Abdykacja (lać.) zrzeczenie się władzy przez panującego, rezygnacja z tronu, abdykować. aberracja



Pobieranie 159.18 Kb.
Strona1/3
Data06.05.2016
Rozmiar159.18 Kb.
  1   2   3

A


abdykacja (lać.) - zrzeczenie się władzy przez panującego, rezygnacja z tronu, abdykować.

aberracja (lać.) -odchylenie od normy, zboczenie /w optyce wada soczewki lub obiektywu powodująca zamazywanie lub zniekształcanie obrazu.

abiturient (łac.) - uczeń ostatniej klasy szkoły średniej.

ablucje (łac.) - żartobliwie mycie się.

abnegacja (łac.) - niedbanie o korzyści, wygody, własny wygląd; zaniedbywanie się.

abnegat (łac.) - osoba nie dbająca o siebie; niechluj, brudas.

abolicja (lać.) - ustawowy nakaz niewszczynania lub umorzenia postępowania karnego za pewien typ przestępstw.

ab ovo (łac.) - od samego początku.

absencja (łac.) - nieobecność; wyraz używany przede wszystkim w odniesieniu do pracy, szkoły, zebrań.

absolut (łac.) - w filozofii najwyższa, doskonała forma bytu, niezależna od żadnych sił spraw­czych.

absolutny (łac.) - całkowity, zupełny (np. absolutne szaleństwo) II niezależny, nieograniczo­ny, bezwzględny (np. zero absolut­ne) II oparty na regułach > absolu­tyzmu (np. monarchia absolutna).

absolutorium (łac.) - przyjęcie sprawozdania dotyczącego działalności (głównie finansowej) ja­kiegoś organu (rząd, zarząd itp.), uznanie tej działalności za prawi­dłową (np. Sejm udzielił absoluto­rium rządowi). II ukończenie wyż­szej uczelni bez uzyskania dyplo­mu (np. Mam absolutorium, ale pracę magisterską obronię dopie­ro za rok).

absolutyzm (łac.) - ustrój pań­stwowy polegający na nieograniczonej władzy monarchy, samo-władztwo.

absolwent (łac.) - ktoś, kto ukoń­czył szkołą, uczelnię itp.

absorbować (łac.) -pochłaniać czyjąś uwagę, zajmować czas, interesować // w chemii i fizyce po­chłaniać, wiązać.

abstrahować (łac.) - nie uwzględniać czegoś, pomijać coś (np. Nie można go rzetelnie ocenić, abstrahując od warunków, w ja­kich przyszło mu pracować).

absurd (łac.) - nonsens, niedorzeczność, nielogiczność, bzdura.

abulia (gr.) - chorobliwy brak woli lub jej osłabienie przejawiające się niemożnością podjęcia decyzji i wprowadzenia jej w życie.

ad (łac.) - do, odnośnie do czegoś; stosowane w języku formalnym (np. w odpowiedziach na pi­sma dotyczące kilku kwestii: ad l, ad 2, itd.)

A.D. (łac.) -skrót od Anno Domini; w roku Pańskim (po naro­dzinach Chrystusa, naszej ery).

ad acta (łac.) [czytaj: ad akta] -do akt; odłożyć na bok, uznać sprawę za załatwioną.

adekwatny (łac.) - odpowiada­jący czemuś, zgodny z czymś (np. To nie jest w pełni adekwatne określenie).

adherent (łac.) - zwolennik, stronnik.

ad hoc (łac.) [czytaj: ad hok] -doraźnie, naprędce, prowizorycz­nie.

administracja (łac.) - zarzą­dzanie (np. Wydział Prawa i Admi­nistracji) II ogół organów zajmu-

jących się zarządzaniem (np. ad­ministracja spółdzielni mieszka­niowej, administracja państwowa).



adonis (gr. od Adonisa) -przeno­śnie urodziwy, czarujący młodzie­niec // w mitologii greckiej Adonis - piękny kochanek Afrodyty.

ad rem (łac.) - do rzeczy, do właściwego tematu (np. Dość dy­gresji, wracajmy ad rem).

ad vocem (łac.) - w (tej) spra­wie (np. w sejmie: PosełXwystą­pił ad vocem).

adwersarz (łac.) - przeciwnik w dyskusji, zwłaszcza oficjalnej, publicznej; osoba innego zdania.

afera (fr.)- nieczysta, nieuczci­wa sprawa, oszukańcze przedsię­wzięcie; skandal (np. afera Water-gate, afera alkoholowa).

aforyzm (gr.) - krótkie zdanie wyrażające jakąś myśl filozoficz­ną lub ideę moralną; sentencja, maksyma, „złota myśl".

afront (fr.) - obraźliwe lub lek­ceważące zachowanie wobec ko­goś; zniewaga.

agencja (łac.) - przedstawiciel­stwo jakiejś instytucji lub urzędu (np. agencja PKO, agencja celna) II placówka działająca samodziel­nie, często zajmująca się pośred­nictwem lub świadczeniem usług (np. agencja fotograficzna, agen­cja literacka, agencja detektywi­styczna, agencja modelek).

agent (łac.) - przedstawiciel; pośrednik; ajent//tajny wysłannik państwa, organizacji (np. agent obcego wywiadu).

agitować (łac.) - wywierać wpływ na opinię publiczną w celu pozyskania zwolenników Gakiejś osoby, idei, poglądu), agitator.

aglomeracja (łac.) - nagroma­dzenie, skupisko; zwłaszcza: sku­pienie zabudowy, zespól miejski (np. aglomeracja miejska, śląska aglomeracja).

agnostycyzm (gr.) - w filozofii pogląd negujący możliwość obiek­tywnego poznania rzeczywistości.

agresja (łac.) - w psychologii zachowanie zmierzające do wyła­dowania negatywnych emocji na osobach lub rzeczach // zbrojna napaść jednego państwa na drugie.

agroturystyka (gr. -<• fr.) - spę­dzanie urlopu, wakacji w gospo­darstwie rolnym, często z włącza­niem się do prac gospodarzy; or­ganizowanie takiej formy wypo­czynku.

ajencja (łac.) - dzierżawienie placówki handlowej lub usługowej (np. sklep na ajencji) II > agencja, przedstawicielstwo handlowe lub usługowe.

akceleracja (łac.) - przyspie­szenie.

akces (łac.) - przystąpienie do czegoś (np. akces do organizacji), wzięcie w czymś udziału (np. ak­ces do ruchu ludowego).

akcyza (łac.) - podatek pośredni od niektórych artykułów (np. alko­holu) lub usług wliczany w ich cenę.

akredytacja (fr.) - oficjalne upoważnienie przedstawiciela dy­plomatycznego do pełnienia funk­cji przy obcym rządzie lub orga­nizacji międzynarodowej (np. dyplomaci akredytowani przy ONZ); określenie stosowane także w odniesieniu do dziennikarzy de­legowanych do relacjonowania prac jakiejś instytucji lub prze­biegu imprezy (np. dziennikarze akredytowani w parlamencie;

korespondenci akredytowani na festiwalu), akredytować.

akronim (gr.) - wyraz utworzo­ny z pierwszych liter lub zgłosek nazwy wielowyrazowej (np. PKO - Pekao, PKS - Pekaes).

akselbanty (niem.) - plecione sznury naramienne noszone przez generałów, a także oficerów i żoł­nierzy niektórych jednostek.

aksjologia (gr.) - w filozofii nauka o podstawach i kryteriach wartościowania, teoria wartości.

aksjomat (gr.) - twierdzenie uznawane za oczywiste, nie wy­magające dowodów // n' logice sąd w systemie dedukcyjnym bez do­wodu uznawany za prawdziwy.

akta (łac.) - zbiór dokumentów (np. akta osobowe, akta archi­walne).

aktywa (łac.) - w ekonomii ma­jątek jednostki gospodarczej w gotówce, ruchomościach, nieru­chomościach, wierzytelnościach itp.; stan czynny środków wła­snych l/ przenośnie atuty, coś, co przemawia na czyjąś korzyść (np. Na jego aktywa składały się wy­kształcenie i energia).

alegoria (gr.) - przedstawianie pojęć oderwanych, abstrakcyjnych, za pomocą umownych obrazów zastępczych w sztukach plastycz­nych i literaturze.

alfa i omega (gr.. od nazwy pierwszej i ostatniej litery greckie­go alfabetu) - początek i koniec, pełnia wiedzy; niezachwiany auto­rytet (np. Ojciec był dla mnie alfą i omegą).

alians (fr.) -przymierze, sojusz, koalicja.

alias (łac.) - czyli, inaczej zwa­ny (np. Kowalska alias Wirska -Kowalska znana też jako Wir­ska).

alienacja (łac.)-wyobcowanie.

Alma Mater (łac.) - uroczysta nazwa wyższych uczelni, zwłasz­cza uniwersytetów; wywodzi się ze średniowiecza.

alter ego (łac.) - dosłownie: drugie ja; powiernik, zaufany za­stępca (np. Postać Kowalskiego to alter ego autora powieści).

alternatywa (fr. z łac.) - albo -albo; konieczność dokonania wy­boru między wykluczającymi się możliwościami (np. Stanął wobec alternatywy: albo zostanie i zgo­dzi się na szykany, albo opuści kraj na zawsze).

altruizm (fr. z łac.) - bezintere­sowna troska o dobro innych ludzi, gotowość do poświęcenia dla bliź­nich; przeciwieństwo > egoizmu. altruista.

aluzja (łac.) - wzmianka nie wprost, napomknienie mające na celu wywołanie określonego sko­jarzenia; przytyk, danie do zrozu­mienia.

ambasador (fr.) - najwyższy w hierarchii dyplomatycznej przed­stawiciel państwa za granicą// przenośnie reprezentant, popula­ryzator za granicą (np. ambasador kultury polskiej).

ambicja (łac.) - poczucie wła­snej godności; chęć wybicia się, wyróżnienia (np. Zranił jej ambi­cję. Miała ambicję zapisania się na kartach historii).

ambiwalencja (łac.) - przeży­wanie przeciwstawnych uczuć w stosunku do tych samych osób, sytuacji itp.; dwuwartościowość.

amnestia (gr.) - iv terminologii prawniczej ustawowy, powszechny akt łaski polegający na całkowi­tym lub częściowym darowaniu kary za pewne przestępstwa; uła­skawienie.

anachoreta (gr.) - pustelnik // samotnik, odludek.

anachronizm (gr.) - przeżytek, niezgodność z duchem epoki (np. Jego poglądy na rolę kobiety były kompletnym anachronizmem w epoce szalejących business-women). II błąd chronologiczny; umieszczenie postaci czy wydarze­nia w nieodpowiedniej epoce (np. powieść historyczna obfitująca w anachronizmy).

anagram (gr.) - wyraz utworzo­ny przez przestawienie liter lub sylab innego słowa (np. sok-kos, tarka - katar).

analfabeta (gr.) - osoba nie umiejąca czytać i pisać IIprzeno­śnie osoba nie mająca elementar­nych wiadomości lub umiejętności z jakiejś dziedziny (np. Jeśli cho­dzi o komputery, to jestem kom­pletnym analfabetą), analfabe­tyzm.

anarchia (gr.) - brak rządu, sa­mowola // chaos, zamęt, dezorga­nizacja.

anatema (gr.) -klątwa kościel­na, ekskomumka//przenośnie po­tępienie, przeklęcie kogoś.

androny (wł.) - głupstwa, nie­stworzone rzeczy, brednie (np. pleść androny)

anegdota (gr.) - krótka, zabaw­na historyjka z dowcipnym zakoń­czeniem; dykteryjka.

aneks (łac.) - dodatek, uzupeł­nienie (np. w książce), załącznik // w architekturze dodatkowe po­mieszczenie, przybudówka (np. aneks kuchenny).

aneksja (łac.) - zagarnięcie, wcielenie terytorium innego pań­stwa przy użyciu siły. anektować.

animizm (łac.) - charaktery­styczny dla religii pierwotnych pogląd, według którego zwierzęta, przedmioty, zjawiska przyrody też mają duszę.

animozja (łac.) - niechęć, ura­za, antypatia.

animusz (łac.) - zapał, werwa, fantazja, odwaga.



ankieta (fr.) - zbieranie infor­macji przez zadawanie pytań; ba­danie np. opinii publicznej przez zadawanie tych samych pytań określonej grupie społecznej // kwestionariusz służący do takich badań.

annały (łac.) - roczniki, kro­niki.

antagonizm (gr.) - wzajemna wrogość, rywalizacja, zwalczanie się.

antagonista (gr.) - przeciwnik, rywal.

antrakt (fr.) - przerwa między aktami przedstawienia teatralne­go, częściami koncertu itp.

antropocentryzm (gr. - łac.) -pogląd, że człowiek jest ośrodkiem wszechświata i celem wszelkiego działania.

antropologia (gr.) - biologia porównawcza człowieka, badająca zmienność jego cech w czasie // nauka o kulturze różnych naro­dów, zwłaszcza ludów pierwot­nych (antropologia kulturowa).

antropomorfizm (gr.) - przypi­sywanie cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej // wyobrażanie sobie bogów na podobieństwo człowieka, przypisywanie im cech ludzkich.

antycypować (łac.) -przewidy­wać coś, zakładać coś z góry, uprze­dzać.

antydatować / antedatować (łac.) - oznaczać dokument, list itp. datą wcześniejszą od faktycz­nej.

antypatyczny (gr.) - budzący niechęć, wstręt, odpychający.

antypoda (gr.) - mieszkaniec drugiej półkuli.



antypody (gr.) - obszary poło­żone na przeciwległych krańcach Ziemi //przenośnie przeciwstaw­ne poglądy, stanowiska itp.

antysemityzm (gr.) - uprzedze­nie, wrogość wobec Żydów z po­wodów rasowych, narodowych lub religijnych, antysemita.

antyteza (gr.) - twierdzenie przeciwne do innego twierdzenia (tezy) // w stylistyce zestawienie przeciwstawnych obrazów lub my­śli (np. ostatni będą pierwszymi) II -wfilozofii Heglowskiej element triady (teza-antyteza-synteza), według Kanta jeden z dwóch sprzecznych sądów (teza-antyteza).

anulować (łac.) - unieważnić, uchylić, znieść (np. anulować do­kument; anulować decyzję).

apanaze (fr.) - dobra osobiste, dochody przyznane na utrzymanie członków rodu panującego IIprze­nośnie kwota przeznaczona na czyjeś utrzymanie; dochody, zwłasz­cza duże (np. Moja pensja to nie żadne apanaże - ledwie kilka pro­cent więcej niż średnia krajowa).

apartheid (hol. /afrik.) - segre­gacja rasowa; polityka separowa­nia i dyskryminacji polityczno--ekonomicznej ludności murzyń­skiej; określenie stosowane w od­niesieniu do Republiki Południo­wej Afryki.

aparycja (łac.) - wygląd ze­wnętrzny, powierzchowność (np. królewska aparycja; niepozorna aparycja).

apelacja (łac.) - odwołanie się od jakiejś decyzji lub wyroku są­dowego do wyższej instancji.

apodyktyczny (gr.) - stanow­czy, nie znoszący sprzeciwu, na­rzucający swoją opinię; określenie charakteryzujące człowieka lub sposób bycia, mówienia.

apolityczny (gr.) - nie zaanga­żowany w politykę, nie związany z żadną partią; obojętny wobec ak­tualnych zagadnień politycznych.

apologia (gr.) - obrona osoby lub idei; usprawiedliwienie, po­chwała, apologeta.

apostata (łac.) - odstępca, od-szczepieniec; człowiek, który wy­parł się wiary, poglądów itp.

a priori (łac.) - z góry, z zało­żenia; przed zapoznaniem się z faktami (np. Nie można a priori przyjmować, że ma źle intencje).

aprobata (łac.) - zatwierdzenie, uznanie czegoś za dobre, wyraże­nie pochwały (np. Pomyśl spotkał się z aprobatą wszystkich obec­nych).

a propos (fr.) [czytaj: a propo] - przy sposobności, w związku z tym, skoro już o tym mowa; na te­mat, właściwie, stosownie; wyrażenie używane także gdy chce się zmienić temat rozmowy.

aprowizacja (łac.) - zaopatry­wanie w artykuły pierwszej potrze­by, zwłaszcza w żywność.

arbiter (łac.) - sędzia polubow­ny, rozjemca; sędzia w zawodach sportowych IIprzenośnie znawca, autorytet w jakiejś dziedzinie.

arbiter elegantiarum (łac.) -wzór dobrego smaku; autorytet w sprawach eleganckiego stroju.

arbitralny (łac.) - narzucający swoje zdanie, swoje decyzje (np. Był krytykiem arbitralnym); na­rzucony, samowolny, bezwzględny (o sądach, opiniach, decyzjach -np. wygłaszać arbitralne sądy).

arbitraż (fr.) - w terminologii prawniczej sąd polubowny, postę­powanie rozjemcze; instytucja roz­strzygająca spory między instytu­cjami lub organizacjami.

archaiczny (gr.) - pochodzący z dawnych czasów, starożytny; dawny, staroświecki. archaizm (gr.) - przestarzały wyraz lub zwrot; przestarzała for­ma językowa.

archeologia (gr.) - nauka bada­jąca wczesne dzieje kultury ludz­kiej na podstawie wykopalisk i za­bytków.



archetyp (gr.) - pierwowzór, prototyp, prawzór (np. archetypy kulturowe; archetyp matki}.

argument (łac.) - uzasadnienie czegoś, dowód na coś, fakt przyto­czony w dyskusji w celu przekona­nia o czymś rozmówcy.

arogancja (łac.) - nadmierna pewność siebie połączona z lekce­ważeniem innych; bezczelność, buta. arogancki, arogant.

asertywność (ang. z łac.) - w psychologii umiejętność wyraża­nia własnych pragnień, asertywny. asesor (łac.)-wdawnej Polsce: członek sądu sejmowego, nadwor­nego lub marszałkowskiego // w terminologii prawniczej prakty­kant po odbyciu aplikacji.

asygnata (łac.) - kwit kasowy stanowiący podstawę wypłaty lub przyjęcia wpłaty // dawniej papie­rowy pieniądz, banknot.

asygnować (łac.) - przeznaczać jakąś sumę na określony cel (np. Organizacja ta wyasygnowała na rzecz powodzian ponad sto tysię­cy złotych) II zlecać wypłatę.

asymilacja (łac.) - upodobnie­nie się (np. pod względem narodo­wościowym), przyswojenie sobie czegoś (np. kultury, języka) // w biologii przyswojenie przez orga­nizm pobranych substancji, za­miana ich na składniki tego orga­nizmu.

atawizm (łac.) - występowanie u ludzi, zwierząt, roślin cechy cha­rakterystycznej dla ich dalekich przodków, a nie dziedziczonej przez przodków bliższych, atawistyczny.

atut (fr.) - atu; w kartach - ko­lor uprzywilejowany w danej grze, bijący wszystkie pozostałe IIprze­nośnie możliwość, okoliczność lub cecha, która może zwiększyć czy­jeś szansę na sukces, zapewnić przewagę.

au courant (fr.) [czytaj: o kura] - zaznajomiony na bieżąco, obe­znany z czymś (np. być au courant z najnowszymi tendencjami w mo­dzie).

audiencja (łac.) - posłuchanie udzielone komuś przez osobę na wysokim stanowisku (np. audien­cja u królowej; Papież przyjął go na prywatnej audiencji).

auspicje (łac.) - w wyrażeniu: pod czyimiś auspicjami - pod opieką, pod skrzydłami, pod patro­natem (np. Pod auspicjami MEN odbywają się tu co roku warsztaty dla najzdolniejszych dzieci) II rza­dziej pod dobrymi (złymi) auspi­cjami - pod dobrą (złą) wróżbą. austeria (wł.) - dawniej karcz­ma, zajazd, gospoda.

autonomia (gr.) - prawo jakiejś zbiorowości (mieszkańców miasta. regionu, grupy narodowościo­wej itp.) do samodzielnego decy­dowania o swoich sprawach we­wnętrznych; samostanowienie. autonomiczny.

autoryzować (fr.) - zezwalać na wydanie, przekład, adaptacją swo­jego utworu, informacji na swój temat lub swoich wypowiedzi (np. autoryzowana biografia; autory­zowany wywiad) II zezwalać ja­kiejś firmie lub osobie na używa­nie swojego znaku lub swojej na­zwy; pełnomocnictwo (np. autory­zowany dealer Opla).

azyl (łac.) - schronienie dla ści­ganych przez prawo // schronienie udzielane przez państwo cudzo­ziemcom prześladowanym we własnym kraju z przyczyn poli­tycznych (np. Zdecydował się po­prosić o azyl w USA). IIprzenośnie schronienie, bezpieczne miejsce.

azylant (łac.) - osoba ubiegają­ca się o azyl polityczny lub z nie­go korzystająca (np. obóz dla azy­lantów; środowisko azylantów).




  1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna