Zygmunt Madeja Polskie Towarzystwo Zapobiegania Narkomanii



Pobieranie 450.46 Kb.
Strona6/11
Data10.05.2016
Rozmiar450.46 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

STRES W PRACY A WYPALANIE ZAWODOWE


(program zajęć profilaktycznych dla nauczycieli i innych grup zawodowych)

Stres w pracy i jego związek z wypaleniem zawodowym są coraz częściej dyskutowanymi zagadnieniami w wielu grupach zawodowych, szczególnie w tych, w których dokonują się intensywne kontakty interpersonalne. Istnieje przekonanie, że ludzie wykonujący swą pracę z oddaniem i zaangażowaniem narażeni są na przeciążenia emocjonalne, długotrwały stres, zmniejszenie się motywacji do realizacji codziennych działań, co w efekcie może spowodować pojawienie się syndromu wypalenia zawodowego.

Samo określenie "wypalenie zawodowe" jest pewną metaforą, ale bardzo trafnie oddaje istotę doświadczanego przez jednostkę wyczerpania sił na skutek występowania w pracy silnych stresorów. Zjawisko to występuje najczęściej wśród osób wykonujących zawody z tak zwanej grupy usług społecznych, m.in.: nauczycieli, lekarzy, pielęgniarek, psychologów, pedagogów, terapeutów, pracowników socjalnych i policjantów.

Do literatury fachowej pojęcie to wprowadziła Christina Maslach - psycholog społeczny.

Według niej "wypalenie zawodowe" to syndrom emocjonalnego wyczerpania, depersonalizacji oraz utraty satysfakcji z wykonywanych czynności zawodowych. Wśród objawów dostrzeżemy nadmierne zmęczenie, wyczerpanie emocjonalnych zasobów, utratę energii i zapału do działania, zwiększoną drażliwość, nieadekwatność reakcji emocjonalnych, dużą impulsywność, przygnębienie, brak radości życia. Do wypełniania roli zawodowej potrzebne jest zwiększenie wysiłku.

Depersonalizacja - to specyficzny stosunek jednostki do innych osób i wiąże się ona z dystansowaniem w kontaktach interpersonalnych, dużą ostrożnością i nieufnością podczas nawiązywania nowych relacji. Jest to swoisty bufor odgradzający nas od ludzi, swoisty mechanizm obronny.

Obniżone zadowolenie z osiągnięć zawodowych przejawiać się będzie spadkiem poczucia własnej kompetencji i wydajności w pracy. Długotrwały stres i przeciążenie emocjonalne powodują wyczerpanie się sił fizycznych, a jakiekolwiek niepowodzenia wtórnie nasilają problem. Sytuację znacząco pogorszy brak wsparcia emocjonalnego ze strony najbliższego otoczenia, zarówno rodziny, jak i współpracowników oraz zaniedbanie własnego doskonalenia zawodowego. Pracownik obserwuje u siebie wzrost poczucia nieadekwatności i braku umiejętności potrzebnych do niesienia pomocy/1/.
Ogólnie następuje spadek energii, motywacji i zaangażowania, jest to bardzo często pochodna naszego własnego myślenia o roli zawodowej, jaką nam przyszło wypełniać, a więc, że zaangażowanie i praca muszą docelowo przynieść sukces, bez względu na koszty, jakie przychodzi nam ponosić.

Źródeł wypalenia zawodowego należy szukać jako pochodnej nadmiernych obciążeń w pracy, braku możliwości kontroli i podejmowania decyzji w zakresie pełnionej roli zawodowej, niedostatecznego wynagrodzenia, braku sprawiedliwości i doświadczania konfliktów wartości/2/.

Wśród dodatkowych przyczyn należy wymienić: przepracowanie /zbyt dużo obowiązków/, zniechęcenie z powodu powolnych osiągnięć i braku sukcesów, przy dużym zaangażowaniu, brak udziału w grupach wsparcia dających przede wszystkim możliwość wymiany doświadczeń i przepracowania własnych ograniczeń, niewielkie doświadczenie i niska znajomość zagadnień merytorycznych, wysokie oczekiwania wobec wykonywanego zawodu, presja dotycząca skuteczności wykonywanych zadań.
Cel główny: Rozpoznanie zjawiska wypalenia zawodowego i wypracowanie sposobów zapobiegania oraz radzenia sobie w sytuacji, gdy ono występuje.
Cele szczegółowe: - poznanie własnego sposobu funkcjonowania w stresie (co to jest stres, mechanizmy jego powstawania, sposób naszego funkcjonowania, oddziaływanie stresu na naszą pracę), - zdobycie wiedzy na temat wypalenia zawodowego, mechanizmów jego powstawania, umiejętności rozpoznawania objawów, czynników sprzyjających jego powstawaniu oraz sposobów radzenia sobie i zapobiegania, poznanie roli motywacji w naszym działaniu, technik motywowania siebie, zrozumienia mechanizmów działania tych technik jako podstawy zrozumienia ich ewentualnej skuteczności, poznanie zachowań asertywnych, zdobycie umiejętności chroniących nas przed zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, obrony własnych granic psychologicznych i nienaruszania granic innych osób, poznanie i zdobycie umiejętności prospołecznych, jako metody właściwego funkcjonowania w roli zawodowej.
Metody pracy:


  • podająca,

  • poszukująca,

  • eksponująca.


Formy pracy:

  • krąg uczuć,

  • praca w małych grupach,

  • praca w parach,

  • psychodramy,

  • burza mózgów,

  • mini wykład,

  • gry i zabawy,

  • rysunki,

  • testy diagnostyczne.


Plan spotkań:

Czym jest stres, sposoby jego diagnozowania, jakie są jego przyczyny, symptomy i konsekwencje, poznanie sposobów radzenia sobie ze stresem i technik relaksacji. Poznanie również własnego poziomu stresu i sposobów zarządzania nim.

Wypalenie zawodowe. Objawy wypalenia, wielowymiarowy model wypalenia zawodowego, źródła, obciążenia wynikające z pełnionej roli zawodowej, czynniki osobowe sprzyjające pojawieniu się tego problemu, test przymiotników, etapy rozwoju wypalenia zawodowego, zapobieganie wypaleniu zawodowemu, opracowanie indywidualnych programów indywidualnego rozwoju w kierunku radzenia sobie, bądź zapobiegania temu zjawisku. Poznanie roli motywacji w naszym działaniu i technik motywujących nas do podejmowania różnych zadań.

Asertywność jako optymalny sposób funkcjonowania interpersonalnego. Poznanie i nabycie umiejętności obrony własnych granic psychologicznych i nienaruszania granic innych osób. Zdobycie umiejętności radzenia sobie z agresywnymi zachowaniami innych ludzi.

Umiejętności prospołeczne pozwalające nam właściwie funkcjonować w roli zawodowej: umiejętności interpersonalne, nasze własne sposoby komunikowania się z innymi, unikanie barier komunikacyjnych, zrozumienie, jak sposób naszego porozumiewania się z ludźmi wpływa na ich zachowania. Rola empatii w komunikowaniu się, emocje i ich wpływ na sposób naszego funkcjonowania interpersonalnego, akceptacja uczuć rozmówcy jako podstawa nawiązania i utrzymania z nim kontaktu, budowanie poczucia własnej wartości u siebie i innych. Poznanie technik mediacji i negocjacji. Umiejętność planowania naszych działań (decydowanie o podjęciu działań, ustalenie przyczyny problemu, wyznaczenie celu, określenie swoich możliwości, zbieranie informacji, szeregowanie problemów według ich znaczenia, podejmowanie decyzji, koncentrowanie się na zadaniu.

Zmiana zachowań niewłaściwych na zachowania społecznie pożądane; modelowanie, odgrywanie ról, informacje zwrotne, transfer, czyli przeniesienie ćwiczonych umiejętności na życie.


Przypisy:

S. Tucholska: Christiny Maslach koncepcja wypalenia zawodowego: etapy rozwoju. "Przegląd Psychologiczny, 2001 r.. Tom 44, Nr 3, s. 305,

Tamże, s. 308.

Ks. dr Janusz Bujak

Wyższe Seminarium Duchowne w Koszalinie

SEKTY W SZKOLE?
Pośród zjawisk postrzeganych jako niebezpieczne dla rozwoju i życia dzieci i młodzieży najczęściej mówi się o takich problemach, jak narkotyki, alkohol, przemoc w domu i w środowisku rówieśniczym. Zazwyczaj pedagodzy i nauczyciele wiedzą, jak pomóc osobom, które przeżywają tego typu trudności, przeszli oni szkolenia w tym zakresie i znają adresy placówek specjalistycznych, gdzie młody człowiek może się udać i otrzymać wsparcie.
Czy narkotyki mają coś wspólnego z sektami?
Wydaje się, że o wiele trudniej pomóc komuś, kto został zwerbowany, wciągnięty do sekty. Co prawda, świadomość zagrożeń ze strony sekt jest coraz większa, jednak problem ten wciąż wywołuje wiele emocji, bo też jest on bardziej złożony niż uzależnienie od alkoholu czy narkotyków. W przypadku uzależnień od używek sprawa jest jasna: to choroba, którą należy zwalczać i leczyć. Natomiast w przypadku sekt i nowych ruchów religijnych mamy do czynienia z delikatną sferą ducha i wyboru przez człowieka religii, światopoglądu, sposobu życia, odżywiania się, ubierania, towarzystwa, w jakim się obraca. Właśnie z tej „szarej strefy” korzystają sekty, dopóki nie udowodni się, że łamią one podstawowe prawa człowieka.

Istnieje co prawda wiele podobieństw pomiędzy zależnością od używek a zależnością od sekty. Tu i tam mamy do czynienia z osobą, która wciąga kogoś w krąg uzależnienia: przy narkotykach to tzw. dealer, przy sektach to tzw. werbownik. W jednym i drugim przypadku są to osoby, które ukrywają prawdziwy cel swoich działań, jakim jest uzależnienie ich „klienta” od narkotyków lub od guru czy też grupy. Inne podobieństwo: sprzedający narkotyki i szefowie sekty/grupy destrukcyjnej mają na celu wykorzystanie osoby werbowanej, wykorzystanie jej finansowo, duchowo i fizycznie. Kolejne podobieństwo to subkulturowość. Problem narkotyków i sekt dotyczy co prawda (i na szczęście) niewielkiego procentu społeczeństwa, ale zbiera żniwo pośród często bardzo wartościowych i wrażliwych ludzi. Trzeba jeszcze dodać, że niektóre nowe ruchy religijne, np. Kościół Moona, są oskarżone o handel narkotykami.

Tym, co odróżnia najbardziej zagrożenie ze strony narkotyków od zagrożenia sektami, jest ideologia. Sprzedawcy narkotyków obiecują, że zapewniają one niezwykłe przeżycia na poziomie ciała i psychiki. Sekta obiecuje więcej. Jest to najczęściej, choć nie zawsze, grupa o charakterze religijnym (istnieją bowiem destrukcyjne grupy kultowe, które mają charakter pseudoterapeutyczny, hadlowy czy obiecujące wszechstronny rozwój człowieka). Wszystkie jednak proponują człowiekowi inny niż dotychczas wyznawany światopogląd. Dotyczy spojrzenia na siebie samego, na innych ludzi, cele do osiągnięcia w życiu, wreszcie idei Boga. Dopóki ktoś zmienia światopogląd czy religię w sposób wolny i nieprzymuszony, trzeba i należy to uszanować, nawet gdyby to dotyczyło młodego człowieka. Jednak w grupach, które określamy jako sekty, brak właśnie tego podstawowego elementu wolności wyboru. Do sekty się nie wstępuje, jest się do niej wciąganym, werbowanym, przez różnego rodzaju manipulacje. Na początku znajomości sekta ukrywa przed nowym adeptem swoje prawdziwe cele, odcina go od dotychczasowego środowiska (rodzina, szkoła, Kościół, rówieśnicy), źródeł informacji (gazety, TV, radio) i proponuje mu zmianę paradygmatu, inne, nowe, oczywiście lepsze widzenie siebie, innych ludzi, świata i Boga. Uzależnia go od siebie, zamyka na inne społeczności, głosząc przy tym powszechność zła i grzechu poza grupą. Tylko w grupie i tylko dzięki niej można przeżyć następny dzień, wszyscy wokół bowiem kłamią, są na usługach szatana i są skazani na potępienie.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna