchy chodzenia.

10 m podciągane do siedzenia staje, stąpa bokiem trzymając się poręczy


1 rokchodzi za rękę, próbuje stawiać pierwsze samodzielne kroki, przejdzie dookoła pokoju podtrzymując się mebli.
Około 15 m. życia dzieci zazwyczaj chodzą.
2 lata – chodzi i biega pewnie, kopie piłkę

3 lata- podskakuje, maszeruje i biega przy muzyce, rzuca piłkę nie tracąc równowagi.


Rozwój mowy

1. 0-1 r. ż. okres melodii: głużenie, gaworzenie

2. 1-2 r. ż okres wyrazu.

3. 2-3 okres zdania. Dziecko zaczyna rozumieć mowę rodziców.

2 lata – zaczyna dużo mówić (200-500) słów, używa prostych zdań, mówi o sobie w trzeciej osobie.3 lata – wypowiedzi wielowyrazowe, dość gramatyczne, mówi o sobie „ja”.

Około 3 r.ż. dziecko zadaje dużo pytań.




  1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna