1. Andromeda (Andromeda – And)



Pobieranie 232.7 Kb.
Strona1/17
Data03.05.2016
Rozmiar232.7 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17
GWIAZDOZBIORY


1. Andromeda (Andromeda – And)


Imię etiopskiej księżniczki jest połączone z wyraźnym gwiazdozbiorem nieba jesiennego. Królowa Kasjopeja, matka Andromedy, przechwalała się wszystkim, że swą pięknością dorównuje nimfom morskim nereidom. Rozgniewało to boga mórz Posejdona tak dalece, że postanowił spustoszyć całą ziemię etiopską (za grzechy królów muszą cierpieć narody). Posłał ku jej brzegom morskiego potwora - Wieloryba, który niszczył wszystko, co żywe. Król Cefeusz zwrócił się o radę do wyroczni. Dostał od niej wstrząsającą radę: miał poświęcić swą córkę Andromedę. Z ciężkim sercem kazał przykuć dziewczynę do skały i z trwogą czekał, co się stanie. W tym czasie wracał tędy na Pegazie bohaterski Perseusz z uciętą głową Meduzy. Spostrzegł nieszczęsną Andromedę i od niej dowiedział się o czekającym ją straszliwym losie, jej rodzicom, którzy stali opodal i gorzko płakali, rzekł: „Na łzy jest dość czasu. Obecnie myślę o obronie! Jako syn Zeusa i zwycięzca Meduzy, chcę się spotkać i z tym potworem. Ale gdy zwyciężę, pojmę Andromedę za żonę". Król i królowa z radością na to przystali, obiecując królewskie wiano. Perseusz w bezpośrednim boju zabił wieloryba, dobro zwyciężyło, a Cefeusz i Kasjopeja wyprawili huczne wesele.

Gwiazdozbiór Andromedy łatwo odnajdziemy na niebie przy pomocy mapki. Gwiazda główna gwiazdozbioru, Alpheratz / Sirrah Andromeda - obydwie nazwy gwiazdy pochodzą z oryginalnej arabskiej nazwy şirrat al-faras - "Pępek konia", co jest pozostałością po czasach, kiedy gwiazda wchodziła w skład konstelacji Pegaza.), jest równocześnie lewą górną gwiazdą tzw. Kwadratu Pegaza. W licznych starych przedstawieniach Andromedy gwiazdy łańcucha: ,  i  stanowiły tylko dolną część tułowia, nogi i stopy etiopskiej księżniczki, podczas gdy górna część ciała obejmowała kwadrat Pegaza. Alpheratz (głowa Andromedy), Mirach (pas) i Alamak (jej noga) są trzema najjaśniejszymi gwiazdami w Andromedzie. Od Miracha na północ leży gwiazda , a dalej jeszcze gwiazda .

Przy tej ostatniej podczas pogodnej, bezksiężycowej nocy ujrzymy mglisty świecący obłoczek. Jest to słynna Galaktyka Andromedy (galaktyka spiralna M31). Dawniej była określana jako Wielka Mgławica Andromedy, jednak obecnie to określenie jest błędne (pochodzi z czasów, gdy nie znano natury Galaktyki Andromedy). Jest to najdalszy obiekt, który mamy szansę zobaczyć gołym okiem (przy dobrej pogodzie). Oddalona jest 2,52 miliony lat świetlnych od nas i zawiera około biliona gwiazd. Galaktyka Andromedy nie jest wbrew niektórych opinii najbliższą nam galaktyką – jest nią Galaktyka Karłowata w Strzelcu, oddalona o 82 tys. lat świetlnych. Jest za to najbliższą galaktyką spiralną. Do niedawna sądzono, że Galaktyka Andromedy jest największą galaktyką w Grupie Lokalnej, w skład której oprócz niej wchodzą również Droga Mleczna, Galaktyka Trójkąta oraz około 30 mniejszych galaktyk. Obecnie, na podstawie dokładniejszych obliczeń opartych na nowszych danych obserwacyjnych, uważa się, że Droga Mleczna zawiera więcej ciemnej materii i może być najmasywniejszym obiektem w grupie, jednak szacuje się, że Andromeda ma największą średnicę. Gołym okiem widzimy tylko jaśniejszą środkową część tej galaktyki spiralnej. To samo dotyczy obserwacji z użyciem małej lunety. Dopiero w silniejszych przyrządach ukazują się skrajne ramiona. Jest ona bardzo podobna do naszego układu Drogi Mlecznej nie tylko pod względem wielkości, lecz i kształtu, a w dodatku ona i M33 w gwiazdozbiorze Trójkąta są najbliższymi nam mgławicami spiralnymi. Mgławicę Andromedy widzimy pod ostrym kątem (77) do płaszczyzny tej galaktyki spiralnej i dlatego jej zarys wydaje się nam nie kolisty, lecz eliptyczny. W czasie, w którym światło leci z M31 do Drogi Mlecznej, na naszej planecie zdążyła rozwinąć się ludzkość.

M31 jest jedną z niewielu galaktyk, których widma wykazują przesunięcie ku fioletowi. Jej prędkość radialna względem Słońca równa jest około 300 kilometrów na sekundę. Po odliczeniu prędkości poruszania się Układu Słonecznego wewnątrz Drogi Mlecznej, uzyskamy prędkość zbliżania się naszej Galaktyki i Galaktyki Andromedy - jest ona równa około 100 km/s. Jakkolwiek nie oznacza to, że obie galaktyki na pewno zderzą się w odległej przyszłości, gdyż styczna składowa wektora prędkości M31 pozostaje nieznana. Jeśli jednak Galaktyka Andromedy rzeczywiście jest na kursie kolizyjnym z Drogą Mleczną, początek zderzenia nastąpi za około 3 miliardy lat. Obie galaktyki najprawdopodobniej stworzyłyby wtedy ogromną galaktykę eliptyczną. Takie zderzenia są pospolite we wszechświecie, możemy je obserwować również teraz (przykładem może być Galaktyka Wirowa w Psach Gończych).


2. Baran (Aries – Ari)


Z gwiazdozbiorem Barana związany jest również mit grecki. Beocki król Atamas miał z boginią Nefele dwoje dzieci, które potem poślubiona przez niego Ino prześladowała i chciała się ich pozbyć. Dowiedziała się o tym Nefele i we śnie namówiła dzieci do ucieczki. W tym celu zesłała im barana o złotym runie, który umiał szybko latać. Chłopiec Fryksos i dziewczynka Helle siedli mu na grzbiet. Baran przelatywał ponad górami, wyspami i morzem z chyżością jaskółki. Ale Helle nie trzymała się dość pewnie i spadła do morza. Od tego czasu na pamiątkę powyższego wydarzenia tę część morza zwano Hellespontem (dzisiejsze Dardanele). Fryksos szczęśliwie doleciał do Kolchidy i został przez tamtejszego króla przyjęty z wielką przyjaźnią. Barana ofiarował Zeusowi, a jego złote runo zawiesił na dębie w świątyni Aresa. Była ona pilnowana przez smoka, który nigdy nie spał. Ale po latach do Kolchidy przybył Jazon ze swymi przyjaciółmi i na okręcie Argo odwieźli runo do Grecji.

    Gwiazdozbiór Barana (niekiedy zwany Skopcem) leży pod Andromedą. Ta zodiakalna konstelacja nie jest zbyt okazała, lecz odnajdziemy ją za pomocą trójki gwiazd:  ,  i  Ari. Pomimo swej niewielkiej jasności ogrywał dużą rolę w astronomii, w Baranie bowiem znajdował się punkt przecięcia ekliptyki i równika niebieskiego, tzw. punkt Barana. Przejście Słońca przez ten punkt (w momencie równonocy wiosennej) oznacza początek astronomicznej wiosny na półkuli północnej. Obecnie na skutek precesji Ziemi punkt Barana przesunął się do sąsiedniego gwiazdozbioru Ryb.

    Układ najjaśniejszych gwiazd w Baranie tworzy charakterystyczny łuk, na który składają się: Hamal o jasności 2,0 magnitundo, Sheratan o jasności 2,64 magnitundo oraz Mesartim (3,9m). Gwiazda  Ari (Mesarthim) z leżącą obok niej gwiazdą wydaje się być układem podwójnym. W rzeczywistości są one oddalone od siebie o dwadzieścia cztery lata świetlne, toteż absolutnie nie mogą stanowić układu dwu gwiazd wzajemnie się przyciągających (czyli układu fizycznie podwójnego).




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna