7. Nielegalny handel bronią



Pobieranie 0.75 Mb.
Strona6/8
Data07.05.2016
Rozmiar0.75 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Zakończenie

Wojskowe Służby Informacyjne kierowane były przez Szefa, któremu podlegali

szefowie poszczególnych zarządów i biur, oddziałów, wydziałów etc. To on, stojąc na

najwyższym szczeblu w strukturze organizacyjnej WSI, odpowiedzialny był za działania

wszystkich żołnierzy, funkcjonariuszy i pracowników WSI.

Do 1995 roku odpowiedzialność za działania Wojskowych Służb Informacyjnych

expressis verbis nie była uregulowana przepisami na poziomie ustawy, czy nawet

rozporządzenia. Wywoływać to może błędne przekonanie, że nie ma osoby, która jako

nadzorująca działanie służby – łącznie z jej szefem – ponosiłaby solidarną odpowiedzialność

z funkcjonariuszami dopuszczającymi się czynów niezgodnych z obowiązującym porządkiem

prawnym. Na mocy art. 35 ust. 1 tzw. „małej konstytucji” z 1992 roku, to Prezydent jest

najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP. W ustępie następnym mowa jest o tym, iż to

Prezydent w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej mianuje i zwalnia Szefa SG WP,

a na wniosek Ministra ON mianuje i zwalnia zastępców Szefa SG, dowódców rodzajów Sił

Zbrojnych oraz dowódców okręgów wojskowych. Z przepisów tych wynika, że w czasie

pokoju odpowiedzialność za działanie Sił Zbrojnych RP ponosi zarówno Prezydent, jak i

Minister ON. Co oznacza ich szczególną odpowiedzialność za działania WSI.

Analogiczne rozwiązanie wprowadzono w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z

dnia 2 kwietnia 1997 roku. Artykuł 134 ustawy zasadniczej mówi o tym, iż to Prezydent RP

w czasie pokoju sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi za pośrednictwem Ministra

ON.

W obu stanach prawnych większy ciężar odpowiedzialności spoczywa na Prezydencie



RP, który wykonuje swoje prerogatywy za pośrednictwem Ministra ON.

Dopiero w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 roku o urzędzie Ministra

Obrony Narodowej zawarto regulację precyzującą, że Wojskowe Służby Informacyjne

podlegały bezpośrednio temu ministrowi. Nie wyklucza to oczywiście w żaden sposób

odpowiedzialności kolejnych ministrów ON za działania WSI przed wejściem w życie tej

ustawy, bowiem każdy minister na zasadach ogólnych odpowiedzialny jest za swój resort.

Kluczową regulacją jest §1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996

roku w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej. Nakłada on na



Strona 162 z 374

Ministra Obrony Narodowej obowiązek sprawowania nadzoru nad działalnością Wojskowych

Służb Informacyjnych, w tym zwłaszcza nad ich działalnością operacyjno rozpoznawczą.

Jednolity zapis został umieszczony dopiero w ustawie z dnia 9 lipca 2003 roku o

Wojskowych Służbach Informacyjnych, na mocy której odpowiedzialność za działanie tych

służb ponosił Minister Obrony Narodowej, który wyznaczał na stanowisko służbowe i

zwalniał z niego szefa WSI. Zgodnie z art. 9 ust 1 tej ustawy Szef WSI do czasu ustawy z 9

czerwca 2006 podlegał bezpośrednio Ministrowi Obrony Narodowej.

Ten stan prawny wskazuje, iż za nieprawidłowości i zaniechania wskazane w raporcie

szczególną odpowiedzialność ponoszą:

· Prezydent RP Lech Wałęsa

· Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski

· Szef Sztabu Generalnego WP gen. broni Tadeusz Wilecki (w okresie podległości

WSI pod SG WP)

· Minister ON Piotr Kołodziejczyk

· Minister ON Janusz Onyszkiewicz

· Minister ON Zbigniew Okoński

· Minister ON Stanisław Dobrzański

· Minister ON Bronisław Komorowski

· Minister ON Jerzy Szmajdziński

oraz następujący Szefowie WSI:

· kadm. Czesław Wawrzyniak

· gen. Bolesław Izydorczyk

· gen. Konstanty Malejczyk

· gen. Kazimierz Głowacki

· gen. Marek Dukaczewski

Antoni Macierewicz

Przewodniczący Komisji Weryfikacyjnej



Strona 163 z 374

ANEKSY

Aneks nr 1

RAPORT PODKOMISJI NADZWYCZAJNEJ DO ZBADANIA DZIAŁALNOŚCI

BYŁEJ WOJSKOWEJ SŁUŻBY WEWNĘTRZNEJ

Podkomisja Nadzwyczajna do Zbadania Działalności byłej Wojskowej Służby Wewnętrznej

powołana została przez Prezydia Komisji i Obrony Narodowej oraz Administracji i Spraw

Wewnętrznych w związku z napływającymi informacjami o:

1) pozornym charakterze dokonanych w WSW reorganizacji;

2) prowadzonym w byłych jednostkach organizacyjnych WSW niszczeniu na wielką

skalą dokumentacji, mogącej stanowić dowód działalności sprzecznej z prawem;

3) przesuwaniu skompromitowanych funkcjonariuszy b. WSW do nowych zadań w

zreorganizowanych strukturach MON i innych jednostkach administracyjnych;

4) usuwaniu pod różnymi pretekstami funkcjonariuszy znanych ze swych legalistycznych

poglądów,

Zweryfikowaniu tych informacji i przed powołaniem Podkomisji i Nadzwyczajnej nie

sprzyjał brak reakcji i kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej na wnioski o

przedstawienie raportu dotyczącego reorganizacji byłej Wojskowej Służby Wewnętrznej oraz

odmowa podjęcia przez Najwyższą Izbę Kontro1i legalności brakowania dokumentów b.

WSW.


W trakcie swych prac Podkomisja Nadzwyczajna odbyła cztery posiedzenia, przeprowadziła

szereg rozmów z oficerami b. WSW, zapoznała się także z wieloma dokumentami

dotyczącymi kwestii będących przedmiotem jej zainteresowania. W związku z

napływającymi informacjami o nadużyciach materialnych Podkomisja zwróciła się do

Najwyższej Izby Kontroli o przeprowadzenie

kontroli gospodarki finansowej w b. Szefostwie WSW.

Realizacja postawionych przed Podkomisją Nadzwyczajną zadań utrudniał fakt zniszczenia

znacznej czyści dokumentacji b. WSW. W związku z tym odpowiedzi na wiele pytań nie

mogło udzielić takie obecne kierownictwo kontrwywiadu wojskowego, które np. przejęło

po b. WSW jedynie materiały operacyjne bez dokumentacji finansowej.



Strona 164 z 374

Efektem prac Podkomisji Nadzwyczajnej jest niniejszy raport. Składa się on z trzech

czyści. Pierwsza z nich obejmuje okres do chwili rozwiązania Wojskowej Służby

Wewnętrznej. Druga dotyczy obecnego stanu kontrwywiadu wojskowego, trzecia zawiera

wnioski Podkomisji.

CZĘŚĆ I


1. Podstawy prawne działania WSW:

Wojskowa Służba Wewnętrzna powołana została rozkazem Ministra Obrony

Narodowej ze stycznia 1957 r. (jego tekst nie zachował się). Wymienione w nim zostały

następujące zadania WSW:

ochrona kontrwywiadowcza wojska,

działalność dochodzeniowo-śledcza,

- utrzymywanie porządku poza rejonami koszar.

Zasady działania WSW określane były w takich dokumentach jak:

instrukcje Ministra Obrony Narodowej (ostatnia pochodzi z marca 1984 r. - Załącznik nr 1)

roczne wytyczne Szefa WSW (ostatnie z 1990 r. - Załącznik nr 2).

zarządzenia Szefa WSW oraz szefów poszczególnych zarządów.

Charakter normatywny dla WSW miały też takie dokumenty jak:

"Zasady współpracy w dziedzinie działalności kontrwywiadowczej" (załącznik do "Zasad

współpracy Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych" z 1974

r.),

instrukcje KC PZPR o pracy partyjno—politycznej w wojsku.



Należy tu zauważyć, iż pewna część działań WSW (zwłaszcza przeciwko opozycji

politycznej) prowadzona była w oparciu o polecenia ustne, nie znajdujące następnie odbicia

w dokumentach.

2. Nieprawidłowości finansowe:

W trakcie swych prac Podkomisja Nadzwyczajna otrzymała wiele sygnałów o

nieprawidłowościach, a nawet nadużyciach finansowych. Ponieważ Podkomisja nie była w

stanie zbadać zasadności pojawiających się zarzutów, zwróciła się do Prezesa Najwyższej Izby

Kontro1i o przeprowadzenie kontroli gospodarki finansowej w dawnym Szefostwie WSW. W

skierowanych do NIK pismach Podkomisja podniesione zostały takie kwestie, jak:

- sposób prowadzenia dokumentacji finansowej oraz jej losy po rozwiązaniu WSW.

- sposób gospodarowania środkami pozabudżetowymi, pochodzącymi m.in. z gier

wywiadowczych i polowań dewizowych,



Strona 165 z 374

- powiązania z przedsiębiorstwami polonijnymi, które miały odprowadzać część dochodów do

WSW,

nieprawidłowości w dysponowaniu funduszem operacyjnym (np. utrzymywanie mieszkań



tajnych, które faktycznie nigdy nie były w takim charakterze wykorzystywane, zajmowali je

natomiast oficerowie WSW lub ich rodziny),

korzystanie z usług zakładów wojskowych (np. wyrób sztucerów dla gen. Buły i gen.

Poradki przez 1 Składnicy Techniczną w Pomiechówku),

zasady rozdzielania asygnat na samochody (Załączniki nr 3 i 4).

Zespół Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych NIK podjął działania kontrolne.

3. Działania przeciwko opozycji politycznej:

We wszystkich kolejnych instrukcjach dotyczących działań WSW zawarty był zapis o

zwalczaniu wrogiej działalności politycznej. W praktyce zadania wykraczały

daleko poza kontrwywiad: przedmiotem zainteresowania była nie tylko działalność

w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale również słuchanie radiostacji zachodnich, posiadanie

wydawnictw niezależnych, a także udział w praktykach religijnych. Nasilenie działań

przeciwko opozycji politycznej zwiększyło się po objęciu Szefostwa WSW przez gen.

Czesława Kiszczaka. zaś po objęciu przez niego stanowiska ministra spraw

wewnętrznych nawiązana została ścisła współpraca z tym resortem.

Zna c z eni e , j aki e pr z ypi s ywan o zwa l c z aniu opoz yc j i politycznej. dobrze

odzwierciedla "Instrukcja o działalności kontrwywiadowczej w siłach zbrojnych PRL" z

1984 r., w której spoś ród c zt e r e ch post awionych pr z ed WSW ce lów dwa dotyc zył y

zwalczania opozycyjnej działalności politycznej: "Działalność kontrwywiadowcza w

siłach zbrojnych ma na celu (…):

2) ochronę wojska przed oddziaływaniem sił antysocjalistycznych oraz ośrodków

dywersji ideologicznej;

3) wykrywanie w wojsku przestępstw, zwłaszcza charakteru politycznego oraz ich

sprawców (...)" (Załącznik nr 1).

Faktycznie zainteresowania WSW wykraczały poza wojsko i środowiska z nim związane.

Świadczy o tym treść dokumentu p.t. "Notatka służbowa dot.: oceny efektywności działań

zmierzających do umocnienia pozycji operacyjnych w ugrupowaniach przeciwnika

politycznego" z 29.07.1988 roku (Załącznik nr 5). Wymienia się w nim przykłady

sukcesów polegających na ulokowaniu tajnych współpracowników w u g r u p owa n i a c h

o p o z yc yj n yc h o r a z z a l e c a n a j s k u t e c z n i e j s z e me t o d y p r a c y o p e r a c yj n e j .



Strona 166 z 374

Do b a r d z i e j z n a n yc h a k c j i WSW p r z e c iwk o o p o z yc j i politycznej należą

aresztowanie Władysława Frasyniuka oraz rozpracowanie zespołu wydającego pismo

"Reduta".

4. Rola gen. Edmunda Buły:

Na ostateczny .kształt, jaki. przybrały opisane powyżej zjawiska, znaczny wpływ wywarł

ostatni szef WSW (od 1986 r.). gen. Edmund Buła. Członkowie Podkomisji

Nadzwyczajnej często spotykali się z informacjami o autokratycznych metodach

postępowania gen. Buły. Skupił on w swych rękach wszelkie decyzje personalne, co

zaowocowało dobieraniem ludzi na stanowiska według kryterium posłuszeństwa, nie zaś

według kryteriów merytorycznych. Co więcej, ludzie ci uzależniani byli przez niego

materialnie, gdyż decydował on o nagrodach pieniężnych, asygnatach na

samochody czy też przydziałach na mieszkania. Ważnym mechanizmem uzależniania były

decyzje o wyjazdach zagranicznych, zarówno krótkoterminowych, służbowych bądź

wypoczynkowych, jak i długoterminowych na placówki dyplomatyczne bądź na misje

wojskowe (np. Korea. Syria itp.).

5. Niszczenie akt:

Jedną z podstawowych przeszkód, na jakie natknęli się członkowie Podkomisji, była

niemożność znalezienia odpowiedzi na pojawiające się pytania i wątpliwości w dokumentach,

pozostałych po WSW. Znaczna część archiwum b. WSW została bowiem z polecenia gen.

Buły zniszczona. Ujawnienie tej sytuacji spowodowało powołanie przez Szefa Sztabu

Generalnego zarządzeniem nr 31 z dnia 26.07.1990 r. specjalnej komisji, której

zadaniem było "zbadanie przyczyn, okoliczności i skutków niszczenia dokumentów

archiwalnych Szefostwa Wojskowej Służby Wewnętrznej". Kolejnym zarządzeniem nr 37

z 10,08.1990 r. komisji tej powierzono kontrolę "stanu zasobu archiwalnego i sposobu

postępowania z dokumentami o wartości archiwalnej w terenowych organach WSW

(zarządach i podległych im wybranych oddziałach)" [Załączniki nr 6 i 7) .

Komisja wykazała, iż swobodna interpretacja przepisów spowodowała. że w całym

okresie funkcjonowania WSW niszczono szereg dokumentów o wartości archiwalnej.

Szczególne spustoszenie akt archiwalnych miało miejsce na przełomie lat 1989-90, kiedy to

pod pretekstem restrukturyzacji WSW na polecenie i pod nadzorem szefostwa WSW oraz z

własnej inicjatywy dokonano totalnych niszczeń zasobów. Komisja jednoznacznie

wskazała na gen. Edmunda Bułę jako tego, który wydał ustne polecenie podjęcia likwidacji

zasobów archiwalnych Szefostwa WSW. Podobne działania podjęto w terenowych organach



Strona 167 z 374

WSW. Największe zniszczenia miały miejsce w Zarządzie WSW ŚOW, gdzie

zlikwidowano także ewidencję dokumentów archiwalnych oraz protokoły zniszczenia

dokumentów, co zdaniem komisji było ewidentnym zacieraniem śladów. Bezpośrednią

odpowiedzialność za taki przebieg wypadków ponosi b. szef Zarządu WSW ŚOW płk

Stanisław Torebko (do niedawna attache w Moskwie). Niszczenie dokumentów często

odbywało się na polecenie ustne.

Zniszczeniu uległy materiały o wartości historycznej, m. in. dokumenty Głównego Zarządu

Informacji oraz materiały kompromitujące pracowników Najwyższego Sądu Wojskowego

i Naczelnej Prokuratury Wojskowej z okresu 1.09.1946-31.12.1947 r. Komisja stwierdziła

także szereg wypadków zniszczenia akt operacyjnych z ostatniego dziesięciolecia,

przydatnych w dalszej działalności kontrwywiadu wojskowego. Miały miejsce przypadki

niszczenia dokumentów po terminie wydania zarządzenia szefa Sztabu Generalnego z

dnia 26.07.1990 r. zabraniającego ich niszczenia w siłach zbrojnych (Załączniki nr 7 i 8).

Komisja wyraziła pogląd, iż "niszczenie akt bieżącej działalności spowodowane było

angażowaniem kontrwywiadu wojskowego do rozpracowania opozycji politycznej, a tym

samym wkraczania w kompetencje Służby Bezpieczeństwa" . Odnośnie materiałów

archiwalnych stwierdzono, iż "mogło wystąpić tzw. zacieranie siadów" poprzez niszczenie

dokumentów kompromitujących działalność organów byłego Głównego Zarządu Informacji i

WSW" (Załącznik nr 9).

Komisja wskazała także osoby odpowiedzialne za podjecie i przebieg akcji niszczenia

dokumentów i zaproponowała wszczęcie wobec nich postępowania karnego.

W związku z tym, iż sprawą tą zajmuje się Prokuratura Warszawskiego Okręgu

Wojskowego, Podkomisja Nadzwyczajna zwróciła się o poinformowanie o stanie

zaawansowania postępowania przygotowawczego oraz - jeśli postępowanie osiągnęło

odpowiednią fazę - o przedstawienie wykazu osób podejrzanych i przedstawionych im

zarzutów. W dniu 19.02.1991 r. Prokuratura WOW przedstawiła zarzuty pierwszej z

zamieszanych w sprawę niszczenia akt osób, ppłk. rez. Janowi Duzinkiewiczowi, b. szefowi

Oddziału

V Zarządu WSW ŚOW, zapowiedziała także przedstawianie zarzutów kolejnym

podejrzanym. Podkomisja Nadzwyczajna będzie na bieżąco informowana o rozwoju

postępowania (Załącznik nr 10).

Należy w tym miejscu zauważyć, iż Podkomisji Nadzwyczajnej nie wiadomo nic o tym, by

osoby winne niszczenia akt zostały pociągnięte do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

6. Współpraca z kontrwywiadami państw UW:

Strona 168 z 374

Jednym z najpoważniejszych zarzutów, stawianych niektórym oficerom b. WSW, jest

zarzut współpracy z KGB. Podkomisja Nadzwyczajna nie była w stanie rozstrzygnąć

zasadności tych zarzutów. Może jedynie stwierdzić. iż - mimo zaprzeczeń ze strony

kierownictwa MON - wątpliwości nie zostały do końca rozwiane. Faktem jest, iż część

oficerów obecnego Kontrwywiadu Wojskowego przechodziła szkolenie w Akademii KGB

w Moskwie. Faktem jest także, iż do stycznia 1990 r. przy WSW funkcjonował i oficjalni

rezydenci (ostatnim był gen. Fomin), którzy mogli swobodnie kontaktować się ze

wszystkimi oficerami WSW. Jest wreszcie faktem, iż ścisłe kontakty pomiędzy

polskimi i radzieckimi organami kontrwywiadu utrzymywane były także na szczeblu

okręgów wojskowych i związków taktycznych. Wszystkie te sytuacje sprzyjały

pozyskiwaniu przez KGB i inne tego rodzaju instytucje współpracowników wśród

oficerów WSW, zwłaszcza, że za taką współpracę nie groziły żadne sankcje. Wręcz

przeciwnie, dobre kontakty osobiste z oficerami radzieckimi mogły wywrzeć znaczący wpływ

na karierą oficera WSW.

Podkomisja Nadzwyczajna uzyskała też informacje, iż znaczna część akt b. WSW została w

przeszłości zmikrofilmowana, przy czym mikrofilmy te mogły być udostępniane bądź

przekazywane KGB.

CZĘŚĆ II:

1. Zmiany strukturalne:

W sierpniu 1990 r. nastąpiło rozwiązanie Wojskowej Służby Wewnętrznej. W jej miejsce

utworzono Żandarmerią Wojskową oraz Kontrwywiad Wojskowy, który przejął zadania

byłego Zarządu III Szefostwa WSW. Dokonane zostały przy tym zmiany strukturalne.

Oddział I Szefostwa WSW (profilaktyka kontrwywiadowcza) przekształcono w Oddział

Profilaktyki; Oddział II (zwalczanie działalności wywiadowczej i ofensywa) - w Oddziały

Ofensywy i Rozpracowania; Oddział IV (analityczno-informacyjny) - w Wydział Badań i

Analiz. Dawny Oddział III, zajmujący się zwalczaniem dywersji ideologicznej i politycznej,

został zlikwidowany i nie ma swego odpowiednika w nowej strukturze.

Zmiany w organach terenowych polegały przede wszystkim na redukcji 1iczby oddziałów

terenowych drogą łączenia kilku w jeden. Jakkolwiek pozwoliło to na redukcję kadr, to

jednak spowodowało także oderwanie struktur kontrwywiadu od struktur

wojska. Należy to ocenić jako osłabienie kontrwywiadu, gdyż liczba pracowników

struktur pośrednich, analizujących przetwarzających informacje, jest zbyt duża w stosunku

do liczby pracowników operacyjnych, informacje te zbierających.

2. Zmiany personalne:

Strona 169 z 374

Ze zmianami strukturalnymi wiązały się także zmiany personalne. Zredukowana

została łączna 1iczebnosć Kontrwywiadu Wojskowego i Żandarmerii Wojskowej: pełni w

nich służbę 60% stanu etatowego b. WSW (t.j. 73% stanu ewidencyjnego - różnice wynikają; z

dość dużej - 19% - liczby wakatów). W kontrwywiadzie służbę pełni 24% stanu etatowego

(29% stanu ewidencyjnego) b. WSW.

Pozostali skierowani zostali na wykazy przejściowe, przy czym ok. 1/3 z nich miała być -

ze względu na osiągniecie wieku emerytalnego - zwolniona z zawodowej służby wojskowej

w roku 1990 i 1991.

Przy obsadzie stanowisk w nowych strukturach nie uwzględniono 83 oficerów

zajmujących dotąd kierownicze stanowiska w WSW (Załącznik nr 11).

Proces zmian personalnych przebiegał nie bez zakłóceń. Podkomisja Nadzwyczajna

otrzymała szereg sygnałów świadczących, iż nie wszędzie dobór kadr do organów

kontrwywiadu wojskowego oparty był wyłącznie na kryteriach merytorycznych. W

niektórych ośrodkach reorganizacja stała się okazją do pozbycia się "niewygodnych"

oficerów. Podkomisji znane są też wypadki, gdy nowa komórka kontrwywiadu

wojskowego składa się w połowie z byłych szefów i zastępców szefów komórek WSW.

Tego rodzaju działania budzą rozgoryczenie młodych oficerów, w oczach, których

reorganizacja polegała jedynie na umocnieniu pozycji dotychczasowych szefów,

niekiedy uwikłanych w przeszłości w nadużycia materialne bądź zwalczanie opozycji.

Ujemne skutki niewłaściwego doboru kierowników organów terenowych mogą mieć nie

tylko wymiar personalny. Zostali oni bowiem obdarzeni znacznie większą niż w

przeszłości samodzielnością. W takich warunkach wybór osoby niekompetentnej czy też o

budzącej wątpliwości przeszłości zagraża skuteczności pracy kontrwywiadu wojskowego, a

co za tym idzie, zagraża bezpieczeństwu państwa.

Także poza obecną strukturą kontrwywiadu zmiany personalne nie zostały w pełni

zakończone. Wciąż trwa jeszcze odwoływanie z różnych stanowisk ludzi

skompromitowanych, bliskich współpracowników gen. Buły, niekiedy wywodzących

się jeszcze z Informacji. Przykładem może być płk Stanisław Torebko, który po nieudanej

próbie zwerbowania na tajnego współ pracownika posła obecnej kadencji trafił na

stanowisko attache w ambasadzie w Moskwie, skąd wrócił dopiero w lutym b.r.

CZĘŚĆ III :

1. Wnioski dotyczące struktury kontrwywiadu:

Strona 170 z 374

Odnośnie centralnych organów kontrwywiadu zasadne wydają się być wnioski formułowane

przez obecne kierownictwo kontrwywiadu o konieczności połączenia komórek zajmujących

się ofensywą i rozpracowaniem przy jednoczesnym rozdzieleniu ich na oddziały "W" i "Z"

(wschód i zachód). Natomiast w organach terenowych wskazane jest odejście od struktury

terytorialnej do struktury ścisłej powiązanej ze strukturą wojska (Załącznik nr 12) , co

powinno być związane ze zwiększeniem liczby pracowników operacyjnych kosztem struktur

pośrednich.

Wnioski personalne:

Jak wspomniano wcześniej, zmian personalnych w organach kontrwywiadu wojskowego nie można

uznać za zakończone. Wydaje się konieczne stosowanie bardziej przemyślanych,

skierowanych na przyszłość kryteriów. Ich zastosowanie powinno zaowocować dalszą

wymianą kadr na szczeblu kierowniczym, co jest bardzo ważne ze wzglądu na obecną

sytuacją polityczną. Część dawnej- kadry kierowniczej może posiadać powiązania ze

służbami wywiadowczymi państw socjalistycznych, które dawniej nie wchodziły w zakres

zainteresowania polskiego kontrwywiadu wojskowego. Wymiana kadr pozwoli także

załagodzić rysujący się konflikt pomiędzy oficerami młodszymi a starszymi, gdyż otworzy

drogę awansu najzdolniejszym spośród młodych oficerów.

3.Wnioski końcowe

Strona 171 z 374

Załącznik nr 1

"Instrukcja o działalności kontrwywiadowczej w siłach zbrojnych PRL"

(wprowadzona Zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 003/MON z dn. 15. 03. 1984 r.)

(Wyjątki)

Rozdział I: Podstawowe cele zadania oraz ogó1ne zasady działalności

kontrwywiadowczej w Siłach Zbrojnych PRL

§ 2. Działalność kontrwywiadowcza w siłach zbrojnych ma na celu:

1.) przeciwdziałanie rozpoznawaniu wojska przez wywiady państw kapitalistycznych:

2.) ochronę wojska przed oddziaływaniem sił antysocjalistycznych oraz ośrodków

dywersji ideologicznej;

3.) wykrywanie w wojsku przestępstw, zwłaszcza charakteru politycznego oraz ich

sprawców;

4.) zapobieganie przestępczości oraz zjawiskom i zdarzeniom wywierającym negatywny

wpływ na gotowość bojową wojska, a zwłaszcza jego zwartość ideowo—polityczną."

§ 4. Kontrwywiadowcza ochrona sił zbrojnych obejmuje:

1.)wykrywanie, rozpoznawania i przeciwdziałanie działalności szpiegowskiej wywiadów

państw kapitalistycznych, skierowanej przeciwko Siłom Zbrojnym PRL;

2.)wykrywanie, rozpoznawanie i zapobieganie przestępczej (wrogiej) działalności w wojsku.

jak i skierowanej przeciwko niemu ze strony sił antysocjalistycznych oraz

antykomunistycznych ośrodków dywersji ideologicznej;

3.)rozpoznawanie przesłanek i zapobieganie występowaniu w wojsku zdarzeń i zjawisk

ujemnie wpływających na gotowość bojową jednostek wojskowych, a zwłaszcza ich

zawartość ideowo – polityczną.”

Rozdział II:

Osobowe źródła Informacji

"§ 13. Tajnymi współpracownikami są osoby pozyskane do nieoficjalnej współpracy z

kontrwywiadem w celu:

1.) wykrywania symptomów i rozpoznawania destrukcyjnej oraz przestępczej działalności w

wojsku, jak i wymierzonej przeciwko niemu ze strony sił antysocjalistycznych;



Strona 172 z 374

2.)rozpoznawania skierowanej na wojsko działalności wywiadów państw kapitalistycznych,

ośrodków dywersji ideologicznej, a także sytuacji kontrwywiadowczej na ZTDW;

3.)rozpoznawania przesłanek sprzyjających powstawaniu i prowadzeniu przestępczej

działalności w jednostkach wojskowych oraz występowaniu zdarzeń i zjawisk ujemnie

rzutujących na ich gotowość bojową, a zwłaszcza zwartość ideowo-polityczna. ;

4} zabezpieczania realizacji przedsięwziąć specjalnych. "

§ 14 wymienia podstawy pozyskiwania tajnych współpracowników (TW) :

1 ) motywy ideowo —polityczne ( podstawa dobrowolności - określona jako zasadnicza)

2 ) zainteresowanie materialne lub osobiste ( podstawa materialna); 3 ) dowody przestępczej

działalności lub materiały kompromitujące ( podstawa zależności).

§ 15 zawiera zakaz pozyskiwania na TW generałów, oficerów na etatach generalskich,

dowódców od pułku wzwyż, oficerów politycznych, prokuratorów i sędziów oraz sekretarzy

instancji partyjnych. Ponadto zabrania pozyskiwania "członków PZPR na podstawie

zależność;" Ograniczenia te mógł uchylić Minister Obrony Narodowej, szef Głównego

Zarządu Politycznego lub - w niektórych wypadkach – Szef WSW.

Rozdział VI:

Profilaktyka kontrwywiadowcza

§ 60.2 wymienia cele profilaktyki kontrwywiadowczej wśród nich - na pierwszym miejscu -

wymienione jest "zapobiega powstawaniu przestępczości w siłach zbrojnych, zwłaszcza

charakterze politycznym".

Rozdział VII:

Formy ochrony i_ kontroli kontrwywiadowczej oraz prowadzenia

rozpracowań operacyjnych

Rozdział ten opisuje m.in. rodzaje dokumentacji prowadzonej przez organa kontrwywiadu.

Karty operacyjne zakładano osobom, które zajmowały stanowiska lub pełniły obowiązki

takie, że wymagały ochrony kontrwywiadowczej przed próbami nawiązania kontaktu przez

obce wywiady 1ub oddziaływaniem sił antysocjalistycznych.

"§ 69 - 1. Teczki kontro i operacyjnej zakłada się na osoby, które:

1.) w przeszłości pozostawały w zainteresowaniu obcych wywiadów i ośrodków dywersji

ideologicznej, dokonały lub podejrzane były o popełnienie przestępstw, zwłaszcza charakteru

politycznego, uczestniczyły w działa1ności ugrupowań antysocjalistycznych lub zajmowały

antysocjalistyczną postawę czy też dopuściły się zaboru (utraty) dokumentów niejawnych, a

także uzbrojenia;



Strona 173 z 374

2.) nie prowadzą aktualnie przestępczej (wrogiej) działalności, lecz zachodzi uzasadnione

przypuszczenie, że w sprzyjających okolicznościach mogą ją podjąć."

Warszawa, dnia 12 stycznia 1990 r.

SEJM Załącznik nr 3

RZECZYPOSPOLITEJ

POLSKIEJ "Podkomisja Nadzwyczajna”

do Zbadania Działalności

byłej Wojskowej Służby Wewnętrznej

Prezes Najwyższej Izby Kontroli

W związku z informacjami, jakie napłynęły w trakcie prac Podkomisji Nadzwyczajnej do

Zbadania Działalności byłej Wojskowej Służby Wewnętrznej, uprzejmie prosimy o

przeprowadzenie kontroli gospodarki finansowej w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska

Polskiego (a przedtem Szefostwie WSW).

W szczególności prosimy o zwrócenie uwagi na:

1. sposób rozdysponowania środków pozabudżetowych pochodzących z takich źródeł jak:

- gry wywiadowcze,

- polowania dewizowe oraz eksport poroży (w co zaangażowane były następujące firmy

niemieckie: Bavaria Jagdreisen z Augsburga, firma pani von Babke z Harmburga i firma dr

Borcharda z Hanoweru),

- przedsiębiorstwa polonijne odprowadzające część zysków do WSW;

2. sposób dysponowania funduszem operacyjnym;

3. sposób postępowania z zabezpieczonym mieniem osób skazanych później na karę

dodatkową przepadku mienia (np. za szpiegostwo);

4. sposób dysponowania lokalami mieszkalnymi należącymi do WSW, a zwłaszcza ich

sprzedaż oficerom WSW;

5. zasady rozdzielania asygnat na samochody;

6. świadczenie przez zakłady wojskowe usług dla oficerów WSW (np. wyrób sztucerów dla

gen. Buły i Poradki przez 1 Składnicę Techniczną w Pomiechówku.

Ze względu na zainteresowanie parlamentu przedmiotową sprawą, prosimy o

natychmiastowe wszczęcie działań i przekazanie raportu.

Przewodniczący Podkomisji

Janusz Okrzesik

Strona 174 z 374

S E J M Załącznik nr 4

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Podkomisja Nadzwyczajna

do Zbadania Działalności

byłej Wojskowej Służby Wewnętrznej

Dyrektor Zespołu Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych Najwyższej Izby Kontroli płk mgr

Tadeusz Rut

W nawiązaniu do naszego wniosku z dr,. 12.01.1991 r. o przeprowadzenie kontroli gospodarki

finansowej w Zarządzie II Sztabu Generalnego (przedtem Szefostwie WSW),

przekazujemy dalsze informacje dotyczące interesujących na kwestii.

Niezbędna wydaje się kontrola sposobu, w jaki prowadzona była w Szefostwie WSW

dokumentacja finansowa oraz co się z nią stało po rozwiązaniu WSW: komu i w jak i sposób

została przekazana, czy został a przekazana w całości itp. Obecne kierownictwo

kontrwywiadu przekazało członkom Podkomisji informację, iż przejęło po WSW jedynie

materiały operacyjne bez dokumentacji finansowej.

Ustalenie losów tej dokumentacji jest niezbędne dla

wyjaśnienia innych, bardziej szczegółowych kwestii, w tym kwestii, środków pozabudżetowych,

jakimi dysponowała WSW: czy i w jaki sposób środki te były ewidencjonowane,

czy sposób ich pozyskiwania i dysponowania nimi był uregu1owany prawnie, a jeś1 i tak,

to czy odpowiednie przepisy były przestrzegane. Informacje o źródłach środków

pozabudżetowych możemy uzupełnić o wskazówki dotycząca jednego z miejsc, w

którym odbywały się polowania dewizowe: było nimi Omlewo k. Olsztyna (w rejonie

Łańska). Ponadto Podkomisja uzyskała dane o tym, iż do 1985 r. dochody z polowań

księgowane były przez Szefostwo WSW, później zaś przez wydział finansowy głównego

kwatermistrzostwa.

Wśród przedsiębiorstw polonijnych, które miały być powiązane z Szefostwem

WSW wymienić można firmę Bun-Cype1-Zawadzka z Konstancina oraz firmy

prowadzone na Wybrzeżu przez płk Stanisława Ryniaka i kmdr. por. Staniaława Rakowskiego

oraz nieżyjącego płk Mariana Sasińskiego. Podkomisja uzyskała także informacje o

mechanizmach powiązań przedsiębiorstw polonijnych z b. WSW; w zamian za przekazywanie

czyści dochodów przedstawicielom tych firm ułatwiano m.in. uzyskanie paszportów.

Ewidencja wyrobionych w ten sposób paszportów prowadzona była w Szefostwie WSW.

Strona 175 z 374

Szereg wątpliwości wiąże się ze sposobem wykorzystywania funduszy operacyjnych w b.

WSW. Podkomisja uzyskała informacja o polowaniu, zorganizowanym w zimie 1988/89 r.

w Ujściu Solnym k. Krynicy przez płk Bronisława Dula dla gen. Edmunda Buły, a

sfinansowanym z funduszy operacyjnych - Szczegółowych danych o tym

polowaniu może udzielić mjr Włodzimierz Bijak z b. Oddziału WSW w Krakowie.

Sprawdzenia wymaga także sposób finansowania wizy delegacji zagranicznych,

przyjmowanych przez Szefostwo WSW.

Płk Grzesik z Centrum Zabezpieczenia Technicznego kontrwywiadu poinformował

Podkomisje, iż zabezpieczonym mieniem osób skazanych później na karę dodatkową

przepadku mienia (np. za szpiegostwo – Pawłowski, Preissowie, Latko, Sumiński, Kukliński i

in.) zajmował się w Szefostwie WSW oddział zabezpieczenia.

Informacje o lokalach mieszkalnych, jakimi dysponowała b.

WSW z n a l e ź ć mo ż n a w k s i ą ż k a c h f i n a n s owy c h , j a k i e p r owa d z i ł y

Oddziały WSW. Podkomisja uzyskała dane o nieprawidłowościach w gospodarce takimi

lokalami. Np. w Krakowie utrzymywano z funduszy operacyjnych mieszkania tajne,



które nigdy nie były wykorzystywane operacyjnie. Jedno z nich zajmowała córka płk. Dula.

Inne córka ppłk. Smolińskiego. W Warszawie jedno z takich mieszkań, przy pl. Dąbrowskiego

zajmował przez 5 lat płk Kubicki.

Mamy nadzieję, iż przekazane przez nas dane ułatwią prace Najwyższej Izby Kontroli. Liczymy na

szybkie przekazanie nam wyników przeprowadzonej kontroli .

Przewodniczący Podkomisji

Janusz Okrzesik

Strona 176 z 374

Załącznik nr 5

NOTATKA SŁUŻOWA dot. oceny efektywności działań zmierzających

do umacniania pozycji operacyjnych w ugrupowaniach przeciwnika politycznego

. (omówienie) .

(pismo nr DC-00794/10 wysiane 29.07.1989 przez Zastępcę Szefa WSW Szefa III Zarządu

płk Mariana Wichrzyńskiego)


: raport
raport -> Dr Frankie Robinson Brytyjska Fundacja ds. Wyżywienia
raport -> Spis treści Założenia
raport -> Rynek pracy Bytomia. Szanse I zagrożenia u progu XXI wieku
raport -> Waldemar wiatrak environmental protection Analysis Agency
raport -> Tabela Zarzuty i protesty wznoszone w czasie opiniowania obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania zarówno Trasy Słowackiego oraz terenów bezpośrednio z nią sąsiadujących
raport -> Z historii jednego dokumentu. Raport Stanisława Huskowskiego ps. Ali z akcji na Kutscherę
raport -> Raport przygotowany przez Manfreda Nowaka, specjalnego sprawozdawcę onz ds tortur oraz Martina Scheinina, specjalnego sprawozdawcę onz ds ds promocji I ochrony praw człowieka podczas zwalczania terroryzmu z 26 stycznia 2010 r
raport -> BÓl w chorobach narządu ruchu
raport -> Kristina Pelli I Marika Lyly vtt biotechnology


1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna