1. Grecja w epoce brązu: Minojczycy i Achajowie a Cele lekcji



Pobieranie 17.78 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar17.78 Kb.

1.Grecja w epoce brązu: Minojczycy i Achajowie

a.1. Cele lekcji

i.a) Wiadomości


Uczeń:

  • zna hipotezy dotyczące pochodzenia przodków Minojczyków oraz tzw. Pelazgów – ludów zamieszkujących Helladę przed przybyciem Achajów,

  • wie o szerokich kontaktach Minojczyków z innymi kulturami rejonu śródziemnomorskiego (przede wszystkim z Egiptem),

  • pamięta o przynależności Achajów do grupy ludów indoeuropejskich,

  • zna innowacje techniczne w sposobie prowadzenia wojny, wprowadzone przez achajskie plemiona,

  • wymienia przypuszczalne przyczyny załamania cywilizacji minojskiej oraz achajskiej,

  • pamięta o dwojakim charakterze morskich wypraw inicjowanych przez Achajów,

  • zna postacie: król Minos (hipotetyczny tytuł władców Krety), Agamemmnon, Menelaos,

  • pamięta daty określające ważne wydarzenia dla rozwoju cywilizacji minojskiej i achajskiej.

ii.b) Umiejętności


Uczeń potrafi:

  • wskazać na mapie hipotetyczne kierunki napływu zarówno Pelazgów jak i Achajów,

  • wskazać na mapie miasta: Knossos, Fajstos, Tiryns, Mykeny, Sparta, Argos, Troja,

  • wskazać na mapie zasięg wpływów kultury minojskiej,

  • określić warunki geograficzne Półwyspu Bałkańskiego i Peloponeskiego, które zdeterminowały wczesnych Minojczyków do stworzenia floty i rozwoju handlu,

  • określić wpływ sztuki minojskiej Krety na twórczość artystyczną późniejszej Hellady,

  • opisać strukturę społeczną Achajów z dominacją wodzów plemiennych i ich zaplecza zamkowego.

b.2. Metoda i forma pracy


Praca z mapą, wykład, elementy rozmowy nauczającej, nauczanie zbiorowe

c.3. Środki dydaktyczne


Mapa, atlasy, materiały ikonograficzne na podstawie albumów (wymienionych w bibliografii)

d.4. Przebieg lekcji

i.a) Faza przygotowawcza


  1. Czynności organizacyjne (wprowadzenie uczniów do klasy, sprawdzenie listy obecności).

  2. Nawiązanie do poprzedniej lekcji (omówienie najważniejszych władców perskich oraz zasięgu ich podbojów ze szczególnym naciskiem na opanowanie Lidii, której podlegały greckie miasta w zachodniej Azji mniejszej).

ii.b) Faza realizacyjna


Wykład nauczyciela (załącznik 1.)

W toku całego wykładu:



  • nauczyciel wskazuje wymieniane obszary na mapie ściennej; równocześnie uczniowie lokalizują je w swoich atlasach,

  • uczniowie zapoznają się z ilustracjami zawartymi w przedstawionych im albumach,

  • nauczyciel prezentuje uczniom zdjęcia z książek wymienionych w bibliografii, na których znajdują się zdjęcia zabytków minojskich – w tym także dysku z Fajstos.

iii.c) Faza podsumowująca


Nauczyciel podsumowuje lekcję:

Cywilizacja minojska, niemal tak archaiczna jak cywilizacje Egiptu i Mezopotamii wytworzyła standardy kontynuowane następnie przez Indoeuropejczyków (Achajów), choć w nieco innych, bardziej zbrutalizowanych formach (częste starcia pomiędzy władcami poszczególnych grup Achajów, piractwo). Wiele osiągnięć klasycznej Hellady wynikało z twórczego rozwijania dawnych, minojskich i achajskich wzorców: architektura, rzeźba, malarstwo, zapewne także teatr oraz poezja epicka – co widać wyraźnie na przykładzie Grecji w okresie archaicznym. Także doświadczenia żeglarskie z epoki brązu znacznie się przyczyniły do późniejszej supremacji Aten.


e.5. Bibliografia:


  1. Bernhard M. L., Sztuka starożytnej Grecji, t. I-IV, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

  2. Bravo B., Wipszycka E., Historia starożytnych Greków, t. I, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988.

  3. Herodot, Dzieje, Czytelnik, Warszawa 2002.

  4. Homer, Iliada, Ossolineum, Wrocław 1983.

  5. Martin T., Starożytna Grecja, Prószyński i Spółka, Warszawa 1998.

  6. Musiał D., Starożytna Grecja, [w:] M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Trio, Warszawa 1999.

  7. Sacks D., Encyklopedia świata starożytnych Greków, Książka i Wiedza, Warszawa 2001.

f.6. Załączniki

i.a) Wykład nauczyciela


załącznik 1.

Obszary Grecji (głównie Półwyspu Peloponeskiego oraz wysp na Morzu Egejskim) stały się przedmiotem kolonizacji ze strony anatolijskich ludów neolitycznych prawdopodobnie już w V tys. p.n.e. Ludy te przez Greków z okresu archaicznego i klasycznego określane były mianem Pelazgów. (W toku całego wykładu nauczyciel wskazuje wymieniane obszary na mapie ściennej; równocześnie uczniowie lokalizuję je w swoich atlasach).

Pod koniec IV tys. p.n.e. na Krecie oraz innych wyspach Morza Egejskiego (m.in. na Therze) pojawiły się zaczątki kultury minojskiej. Ze względu na wyspiarski charakter tej cywilizacji wcześni Minojczycy na wielką skalę rozwinęli żeglugę. Ośrodkami władzy stały się pałace lokalnych władców, którzy być może pełnili także funkcje kapłańskie. Z czasem na znaczeniu zyskał Knossos. W obrębie Morza Egejskiego powstają liczne kolonie kreteńskie.

Ok. 2600 r. p.n.e. doszło do trzęsienia ziemi, które unicestwiło istniejące pałace. Po około 200 latach chaosu, część ośrodków została odbudowana, powstały także nowe. W tym czasie można też mówić o zaczątkach pisma pierwszego z pism kreteńskich (dotąd nieodczytany dysk z Fajstos).

Minojczycy (nazwa pochodząca od mitycznego króla Minosa, syna Dzeusa i Europy – zapewne jego imię pełniło rolę tytułu władcy Knossos) nawiązali również kontakty z mieszkańcami Egiptu, gdzie określano ich jako lud Keftiu.

Według niektórych historyków starożytnych (np. Tukidydesa) dzięki swej flocie Minojczycy wytworzyli pierwszą w dziejach talassokrację, czyli panowanie na morzu. Stąd wokół miast na Krecie nie wznoszono fortyfikacji.

Minojczycy oprócz handlu przywiązywali ogromne znaczenie także do rytuałów religijnych, o czym świadczą wytwory ich sztuki – przede wszystkim malowidła wyobrażające tzw. tańce na byku (w myśl niektórych interpretacji ceremonie te przyczyniły się do powstania teatru greckiego) oraz inne sceny z życia mieszkańców Krety. (Przy tej okazji uczniowie zapoznają się z ilustracjami zawartymi w przedstawionych im albumach). Imponujące są również osiągnięcia architektoniczne tej cywilizacji – m.in. kolumnada dostosowana do warunków panujących w strefie, aktywności sejsmicznej oraz zaawansowane systemy kanalizacyjne (podobne powstały w Europie dopiero w XVIII w. n.e.!). Minojczycy opracowali również własne systemy pisma – wspominany nieodczytany dysk z Fajstos oraz pismo linearne A. (Nauczyciel prezentuje uczniom zdjęcia z książek wymienionych w Bibliografii, na których znajdują się zdjęcia zabytków minojskich – w tym także dysku).

Ok. 2000 r. p.n.e. zza Dunaju napłynęły pierwsze plemiona Achajów – przodków Greków należących do grupy ludów indoeuropejskich. (W tym momencie nauczyciel pyta uczniów o inne grupy indoeuropejskie – w podtekście przypomnienie informacji o Hetytach). Ich powolna wędrówka w głąb Półwyspu Bałkańskiego i Peloponeskiego miała różny charakter – rzadko jednak pokojowy, o czym świadczą przekazy o starciach z gigantami i centaurami. Zwłaszcza ten drugi przykład jest znaczący, ponieważ przypuszcza się, że mit ten wyobraża wtargnięcie achajskich plemion posługujących się rydwanami, zaprzężonymi w nieznane dotąd na terenie Grecji konie.

Achajowie po części wyparli i ujarzmili rdzenną ludność; ok. 1600 r. p.n.e. w Attycę i na Peloponezie powstały zamki achajskich naczelników plemiennych otoczone gigantycznymi murami – Mykeny, Tiryns, Argos, Sparta, Pylon. Z epiki powstałej w okresie archaicznym można wnioskować, że pierwszy z tych ośrodków zajmował zwierzchnią pozycję wobec reszty. Rzecz jasna miała ona charakter bardziej honorowy niż realny – w tamtejszych warunkach nie mogło być mowy o centralizacji władzy.

Ok. 1550 r. p.n.e. na wyspie Therze (współczesny Santorin) dochoszło do erupcji wulkanu, która zniszczyła znajdujący się tam ośrodek kultury minojskiej, wywołując przy tym tsunami. Ta niespotykana dotąd katastrofa przyczynia się do upadku kultury minojskiej.

Reszty dopełnili znęceni bogactwem Minojczyków Achajowie. Okazali się bowiem doskonałymi piratami, a z czasem także handlowcami. Zasięg ich wypraw objął nie tylko akwen egejski, ale też i wschodnie rejony Morza Śródziemnego (zwłaszcza Cypr), dzięki temu przejęli elementy kulturowe ludów bliskowschodnich (m.in. wyobrażenia mitologiczne Hetytów opierające się w pewnym stopniu na mitologiach mezopotamskich). Warto pamiętać, że dysponowali oni własnym pismem wzorowanym na minojskim (tzw. pismo linearne B).

Około roku 1200 p.n.e. do Grecji napłynęły kolejne fale ludów indoeuropejskich. Dorowie – bo o nich właśnie mowa – swym przybyciem wywołali kryzys cywilizacji achajskiej. Odległą reminiscencją tych wydarzeń jest zapewne Iliada. (W tym miejscu pole do popisu dla uczniów, którzy z wcześniejszego toku nauki powinni pamiętać ważniejsze postacie występujące w tym eposie oraz okoliczności i przebieg konfliktu pomiędzy Achajami i Trojanami – ta wiedza przyda się także na kolejnej lekcji).


g.7. Czas trwania lekcji


45 minut

h.8. Uwagi do scenariusza


brak




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna