Zasady techniki prawodawczej



Pobieranie 115.45 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar115.45 Kb.
ZASADY TECHNIKI PRAWODAWCZEJ
Wykład 1

06.10.02
Zbiór zasad techniki prawodawczej – rozporządzenie Rady Ministrów 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej Dz.U. z 5 lipca 2002 r. nr 100 poz. 908, załącznik do rozporządzenia.
Prawo powinno być jasne, zrozumiałe, przejrzyste.
Tekst prawny – wyraz woli prawodawcy.
Zasady techniki prawodawczej określają jak pisać akt normatywny, aby był zrozumiały dla jak najszerszej ilości adresatów.

Istnieje związek pomiędzy zredagowaniem a interpretacją aktu normatywnego.


Zasady techniki prawodawczej:

  1. Umiejętność poprawnego konstruowania aktów normatywnych;

  2. Zbiór dyrektyw określających sposób sporządzania projektów aktów normatywnych;

    1. dyrektywy określające sposób formułowania przepisów merytorycznych (sposób powinnego zachowania);

    2. zbiór dyrektyw określających, w jaki sposób należy zmieniać prawo, wprowadzać w życie nowe przepisy, uchylać poprzednio obowiązujące.

Cel zasad techniki prawodawczej:



  1. Mają dać pewien zespół reguł, którymi mają się kierować wszyscy ci, którzy piszą projekty;

  2. Ułatwienie wykładni prawa;

Zasady techniki prawodawczej zawierają techniki walidacyjne, czyli techniki obowiązywania. Jeżeli w ustawie jest jeden przepis upoważniający, to musi być do tego przepisu akt wykonawczy – rozporządzenie. 1 przepis – 1 rozporządzenie.


Tworzenie prawa i jego formy.
Fakty prawotwórcze – zaistnienie pewnego faktu, którego skutkiem jest powstanie aktu normatywnego lub normy prawnej, generalnej, abstrakcyjnej.

W polskim systemie prawa istnieją dwie formy:



  1. stanowienie – jednostronna czynność konwencjonalna kompetentnego organu władzy publicznej, której przebieg określają przepisy prawa i której skutkiem jest akt normatywny zawierający normy generalne, abstrakcyjne.

Prawo określa (połączenie gestów, słów, reguła sensu).

Ktoś stanowi prawo – czynność konwencjonalna.


wł. ustawodawcza wł. wykonawcza org. sam. terytorialnego

uchwalanie wydawanie podejmowanie uchwał




  1. Umowa dwustronna – czynność konwencjonalna upoważnionych podmiotów, co najmniej dwóch, której określają one wzajemne uprawnienia i obowiązki za pomocą norm prawnych generalnych, abstrakcyjnych (układy zbiorowe w zakładach pracy).

  2. Istnieje także trzecia forma:

    1. zwyczaj – długotrwała powszechna, nie budząca sprzeciwu praktyka postępowania w określony sposób w określonych sytuacjach;

    2. precedens – szczególnego rodzaju wyrok sądu wydawany w sytuacji braku normy prawa pisanego, lub gdy prawo jest niejasne. Wyrok sądu wyższej instancji. W takim precedensie znajduje się norma generalna, abstrakcyjna. Precedens Sądu Najwyższego wiąże na przyszłość wszystkie sądy na terenie USA. Precedens może zmienić sąd wyższej instancji lub sąd równorzędny.


Model racjonalnego tworzenia prawa.
Działalność oparta na argumentach rozumowych, na wiedzy, regułach rozumu, posiadanych przez tego, kto podejmuje tego typu działania. Prawodawca powinien działać przy tworzeniu prawa wykorzystując jak największą ilość wiedzy prawnej (podporządkowanej zrozumiałości aktu).

  1. Racjonalność instrumentalna, przyjęte środki są adekwatne do osiągnięcia zamierzonego celu.

  2. Racjonalność komunikacyjna – chodzi o to, by użyte środki powodowały zrozumienie aktu normatywnego w taki sposób, by przekonać audytorów (że mamy słuszność), np. abolicja podatkowa.

Racjonalność prawa musi być uwzględniona przed pisaniem projektu.


Decyzje, które prawodawca powinien podjąć wcześniej, zanim powstanie ustawa.


  1. Wybór celu i określenie celu działalności prawodawczej;

    • po co tworzy,

    • jakiego rodzaju zachowania chce osiągnąć,

    • jakie będą skutki społeczne i ekonomiczne,

    • jak chcemy to zrozumieć.




  1. Wybór i określenie potencjalnych środków realizacji celów.

  2. Wybór i określenie potencjalnych:

    • Środków prawnych,

    • Czy dane rozwiązanie jest rozsądne,

    • Czy ustanowienie prawa ??




  1. Wybór określonego środka prawnego

    • Wybór jego formy (ustawa czy rozporządzenie),

    • Miejsce w hierarchii aktów,

    • Wybór gałęzi prawa, w której chcemy akt umieścić,

    • Sprawdzenie niesprzeczności z innymi aktami normatywnymi i prawem Unii Europejskiej.




  1. Przygotowanie projektu ustawy, jego uchwalenie i opublikowanie w sposób urzędowy (promulgacja).

Typowe sytuacje prawne wyznaczone przez przepisy prawa.



  1. Obowiązek prawny (powinność określonego zachowania wskazanego w definicji prawnej jako nakaz lub zakaz, przy czym nie ma najczęściej wyznaczonej formy sposobu wykonania obowiązku prawnego),

    1. rozkazujący (zabrania, zakazuje się),

    2. powinnościowy (powinność czynienia łączymy z podmiotem a nie z przedmiotem),

    3. opisowa – zwraca się, pismo zawiera




  1. Indyferencja – wolności dwustronne, mogą uczynić, mogą nie uczynić, gdy coś nie jest zakazane, nie jest nakazane, uprawnienie.

- uchylanie zakazu, nakazu.

Istnieją dwie grupy czynów indyferentnych. Można dokonać lub można nie dokonać czynu. Jeżeli dokona się czynu to powstają skutki prawne.

Uprawnienia podstawowe:


  1. uprawnienie do żądania cudzych zachowań, uprawnienie pochodne, wtórne.

Norma(1) B

Norma prawna zobowiązuje podmiot B do zachowania względem podmiotu A, i tym samym podmiot A uzyskuje uprawnienie do żądania takiego zachowania. Zawsze powinien być określony adresat i na czym polega obowiązek prawny.

B – zobowiązanie świadczenia

A – przyjęcie świadczenia

1) A może odmówić świadczenia

2) A może wybrać świadczenie


Wolność prawnie chroniona, uprawnienie do właściwego zachowania.

Norma prawna zawiera w swojej treści możliwość wyboru.

- wolność konstytucyjna, prawo do nauki, wyboru pracy.

Kompetencje – możność dokonania w sposób ważny prawnie tzn. wywołujemy w skutki prawne określonej czynności konwencjonalnej z takim skutkiem, że powstaje obowiązek prawny określonego zachowania dla adresata normy kompetencyjnej.

Podległość kompetencyjna

Norma kompetencyjna



Podmiot uzyskujący kompetencje adresat normy kompetencyjnej


Kompetencje organu – upoważnienie.

Kompetencje podmiotu – uprawnienie.

Norma kompetencyjna

-stanowienie prawa

- stosowanie prawa

organ – NK ----------- ---------------------------- adresat




czynność konwencjonalna ------------------- obowiązek prawny
Organ posiadając normę kompetencyjną, która jest czynnością konwencjonalną to dla adresata normy kompetencyjnej jest to obowiązek, respektowanie prawa.

      1. osoba fizyczna uzyskuje uprawnienie do czynności konwencjonalnej np. wniosek do sądu, wtedy adresatem jest organ.

      2. powołanie nowego organu i powierzenie mu uprawnień

      3. osoba fizyczna uzyskuje uprawnienie, nie ma obowiązku, np. mogę sporządzić testament, ale nie muszę

      4. organ uzyskuje uprawnienie, to musi nastąpić udzielenie kompetencji czynności konwencjonalnej, organ ma nakaz.

  1. można nazwać czynność konwencjonalną.

  2. Można podać warunki np. testament szczególny.

  3. Przebieg czynności konwencjonalnej wskazuje kolejne etapy działania

  4. Adresat normy kompetencyjnej

Nie ma takich przepisów, aby norma kompetencyjna była stosowana na jednym przepisie prawa, najczęściej normę kompetencyjną uzyskuje się poprzez połączenie kilku norm prawa.

Norma kompetencyjna – czynność została sporządzona ważnie prawnie, zostały wykorzystane wszystkie elementy prawa.

Czynność kompetencyjna jest wadliwa – czegoś nie ma i przepisy prawa mówią na czym polega wadliwość.

Konwalidacja – czynność konwalidacyjna, upoważnienie spowodowania, że czynność wadliwa będzie ważna

Czynność konwencjonalna, jaką jest stanowienie prawa (przepis upoważniający zawarty w ustawie) musi spełnić warunki przewidziane w konstytucji.

Roszczenie - uprawnienie wymagalne.

Zasady techniki prawodawczej w Konstytucji i orzecznictwie TK.

ZTP nie są konstytucyjnym kryterium kontroli konstytucyjności prawa.

Prawodawca ma obowiązek przestrzegania prawidłowej legislacji, która jest przejawem zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, która jest elementem zasady państwa prawnego.

Demokracja państwa prawnego:

- zasada zaufania

- zasada państwa prawnego

- określoności przepisu prawnego, jasności, precyzyjny

- przepis prawny powinien być zrozumiały dla adresata


Art. 42 ust. 3 – zasada tylko do przepisów karnych.
Nakaz publikacji aktów prawnych.

Promulgacja –ogłoszenie urzędowe aktów prawnych –niezbędny element do nabycia mocy obowiązywania przez akt prawny.

Art. 88 Konstytucji.

Rozdział III – źródła prawa – stanowienie prawa.

Na podstawie ustawy o ogłaszaniu ustaw i niektórych aktów prawnych nie obowiązuje ogłaszanie umów międzynarodowych nieratyfikowanych, publikuje się tylko umowy międzynarodowe ratyfikowane.

Istnieje obowiązek publikacji aktów prawa miejscowego.

Ogłaszanie to nie tylko opublikowanie w określonych dziennikach, ale również skierowanie tego dziennika do rozpowszechnienia.
Nabycie mocy obowiązującej – ogłoszenie
Vacatio legis
Wejście w życie – inna data niż ogłoszenie
Wejście w życie - nakaz stosowania odpowiedniego vacatio legis (jest to moment między nabyciem mocy a wejściem w życie).

Akty prawne:

- akty, zawierające normy prawne

- akty niemające charakteru normatywnego, instrukcje, zarządzenia( nie zawiera norm prawnych).

Akty prawa powszechnie obowiązującego – dziennik Ustaw RP, akty prawa wewnętrznego art. 92 – dziennik urzędowy o charakterze normatywnym Monitor Polski A.

Akty prawa wewnętrznego niemające charakteru normatywnego Monitor Polski B.

Dzienniki Urzędowe Ministerstw i innych centralnych organów władzy.

Wojewódzkie dzienniki urzędowe – prawo miejscowe.

Jeżeli akt prawa miejscowego jest niepublikowany jest nieważny.

Prawidłowe vacatio legis – minimalne 14 dni, w sprawach podatkowych 30 dni, dla przepisów porządkowych 3 dni. Od tych okresów są dopuszczalne wyjątki, jeżeli uzasadnia to ważny interes społeczny lub państwa.

Data ogłoszenia, data, w której dziennik urzędowy jest dostępny w siedzibie urzędu. Data ogłoszenia nie wlicza się do daty vacatio legis.

Data wejścia w życie – ostatni artykuł aktu prawnego. Sposoby określenia wejścia w życie mogą być różne.

1. ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni

2. ustawa wchodzi w życie po upływie

3. wchodzi w życie z dniem.... konkretna data.

4. ustawa wchodzi w życie z pierwszym dniem miesiąca po...

5. datę wejścia w życie określa inna ustawa.

Jeżeli nie ma przepisu określającego datę wejścia w życie stosuje się zasadę subsydiarną, akt wchodzi w życie po 14 dniach.

Nie działania prawa wstecz. Lex retro non agit – zakaz retroakcji.

Retroakcja – wsteczne działanie prawa.

Zasada zakazu retroakcji

Retroakcja właściwa – ustawa wchodzi w życie z dniem 1.01.2002 i określa skutki prawne, stanowi rzeczy, które występują po tej dacie, jak i skutki prawne stanu rzeczy, które miały miejsce przed tą datą i stany te nie były regulowane wcześniej ewentualnie regulowane były, ale nowa ustawa poprawia sytuację prawną adresatów. ( brak w wypadku nowelizacji)

Zakaz retroakcji w prawie karnym i podatkowym, w innych przypadkach musi ustąpić w zakresie sprawiedliwości społecznej.

Retroakcja – wsteczne działanie prawa i natury. ( Zakaz –na egzamin)

Osoba prawna - definicja na egzamin

Retroakcja – jest związana z terminem wejścia w życie (ostatni artykuł)


Ogłosić wejście




vacatio legis na przyszłość - prospektywne

retroakcja właściwa - rozszerzanie skutków prawnych okoliczności, które są zapisane w hipotezie



określa skutki prawne czasami i przed wejściem w życie i nie były wcześniej regulowane. Zakazano w prawie karnym i podatkowym. Retroakcja jest wyjątkiem w tym przypadku.

Wyjątek od wyjątku – stosowane jest jeżeli nie pogarsza a nawet polepsza sytuację prawną obywatela. Retroakcja całkowita – skutki prawne stanu rzeczy rozpoczęły się i zakończyły się przed wejściem w życie.

Bezpośrednie działanie ustawy nowej. Ustawa wywołuje skutki prawne z momentem wejścia w życie bez vacatio legis.




Stara ustawa Nowa ustawa




Uzasadnione ważnym interesem państwa i interesem społecznym. W tej sytuacji powinien być przepis przejściowy.

Wykład 3

10.11.2002

Projekt ustawy – cz. I

Faza przedwstępna.

Sposoby formułowania przepisów. Ustawa powinna wyczerpująco regulować daną materię spraw nie pozostawiając elementów nieuregulowanych, nie pozostawiając elementów związanych z nią, z jej zakresem.

Nakaz formułowania wyczerpującego wyczerpującego całościowego.

Zastrzeżenie - należy unikać zbytniego (kazuistycznego) nadmiernej szczegółowości.

Akt powinien zawierać:


        1. wyczerpujące wyjaśnienia

        2. elastyczność aktu

nie wolno:

- zbytnia kazuistyka

- nie należy powtarzać postanowień umów międzynarodowych w ustawach.

- w akcie wykonawczym nie należy powtarzać treści ustawy

- nie należy zawierać postanowień wykraczających poza zakres ustawy

-nie należy zamieszczać przepisów zmieniających lub uchylających przepisy innych ustaw nie związanych tematycznie z daną ustawą.


Zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy.

- jest określony przez tytuł i przepisy merytoryczne części ogólnej.

- adresat i jego stosowanie, złe określenie zakresu podmiotowego i przedmiotowego powoduje, że nieprawidłowo stworzone jest prawo. Ważne jest określenie prawidłowo adresata i zakres stosowania.
Określenie zakresu przedmiotowego i podmiotowego.

Projekt ustawy należy sporządzić zgodnie z regułami składni języka polskiego. Język ustawy powinien być zrozumiały.




Sposoby określania.

G


Grupa orzeczenia

Sposób formułowania zachowania



  1. czasownik (użycie strony czynnej i biernej)

  2. dodanie okolicznika czasu i miejsca

  3. orzeczenie jest formułowane jako sposób działania recypient (tego, który jest uprawniony).
rupa podmiotów

1. adresat normy

(norma podstawowa, merytoryczna)


  1. podmiot uzyskujemy

kompetencje

normy kompetencyjne



  1. recypient cudzych zachowań i ten, który

jest uprawniony

norma uprawniająca

co należy się komuś

Adresat musi być oznaczony jednoznacznie.


Temat zdania – to co już było,

Remat – to co nowe.


Temat – zakres podmiotów zwolnionych od podatków

Remat – coś nowego dla tych podmiotów.


Reguły dotyczące rządzeniem użycia wyrazów języka polskiego – ustawa o języku polskim z 1998 r.


  1. Terminom należy nadawać podstawowe znaczenie obecne w języku polskim, słownikowe.

  2. Oznaczenie powszechne, ale nie potoczne (gwarowe).

  3. Zapożyczenia.

  4. Zakaz używania neologizmów.

  5. Tym samym zwrotom nie należy nadawać różnych znaczeń i odwrotnie – różnym zwrotom nie należy nadawać tych samych znaczeń.

  6. Zakaz używania powtórzeń, pleonazmów. („złapać na gorącym uczynku przestępstwa”).

  7. Ostrożne posługiwanie się profesjonalizmami, zwrotami charakterystycznymi dla danej grupy zawodowej.

  8. Tekst aktu normatywnego należy redagować syntetycznie, dbając jednak o jego elastyczność i adekwatność.

Sposoby zapewnienia elastyczności tekstu:

Użycie zwrotów nieostrych, oprócz znaczenia podstawowego posiadających inne znaczenie i zmienia się sens semantyczny w zależności od kontekstu.

Nieostrość tłumaczy technika prawa i prawodawstwo, orzecznictwo.

Stosowanie klauzul generalnych (uzależnia stosowanie działania aktów prawnych np. od zgodności z zasadami współżycia społecznego).

Odesłanie.




Prawo System norm
N1

K ocena


N2

Od tej oceny uzależnione jest stosowanie innej normy










Pozostawienie sądowi luzu decyzyjnego.

Precyzja tekstu – środki zapewniające precyzję tekstu prawnego:

- dookreślenie zwrotów nieostrych poprzez wyliczenie elementów składających się na daną całość,

- podanie granic luzu decyzyjnego (górnej, dolnej i dolno-górnej granicy kary),

- definicje legalne, zawarte w tekście aktu normatywnego.


Sposoby umieszczania definicji legalnych

- słowniczek wyjaśniający wyrażenia ustawowe,

- jeżeli dany zwrot występuje tylko raz, można wyjaśnić go bezpośrednio w kolejnym przepisie,

- definicja nawiasowa.


Wykład 4.

24.11.03
Budowa ustawy.

Ustawa zawiera tytuł, przepisy merytoryczne, przepisy o wejściu w życie, zawiera również :



      1. przepisy dostosowujące

      2. przepisy przejściowe

      3. przepisy zmieniające, jeżeli dany zakres spraw był już regulowany wcześniej.

      4. Może zawierać przepisy uchylające

Kolejność zamieszczania przepisów jest następująca :

  1. tytuł

  2. przepisy merytoryczne: ogólne i szczegółowe

  3. przepisy zmieniające

  4. przepisy przejściowe, intertemporalne

  5. uchylające

  6. końcowe, obejmują datę wejścia w życie, ewentualnie datę określającą kiedy dany akt normatywny nabiera moc obowiązującą

Tytuł – nagłówek aktu normatywnego. Np. ustawa z dnia 1 stycznia 2002 r.

Opisowy sposób określania ustawy np. ustawa o wynajmie lokalu...

Rzeczownikowy sposób – używany w sprawach ważnych np. Kodeks Karny, Ordynacja Podatkowa..

Rolą nagłówka jest poinformowanie o przedmiocie i podmiocie ustawy.


Tego w ustawie nie ma

Część nieartykułowana : „na podstawie art. 11 ustawy z dnia ....zarządza się , Rada Ministrów określa co następuje...”


Przepisy merytoryczne :

I stopnia – przepis formułuje lub zawiera elementy normy postępowania. Przepisy merytoryczne są to przepisy prawa materialnego i przepisy zawierające normy kompetencyjne określające pozycje organu , jego kompetencje.

Sposób postępowania – przepisy proceduralne

II stopień – przepisy o przepisach, odnoszące się do przepisów, odnośnie ich stosowania.

W ustawie na początku wyodrębniamy przepisy ogólne:

-przepisy materialne ( treść ) z przepisów merytorycznych wybiera się przepisy przejściowe.

Aspekt materialny wyodrębnia....
Aspekt formalny – nazwanie tych przepisów i sformułowanie ich w postaci artykułów i rozdziałów.

Przepisy ogólne zawierają, wskazują zakres przedmiotowy ustawy, wskazują materię, czego ustawa dotyczy.



Czego ustawa dotyczy

I wskazówka – tytuł

II wskazówka – pierwsze artykuły ustawy
II element wskazania zakresu podmiotowego – adresaci ustawy, zakres podmiotowy obejmuje proste określenie podmiotu które mają obowiązki i prawa.

Recypienci którzy uzyskują jakieś uprawnienia.

Podmioty – bezpośrednio

Podmioty – pośrednio – sposób zachowania jakiegoś organu i wymienione są podmioty którego zakresu dotyczy.

Wskazanie zakresu podmiotowego może być również abstrakcyjny i konkretny poprzez podanie wprost organu którego dotyczy.


  1. wyłącznie – przepisy o ogólne mogą zawierać także wyłączenie. Są to przepisy które zawierają informacje do jakich spraw, w jakim zakresie nie stosuje się danej ustawy.

  2. Roszczenie – formalny przepis – kogo dodatkowo obejmują te przepisy +kategorie adresatów + zakres materii do kogo te przepisy odnosimy.

  3. Definicje – zawierają definicje zwrotów używanych. Definicje co rozumie się poprzez wyliczanie, wyjaśnianie wyrażeń używanych w ustawie.

Przepisy podstawowe to te które zawierają najwięcej elementów normy prawnej. Przepis podstawowy powinien dokładnie wskazywać kto i jakiej sytuacji ma powinność określonego zachowania się. Minimum przepisu, musi być nakaz lub zakaz określonego zachowania się, adresat niekoniecznie potrzebuje być określonym. Po przepisach merytorycznych ogólnych umieszczamy przepisy merytoryczne szczegółowe. Jest to sposób zachowania abstrakcyjnej sytuacji. Jeżeli pewien element treści jest wyłączny dla określonej grupy przepisów szczegółowych to można wyodrębnić go w jeden artykuł i zawrzeć bezpośrednio przed tą grupą przepisów szczegółowych. Jeżeli wprowadzamy regulację odmienną, wyjątek to przepisy określające ten wyjątek umieszczone są bezpośrednio po przepisach określających regułę postępowania.
Część ogólna część podstawowa część szczegółowa np. wojskowa

Art.120 norma sankcjonowana

Przepisy przejściowe zawierane są po tytule przepisach ogólnych merytorycznych

Przepisy karne

Przepisy merytoryczne obejmują najczęściej przepisy materialne, ustrojowe i przepisy kompetencyjne. W przepisach materialnych wyjątkowo znajdują się przepisy karne. Można formułować kiedy nie dotyczą uregulowań przepisów ustawy karnej. Jeżeli dane zachowanie jest już uregulowane przez przepisy karne to nie należy już zamieszczać w innej ustawie. Przepisy karne mogą znajdować się w ustawie o działaniu partii politycznych, bo np. w ustawie karnej brak jest tych przepisów.

Jakie przepisy, stare czy nowe mają być stosowane do tzw. Spraw w toku.

Stosunek prawny powstał przy obowiązywaniu starych przepisów i trwa , jest w toku, to ustawodawca może regulować te sprawy. Istnieje nakaz ustawowego odpowiedniego vcatio lgis. Muszą być przepisy przejściowe, przepisy interporalne, zakaz zmiany ustawy podatkowej w trakcie trwania roku podatkowego.




      1. które przepisy.....

      2. stwierdzenie czy nabyte uprawnienia pod rządami starych przepisów lub kompetencji organów są dalej aktualne.

      3. określenie kto i w jaki sposób rozstrzyga nadal trwające postępowanie np. nowy przepis powołuje likwidację danego organu to kto jest zobowiązany dokończyć daną sprawę

      4. określenie czy zachowują moc obowiązywania niektóre przepisy starych ustaw i elementarne akty wykonawcze

      5. terminy z wyjątkiem przepisów karnych w którym, będą obowiązywały przepisy zachowane w mocy

sposoby rozwiązywania problemów interporalnych:

I sposób:

- powołanie działania ustawy dawnej.

- w spak (zakaz) stosuje np. artykuł tytuł ustawy dawnej lub:

wyłącznik: przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do ...zakaz ewentualnie czas.

II sposób: zaleta – prawodawca może przeciwdziałać złym zachowaniom.

Wada – zaskoczenie adresata.

Tym sposobem jest bezpośrednie działanie ustawy nowej. Bez Vacatio Legis tzn. retrospektywne działanie




Dane wejście nowe



Przepisy wejściowe określają do jakiego czasu możemy zakończyć stosunki prawne w których jesteśmy stroną.


III sposób.

Przepisy prawne czasami obowiązują przepisy nowej i starej ustawy a adresaci mają możliwość wyboru prawa.


Przedłużenie mocy obowiązywania aktów wykonawczych. Cel – uniknięcie luk w prawie .

Przedłużenie ma moc obowiązywania – dotyczy całego aktu, wszystkich przepisów i może być dokonane jednorazowo. Przedłużenie mocy obowiązywania aktów wykonawczych wymaga przedłużenia mocy obowiązywania przepisów ustawy starej który upoważnił do wydania takiego aktu wykonawczego. Jeżeli przedłużamy moc obowiązywania przepisu upoważniającego do wydania aktów wykonawczych to można również określić termin w którym dany organ zobowiązany jest wydać nowe akty wykonawcze.

Reguła walidacyjna – jeżeli uchylamy moc obowiązującą ustawy to tracą moc obowiązującą wszystkie akty wydane na jej podstawie. Jeżeli zmieniamy treść przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego to traci on moc obowiązywania, chyba że moc obowiązująca zostanie przedłużona.

Po przepisach przejściowych mogą znajdować się przepisy dostosowujące. Przepisy dostosowujące zawierają wskazanie nowo tworzonych organów, ich organy i tryb działania. Określają kto powołuje nowy organ. Przepisy dostosowujące mogą zawierać określenia: kto i w jakim czasie powinien dokonać zmiany treści określonych przepisów.


Wykład 5

8.12.2002 r.
Projekt ustawy cz. III

Przepisy końcowe – przepisy II stopnia czyli przepisy o przepisach.

Przepisy te są wyodrębnione w tekście i zatytułowane przepisy końcowe. Jeżeli zawartość przepisu końcowego będzie tylko jeden który zawiera wejście w życie to nie będzie oznaczał przepisów końcowych jako rozdział. Jeżeli tych przepisów końcowych jest niewiele to łączone są z przepisami przejściowymi. Rozdział przepisy przejściowe i przepisy końcowe.

Rola przepisów merytorycznych będą to przepisy końcowe.//////// sprawdzić o co chodzi///////

Czyli w tych przepisach nie może być przepisów merytorycznych. Przepisy końcowe – aktualizują się jeden rozdział.
System wewnętrzny i zewnętrzny

- księgi - przepisy główne - merytoryczne

-rozdziały - przepisy o przepisach- przejść i końcowe

- działy


- paragrafy

-punkty


Miejsce oznaczenia w akcie wpływa na znaczeniu.

Przepisy końcowe zawierają:

- przepisy uchylające, derogecyjne ( degoracja- uchylenie)

- przepisy o wejściu w życie ustawy

- niekiedy przepisy określają datę utraty mocy obowiązującej ustawy.
Przepisy uchylające, derogecyjne – sposoby uchylania mocy obowiązującej aktu normatywnego.

Derogacja właściwa gdy w nowo uchwalonej ustawie są przepisy derogacyjne uchylające.

Ma lub mają postać –

Tracą moc... należy wymienić ustawę, które uchylają – datę – tytuł- numery wszystkich Dz. Ustaw,

Rodzaje – derogacja całkowita – czyli dotychczasowe przepisy zastępujemy nowym aktem normatywnym,

Zastąpienie ustawy starej – nową, wówczas przepis w nowej byłby...


Derogacja właściwa – dokładne podanie uchylających numerów artykułów i nazwy ustaw.

Derogacja częściowa

Wyjątek: przedłużenie obowiązywania niektórych artykułów- wymaga dokładnego ich wymienienia.

Traci moc nr Ust. ..z wyjątkiem num.....data do kiedy obowiązują//////sprawdzić //////

Derogacja częściowa- (b1)- uchylenie i zastąpienie nowym, nowelizacja treści

B2 – uchylony przepis i nie zastąpiony innym

Uchwalona nowa ustawa reguluje sposób wyłączny daną sferę stosunków społecznych.

Tracą moc wszystkie obowiązujące przepisy a w szczególności...i wymienić najważniejsze, lub tracą moc obowiązując a przepisy regulujące np. podatek od osób fizycznych, błędem jest stwierdzenie tracą moc przepisy sprzeczne....derogacja milcząca – nie ma przepisu uchylającego –(błąd)

Pierwsze działanie uchwałodawcy

2. derogacja niewłaściwa – polega na stosowaniu reguł kolizyjnych. Uchylenie mocy obowiązującej TYLKO JEDNEJ wyłącznie w danej sytuacji i sprzeczności treści w każdej kolejnej sytuacji jest

3. upływ czasu – tylko w przepisach aktów karnych – w przepisach końcowych jest zawarta data utraty mocy obowiązującej.

4. orzeczenie trybunału konstytucyjnego w momencie publikacji w Dz.U. moc obowiązująca traci moc. W pewnych sytuacjach TK może odroczyć do 18 m-cy odroczenie w karze.

Jeżeli TK stwierdza że można przyjąć to znaczy że trzeba ją przyjąć
Orzeczenie interpretacyjne – stwierdza art. 50 ustawy jest zgodny z ko...jeżeli jest rozumiany w sytuacji....

Jeżeli sąd zapytuje TK – to np. w tej sytuacji tylko jest niew...art.....


Przepisy określające datę wejścia w życie.

- publikacje aktów normatywnych, zgodny z ust. Z 2002 r.

- stworzone Vacatio Legis

- prawo nie działa wstecz.

Sposoby określania daty wejścia w życie aktu normatywnego:

- ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dz. Publikacyjnym po dacie publikacji się liczy dni.

- po upływie podajemy liczbę dni lub m-cy np. 17.V- 17. VI- 17. VII

- pierwszy dzień miesiąca następującego po dacie ogłoszenia

- podanie daty kalendarzowej wejścia

- z dniem ogłoszenia

jeżeli nie ma określenia daty wejścia w życie –zasada subsydiarna- po upływie 14 dni

- data wejścia w trybie dotyczącym całej ustawy

- zastosowanie niektórych aktów może być przesunięta

-akty wykonawcze + ustawa wejście w życie z tą samą datą

w przypadku roku – luka w prawie

- datę wejścia w życie jednej ustawy określa inna ustawa tzw. Ustawa wprowadzająca.

Ustawa wprowadzająca:

- jest uchwalana w sytuacji szczególnej jeżeli wprowadzane zmiany w prawo są bardzo istotne, następują odmienne całościowe uregulowania st. społ. Następuje zmiana całościowa i nowa uchwała jest obszerna należy uchwalić dwie ustawy.




  1. ustawa główna zawiera wyłącznie przepisy merytoryczne - pierwszy stopień przepisów.

  2. ustawa wprowadzająca ustawę główną zawiera jedynie;

- przepisy o wejściu w życie ustawy głównej,

- przepisy zmieniające, - drugi stopień przepisów

- przepisy uchylające,

- przepisy przejściowe – dostosowujące.


Przepisy upoważniające - zawierają kompetencję prawodawczą do stanowienia aktów wykonawczych (te warunki wynikają z konstytucji, warunek – konstytucyjność ustawy, legalność aktów wykonawczych, art. 92-93 Konstytucji). Przepis upoważniający do wydania aktu wykonawczego powinien być:

- szczegółowy podmiotowo (podmiot upoważniony do wydania aktu, nazwa własna – organ, np. minister właściwy w danym zakresie),

- szczegółowy przedmiotowo – zakres treści aktu wykonawczego, co reguluje,

- zawierać wytyczne co do treści aktu wykonawczego, w tych wytycznych określić można czego w akcie być nie powinno,

- w rozporządzeniu nie należy powtarzać, modyfikować, rozszerzać treści ustawy,

- wydanie aktu wykonawczego nie może być dokonane na podstawie upoważnienia domyślnego ani opartego na domniemaniu czy wykładni rozszerzającej,

- zakaz subdelegacji czyli zakaz przekazywania uprawnień do wydawania aktu innemu organowi,

- sposób sformułowania aktu – obligatoryjny lub fakultatywny.


Oznaczanie przepisów ustawy – systematyzacja.

Artykuł – jednostka redakcyjna, jednozdaniowy, nie zawsze można to osiągnąć, wówczas można w jednym artykule zawrzeć więcej zdań, pewne części wyodrębnione artykułów są oddzielone. W obrębie artykułu zamieszcza się części mniejsze, składowe.

Artykuły numerujemy za pomocą liczb arabskich, przepisy wprowadzające, kodeksy – rzymskich. Mniejsze jednostki redakcyjne

Ustawa


Ustępy, kodeks – paragrafy,

Art. 148.1 - kodeks – paragraf,

- ustawa – ustęp ustawy.

1) punkty – wyliczenia, cyfry arabskie z nawiasem, bez kropki lub litery alfabetu polskiego bez liter charakterystycznych (ą, ę itp.), jeśli brakuje liter używa się ich wielokrotności np. aa, ab, ac itd.

Tiret – myślnik

Wyliczenie – kolumnowe (punkty, litery), wersowe (po przecinku).

Wspólny element główka wyliczenia, np.: nie podlegają egzekucji:

1) opał


2) żywność

Wyliczenie ????!? enumeratywny

- koniunkcje, elementy razem, łącznie, zarazem,

- rozłączny – wersowe

Rozdział, dział, księga, część, punkty, artykuły, paragrafy.
Wykład 6

12.01.2003 r.
Nowelizacja ustawy jako podstawowego źródła prawa.

Wszystkie zasady w wypadku nowelizacji ustawy stosujemy wobec wszystkich innych aktów normatywnych.

Definicja poprzez wyliczanie tego co rozumie się:

I nowelizacja – polega na zmianie treści ustawy poprzez uchylenie niektórych jej przepisów.

II zmianie treści przepisów

III dodaniu nowych do tekstu ustawy nowelizacji.

Zasady ogólne nowelizacji odnieść się należy do zasad konstytucyjnych.

Zasada konstytucyjna.

Swoboda ustawodawcy w tworzeniu prawa. Ustawodawca ma swobodę wyboru polityczną i gospodarczą tworzenia prawa. Celowość nie jest kryterium oceny TK. Sposób realizacji ustawy czyli naruszenia Konstytucji jest kryterium oceny przez TK. Swoboda kształtowania + wymogi prawidłowej legislacji ocenia TK.

Celowość i słuszność rozwiązań nie podlega ocenie sądu konstytucyjnego.

Jeżeli tekst pierwotny jest prawidłowo uchylony i nie zawiera błędów to nie należy nowelizować.

Nowelizacja jest potrzebna wtedy, gdy należy likwidować lukę w prawie.

Formy nowelizacji:


  1. ustawa nowelizująca.

  2. zawarcie w treści innej ustawy merytorycznej przepisu lub przepisów nowelizujących tekst lub teksty innych ustaw merytorycznych.

Zakazana jest tzw. Nowelizacja dorozumiana milcząca tzn. zastąpienie dotychczas obowiązującego przepisu nowym, bez zaznaczenia zmian.

Sposoby dokonywania nowelizacji:


  1. jeżeli w nowej ustawie merytorycznej zawiera się przepis lub przepisy nowelizujące inne ustawy to :

a). Przepisy te wyodrębnia się w rozdział zatytułowany „ zmiany w przepisach redakcyjnych” i zamieszcza się przed przepisami przejściowymi i końcowymi.

b). Jeżeli uchwala się ustawę nowelizującą to, powinna ona zawierać wyłącznie przepisy zmieniające, uzupełniające, dostosowujące, przejściowe i końcowe. W ustawie nowelizującej nie powinno się umieszczać nowych przepisów merytorycznych chyba że jest to potrzebne do uzupełnienia luki w prawie.

c).jedną ustawę nowelizującą zmieniamy jedną ustawą

d). Możliwe jest nowelizowanie jedną ustawą kilku innych o ile zmiany dotyczą podobnych przepisów merytorycznych.


2. tytuł ustawy nowelizującej.

Linia 2 określenie przedmiotu ustawy

a). Podaje się tytuły wszystkich zmienianych ustaw bez nr. Dzienników

b). Wymienia się tytuły podstawowych ustaw, niektórych ustaw oraz niektórych innych ustaw.

c). Ustawa o zmianie ustawy oraz o zmianie innych ustaw.
Przedmiot zmiany – nowelizuje się tekst pierwotny lub tekst jednolity o ile został on opublikowany.

Budowa ustawy nowelizującej



  1. tytuł

  2. nie wyodrębnia się rozdziałów ustawy

  3. zmiany treści dotyczące jednej ustawy nowelizowanej zamienia się w jednym art. ustawy nowelizującej.

Każda zmiana przepisu ustawy nowelizowanej jest nowelizowana, jest ujmowana w jeden artykuł, złożona jest z punktów dokonywujących zmian.

W artykule podaje się, co zmieniamy, w punkcie wymienia się art. starej ustawy i opisuje co wymienia się.
Ustawa nowelizująca

1 2 3 4 5 6 7 8


art. 1 w odesłaniu do ustawy.........

1). W art. 10 stare brzmienie dodaje się nowe brzmienie podajemy nowe słowa

2) .

4).uchyla się art. 43 podane jest nowe brzmienie nowego art. ustawy


I. stare brzmienie

II. nowe brzmienie

III. nowe po zmianie

T 1, 2, 3, 4, .........45 46 .............. jeden miesiąc stan prawny na 1.01.2003 r.

Tekst jednolity

Przepis upoważniający wydania tekstu


a). Nowa ustawa

b). Tekst jednolity

c). Nie robimy nic

tekst jednolity – tekst pierwotny ustawy + wszystkie jego nowelizacje ogłoszony w sposób przewidziany prawem w formie obwieszczenia z załącznikiem opublikowany w Dz. U ( załącznik – tekst jednolity)


tekst ujednolicony – tekst pierwotny + zmiany opublikowany w każdej innej formie ( tekstów lub aktów publikowanych w gazetach jako wkładka , dodatek specjalny)
kto i jak ma ogłosić ?
w ustawie nowelizującej należy umieścić przepis upoważniający do ogłoszenia tekstu jednolitego danej ustawy w brzmieniu tekstu jednolitego ustawy: tytuł zostanie opublikowany w terminie , podać miesiąc oraz dzień od daty wejścia w życie niniejszej ustawy.
Forma – obwieszczenie + załącznik

Budowa obwieszczenia: tytuł, obwieszczenie; kto w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia tytuł

1) punkt + załącznik

zasady redagowania tekstów jednolitych



  1. zachowuje się numeracje tekstu pierwotnego + numeracja ustaw zmieniających.

  2. jeżeli przepis był uchylony wpisuje się numer artykułu, zwrot uchylony + odnośnik

  3. przy przepisach zmienionych lub dodanych umieszcza się odnośnik (..........

  4. jeżeli przepis był wielokrotnie zmieniany to w odniesieniu do niego podajemy chronologiczne zmiany.

  5. do tekstu jednolitego nie wprowadza się nowych elementów które nie znajdowały się w ustawach nowelizujących.

Wykład 7



26.01.03 r.
AKTY WYKONAWCZE

  1. definicja

  2. zakres podmiotowy i przedmiotowy

  3. warunki legalności

akt wykonawczy – akt normatywny wydawany przez kompetentne organy władzy publicznej na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie w celu jej wykonania zawiera z reguły normy prawne generalne i abstrakcyjne niezależnie od tego czy są to normy prawa powszechnie obowiązującego czy też prawa wewnętrznego.
Elementy definicji znajdują się w art. 92 i 93 Konstytucji.
Akty normatywne – zawierają normy prawne.

Cel aktu wykonawczego – w celu wykonania ustawy.

Ustawa – zawiera przepis upoważniający ( art. 92 i 93)

akty wykonawcze = akty podstawowe.


Konstytucja
Ustawa przepis upoważniający
Akt wykonawczy
W wypadku, gdy przepis upoważniający jest niezgodny z konstytucją to wszystkie akty wydane na jego podstawie są niekonstytucyjne.

Akt wykonawczy – więź pomiędzy aktem wykonawczym i ustawą dzielimy na kategorie:

- kategoria generalna

1. akt wykonawczy „klasyczny” – definicja klasyczna (szczególna więź z ustawą);

2. akty wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie nie związane tego typu szczególną więzią z ustawą;

3. akty wykonawcze kreujące, powołujące nowy organ określając jego kompetencje i sposób ich realizacji.


Utrata mocy obowiązującej – data obowiązywania.

Traci moc przepis upoważniający do wydania aktu wykonawczego, lub zmiana treści.

Wyjątek – przedłużenie działania aktu wykonawczego na mocy przepisów przejściowych.
Wejście w życie aktu wykonawczego – zasada – data wejścia w życie ustawy.



Ustawa

Ogłoszenie

Wejście w życie

Akt wykonawczy

Ogłoszenie

Wejście w życie

Akt wykonawczy może być ogłoszony po ogłoszeniu ustawy, ale wchodzi w życie razem z ustawą.




Ustawa

Ogłoszenie

Wejście w życie




Akt wykonawczy

Ogłoszenie

Luka w prawie

Wejście w życie

Na podstawie jednego przepisu upoważniającego można wydać jeden akt wykonawczy.


Zakres podmiotowy i przedmiotowy aktu wykonawczego.

Treść aktu wykonawczego.

Wyznaczenie treści wynika z przepisu upoważniającego.


  1. Określenie pozytywne tej treści. W rozporządzeniu zawieramy przepisy regulujące zakres spraw wskazanych w upoważnieniu ustawowym,

  2. wskazanie negatywne. W treści aktu wykonawczego nie należy:

    1. powtarzać treści ustawy, na podstawie której został wydany akt, innych przepisów prawa obowiązującego,

    2. nie należy zawierać przepisów prawa karnego, ani przepisów odsyłających do prawa karnego,

    3. akt wykonawczy nie może być sprzeczny treściowo z przepisami ustawy na podstawie której został wydany, z przepisami innych ustaw oraz przepisami zawartymi w umowach międzynarodowych.

Budowa aktu wykonawczego.



  1. Tytuł (rodzaj aktu, organ który wydał, data, przedmiot – zakres przedmiotowy), np. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia ... w sprawie ....

  2. Część nieartykułowana (nie podzielona na jednostki redakcyjne),przywołanie przepisu podstawy prawnej aktu wykonawczego,

  3. Część artykułowana (podzielona na jednostki redakcyjne, czyli ujęta w paragrafy, artykuły)

- uszczegółowienie zakresu przedmiotowego,

- wyjaśnienie wyrażeń występujących w akcie,

- regulacja zakresu wskazanego w ustawie,

- data wejścia w życie,

- podpis organu, który wydał,

- może być zawarty przepis zmieniający lub uchylający poprzednio obowiązujące akty wykonawcze.


Warunki legalności rozporządzenia.

Akt wykonawczy będzie legalny, wtedy, gdy przepis upoważniający do jego wydania został sformułowany zgodnie z wymaganiami artykułów (92, 93)konstytucji. Forma i treść rozporządzenia są zgodne z zasadami zawartymi w konstytucji, z ustawami i zasadami techniki prawodawczej. Przepis upoważniający do wydania powinien być:



  1. szczegółowy podmiotowo – wskazuje organ upoważniony do wydania, poprzez nazwę (nazwa właściwa lub opisowa),

  2. szczegółowy przedmiotowo – zawiera zakres treściowy aktu wykonawczego, który ma być wydany,

  3. powinien zawierać wytyczne co do treści aktu wykonawczego.

Im bardziej szczegółowe prawo tym bardziej inferencyjne wytyczne. Przepis upoważniający nie może mieć charakteru blankietowego, nie może być oparty na domniemaniu, ani na wykładni celowościowej, dotyczy rozporządzenia w drodze delegacji ustawowej, nie można przekazać kompetencji do prawotwórstwa, do zmiany (zmiana treści ustaw, oraz kompetencji wkraczania w materię ustaw).

Delegacja ustawowa jest to kompetencja normodawcy, wyrażona w przepisach ustawy, wydana wtedy gdy prawa nie ma, albo wtedy gdy należy zmienić prawo podstawowe.

Zakaz subdelegacji – zakaz przekazywania otrzymanego upoważnienia do wydania aktu wykonawczego innemu organowi.

Akty prawa wewnętrznego i akty prawa miejscowego - stosuje się art. 93 konstytucji.

9 luty – niedziela godz. 16.00-17.15-18.00 EGZAMIN

15 lutego – sobota, godz. 11.00-14.00 sala nr 217 -wpisy

Wpisać datę 9 lutego 03 w karcie egzaminacyjnej



Poprawka 22 lutego 03 sobota, godz. 12.30, sala 313

Zagadnienia na egzamin

  1. formy tworzenia prawa

  2. model racjonalnego tworzenia prawa

  3. technika prawodawcza – definicja

  4. sytuacja prawna wyznaczona przez przepisy prawa ( obowiązek, indyferencja, uprawnienie, kompetencje)

  5. kompetencje i norma kompetencyjna.

  6. forma przedwstępna tworzenia projektu ustawy.

  7. zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy.

  8. zasady użycia języka polskiego w projekcie ustawy.

  9. budowa ustawy, minimum zawartości.

  10. tytuł ustawy.

  11. przepisy szczegółowe- definicja i kolejność umieszczenia.

  12. przepisy przejściowe, sposoby rozstrzygania kwestii intertemporalnych.

  13. przepisy dostosowujące.

  14. przepisy końcowe.

  15. przepisy uprawniające.

  16. sposób uchwalania mocy obowiązującej aktu normatywnego derogacja.

  17. sposoby określania momentu wejścia w życie ustawy , ustawa wprowadzająca.

  18. wyjaśnij pojęcie: retroakcja, vacatio legis, bezpośrednie działanie ustawy nowej ( w przypadkach szczególnie uzasadniających dzień wejścia w życie ustawy można wyznaczyć na dzień jej ogłoszenia z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawa nakłada obowiązki na obywateli lub podmioty niepodległe organom państwa).

  19. oznaczenie przepisów ustawy.

  20. formy i sposoby nowelizacji.

  21. tekst jednolity a tekst ujednolicony, definicja sposób ogłoszenia.

  22. definicja, rodzaje i zawartość aktów wykonawczych.

  23. warunki legalności aktu wykonawczego.

  24. definicja, odesłanie i klauzule generalne w tekście prawnym.

  25. zasady techniki prawodawczej w Konstytucji w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.



Zasady techniki prawodawczej Alicja Ostrowska


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna