Zakaz użycia siły w prawie międzynarodowym Tradycyjnie ius ad bellum jako prawo podstawowe państwa



Pobieranie 18.73 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar18.73 Kb.
Zakaz użycia siły w prawie międzynarodowym
Tradycyjnie ius ad bellum jako prawo podstawowe państwa
Ograniczenia XX wiek:

1907 – II Konwencja Haska – Konwencja Drago–Portera - państwa zobowiązały się             do nieużywania siły “w celu ściągnięcia długów wynikających z umowy

1919 – Pakt Ligi Narodów – art. 10, 11 i 13

1928 – Pakt Brianda–Kellogga - art. 1 - wyrzeczenie się wojny jako instrumentu             polityki narodowej w ich wzajemnych stosunkach i jako sposobu załatwiania             sporów międzynarodowych.

1945 – Karta Narodów Zjednoczonych
Karta Narodów Zjednoczonych:

Zasada ogólna – art. 2.4 - Wszyscy członkowie powinni w swych stosunkach międzynarodowych powstrzymywać się od stosowania groźby lub użycia siły przeciwko nietykalności terytorium albo niepodległości politycznej któregokolwiek państwa, lub wszelkiego innego sposobu, niezgodnego z zasadami Narodów Zjednoczonych.


KNZ nie mówi o wojnie, lecz o użyciu siły. Interpretację tego ostatniego pojęcia zawierają późniejsze rezolucje ZO: Deklaracja zasad prawa międzynarodowego z 1970 roku oraz definicja agresji z 1974 roku. Chodzi wyłącznie o użycie siły zbrojnej.

Ważne: nie chodzi o użycie siły w państwie, państwo ma prawo przedsięwziąć wszelkie środki, aby utrzymać porządek w obrębie swojej jurysdykcji (np. w celu stłumienia rozruchów). W konsekwencji dozwolone jest użycie siły przeciwko buntom, rebeliantom, opozycjonistom bez naruszania art. 2 ust. 4 KNZ (np. Czeczenia). Nadużycie tego prawa (np. przez masowe i ciężkie naruszanie praw człowieka) oznaczać “naruszenie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”, a to pociągać może za sobą interwencję Rady Bezpieczeństwa na podstawie Rozdziału VII Karty.


Definicja agresji (1974):

Agresja polega na użyciu siły zbrojnej przez państwo przeciwko suwerenności, terytorialnej integralności lub politycznej niepodległości innego państwa, lub w jakikolwiek inny sposób niezgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych. Państwo, które pierwsze dokona aktu użycia siły, jest agresorem.
Prawo do samostanowienia a użycie siły:

Deklaracja zasad prawa międzynarodowego z 1970 roku - nie można pozbawiać prawa do samostanowienia, nie można interweniować przeciwko, używać siły. Ludy walczące o niepodległość mają poparcie ONZ. Po okresie kolonialnym zmiana, obecnie nie ulega wątpliwości, że jakkolwiek rozumiane prawo do samostanowienia nie narusza prawa państw do zachowania integralności terytorialnej (nie oznacza prawa do secesji).



Wyjątki od zasady zakazu użycia siły:
1. Prawo do samoobrony:

Sprawa statku Caroline – 1837 - warunki legalności samoobrony:

1. Musi istnieć konieczność samoobrony "nagła, nieprzeparta, jak też nie pozostawiająca wyboru co do środków oraz czasu na zastanowienie”;

2. Podjęta akcja musi być proporcjonalna, ponieważ akt, usprawiedliwiony koniecznością samoobrony jest ograniczony tą koniecznością i utrzymany w jej ramach.


KNZ - art. 51: Nic w niniejszej Karcie nie może uchybiać niepozbywalnemu prawu do samoobrony indywidualnej lub zbiorowej w przypadku napaści zbrojnej na któregokolwiek członka Narodów Zjednoczonych, zanim Rada Bezpieczeństwa nie podejmie niezbędnych zarządzeń w celu utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Środki podjęte przez członków w wykonaniu tego prawa do samoobrony będą natychmiast podane do wiadomości Radzie Bezpieczeństwa i w niczym nie mogą uszczuplać władzy i odpowiedzialności Rady Bezpieczeństwa, wynikających z niniejszej Karty, do podejmowania w każdym czasie takiej akcji, jaką ona uzna za niezbędną do utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Próba pogodzenia: zasady z Caroline odnoszą się do sposobu wykonania prawa do samoobrony, art. 51 KNZ ustanawia obowiązki państwa wykonującego prawo do samoobrony wobec ONZ i Rady Bezpieczeństwa.
Samoobrona zbiorowa – art. 5 Paktu Północnoatlantyckiego

2. Akcja Rady Bezpieczeństwa w celu utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa

Art. 24 KNZ: W celu zapewnienia szybkiej i skutecznej akcji organizacji NZ członkowie jej nakładają na Radę Bezpieczeństwa główną odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz uznają, że Rada Bezpieczeństwa działa z tytułu tej odpowiedzialności z ich ramienia.

Art. 25 KNZ: Członkowie Narodów Zjednoczonych zobowiązują się przyjąć i wykonać postanowienia Rady Bezpieczeństwa, zgodnie z niniejszą Kartą.

Art. 39 KNZ: Rada Bezpieczeństwa powinna stwierdzić istnienie wszelkiej okoliczności, zagrażającej pokojowi, zakłócenia pokoju albo aktu agresji, i udzielić zaleceń lub postanowić, jakie środki należy przedsięwziąć zgodnie z artykułami 41 i 42, żeby utrzymać albo przywrócić międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo.
Rada Bezpieczeństwa może podjąć dwa rodzaje środków:

1. sankcje niemilitarne (ekonomiczne) – art. 41 KNZ:

a/ zerwanie stosunków gospodarczych

b/ zerwanie komunikacji

c/ zerwanie stosunków dyplomatycznych

2. sankcje militarne – art. 42 KNZ: Jeżeli Rada Bezpieczeństwa uzna, że środki przewidziane w artykule 41 mogłyby okazać się niewystarczającymi albo już okazały się niewystarczającymi, jest ona władna podjąć taką akcję przy pomocy sił powietrznych, morskich lub lądowych, jaka mogłaby okazać się konieczną do utrzymania albo przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Akcja taka może polegać na demonstracjach, blokadzie i innych operacjach sił zbrojnych powietrznych, morskich lub lądowych członków Narodów Zjednoczonych.


Art. 43 – nie powstały siły ONZ, więc Rada Bezpieczeństwa za każdym razem upoważnia państwa członkowskie do wykorzystania swoich sił zbrojnych, ONZ korzysta też z organizacji regionalnych (NATO, SEATO, ANZUS)
Ważne: trzeba odróżnić użycie siły na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa od tzw. „błękitnych hełmów”.

3. Represalia

Obecnie uważa się raczej, że represalia nie mogą polegać na użyciu siły (z orzeczenia NAULILAA: represalium musi być proporcjonalne, ergo represalia zbrojne byłyby możliwe w odpowiedzi na zbrojny atak.



4. Interwencja humanitarna

Przypadki użycia siły rozumiane ogólnie jako “interwencja humanitarna” można podzielić na następujące kategorie:

I. a) interwencja w celu obrony własnych obywateli (znana od dawna) – zasada            ENTEBBE – raczej dopuszczalna

b) interwencja w celu obrony obywateli państwa, w którym następuje interwencja             - wątpliwa

II. a) interwencja odbywająca się w ramach procedur Rady Bezpieczeństwa            (Rozdział VII; np. Haiti, Somalia) – oczywiście dopuszczalna

b) interwencja poza Radą Bezpieczeństwa (Kosowo) – wątpliwa


Próba uzasadnienia teoretycznego interwencji humanitarnych: sposób, w jaki państwo traktuje własnych obywateli nie jest wewnętrzną sprawą tego państwa, a ciężkie i masowe naruszenia praw człowieka stanowią zagrożenie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Rada Bezpieczeństwa uzasadniała tak swoje rezolucje na podstawie Rozdziału VII). Poza tym akcja w celu ochrony obcych obywateli nie ma na celu godzenia w “integralność terytorialną i niezawisłość polityczną” tego państwa, a zatem art. 2 ust. 4 nie ma w tym przypadku zastosowania.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna