Abrys technika Sp z o o. Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Średzkiego



Pobieranie 444.33 Kb.
Strona1/5
Data05.05.2016
Rozmiar444.33 Kb.
  1   2   3   4   5

ABRYS Technika Sp. z o.o.

Program Ochrony Środowiska

dla Powiatu Średzkiego




III. CHARAKTERYSTYKA ZASOBÓW I SKŁADNIKÓW ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
3.1. Rzeźba terenu
Cały obszar Powiatu Średzkiego należy zaliczyć pod względem morfologicznym do terenów słabo urozmaiconych. Ukształtowanie terenu, rzeźba, gleby, wody oraz krajobraz powiatu są pochodzenia polodowcowego. Teren ten znajduje się na obszarze dawnego zlodowacenia środkowopolskiego. Jego powierzchnię stanowi zespół równin z niewielkimi nachyleniami, które poprzecinane są dodatkowo szerokimi dolinami rzek Maskawy, Strugi Średzkiej, Miłosławki i Warty.

Różnice wysokości na terenie powiatu mające odzwierciedlenie w wartościach rzędnych bezwzględnych, są niewielkie i na obszarach poszczególnych gmin wynoszą:



  • Dominowo - najniżej położony punkt to: 94,5 m n.p.m. (Sabaszczewo), a najwyżej położony punkt to: 125 m n p m (Wzgórze Ludgardy);

  • Krzykosy - najniżej położony punkt to: 66,1m n p m we wsi Młodzikowo, a najwyżej położony punkt to: 92,6 m n p m (Góry Bismarka);

  • Nowe Miasto nad Wartą - najniżej położony punkt to: 65,0 m n p (Nowe Miasto), a najwyżej położony punkt to: 107,0 m n p m (Szypłów);

  • Środa Wlkp. - najniżej położony punkt to:66,7 m n p m (Nadziejewo), a najwyżej położony punkt to: 107,3 m n p m (Zmysłowo);

  • Zaniemyśl - najniżej położony punkt to: 61,5 m n p m (Zwola), a najwyżej położony punkt to: 106,1 m n p m (Łysa Góra).

Różnica, między najniżej (61,5 m n.p.m. – gmina Zaniemyśl) i najwyżej (125,0 m n.p.m. – gmina Dominowo), położonymi punktami wysokościowymi na terenie powiatu wynosi 63,5 m.
3.2. Litologia
3.2.1. Budowa geologiczna
Omawiany obszar pod względem geologicznym leży na Monoklinie Przedsudeckiej. Głębokie podłoże tworzy tak zwana platforma paleozoiczna, na której spoczywa późniejsza pokrywa skał mezozoicznych.

Pokrywa osadowa przykryta jest utworami trzeciorzędowymi (oligoceńskimi, mioceńskimi i plioceńskimi) oraz czwartorzędowymi (plejstoceńskimi i holoceńskimi).

Utwory oligoceńskie to piaski drobnoziarniste, mułki i iły. Utwory mioceńskie to iły i mułki z wkładkami piasków i piaskowców oraz z domieszkami pyłu węglowego. Osady plioceńskie stanowią powierzchnię podczwartorzędową i dominują wśród nich iły poznańskie.

Utwory czwartorzędowe na terenie powiatu to osady plejstoceńskie zlodowacenia środkowopolskiego - gliny zwałowe oraz piaski i żwiry, tworzą one jeden poziom z przewarstwieniami i soczewkami piasków wodnolodowcowych (dolina rzeki Maskawy, Miłosławki i Warty). W obrębie terasy zalewowej, stanowiącej dno rzeki Warty, występują przeważnie mady w postaci glin pylastych i pyłów, a także piasków pylastych, gliniastych i drobnych. Osady holoceńskie – w dolinach rzek i drobnych cieków reprezentowane są przez piaski, żwiry, mułki rzeczne i gytie o niewielkiej miąższości.


3.2.2. Zasoby kopalin
Na terenie Powiatu Średzkiego występują udokumentowane złoża gazu ziemnego, kruszywa naturalnego oraz ilastych surowców ceramiki budowlanej. Zestawienie zasobów surowcowych na terenie powiatu przedstawia tabela 12.


Zasoby surowców naturalnych

T a b e l a 12

Surowiec

Jednostka

Zasoby

Wydobycie

[za rok 2001]



geologiczne bilansowe

przemysłowe

gaz ziemny

[mln m3]

9.316,03

6.175,06

494,19

kruszywo naturalne

[tys. Mg]

5.413,0

2.952,0

172,0

surowce ilaste ceramiki budowlanej

[tys. Mg]

606,0

561,0

2,0

Źródło: PIG Warszawa 2002, Ministerstwo Środowiska
Na terenie gminy Środa Wlkp. w największym stopniu prowadzona jest eksploatacja kruszywa naturalnego oraz gazu ziemnego.

Eksploratorem złóż gazu na terenie Powiatu Średzkiego jest Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Oddział w Poznaniu - Wielkopolska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w Warszawie. Na podstawie informacji przekazanych przez Oddział Zielonogórski Zakładu Górnictwa Nafty i Gazu na terenie Powiatu Średzkiego znajduje się 12 odwiertów wydobywczych, w tym 1 odwiert do zatłaczania wody złożowej oraz 29 odwiertów zlikwidowanych. Obecnie w wierceniu znajduje się odwiert Zaniemyśl-3. Na bieżąco prowadzi się monitoring odwiertów Kaleje-9 i Kaleje-14 poprzez miesięczne kontrole stanu technicznego.



Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania, a także wielkość wydobycia z poszczególnych złóż zestawiono w tabeli 13.


Wykaz złóż surowców naturalnych

T a b e l a 13

Wyszczególnienie

Stan zag. złoża

Zasoby

Wydobycie za rok 2001

geologiczne bilansowe

przemysłowe

gaz ziemny [mln m3]

Kaleje 1)

T

566,34

98,84

-

Kaleje-E (Środa Wlkp.)

R

137,00

-

-

Klęka 2)

E

816,39

63,94

1,61

Radlin2)

E

7.796,30

6.012,28

492.58

kruszywo naturalne [tys. Mg]

Czarne Piątkowo

E

949

828

59

Czarne Piątkowo DW

E

243

243

18

Czarne Piątkowo I

R

232

-

-

Czarne Piątkowo III

R

240

240

-

Czarne Piątkowo IV

E

613

613

11

Czarnotki I

R

39

-

-

Czarnotki II

Z

9

5

1

Dębiczek

E

18

18

4

Dzierznica

R

631

-

-

Grójec

E

250

194

4

Grójec I

Z

515

-

-

Murzynowo Leśne

Z

863

-

-

Nietrzanowo

E

347

347

18

Szlachcin

E

464

464

57

surowce ilaste ceramiki budowlanej [tys. Mg]

Chocicza

E

606

561

2

  1. złoże znajduje się na terenie trzech powiatów Poznań, Śrem, Środa Wlkp.

  2. złoże znajduje się na terenie dwóch powiatów Jarocin, Środa Wlkp.

Źródło: PIG Warszawa 2002, Ministerstwo Środowiska
Skróty literowe stanu zagospodarowania zasobów w wykazach złóż oznaczają:

E – złoża zagospodarowane – eksploatowane;

P – złoże o zasobach rozpoznanych wstępnie;

R – złoże o zasobach rozpoznanych szczegółowo;

T – złoże zagospodarowane – eksploatowane okresowo;

Z – złoże zaniechane.


Na terenie Powiatu Średzkiego, wzdłuż dolin trzech rzek: Średzkiej Strugi, Maskawy i Miłosławki, występują torfowiska niskie, na których znajdują się udokumentowane złoża torfu. Według Dokumentacji Geologicznej złoża torfu „Dolina rzeki Średzka Struga”, odcinek Środa – Kromolice (Zaremba 1957) oraz Dokumentacji Geologicznej złóż torfu „Dolina rzeki Maskawy i Miłosławki”, na odcinku Środa – Miłosław (Stępień 1958) w podkategorii badań C2 cały obszar zajmuje powierzchnię 595,25 ha i zawiera torfowisko I o powierzchni 242 ha oraz torfowiska A,B,C,D,E,F o łącznej powierzchni 353,25 ha.

Średnia miąższość torfu wynosi 1,45 m (maksymalnie 2,65 m). Ogólne zasoby torfu zostały wyliczone na 2 070 tyś. m3, z czego zasoby bilansowe stanowią 922 tyś. m3. Średni stopień rozkładu torfu w profilach glebowych (31%,32%,33%) jest prawie jednolity dla całego złoża i poszczególnie występujących gatunków torfu, natomiast wysoka popielność – 19,2 %, 19,4 %, 21,0 % - świadczy o zanieczyszczeniu złoża utworami mineralnymi w postaci zamuleń i piasku (Zaremba1957).

Wykonane wiercenia wykazują w przewadze torf trzcinowy i drzewny niski o wysokiej popielności, która waha się w granicach od 17% w warstwach spągowych do 42% w warstwach stropowych. Złoża A, B, E posiadają surowiec nie nadający się do wykorzystania przemysłowego, natomiast złoża C, D i F buduje torf o cechach surowca opałowego (Stępień 1958).

Pozostawione rozległe potorfia mają otwarte zwierciadło wody gruntowej, zarastając w partiach brzeżnych trzciną i pałką wodną. Powstały w wyniku dawnej ręcznej eksploatacji torfu. Stare drobne wyrobiska zostały zasypane. Torfowiska nie są obecnie eksploatowane, a ze względu na ich lokalizację, przyszła eksploatacja jest trudna do realizacji. Są wykorzystywane rolniczo jako użytki zielone.


3.3. Wody podziemne
3.3.1 Charakterystyka wód podziemnych
Teren Powiatu Średzkiego zgodnie z hydrogeologicznym podziałem kraju znajduje się w makroregionie zachodnim Niżu Polskiego – regionie wielkopolskim. Występowanie poziomów wodonośnych jest ściśle związane z budową geologiczną. Warunkuje ona istnienie skał umożliwiających gromadzenie się wody. Na obszarze województwa wielkopolskiego, na którego obszarze znajduje się Powiat Średzki, przeważają wody zgromadzone w utworach czwartorzędowych i trzeciorzędowych, które rozdzielone są warstwami iłów poznańskich i glin zwałowych.

Wodonośne piętro czwartorzędowe

W obrębie utworów czwartorzędowych występują dwa poziomy wodonośne gruntowy i wgłębny międzyglinowy i podglinowy. Poziom gruntowy występuje głównie w obrębie dolin rzecznych. Poziom ten ze względu na korzystne parametry hydrogeologiczne i jakościowe jest często ujmowany.



Wodonośne piętro trzeciorzędowe

W piętrze trzeciorzędowym wyróżnić można trzy warstwy wodonośne: dolną, środkową i górną. Tworzą je piaski od gruboziarnistych do pylastych i mułków, przedzielonych serią iłów i pokładów węgla.


3.3.2. Główne zbiorniki wód podziemnych
Przez teren powiatu przebiega fragment głównego zbiornika wód podziemnych, GZWP nr 150. Występuje on w utworach czwartorzędowych i ma porowy charakter ośrodka. Jego zasoby dyspozycyjne wynoszą 456,0 tys. m3/d a średnia głębokość ujęć waha się między 25 a 35 m. Zestawienie parametrów charakterystycznych dla GZWP występującego na terenie powiatu przedstawia tabela 14.

Parametry GZWP występującego na terenie powiatu

T a b e l a 14

Nr

GZWP


Nazwa GZWP

Typ

ośrodka


Wiek skał

Powierzchnia GZWP

[km2]



Średnia

głębokość

ujęć

[m]


Zasoby dyspozycyjne

[tys.m3/d]



150

Pradolina Warszawa - Berlin

porowy

Q

1 904

25-35

456,0

Źródło: WIOŚ Poznań 2002
3.3.3. Zasoby wód podziemnych
Na terenie poszczególnych gmin powiatu występowanie wód podziemnych przedstawia się następująco:

Gmina Dominowo – na terenie gminy występują dwa piętra wodonośne: czwartorzędowy i trzeciorzędowy, Znajdują się one poza obszarem głównego zbiornika wód podziemnych (GZWP). W obrębie piętra czwartorzędowego wody występują w utworach piaszczysto-żwirowych, woda tego poziomu jest nadmiernie zażelaziona, posiada znaczną twardość, a jej zasoby nie zaspokajają w pełni potrzeb. Warstwę wodonośną piętra trzeciorzędowego tworzą piaski kwarcowe mioceńskie przewarstwione wkładkami węgla brunatnego. Wydajność studni, podobnie jak w piętrze czwartorzędowym, wynosi Q = 10 – 40 m3/h. Woda jest lepszej jakości, mimo to wymaga uzdatnień dla celów komunalnych.

Gmina Krzykosy – eksploatowane są dwa piętra wodonośne: czwartorzędowy i trzeciorzędowy. W czwartorzędowym piętrze wodonośnym wyróżnia się poziom wód gruntowych (źródłem zasilania są opady atmosferyczne) i wód wgłębnych. Wody gruntowe zalegają w warstwach piaszczystych wypełniających pradolinę na głębokości 10 – 15 m. Poziom wody gruntowej na obszarze gminy zależny jest od stanów wody w Warcie i waha się od 0,0 m ppt – 5,0 m ppt. Średnia wydajność jednostkowa poziomu wód gruntowych wynosi ok. 10 m3/h m; najwyższą uzyskano ok. 30 m3/h m. Poziom wód wgłębnych nie występuje na terenie gminy.

W piętrze trzeciorzędowym występuje zasadniczo jeden poziom – mioceński. Występują tu piaski pylaste i drobnoziarniste zalęgające na głębokości ok. 130 m.



Gmina Nowe Miasto - na terenie gminy, występuje czwartorzędowy i trzeciorzędowy poziom wodonośny oraz złoża wód mineralnych.

Gmina Środa Wlkp. - na jej terenie występują i są eksploatowane wody dwóch poziomów wodonośnych: czwartorzędowego i trzeciorzędowego. Piętro czwartorzędowe – poziom plejstoceński, z uwagi na niewielka miąższość wodonośna nie odgrywa większego znaczenia. W Brodowie, Nadziejewie, Słupi Wielkiej i Brzeziu istnieją lokalne zasoby tego poziomu, które są eksploatowane i wykorzystywane głównie przez indywidualnych odbiorców (studnie kopane). Wody tego poziomu występują stosunkowo płytko, co związane jest z równinnym charakterem terenu. Jest to poziom o swobodnym zwierciadle, niezbyt zasobny, gdzie dominują głębokości 1,0 – 5,0 m. Woda gruntowa na głębokości 0-1,0 m ppt występuje w dolinach wszystkich głównych cieków przepływających przez teren gminy. Poziom trzeciorzędowy stanowi główną użytkową warstwę wodonośną gminy. Jest to poziom mioceński, którego warstwę wodonośną budują piaski pylaste i drobne zalegające pod znaczną miąższością warstwy iłów poznańskich. Miąższość warstwy wodonośnej wynosi średnio 42 – 53 m i wyraźnie wzrasta w kierunku północnym. W rejonie Środy Wlkp. zasoby eksploatacyjne wycinka basenu mioceńskiego wynoszą Q – 539 m3/h. Ujęcia przemysłowe na terenie miasta (m.in. cukrownia „Środa”, mleczarnia, szpital) mają łączne zasoby 137 m3/h, ujęcia wiejskie o zatwierdzonych zasobach – 479 m3/h.

Ogółem wielkość zasobów eksploatacyjnych zatwierdzonych w kat. „B” wynosi 1 457,1 m3/h, w tym: z utworów trzeciorzędowych – mioceńskich 1 333,3 m3/h, z utworów czwartorzędowych 124,8 m3/h.



Gmina Zaniemyśl – użytkowe zbiorniki wodonośne występują w obrębie utworów czwartorzędu i trzeciorzędu. Podstawowym jest zbiornik wód trzeciorzędowych. Zbiornik czwartorzędowy Pradolina Warszawsko-Berlińska zaliczany jest do zbiorników głównych – GZWP Nr 150. W utworach czwartorzędowych występuje poziom wód gruntowych oraz lokalnie poziom wód wgłębnych. Poziom wód gruntowych występuje głównie w piaskach i żwirach, natomiast wód wgłębnych w przewarstwieniach piaszczystych wśród glin morenowych. Miąższość warstwy wodonośnej waha się w granicach 5,0 – 25,0 m. Zatwierdzone zasoby wód wynoszą 224 m3/h, z czego wykorzystuje się tylko 50 m3/h.

W piętrze trzeciorzędowym ujmowane są wody poziomu mioceńskiego. Wyróżnia się tu 3 warstwy wodonośne: dolną (poniżej 30 m ppt), środkową (15-25 m ppt) i górną (5-10 m ppt). Eksploatowane są warstwy górna i środkowa.

Łączna wielkość zasobów eksploatacyjnych zatwierdzonych w kat. „B” wynosi 465,3 m3/h, w tym: z utworów czwartorzędowych 83,7 m3/h, z utworów trzeciorzędowych – mioceńskich 381,6 m3/h.

Na terenie powiatu występują złoża wód geotermalnych posiadające walory lecznicze, które rozpoznano wierceniami w miejscowości:



  • Koszuty (gm. Środa Wlkp.):

    • odwiert IG-2 „Środa” – głębokość użytkowa 1040 m, temperatura samowypływu 40,5 0C, dyspozycyjna ilość wody 40 m3/h, jakość wody: 0,8% solanka chlorowo-sodowa-bromkowa, średnio zmineralizowana;

    • odwiert IG-3 „Środa” – głębokość użytkowa 1300 m, wydajność zbliżona do wydajności odwiertu IG-2;

      • Kaleje (gm. Zaniemyśl) - głębokość użytkowa 700 m, temperatura samowypływu 38,3 0C, dyspozycyjna ilość wody 168 m3/d, jakość wody: 0,21 % solanka chlorowo-sodowa-bromkowa;

      • Polwica (gm. Zaniemyśl) - głębokość użytkowa 1300 m, temperatura samowypływu 26,0 0C, dyspozycyjna ilość wody 432 m3/d, jakość wody: 0,9 % solanka chlorowo-sodowa-bromkowa, borowa – średnio zmineralizowana.

Wody te obecnie nie są eksploatowane.
3.4. Wody powierzchniowe
3.4.1. Sieć rzeczna

Sieć rzeczną na terenie Powiatu Średzkiego tworzy przede wszystkim rzeka Warta oraz Maskawa wraz z dopływami między innymi Strugą Średzką, Wielkim Rówem i Miłosławką. Tworzą one gęstą sieć cieków o dendrologicznym układzie. W przebiegu głównych cieków odwadniających powiat dominuje kierunek południkowy; jedynie Miłosławka i Maskawa w swym dolnym biegu wykazują przebieg równoleżnikowy. Cieki charakteryzują się śnieżno-deszczowym reżimem zasilania z jednym max i min w ciągu roku. Jest to obszar wysoczyznowy, zbudowany z glin zwałowych, gdzie licznie występują drobne zagłębienia bezodpływowe mające charakter okresowy. Obszar powiatu znajduje się w strefie najniższych odpływów w Polsce.


Warta

Dorzecze Warty leży w zlewni rzeki Odry. Jest głównym prawobrzeżnym dopływem Odry, o długości 808,2 km. Układ dolin i sieci rzecznej wiąże się z układem pradolin i dolin przełomowych powstałych wskutek działania lodowca. Sieć rzeczna jest dobrze rozwinięta, uzupełniona wieloma jeziorami o zróżnicowanej wielkości oraz zbiornikami sztucznymi. Przez obszar Powiatu Średzkiego w gminie Nowe Miasto przepływa rzeka Warta na odcinku 38 km (340,0 km – 302,0 km), w tym 16 km stanowi granicę z Powiatem Śremskim.


Maskawa

Maskawa jest prawostronnym dopływem Warty, uchodzącym do niej w km 307,2, 11 km na wschód od miejscowości Śrem, w okolicach Józefowa. Całkowita długość rzeki wynosi 56,4 km, w tym 44,5 km występuje na terenie Powiatu Średzkiego, a jej powierzchnia zlewni 620,8 km2. Jest ciekiem typowo nizinnym, o średnim spadku 0,08 ‰. Zarówno na rzece głównej jak i jej dopływach istnieje szereg jazów, liczne łączące się rowy melioracyjne, a w km 29,5 rzeki Maskawy – zbiornik retencyjny „Środa” zasilany jej wodami. Rzeka przepływa przez gminę Dominowo, Środa Wlkp. (19,4 km), Krzykosy (5,2 km) i Zaniemyśl (9,0 km).

Głównymi dopływami Maskawy są:


  • Struga Średzka (jest prawostronnym dopływem rzeki Maskawy oraz lewostronnym dopływem rzeki Kopli, uchodzi do Maskawy w 26,0 km biegu rzeki w Środzie Wlkp. Całkowita długość Strugi wynosi 15,7 km, a powierzchnia zlewni 58,2 km2. Wzdłuż zachodniej strony strugi występują mokradła z zarastającymi zbiornikami wodnymi. Przepływa przez teren gminy Środa Wlkp. na długości 10,5 km);

  • Wielki Rów (jest lewostronnym dopływem Maskawy i uchodzi do niej w 22,0 km biegu rzeki, całkowita długość rzeki wynosi 27,2 km, a powierzchnia zlewni 99,8 km2. Występuje na terenie gminy Środa Wlkp. odcinkiem 9,0 km);

  • Miłosławka (uchodzi do Maskawy w 7,8 km biegu rzeki, długość jej wynosi 36,3 km, a powierzchnia zlewni 182,9 km2. Biegnie przez teren gminy Krzykosy – 11,7 km i gminy Zaniemyśl na odcinku 7,1 km).

Wymienione dopływy Maskawy posiadają również rozbudowaną sieć własnych dopływów.
Pozostałe cieki wodne na terenie powiatu

Pod względem zasobności w wody powierzchniowe, Powiat Średzki zaliczany jest do obszarów o średniej zasobności. Prócz wymienionych głównych rzek Maskawy, Miłosławki i Warty wraz z ich podstawowymi dopływami przez teren powiatu przepływają również cieki wymienione w tabeli 15. Długość rowów szczegółowych i cieków naturalnych na terenie powiatu wg ewidencji na dzień 31.12.2002 wynosi 624,86 km. Rowy te utrzymywane są przez Spółki Wodne.




Wykaz pozostałych cieków przepływających przez Powiat Średzki T a b e l a 15

Nazwa cieku

Gmina

(przez którą przepływa ciek)



Długość cieku na terenie powiatu [km]

Kanał Miłosławski

Zaniemyśl, Krzykosy, Środa Wlkp.

17,0

Kanał Borowski

Zaniemyśl, Krzykosy

13,2

Rów „B”

Nowe Miasto

11,5

Wielki Rów

Środa Wlkp., Dominowo

11,1

Brodek

Zaniemyśl

6,9

Jezierski

Zaniemyśl

6,2

Polwicki

Zaniemyśl

6,1

Kanał ulgi

Zaniemyśl

5,1

Kanał Pałczyński

Środa Wlkp.

3,8

Drgań

Zaniemyśl

3,7

Lutynia

Nowe Miasto

3,5

Bystrotok

Zaniemyśl

3,4

Odnoga Brzostowska

Nowe Miasto

2,5

Kamionka

Zaniemyśl

2,1

Kanał Dębiecki

Środa Wlkp.

1,0

Źródło: Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu, Inspektorat we Wrześni.
3.4.2. Zbiorniki wodne
Do naturalnych zbiorników wodnych na terenie powiatu należą 4 jeziora położone na terenie gminy Zaniemyśl. Dodatkowo na terenie gminy Środa Wlkp. znajduje się jeden sztuczny zbiornik retencyjny, zasilany głównie wodami powierzchniowymi.
Jeziora

Wszystkie jeziora występujące na obszarze powiatu znajdują się na terenie gminy Zaniemyśl. Zaliczano je do rynny Kórnicko-Zaniemyskiej i są to: Jezioro Raczyńskie, Jezioro Łękno, Jeziory Małe i Jeziory Wielkie. Ich charakterystykę morfologiczną przedstawia poniższa tabela 16.




Charakterystyka morfologiczna jezior na terenie

Powiatu Średzkiego T a b e l a 16

Jezioro

Powierzchnia zwierciadła wody [ha]

Objętość [tys. m3]

Głębokość [m]

Kategoria podatności na degradację

maksymalna

średnia

Raczyńskie

84,4

2 342,9

5,8

2,8

III

Łękno

26,1

581,0

5,0

2,2

III

Jeziory Małe

44,3

2 600,9

16,3

5,9

II

Jeziory Wielkie

60,3

1 817,0

5,4

3,0

non

Źródło: Stan Środowiska w Powiecie Średzkim 2003.

Jezioro Raczyńskie

Jezioro Raczyńskie położone jest na południowy-zachód od miejscowości Zaniemyśl. Jest pierwszym zbiornikiem ciągu ośmiu jezior położonych w rynnie Kórnickiej. Z Jeziora Raczyńskiego wypływa rzeka Kamionka. Zbiornik zajmuje powierzchnię 84,4 km2 i ma kształt silnie wydłużony. Dno jeziora jest silnie zróżnicowane, o średniej głębokości 2,8 m, z dwoma głęboczkami i dwoma wyniesieniami w postaci wysp. Większa – wyspa Edwarda – ma powierzchnię 3,1 ha. Na wyspie Edwarda znajduje się park wpisany do rejestru zabytków. Rośnie tam starodrzew liściasty z wieloma pomnikami przyrody, głównie dębami.

Bezpośrednie otoczenie jeziora stanowi drzewostan liściasty z dominacją olchy – ustalono strefę ochronną jeziora na górnej krawędzi zbocza rynny jeziornej. Planuje się utworzenie obszaru chronionego krajobrazu o przewodniej funkcji rekreacyjnej, który obejmowałby m.in. zlewnię Jeziora Raczyńskiego.

Nad brzegami jeziora zlokalizowane są sezonowe ośrodki wypoczynkowe, pole namiotowe, kąpieliska, punkty gastronomiczne i prywatne działki rekreacyjne, toteż jest ono narażone na silne obciążenie turystyczne i rekreacyjne.

Jezioro jest zbiornikiem typu sandaczowego, na którym prowadzona jest gospodarka rybacka.
Jezioro Łękno

Jezioro Łękno położone jest na zachód od Zaniemyśla. Zasilane jest przez rzekę Kamionkę wpływającą do niego od strony południowo-wschodniej, z odległego o ok. 1 km Jeziora Raczyńskiego. Jezioro to zajmuje powierzchnię 26,1 km2, a jego średnia głębokość wynosi 2,2 m. Jest ono w niewielkim stopniu wykorzystywane w celach rekreacyjnych i turystycznych – zabudowa rekreacyjna znajduje się na południowo-wschodnim brzegu. Korzystny dla Jeziora Łękno (I kategoria) jest sposób zagospodarowania zlewni bezpośredniej, którą stanowią chroniące zbiornik lasy.


Jeziory Małe

Jezioro Jeziory Małe położone jest na zachód od miejscowości Łękno. Zajmuje powierzchnię 44,3 km2. Jego średnia głębokość wynosi 5,9 m. Od strony południowej zbiornik zasilany jest przez rzekę Kamionkę, a od południowo-zachodniej przez rów melioracyjny. Jezioro wykorzystywane jest w niewielkim stopniu na cele rekreacyjne – zabudowa z nią związana znajduje się na północno-wschodnim brzegu zbiornika.




Jeziory Wielkie

Jezioro Jeziory Wielkie położone jest na południe od miejscowości o tej samej nazwie. Zasilane jest przez rzekę Kamionkę od południa i rów melioracyjny od wschodu. Kamionka po przepłynięciu jeziora wypływa z jego północnego krańca w kierunku kolejnego jeziora Bnińskiego leżącego na terenie gminy Kórnik. Średnia głębokość zbiornika wynosi 3,0 m i zajmuje powierzchnię 60,3 km2.


Zbiorniki retencyjne

Sztuczny zbiornik retencyjny „Środa” usytuowany w 29,5 km rzeki Maskawy powyżej Środy Wlkp. (gm. Środa Wlkp.), wybudowany został w latach 1968 – 1971. Ma on powierzchnię geodezyjną 47,7 ha i objętość ok. 900 m2. Wysokość piętrzenia wynosi 7,10 m. Jazy pozwalają na piętrzenie wody w celu nawadniania podsiąkowego lub ujęć bezpośrednich. Minimalna powierzchnia zalewowa wynosi 22,9 ha, średnia 35 ha, a maksymalna 45 ha. Zbiornik powstał w celu zwiększenia retencji, a także dla potrzeb rolnictwa, przemysłu i służb przeciwpożarowych. Obecnie wodę do nawodnień pobiera kilku rolników, natomiast nie korzysta z niej przemysł. Zbiornik spełnia głównie role zaplecza rekreacyjnego dla potrzeb mieszkańców Środy. Jest on zasilany wodami rzeki Maskawy.


Obiekty małej retencji wodnej

Do obiektów małej retencji wodnej na terenie powiatu należy zaliczyć małe zbiorniki wodne, stawy rybne, glinianki. Wykaz istniejących stawów hodowlanych na terenie powiatu z uwzględnieniem podziału gminnego, przedstawia tabela 17.





Wykaz zbiorników hodowlanych (stawów rybnych) na terenie powiatu Tabela 17

Gmina

Miejscowość

Powierzchnia [m2]

Krzykosy

Garby

7 010

Krzykosy

Miąskowo

3 500

Krzykosy

Pięczkowo

2 000

Środa Wlkp.

Annopole

14 000

Środa Wlkp.

Dębiczek

5 950

Środa Wlkp.

Mączniki

7 500

Środa Wlkp.

Włostowo

5 200

Środa Wlkp.

Zmysłowo

1 100

Nowe Miasto

Boguszyn

1 000

Zaniemyśl

Lubonieczek

3 220

Zaniemyśl

Czarnotki

5 000 (2 stawy)

Źródło: Starostwo Powiatowe w Środzie Wlkp.
3.5. Gleby
Mimo monotonii ukształtowania powierzchni pokrywa glebowa jest zróżnicowana. Na piaskach występują bielicoziemy, na glinie morenowej brunatnoziemy, w płytkich zagłębieniach terenu czarne ziemie bagienne. W dolinach cieków wyróżnia się głównie grunty mineralne w postaci madów, oraz gleby torfowe i murszowo – torfowe powstałe z torfu torfowisk niskich występujących na tym terenie.

Gleby występujące na obszarze powiatu w większości zaklasyfikowane zostały do gleb o średnio dobrej, średniej i słabej jakości. Gleby klasy VI i V zajmują 27 %, natomiast znaczny procent, bo 40 % stanowią ziemie IV klasy bonitacyjnej. Gleby klasy III zajmują 30 % powierzchni. Najmniejszy udział zajmuje klasa II - 2%, natomiast klasa I w ogóle nie występuje.



Szczegółową klasyfikację gleb powiatu z uwzględnieniem podziału na poszczególne gminy, pod względem ich jakości bonitacyjnej przedstawiono w tabeli 18.

Zestawienie klasyfikacji gleb na terenie powiatu T a b e l a 18

Powiat/gmina

Klasa bonitacyjna gruntów ornych wyrażona w [%]

I

II

III a

III b

IV a

IV b

V

VI

VI RZ

Średzki

0

2

15

15

30

10

17

10

1

Dominowo

0

0

10

18

43

7

13

8

1

Krzykosy

0

0

2

2

10

9

41

33

3

Nowe Miasto

0

0

8

17

40

12

20

3

0

Środa Wlkp.

0

4

26

19

28

10

9

4

0

Zaniemyśl

0

0

13

13

28

13

18

15

0

Źródło: WIOŚ Poznań, 2003 r.

Największe obszary gleb należących do wyższych klas bonitacyjnych (III a i III b) znajdują się w gminach Środa Wlkp. i Dominowo. Dodatkowo, na terenie gminy Środa Wlkp. występuje niewielki obszar gleb w II klasie bonitacyjnej, które należą do obszarów prawnie chronionych.



Gminy położone na terenie Powiatu Średzkiego, zostały również sklasyfikowane przez Instytut Upraw Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach pod względem wskaźnika jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej w sposób przedstawiony w tabeli 19.

Wskaźnik rolniczej przestrzeni produkcyjnej na terenie powiatu

T a b e l a 19

Powiat/Gmina

Ocena gleb w punktach IUNG

Ogólny wskaźnik rolniczej przestrzeni produkcyjnej

Bonitacja

Jakości i przydatności rolniczej

Wskaźnik syntetyczny jakości

Grunty orne

Użytki zielone

Grunty orne

Użytki zielone

Grunty orne

Użytki zielone

Średzki

50,1

36,5

51,0

35,0

50,6

35,8

67,3

Dominowo

54,6

38,8

57,1

37,8

55,8

38,3

72,7

Krzykosy

31,6

31,9

34,7

30,7

33,2

31,3

50,5

Nowe Miasto

52,7

40,1

51,3

39,2

52,0

39,7

68,9

Środa Wlkp.

62,1

39,6

61,2

38,6

61,7

39,1

78,6

Zaniemyśl

49,5

32,2

50,7

27,7

50,1

30,5

65,6

Źródło: WIOŚ Poznań, 2001 r.
Wskaźnik rolniczej przestrzeni produkcyjnej charakteryzuje warunki mniej lub bardziej korzystne danego obszaru dla wegetacji uprawianych roślin. Im wartość wskaźnika wyższa, tym lepsze warunki dla produkcji rolnej. Na terenie Powiatu Średzkiego, jak wynika z tabeli 19, najwyższy wskaźnik charakteryzuje gminy Środa Wlkp. i Dominowo, najniższy gminę Krzykosy.

Od jakości gleb występujących na terenie powiatu uzależniona jest struktura gatunkowa upraw. Znaczący udział w produkcji rolnej mają uprawy zbożowe – pszenica, żyto, mieszanki zbożowe, owies, pszenżyto i kukurydza. Oprócz zbóż uprawiane są na dużą skale buraki cukrowe i ziemniaki. Powiat posiada również dobrze rozwinięte ogrodnictwo, a zwłaszcza uprawę cebuli, ogórków i kapusty.

Strukturę rodzaju wybranych najpospolitszych upraw w poszczególnych gminach powiatu w roku 2001 przedstawiono w tabeli 20.

Struktura głównych upraw w poszczególnych gminach powiatu
w roku 2002

T a b e l a 20

Gmina

Powierzchnia i rodzaj uprawy [ha]

zboża

ziemniaki

buraki cukrowe

kukurydza

Dominowo

3.910

934

433

439

Krzykosy

4.566

303

40

49

Nowe Miasto

3.755

195

120

380

Środa Wlkp.

6.850

1.550

1.100

700

Zaniemyśl

4.050

400

195

500

Razem

23 131

3 382

1 888

2 068




  1   2   3   4   5


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna