2 Gramatyki, wyprowadzenia, hierarchia Chomsky'ego



Pobieranie 31.02 Kb.
Data29.04.2016
Rozmiar31.02 Kb.
2.2. Gramatyki, wyprowadzenia, hierarchia Chomsky'ego

Gramatyka


Gramatyką G nazywamy czwórkę uporządkowaną

G =

gdzie:

N – zbiór symboli nieterminalnych,



T – zbiór symboli terminalnych,

P – zbiór produkcji, z których każda ma postać α β

Z  N – wyróżniony symbol początkowy (nieterminal)

przy czym

P  (NT)+  (NT)*

P = { αβ | α  (NT)+, β (NT)* }


Wyprowadzalność


Słowo ψ jest wyprowadzalne bezpośrednio ze słowa ω w gramatyce G, co zapisujemy

ω G ψ

jeżeli:

ω = γαδ


ψ = γβδ

(α  β)  P

α, β, γ, δ, ψ, ω  (NT)*

Słowo ψ jest wyprowadzalne ze słowa ω w gramatyce G, co zapisujemy

ω G+ ψ

jeżeli istnieją φ0, φ1, ... ,φn  (NT)* takie, że:

φ0 = ω

φn = ψ

φi-1G φi dla i = 1, 2, ..., n

Sekwencję φ0, φ1, ... ,φn nazywamy wyprowadzeniem o długości n.

Definiujemy ponadto:

( ω G* ψ )  ( ω G+ ψ )  ( ω = ψ )

Relacje G+ oraz G* są odpowiednio przechodnim oraz przechodnim i zwrotnym domknięciem relacji bezpośredniej wyprowadzalności G. Jeżeli wiadomo, o jaką gramatykę chodzi, pomijamy dolny indeks „G” w oznaczeniu tych relacji pisząc po prostu: + , * oraz .

Język generowany przez gramatykę


Gramatyka jest jednym ze sposobów definiowania języka formalnego. Mając daną gramatykę  G oznaczamy przez L(G) zbiór wszystkich słów, które mogą być w tej gramatyce wyprowadzone z symbolu początkowego Z. Zbiór ten nazywamy językiem generowanym przez daną gramatykę.

L(G) = { x  T* | Z G* x }


Forma zdaniowa


Łańcuch x  (NT)* nazywamy formą zdaniową gramatyki G, jeśli można go wyprowadzić z symbolu początkowego Z.

x  (NT)* jest formą zdaniową  Z G* x

Uwaga: terminu słowo używamy w rozumieniu łańcucha zbudowane wyłącznie z symboli terminalnych

x  T* jest słowem  Z G* x


Hierarchia Chomsky’ego


Noam Chomsky zdefiniował cztery klasy gramatyk oraz cztery klasy języków formalnych. Klasy te numerowane są od 0 do 3.


Klasa 0


Gramatykę G = , w której produkcje mają postać α β , gdzie α i β są dowolnymi łańcuchami symboli tej gramatyki, przy czym α nazywamy semi gramatykami Thuego, gramatykami bez ograniczeń, gramatykami struktur frazowych, gramatykami kombinatorycznymi lub gramatykami klasy „0”.

Definicja gramatyk klasy „0”, jak widać, nie nakłada żadnych ograniczeń na postać produkcji gramatyki w stosunku do ogólnej definicji gramatyki.

Języki generowane przez gramatyki tego typu noszą nazwę języków rekurencyjnie przeliczalnych.

Przez GKOMB oznaczymy klasę gramatyk kombinatorycznych, a przez LRP klasę języków rekurencyjnie przeliczalnych.

Fundamentalny problem, który będzie później naszym głównym przedmiotem zainteresowania, mianowicie: „czy słowo x należy do języka generowanego przez daną gramatykę”, jest nierozstrzygalny dla języków generowanych przez gramatyki kombinatoryczne. Termin „problem” w uproszczeniu oznacza pytanie związane z jakimś wystąpieniem pewnych obiektów z pewnych klas (u nas tymi obiektami są dowolne gramatyki pewnego typu oraz dowolne słowa nad alfabetem definiowanym przez te gramatyki, zaś wystąpieniem obiektu będzie konkretne słowo i konkretna gramatyka), na które to pytania można udzielić odpowiedzi: tak lub nie. Termin „nierozstrzygalny” w uproszczeniu znaczy tyle: „nie istnieje jednoznaczny deterministyczny algorytm, który dla każdego wystąpienia danego problemu w skończonej liczbie kroków dałby odpowiedź tak, jeżeli poprawna odpowiedź na pytanie związane z wystąpieniem rozważanego problemu brzmi tak, oraz nie, gdy poprawna odpowiedź brzmi nie”. Termin „rozstrzygalny” w uproszczeniu znaczy tyle: „istnieje jednoznaczny deterministyczny algorytm, który dla każdego wystąpienia danego problemu w skończonej liczbie kroków dałby odpowiedź tak, jeżeli poprawna odpowiedź na pytanie związane z wystąpieniem rozważanego problemu brzmi tak, oraz nie, gdy poprawna odpowiedź brzmi nie”.

Problem: czy x  L(G) jest nierozstrzygalny dla G  GKOMB.


Klasa 1


Gramatykę G = , w której produkcje mają postać α β , gdzie α i β są takimi łańcuchami symboli tej gramatyki, że łańcuch β jest przynajmniej tak długi jak łańcuch α (|α| |β|) oraz dodatkowo dopuszczona jest produkcja Z , jeśli język zawiera słowo puste, nazywamy gramatykami kontekstowymi, gramatykami monotonicznym, gramatykami nieskracającymi lub gramatykami klasy „1”. Termin „kontekstowy” pochodzi od tego, że dla każdej gramatyki monotonicznej można znaleźć równoważną jej (tzn. generującą ten sam język) gramatykę, której produkcje (z wyjątkiem ewentualnej produkcji  ) mają postać α12 α1βα2 gdzie A jest nieterminalem (A N), zaś α1, α2, β są dowolnymi łańcuchami symboli gramatyki, przy czym β . Produkcje o tej postaci pozwalają na zastąpienie nieterminala A łańcuchem β tylko w „lewostronnym kontekście” α1 i „prawostronnym kontekście” α2.

Języki generowane przez gramatyki tego typu noszą nazwę języków kontekstowych.

Przez GK oznaczymy klasę gramatyk kontekstowych, a przez LK klasę języków kontekstowych.

Problem: czy x  L(G) jest rozstrzygalny dla G  GK.

Ponadto:

GK  GKOMB

LK  LRP

Klasa 2


Gramatykę G = , w której produkcje mają postać A β , gdzie A jest nieterminalem (A N), zaś łańcuch β jest dowolnym łańcuchem symboli tej gramatyki nazywamy gramatykami bezkontekstowymi lub gramatykami klasy „2”. Termin „bezkontekstowy” pochodzi od tego, że produkcje takiej gramatyki pozwalają na bezwarunkowe (bez uwzględniania kontekstu) zastąpienie nieterminala A łańcuchem β.

Języki generowane przez gramatyki tego typu noszą nazwę języków bezkontekstowych.

Przez GBK oznaczymy klasę gramatyk kontekstowych, a przez LBK klasę języków kontekstowych.

Problem: czy x  L(G) jest rozstrzygalny dla G  GBK.

Ponadto:

GBK  GK  GKOMB

LBK  LK  LRP

Klasa gramatyk bezkontekstowych jest chyba najważniejszą (z naszego punktu widzenia) klasą gramatyk, gdyż za pomocą gramatyk tej klasy opisuje się składnię większości języków programowania.


Klasa 3


Gramatykę G = , w której każda produkcja ma postać A xB lub A x gdzie A i B są nieterminalami (A,B N), zaś łańcuch x jest dowolnym łańcuchem symboli terminalnych tej gramatyki (x T*) nazywamy gramatyką prawostronnie liniową. Gramatykę G = , w której każda produkcja ma postać A Bx lub A x gdzie A i B są nieterminalami (A,B N), zaś łańcuch x jest dowolnym łańcuchem symboli terminalnych tej gramatyki (x T*) nazywamy gramatyką lewostronnie liniową. Gramatyki prawostronnie liniowe i lewostronnie liniowe nazywamy gramatykami liniowymi, gramatykami regularnymi lub gramatykami klasy „3”.

Języki generowane przez gramatyki tego typu noszą nazwę języków regularnych.

Przez GRG oznaczymy klasę gramatyk regularnych, a przez LRG klasę języków regularnych.

Problem: czy x  L(G) jest rozstrzygalny dla G  GRG.

Ponadto:

GRG  GBK  GK  GKOMB

LRG  LBK  LK  LRP

Klasa gramatyk regularnych jest także bardzo ważną (z naszego punktu widzenia) klasą gramatyk, gdyż za pomocą gramatyk tej klasy opisuje się składnię większości podstawowych elementów leksykalnych (słownikowych) języków programowania (takich jak identyfikatory, stałe numeryczne, stałe tekstowe, komentarze, operatory, itd.

Przykład:

Rozważymy gramatykę G = , w której:

N = {S, A, B, C, D, E, F, G}

T = {a, b, c}

P = {

S  AbC | aD | AE | aBc | abc


A  a
B  b

bC  bc


D  bc

aE  abFcG

F  

bcG  bc


}

Z = S


Ta gramatyka jest gramatyką kombinatoryczną (klasy „0” – w lewych stronach produkcji występują dowolne łańcuchy symboli, są dwie produkcje skracające) i równocześnie nie jest gramatyką żadnej węższej klasy. Język przez nią generowany jest oczywiście językiem rekurencyjnie przeliczalnym. Zbadajmy, jakie słowa są generowane przez tę gramatykę.

S  AbC  abC  abc

S  aD  abc

S  AE  aE  abFcG  abcG  abc

S  aBc  abc

S  abc


Widać, że jedynym słowem generowanym przez tę gramatykę jest abc. Dla języka

L = { abc }

można zbudować znacznie prostszą gramatykę G1 = 1, T, P1, Z>, w której:

N1 = {S}

T = {a, b, c}

P1 = { S  abc }

Z = S

Gramatyka G1 należy do klasy „3” gramatyk regularnych. Ponieważ



L = L(G) = L(G1)

więc język L należy do klasy języków regularnych, mimo że może być wygenerowany przez gramatykę znacznie szerszej klasy (gramatykę bez ograniczeń).



Uwaga: zawsze interesować nas będzie najwęższa klasa, do której należy badany język.

Pobieranie 31.02 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna