Zwiększenie mobilności niepełnosprawnych w transporcie publicznym i indywidualnym z uwzględnieniem infrastruktury



Pobieranie 34.96 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar34.96 Kb.


Małgorzata Choińska

Wydział Programowania Rozwoju Transportu

Ministerstwo Infrastruktury

Zwiększenie mobilności niepełnosprawnych

w transporcie publicznym i indywidualnym

z uwzględnieniem infrastruktury.
Mobilność polskiego społeczeństwa jest mniejsza niż w krajach Unii Europejskiej i kształtuje się na poziomie 220 przejazdów/osobę/rok, przy czym coraz większą rolę w zaspokojeniu potrzeb przewozowych pełni motoryzacja indywidualna.

Biorąc pod uwagę gorszą sytuację materialną osób niepełnosprawnych i techniczne utrudnienia w swobodnym dostępie do środków transportu publicznego można stwierdzić, że mobilność osób niepełnosprawnych jest znacznie mniejsza.

Transport jest jedną z ważniejszych dziedzin znacząco wpływających na możliwości pełnej aktywności społecznej i osobistej, wobec czego koniecznością jest dostosowywanie jego oferty usługowej do potrzeb i możliwości osób mających jakiekolwiek trudności w poruszaniu się, także ludzi niepełnosprawnych. Służą temu celowi nie tylko odpowiednie rozwiązania techniczne, ale także uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów osób niepełnosprawnych, a niekiedy ich opiekunów.

Powszechna świadomość, że osoby niepełnosprawne mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia dopiero od niedawna gości w świadomości polskiego społeczeństwa i decydentów. Realizowany od 1995 roku „Wieloletni program stopniowego przystosowywania publicznej komunikacji pasażerskiej do obsługi osób niepełnosprawnych” umożliwił identyfikację barier i utrudnień w swobodnym przemieszczaniu się osób niepełnosprawnych transportem publicznym i przyczynił się do adaptacji nielicznych wybranych ciągów komunikacyjnych i węzłów transportowych zlokalizowanych w ośrodkach leczniczo-rehabilitacyjnych, regionach wypoczynkowych i turystycznych; stał się też podstawą regulacji legislacyjnych.

Należy przyznać, że działania zmierzające do realizacji uchwały Sejmu RP z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych w ograniczonym stopniu rozwiązują problemy osób niepełnosprawnych ze względu na wysokie koszty likwidacji barier architektonicznych, adaptacji taboru transportowego, dostępu do informacji i swobodnego komunikowania się.

Polskie rozwiązania prawne w zakresie transporcie osób niepełnosprawnych dotyczą różnych aspektów i są w zasadzie zgodne z zaleceniami Unii Europejskiej. Obowiązujące przepisy, dotyczące ułatwień dla niepełnosprawnych to m.in.:



  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. nr 98, poz. 602 z późn. zm.), w której zawarte są przepisy ułatwiające poruszanie się osobom niepełnosprawnym i ich opiekunom w strefach o ograniczonym dostępie do niektórych miejsc;

  • Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jednolity z 2000 r Dz. U. nr 50, poz. 601), wymagająca od przewoźnika stwarzania ułatwień w korzystaniu ze środków transportowych osobom niepełnosprawnym;

  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 tekst jednolity), nadająca uprawnienia do ulgowych przejazdów określonym grupom osób niepełnosprawnych i ich opiekunom;

  • Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r nr 106, poz. 1126 tekst jednolity), nakazująca stosowanie ułatwień, eliminujących bariery architektoniczne w korzystaniu z budynków osobom niepełnosprawnym;

oraz rozporządzenia:

  • Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad obsługi podróżnych na liniach kolejowych (Dz. U. Nr 87, poz. 958);

  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 stycznie 2002 w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych (Dz. U. Nr 12, poz. 116);

  • Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury i Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393);

  • Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 września 2000 r. w sprawie treści, sposobu i terminów ogłaszania rozkładów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym związanych (Dz. U. Nr 82, poz.933)

  • Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432)

W resorcie nie brakuje woli działania w celu poprawy obecnej sytuacji, problemem jest jednak brak wystarczających środków.

Stały, choć wciąż niewystarczający postęp dokonuje się w transporcie kolejowym. Ponieważ główną przeszkodą w dostępie do taboru są różne wysokości istniejących peronów (od 300 do 900 mm nad główką szyny) modernizacja obejmuje przebudowę peronów do standardowej wysokości 550 mm oraz dojść do peronów, przy czym w zależności od warunków miejscowych budowane są tunele pod torami, przejścia w poziomie główki szyny lub kładki nad torami. Przejście na perony i na teren stacji umożliwiają windy, dźwigowe platformy przyścienne lub pochylnie. W przypadku braku dogodnego przejścia na peron, pracownicy stacji powinni przeprowadzać osoby niepełnosprawne przez przejazdy dla wózków bagażowych.

Nowobudowane lub modernizowane stacje są już pozbawione barier architektonicznych, przy czym zakres dostosowania obejmuje hale i pomieszczenia dworcowe oraz sanitariaty. Podstawowe udogodnienia istnieją na ok. 150 stacjach i przystankach osobowych (na ok. 3700 ogółem).

Na 16 stacjach znajdują się specjalnie wykonane podnośniki peronowe, pozwalające niepełnosprawnym podróżnym na wózku inwalidzkim dostać się do pociągu. Potrzebę wykorzystania tych urządzeń należy wcześniej telefonicznie zgłosić do personelu obsługi podróżnych, a dotyczy to poniższych stacji:


Bielsko Biała (0 33) 812 22 46,


Kołobrzeg (0 94) 352 35 76,



Ciechocinek (0 52) 327 53 93,

Konin (0 63) 240 73 71,

Częstochowa Gł.(0 34)324 26 51 w. 321

Kraków Gł. (0 12) 624 36 01,

Gdańsk Gł. (0 58) 328 32 30,

Poznań Gł. (0 61) 863 38 06,

Gdynia Gł. (0 58) 628 36 76,

Stróże (0 18) 445 18 17 w. 363,

Kielce (0 41) 366 93 28

Szczecin Gł. (0 91) 441 16 60,

Kłodzko (0 74) 867 34 72 - 4

Warszawa Centralna (0 22) 524 60 16,

Katowice (0 32) 257 52 42

Wrocław Gł. (0 71) 341 84 33,

Spółki PKP S.A. dysponują obecnie 17 wagonami przystosowanymi do przewozu osób na wózkach inwalidzkich; część tego taboru wykonano fabrycznie z przeznaczeniem dla osób niepełnosprawnych – wagony te mają odpowiednio wyposażone przedziały i toalety oraz poszerzony korytarz.

Na stronach internetowych PKP S.A. www.pr.pkp.pl/niepelno.html oraz www.infokolej.pkp.pl/vade/kraj.htm zamieszczane są bieżące informacje o ułatwieniach dla podróżnych na wózkach inwalidzkich, w tym o pociągach, w których kursują wagony przystosowane do przewozu niepełnosprawnych, np.


  • wagony przedziałowe 2 klasy z przedziałami umożliwiającymi wjazd wózkiem inwalidzkim oraz (w sąsiedztwie) powiększoną toaletą kursują w pociągach:
    – EuroCity “Berolina” w relacji Warszawa - Berlin - Warszawa
    –“Oleńka” w relacji Warszawa - Częstochowa - Warszawa

  • wagony bezprzedziałowe 2 klasy w InterCity są w składzie pociągów:

– „Krakus”


Warszawa - Kraków - Warszawa



– „Górnik”

Warszawa -Gliwice - Warszawa

– „Ślęża”

Warszawa - Wrocław - Warszawa


– „Fredro”

Warszawa - Wrocław - Warszawa

– „Lech”

Warszawa - Poznań - Warszawa

– „Chrobry”

Warszawa - Szczecin -Warszawa

– „Beskidy”

Warszawa - Bielsko Biała - Warszawa

W wybranych relacjach krajowych (w pociągach pospiesznych) kursują wagony osobowo-bagażowe, posiadające autonomiczne urządzenia dźwigowe, obsługiwane przez konduktorów rozdawców bagażu. W wagonie znajduje się odpowiednio powiększony przedział z miejscami parkingowymi dla wózków inwalidzkich, dwa przedziały dla osób towarzyszących oraz toaleta przystosowana dla osób niepełnosprawnych.

W obecnym rozkładzie jazdy pociągów kursuje 9 takich wagonów w następujących relacjach:




  • Warszawa - Bydgoszcz - Warszawa

  • Kraków - Zakopane - Kraków

  • Katowice - Kołobrzeg - Katowice

  • Poznań - Piła - Poznań

  • Poznań - Koszalin - Poznań

  • Wrocław - Częstochowa – Wrocław




Telefon informacji kolejowej w większych miastach - 94 36

Jak z powyższego wynika zakres wykonywanych przedsięwzięć dostosowawczych w transporcie kolejowym obejmuje cały proces przewozu pasażerskiego wraz z udzielaniem stosownej informacji i pomocy ze strony personelu przewoźnika.

Znacznie gorsza sytuacja występuje w publicznym transporcie autobusowym. Podejmowane w przeszłości przez resort starania by dostosować komunikację autobusową PKS do potrzeb osób niepełnosprawnych nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Zastosowane preferencyjne dotowanie zakupów taboru okazało się nieskuteczne z uwagi na wysoki koszt zakupu odpowiednich, przystosowanych autobusów i niedostateczne środki własne przedsiębiorstw.

Działania na rzecz dostosowania transportu do potrzeb osób niepełnosprawnych realizują także inne podmioty transportu publicznego.

W odniesieniu do dworców lotniczych można stwierdzić, że zapewniają podstawowe udogodnienia dla pasażerów niepełnosprawnych, w tym podjazdy do budynków, windy na parkingach wielopoziomowych, windy między poziomami przylotów i odlotów, dostosowane toalety, zróżnicowany system informacji.

Opisane adaptacje taboru i obiektów infrastruktury dokonywane są głównie z myślą o niepełnosprawnych z uszkodzeniami narządów ruchu - wg badania BAEL dysfunkcje tego rodzaju dotykają prawie 43 % ogółu niepełnosprawnych. Ułatwienia techniczne dla niepełnosprawnych z innymi rodzajami upośledzenia (wzroku, słuchu) są wdrażane w znacznie mniejszej skali.

Szczególne znaczenie dla zwiększenia mobilności niepełnosprawnych ma dostępność komunikacji miejskiej i podmiejskiej, z której większość niepełnosprawnych korzysta najczęściej.

Na przykład w komunikacji miejskiej w Warszawie wdrażane są następujące udogodnienia techniczne dla różnych grup niepełnosprawnych:



  • sukcesywnie wymieniamy jest tabor - na nowoczesny niskopodłogowy (obecnie 531 autobusów niskopodłogowych wyposażonych w platformy - co stanowi 42 % ogólnej liczby taboru autobusowego; MZT w W-wie dysponuje 30 pociągami tramwajowymi)

  • informacja dostępna na przystankach oraz odpowiednie oznakowanie zewnętrzne i wewnętrzne taboru dokonywane jest z uwzględnieniem opinii pasażerów i organizacji osób niepełnosprawnych (współpraca z Polskim Związkiem Niewidomych, Niezależnym Integracyjnym Klubem Eksperckim, Stowarzyszeniem Przyjaciół Integracji)

  • organizowane są prezentacje i testy nowych rozwiązań ułatwiających osobom niepełnosprawnym korzystanie z pojazdów komunikacji miejskiej np. nowe wewnętrzne wyświetlacze (tablice elektroniczne), boczne skierowane do pasażera oczekującego na przystanku (na wysokości uwzględniającej także poziom wzroku osoby na wózku inwalidzkim ),

  • coraz częściej stosuje się informacje dźwiękowe w autobusach i tramwajach oraz przy przejściach przez ulicę.

Proces dostosowawczy realizowany jest także w drogownictwie. Powszechne jest stosowanie obniżonych krawężników w miejscach przekraczania jezdni, pochylni i ramp w przypadku większych różnic wysokości. Nowe i modernizowane skrzyżowania dwupoziomowe o dużym natężeniu ruchu wyposażane są w windy. W przypadku braku możliwości zastosowania takiego rozwiązania, dąży się do rozwiązań alternatywnych, np. wyznaczanie odpowiednio oznakowanych dróg w poziomie, najlepiej z sygnalizacją wzbudzaną przez pieszego.

Jednym z ważniejszych elementów informacji ułatwiających poruszanie się - jest przekazanie niewidomym czy niedowidzącym używającym białej laski - w odpowiednim czasie sygnału o istniejącej przeszkodzie czy innym zagrożeniu. W tym celu wykorzystuje się odpowiednią teksturę nawierzchni oraz płytki chodnikowe wykonane ze specjalnego antypoślizgowego materiału, który jest łatwo wyczuwalny stopą i zdecydowanie odróżniający się od pozostałej części nawierzchni ciągu pieszego. Poza tym stosuje się jasne i łatwe do odróżnienia barwy.

Do ułatwień w publicznej przestrzeni transportowej można zaliczyć także przepisy, umożliwiające osobom niepełnosprawnym korzystanie z przywilejów w ruchu drogowym.

Omówione przedsięwzięcia zwiększają techniczną dostępność transportu dla osób niepełnosprawnych a więc możliwość zwiększenia ich mobilności.

Inną – już nie dotyczącą infrastruktury formą wsparcia wpływającą na zwiększenie mobilności osób niepełnosprawnych są ulgowe przejazdy środkami transportu publicznego, wynikające z ustawy lub wprowadzane uchwałami stosownych jednostek samorządu terytorialnego.

Ideą ochrony praw niepełnosprawnych jest dążenie do zapewniania samodzielności życiowej tych osób. Z pewnością sprzyjają temu przedstawione przedsięwzięcia realizowane w zakresie infrastruktury transportowej. Proces dostosowawczy jest długotrwały i kosztowny, jednak z uwagi na pilność problemu powinien być zintensyfikowany w skali całego transportu.

Orientacja na „czynnik ludzki” obserwowana w krajach Unii Europejskiej pozwoli – po włączeniu Polski do Wspólnoty – na szersze wykorzystanie dobrych i sprawdzonych rozwiązań stosowanych przez kraje członkowskie w odniesieniu do problemów osób niepełnosprawnych.






©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna