1. Wprowadzenie 4 Podstawa wykonania raportu 4



Pobieranie 1.38 Mb.
Strona20/27
Data07.05.2016
Rozmiar1.38 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   27

5.9. Szata roślinna




5.9.1. Rys historyczny

Szrenica jest masywem podlegającym intensywnym wpływom antropogenicznym, które w sposób szczególny nasiliły się na początku XIX w. W tym czasie dochodzi do inicjatyw udostępnianiających pasma górskiche Karkonoszy dla działań gospodarczych. Ludzie w góry podążają za kopalinami, surowcem drzewnym, w sposób intensywny wykorzystują dotychczas niedostępniane góry dla pasterstwa, osadnictwa i turystyki. Intensywny ruch i gospodarka człowieka przyczyniają się do postępujących przekształceń antropogenicznych, która które przejawiają się między innymi w synantropizacji gór, aż po najwyższe szczyty. Przejawia się onaPolega to m.in. poprzez na przekształceniue mieszanych lasów i borów piętra regla dolnego w monokultury świerkowe, stworzewnieu pastwisk na Hali Szrenickiej i w konsekwencji pojawienie pojawianiu się wraz z człowiekiem charakterystycznych synantropijnych zbiorowisk wtórnych roślinnych szczawiu alpejskiego (Rumicetum alpini); ze szczawiem alpejskim (Rumex alpinus), jaskrem platanolistnym (Ranunculus platanifolius), pokrzywą (Urtica dioica), gwiaezdnicą gajową (Stellaria nemorum), żwierząbkiem świerząbkiem orzęsionym (Chaerophyllum hirsutum)  i rdestem wężownikiem (Polygonum bistorta). 

Przekształcenie szaty roślinnej Karkonoszy wpłynęło m.in. na zmniejszenie jej odp[orności na zanieczyszczenia przemysłowe. Pod koniec lat 70. -tych XX w, w Sudetach rozpoczęła się największa katastrofa ekologiczna w Polsce. W przeciągu 15 lat w wyniku zanieczyszczeń przemysłowych i pojawiających się greadacji szkodników owadzich doszło do całkowitego zamarcia drzewostanów na pow. 14,3 tys. ha, a częściowemu wylesieniu podlegało blisko 5 tys. ha. Takie zjawisko spowodowało rozpad drzewostanów świerkowych i pojawienie się w ich miejsce gęstych płatów borówki utrudniających bądź wręcz uniemożliwiających odnawianie się lasuo odnawiających się borówczysk. Obecnie jednak procesy rozpadu drzewostanów uległy zahamowaniu, a drzewostany w sposób naturalny lub sztuczny uległy odnowieniu, niestety jednak w większości ponownie w kierunku monokultur świerkowych.

5.9.2. Zbiorowiska leśne.

Na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego wyróżniono 6 typów siedliskowych lasu, z czego w masywie Szrenicy występują tylko 3 z nich. Las mieszany górski (LMG) który w KPN zajmuje 31,1% powierzchni, bór mieszany górski o udziale 7,9% powierzchni i bór wysokogórski o najwyżzszym udziale powierzchniowym wynoszącym 60,4% (Danielewicz Wł., Raj A., Zientarski J., 2002).

Inwestycje związane z budową nowej kolejki linowej i poszerzaniem nartostrad mają charakter liniowy w związku z tym przecinają w poprzek różne piętra klimatyczne. Kolejka linowa rozpoczynać będzie swój bieg w reglu dolnym, przechodząc przez siedlisko leśne lasu mieszanego górskiego (LMG), następnie przez bór mieszany górski (BMG), by na wysokości 1020 m sięgnąć do boru wysokogórskiego (BWG) i piętra regla górnego, nad którym biegnie nieomal do górnej granicy lasu - bo do wysokości 1220 m n.p.m.

Obecnie w drzewostanachy od podnóża Szrenicy aż do granicy lasu, są budowane przezw przewadze występuje świerka pospolitego pospolity (Picea abies), z miejscowo pojawiającego pojawiającą się w drzewostanie jarząbem jarzębiną pospolitym (Sorbus aucuparia).

Z uwagi na występujące (do wysokości ok. 950-980 m n.p.m.) zbiorowisko zespółu acidofilnej buczyny sudeckiej podzespołu paprociowego (Luzulo luzuloidis-Fagetum dryopteridetosum) powinny dominować w tym rejonie drzewostany świerkowo-bukowe, lub jaworowo-świerkowo-bukowe. Świerk w drzewostanie regla dolnego nie powinien być gatunkiem dominującym, ponieważ od podnóża Szrenicy do wysokości ok. 950-980 m n.p.m. wyróżniono zespół acidofilnej buczyny sudeckiej podzespołu paprociowego (Luzulo luzuloidis-Fagetum dryopteridetosum). Oznacza to, że obecny świerkowy typ gospodarczy drzewostanu jest niezgodny z siedliskiem. Taka sytuacja występuje na 89% powierzchni tego siedliska. W związku z tym całość tych lasów jest lub będzie stopniowo przebudowywana w kierunku lasów mieszanych. świerkowo-bukowych, lub jaworowo-świerkowo-bukowych. Takie zabiegi gospodarcze można już zaobserwować w oddziale 181 KPN, gdzie buk zwyczajny (Fagus silvatica) i klon jawor (Acer pseudoplatanus) wprowadzany jest sztucznie na tzw. placówki Szymańskiego (po 24-30 szt. bez grodzenia), lub pojedynczo łącznie z indywidualnym zabezpieczeniem. Pomimo, że siedlisko acidofilnej buczyny należy do florystycznie ubogich - liczba gatunków w płacie podtypu paprociowego wynosi około 24 (Matuszkiewicz 2001), uznawane jest na terenie Karkonoszy za siedlisko cenne na terenie Karkonoszy.

(Siedlisko aceidofilnej buczyny górskiej (9110-2) należy do siedlisk wymienianych w dyrektywie siedliskowej i podlega ochronie w ramach programu Natura 2000).

W bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji budowy kolejki linowej znajduje się ciekawy obiekt naukowy,- archiwum klonów sudeckiego ekotypu jodły pospolitej (Abies alba). Gatunek ten pod koniec XX wieku nieomal całkowicie ustąpił z terenu Sudetów. Obecnie na terenie Lasów Państwowych (LP) i KPN zaewidecjonowano łącznie na terenie Lasów Państwowych (LP) i KPN zaewidecjonowano 1910 drzew nadających się do wegetatywnego rozmnożenia (1660 szt. w LP, 252 szt. w KPN) (Barzdajn W. 2003). Z drzew tych drzew uzyskano wegetatywne potomstwo i założono archiwa klonów in-situ w LP na powierzchni 37 ha, a na terenie KPN na powierzchni 4,9 ha w oddz.182 a.
Runo acedofilnej buczyny górskiej tworzą:

Wietlica samicza (Athyrium filix-femina),

Narecznica samcza (Dryopteris filix-mas),

Zachyłka trójkątna (Phegopteris dryopteris)

Żurawiec falisty (Atrichum undulatum)

Malina właściwa (Rubus ideus)

Poziewnik miękkowłosy (Geloopsis pubescens)

Poziewnik szorstki (Gelaopsis tetrahit)

Przenent purpurowy (Prenanthes purpurea)

Turzyca leśna (Carex sylvatica)

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans)

Starzec Fuchsa (Senecio nemorensis)

Trzcinnik leśny (Calamagrostis arundinacea)

Szczawik zajeczy (Oxalis acetosella)

Konwalijka dwulistna (Maianthemum bifolium)

Sałatnik leśny (Mycelis muralis)

Ponadto w miejscach luk i w pobliżu strumieni spotkano torfowce (Sphagnum sp), goryczkę krzyżową (Gentiana cruciata), widłaka jałowcowategoy (Lycopodium annotinum), a w lukach i na skraju drzewostanu naparstnicę purpurową (Digitalis purpurea).
Powyżej acedofilnej byczyny sudeckiej wąskim pasem bo zaledwie kilkuset metrowym rozpościera się bór mieszany górski (BMG), opisany jako dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy (Abieti-Piceetum typicum). Sięga on do wysokości ok. 1020 m n.p.m.. Zbiorowisko to podobnie jak poprzednie nie jest florystycznie bogate. Występuje tu niespełna 25 gatunków roślin (Matuszkiewicz J. M. 2001).

Bór budowany jest przez świerk pospolity. Tu jednak w znacznym stopniu zaznaczają się wpływy ciężkiego górskiego klimatu. W drzewostanach występują znacznie częściej wiatrołomy i śniegołomy, a nieomal 70% świerków i 100 % jarzębin jest spałowanych przez jelenie. Strzały świerków są źle oczyszczone przez co korony ulegają wydłużeniu.

Siedlisko boru jodłowo – świerkowego, należy do grupy świerkowych siedlisk Natury 2000 i jest jednym z jego podtypów oznaczonych jako 9410-3.

W runie boru jodłowo-świerkowego zarejestrowano następujące gatunki roślin:

Narecznica szerokolistna (Dryopteris austrriaca)

Rokiet pospolity (Entodon schreberi)

Borówka czernica (Vaccinium myrtillus)

Starzec Fuchsa (Senecio fuchsa)

Trzcinnik leśny (Calamagrostis arundinacea)

Jastrzębiec leśny (Hieracium sylvaticum)

Sałatnik leśny (Mycelis muralis)

Konwalijka dwulistna (Maianthemum bifolium)

Szczawik zajęczy (Oxslis acetosella)

Śmiałek pogięty (Deschampsia flexuosa)

Na skraju lasu i w lukach spotykano wśród borówki czernicy pojedyncze okazy siódmaczka leśnego (Trientalis europaea), podbiałka alpejskiego (Homogyne alpina) i liczne kępki goryczki krzyżowej (Gentiana cruciata).

Powyżej wysokości 1020 m n.p.m., od planowanej górnej stacji kolejki linowej, a następnie w dół ku Hali Szrenickiej rozciąga się bór wysokogórski (BW), który zajmuje zbiorowisko acidofilnej górnoreglowej świerczyny sudeckiej (Calamagrostio villosae-Piceetum). Ten zespół to kolejne siedlisko Natury 2000, a równocześnie jeden z podtypów górskich borów świerkowych. Zbiorowisko to oznaczono kodem 9410-1.

Drzewostany tego piętra w większości znajdują się w fazie rozpadu i w klasie odnowienia. Młode pokolenie drzewostanu wśród martwych drzew - pamiątce klęski ekologicznej występuje w charakterystycznych rotach po kilkadziesiąt do kilkuset sztuk oddzielonych od siebie płatami tworzonymi przez borówkę czernicę (Vaccinium myrttillus) z goryczką krzyżową (Gentiana crurciata) i wietlicą alpejską (Athyrium alpestre). W stosunku do poprzedniego piętra wzrasta na tym terenie znacznie ilość podbiałka alpejskiego (Homogyne alpina) a wśród trzcinnika owłosionego (Calamagrostis villosa) siódmaczeka leśnego (Trientalis europea).

Udział siedlisk leśnych planowanych do przekształcenia pod wyciąg.


Rozkład siedlisk leśnych na terenie inwestycji przedstawiono na ortofotomapie (zał. 3)





5.9.3. Zbiorowiska nieleśne.

W obrębie projektowanej inwestycji siedliska nieleśne stanowią niewielki odsetek powierzchni, ale z przyrodniczego punktu widzenia są cenniejsze bo znacznie rzadsze w skali Karkonoszy i kraju. Należą również do priorytetowych siedlisk Natura 2000

W obrębie planowanej inwestycji są to:


  1. Zarośla sudeckiej kosodrzewiny (Pinetum mugo sudeticum) – siedlisko priorytetowe Natura 2000

  2. Siedliska z bażynowymi borówczyskami (Empetro-Vaccinetum), które występują w płatach pomiędzy kosówką (Natura 2000),

  3. Siedliska synantropijne szczawiu alpejskiego (Rumicetum alpini),

  4. Siedliska sukcesji wtórnej borówczyska (Vaccinietum myrtilli),

W zaroślach kosodrzewiny i borówczysk można napotkać prócz sosny kosodrzewiny (Pinus mugo), jarząbu pospolitego odmiany górskiej (Sorbus aucuparia subsp. glabrata), borówki czernicy (Vaccinium myrtillus) i bażyny obupłciowej (Empetrum hermaphroditum) następujące gatunki roślin: podbiałek alpejski (Homogyne alpina), widłak wroniec (Huperzia selago), śmiałek pogięty (Deschampsia flexuosa), bliźniczka psia trawka (Nardus stricta), trzcinnik owłosiony (Calamagrostis villosa), dzwonek karkonoski (Campanula bohemica).

Pozostałe tereny nieleśne to fragmenty nieużytkowanego pastwiska na Hali Szrenickiej z zespołem szczawiu alpejskiego (Rumex alpinus), zdewastowany zbiornik wodny w oddz. 201 f, oraz siedliska wtórne na nartostradach, które rozwinęły się w kierunku borówczysk - zespołu Vaccinietum myrtilli ze śmiałkiem pogiętym (Deschampsia flexuosa), trzcinnikiem owłosionym (Calamagrostis villosa) i leśnym (Calamagrostis arundinacea), podbiałkiem alpejskim (Homogyne alpina), siódmaczkiem leśnym (Trientalis europea) i goryczką krzyżową (Gentiana cruciata).

Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji znajdują się dwa zespoły skalne:

na wysokości 1150 m n.p.m. - Świąteczny Kamień wolny od drzewostanu z murawami bliźżniaczkowymi oraz na wysokości 840 m n.p.m. wśród drzewostanu świerkowego - Wężowe Skały.



5.9.4. Występowanie roślin chronionych

Na terenie polskiej części Karkonoszy występuje około 1050 gatunków roślin naczyniowych. Z pośród nich na szczególną troskę zasługuje około 30 gatunków roślin objętych ochroną prawną i około 5 gatunków objętych ochroną częściową.


Gatunki roślin naczyniowych objęte ochroną całkowitą:

Bagno zwyczajne – Ledum palustre

Buławnik czerwony – Cephalanthera rubra

Ciemiężyca zielona - Veratum lobelianum

Dziewięćsił bezłodygowy - Carlina acaualis

Gnidosz rozesłany - Pedicularis silvatica

Gołek białawy - Leucorchiz albida

Goryczka tojeściowa - Gentiana asclepiadea

Kosodrzewina - Pinus mugo

Kruszczyk szerokolistny - Epipactis helleborine

Lilia złotogłów - Lilium martagon

Listera jajowata - Listera ovata

Listera sercowata - Listera cordata

Niebielistka trwała - Sweeritia perennis

Orlik pospolity - Aquilegia vulgaris

Podkolan biały - Platanthera bifolia

Podrzeń żebrowiec - Blechnum spicant

Storczyk plamisty - Dactylorhiza fuchsii

Storczyk szerokolistny - Daktylorhiza majalis

Storzan bezlistny - Epipogium aphyllum

Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis

Tojad mocny - Aconitum callibotryon

Tojad smukły - Aconitum gracile

Wawrzynek wilczełyko - Daphne mezereum

Widłak cyprysowy - Diphasium tristachyum

Widłak goździsty - Lycopodium clavatum

Widłak jałowcowaty - Lycopodium annotinum

Widłak wroniec - Huperzia selago

Wierzba lapońska - Salix lapponums

Żałobnik koralowy - Corallorhiza trifida


Gatunki objęte ochroną częściową:
Kalina koralowa - Viburnum opulus

Konwalia majowa - Convallaria majalis

Kopytnik pospolity - Asarum europaeum

Kruszyna pospolita - Frangula alnus



Marzanka wonna - Asperula odorata
Powyższy wykaz gatunków nie zamyka możliwości występowania w masywie Szrenicy innych roślin chronionych.

5.9.5. Literatura





  1. Adamski P., Bertel R., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.): Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). . Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Tom 6. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004.

  2. Arnold P.: Woda, gleba, drzewo i człowiek w środowisku leśnym. Sylwan CXXXIX, nr 12. 1995.

  3. Bernadzki E.: Gospodarka leśna w obliczu zmian klimatu. Sylwan CXXXIX, nr 1. 1995.

  4. Barzdajn Wł.: Odbudowa bazy nasiennej karkonoskich populacji jodły pospolitej. Opera Corcontica, vol. 41/2. Karkonoski Park Narodowy, Szklarska Poręba 5-7 listopada 2003.

  5. Ciepielewski A., Kucharska K., Pierzgalski E., Tyszka J.: Wezbrania powodziowe i procesy erozyjne w zlewniach dwóch potoków sudeckich. Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Las i woda”, Kraków 25-29 maja 1998 r.

  6. Czarnowski M.: Zarys ekologii roślin lądowych. PWM, Warszawa 1989.

  7. Danielewicz Wł., Raj A., Zientarski J.: Ekosystemy leśne Karkonoskiego Parku Narodowego. Karkonoski Park Narodowy, 2002.

  8. Goczoł-Gontarek M.: Stan awifałny Karkonoskiego Parku Narodowego. Geoekologiczne problemy Karkonoszy. Materiały z sesji naukowej w Borowicach 13-15.10.1994r. Akarus, Poznań 1995.

  9. Jała Z., Cieślakiewicz D.: Potencjalna erozja gleb w Karkonoskim Parku Narodowym. Opera Corcontica, vol. 41/1. Karkonoski Park Narodowy, Szklarska Poręba 5-7 listopada 2003.

  10. Kondracki J.: Geografia Polski, mezoregiony fizyczno-geograficzne. PWN, Warszawa 1994.

  11. Krzysik F.: Nauka o drewnie. PWNiL, Warszawa 1957.

  12. Mańka K.: Fitopatologia leśna. PWRiL, Warszawa 1976.

  13. Matuszkiewicz J.: Zespoły leśne Polski. PWN, Warszawa 2001.

  14. Mikułowski M.: Przestrzenne zróżnicowanie uszkodzeń drzew spowodowanych przez czynniki atmosferyczne w górach Izerskich. Opera Corcontica, vol. 41/2. Karkonoski Park Narodowy, Szklarska Poręba 5-7 listopada 2003.

  15. Narusiewicz J., Wójcicka A., Dunajski A.: Ocena przydatności rodzimych gatunków traw w rekultywacji zdegradowanych fragmentów nartostrady w rejonie Karpacza. Opera Corcontica, vol. 41/2. Karkonoski Park Narodowy, Szklarska Poręba 5-7 listopada 2003.

  16. Osuch B., Kowalik P.: Wpływ lasu na stosunki wodne w zlewni. Międzynarodowa Konferencja Naukowa Las i Woda - Referaty i materiały pokonferencyjne. Kraków, 25-29 maja 1998.

  17. Parzóch K.: Erozja rynnowa na stokach wylesionych w Karkonoszach. Przyroda sudetów Zachodnich t.4 (2001): 171-180.

  18. Pawlaczyk P., Kepel A., Jaros R., Dzięciołowski R., Wylegała P., Szubert A., Siodło O. P.: Propozycja optymalnej sieci obszarów Natura 2000 w Polsce – „Shedow List”. Warszawa 2004.

  19. Pod redakcją Sudnik-Wójcikowskiej B., Werblan –Jakubiec H.: Gatunki roślin. Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Tom 9. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004.

  20. Potocki J.: Wadliwy projekt infrastruktury narciarskiej przyczyną konfliktu w Parku Narodowym – przykład Szrenicy. Opera Corcontica, vol. 41/2. Karkonoski Park Narodowy, Szklarska Poręba 5-7 listopada 2003.

  21. Praca zbiorowa pod redakcją Herbich J.: Poradnik ochrony siedlisk i gatunków – podręcznik metodyczny. Tom 3. Naj-Comp s.j. Warszawa, 2004.

  22. Raj A.: Koncepcja ochrony przyrody w Karkonoskim Parku Narodowym u progu roku 2000. Przyroda sudetów Zachodnich t.2 (1999): 134-139.

  23. Sobierajski Z., Fabiszewski J., Matuła J., Wojtuń B., Żołnierz L.: Florystyczne przemiany traworośli subalpejskich z trzcinnikiem owłosionym w Karkonoszach. Geoekologiczne problemy Karkonoszy. Materiały z sesji naukowej w Borowicach 13-15.10.1994r. Akarus, Poznań 1995.

  24. Szafer W., Kulczyński St., Pawłowski B.: Rośliny Polskie. PWN, Warszawa, 1986

  25. Szymański S.: Ekologiczne podstawy hodowli lasu – poradnik leśniczego. PWRiL, Warszawa 2001.

  26. Trampler T., Kliczkowska A., Dmyterko E., Sierpińska A.: Regionalizacja przyrodniczo leśna na podstawach fizjograficznych. PWRiL, Warszawa 1990.

  27. Wojtuń B., Fabiszewski J., Sobierajski Z., Matuła J., Żołnierz L, Makarewicz W.: Antropogeniczne przekształcenia wysokogórskiej szaty roślin KPN. Geoekologiczne problemy Karkonoszy. Materiały z sesji naukowej w Borowicach 13-15.10.1994r. Akarus, Poznań 1995.

  28. Zarzycki R. 1999, Kurnatowska A. (red.): Ekologia. Jej związki z różnymi dziedzinami wiedzy. PWN, Warszawa-Łódź 1999.





1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   27


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna