Aktualizacja zleceniodawca


Gospodarka wodno – ściekowa w tym ochrona przeciw powodziowa



Pobieranie 1.56 Mb.
Strona10/23
Data07.05.2016
Rozmiar1.56 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   23

4.2Gospodarka wodno – ściekowa w tym ochrona przeciw powodziowa

5.2.1 Hydrografia


Wody powierzchniowe

Cały obszar gminy położony jest w zlewni rzeki Soły, do której wpadają wszystkie potoki z tego regionu. Do ważniejszych z nich można zaliczyć:



  • Potok Twardorzeczka, który wpływa do Soły. Jego źródło znajduje się na Hali Radziechowskiej,

  • Potok Leśna, również wpływa do Soły, a jego źródło znajduje się na wzgórzach Magurki, Zielony Kopiec, Malinowska Skałka, Kościelec,

  • Potok Malinowski wpływający do Soły. Jego obszar źródliskowy znajduję się na wzgórzach Malinowska Skała i Kościelec,

  • Potok Kalonka, który wpływa do Żylicy. Źródłem jest obszar Skrzycznego,

  • Potok Kalna, który również wpływa do Żylicy, a źródło jest na wzgórzu Równia.

Z powyższych informacji wynika, iż gmina położona jest w obszarach źródliskowych.

Niezamarzające źródło zwane „mini Sikawą”, znajduje się leśnictwie Morońka, gdzie woda wypływa ze zbocza stoku . Wśród innych źródeł należy nadmienić: „Siurcek”, „Głodna woda”, „Zimnik”.



Jakość wód powierzchniowych

Na terenie gminy Lipowa nie zlokalizowano punktów monitoringowych, dlatego też do zobrazowania jakości wód powierzchniowych przedstawiono wyniki z punktów znajdujących się najbliżej obszaru gminy.

Jakość wód powierzchniowych w 2009 roku badano pod względem wymagań:

  • jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych

  • oraz wymagań jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.

W pierwszym przypadku ocenę jakości wód powierzchniowych dokonano zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2002 r. w sprawie wymagań jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455). Pod uwagę wzięto trzy punkty monitoringowe, tj:

  • Leśnianka ujście do Soły

  • Kalonka ujście do Żylicy

  • Kocierzanka ujście do potoku Łękawka

Poniższa tabela zawiera wyniki oceny wód pod kątem bytowania ryb łososiowatych oraz karpiowatych w warunkach naturalnych.

Tabela 9 Ocena wód pod kątem bytowania ryb w warunkach naturalnych

Nazwa punktu

Km

Gmina

Bytowanie ryb

Wskaźniki przekraczające warunki rozporządzenia

Leśnianka ujście do Soły

0,0/52,7

Żywiec

KAR




Kalonka ujście do Żylicy

0,2/1,4

Łodygowice

NIE

BZT5, azotyny, fosfor ogólny

Kocierzanka ujście do potoku Łękawka

0,0/5,8

Łękawica

NIE

azotyny

KAR – spełnia wymagania dla ryb karpiowatych, NIE – nie spełnia wymagań rozporządzenia

Źródło: "Informacja o stanie środowiska na terenie Powiatu Żywieckiego według danych za rok 2009" Maj 2010, Inspekcja Ochrony Środowiska Wojewóedzki Inspektorat OChrony Środowiska w Katowicach,  Delegatura w Bielsku - Białej

W drugim przypadku dokonano oceny jakości wody zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 roku w sprawie wymagań jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. Nr 204, poz. 1728). Analiza wyników badań fizykochemicznych i bakteriologicznych wód pozwoliła przydzielić odpowiednia kategorię jakości, a mianowicie:

  • Kategoria A1 – woda wymagająca prostego uzdatnienia fizycznego,

  • Kategoria A2 – woda wymagająca typowego uzdatniania fizycznego i chemicznego,

  • Kategoria A3 – woda wymagająca wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego.

Wykaz punktów pomiarowych znajdujących się najbliżej obszaru gminy Lipowa przedstawiono poniżej.

Tabela 10 Ocena wód pod kątem wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

Nazwa punktu

km

Gmina

Kategoria jakości wody w 2009 roku

Wskaźniki nie odpowiadające kategoriom jakości wody

Leśnianka ujście do Soły

0,0/52,7

Żywiec

A2




Kalonka ujście do Żylicy

0,2/1,4

Łodygowice

poza A3

Azot Kjeldahla, substancje powierzchniowo czynne niejonowe

Kocierzanka ujście do potoku Łękawka

0,0/5,8

Łękawica

A3




Źródło: "Informacja o stanie środowiska na terenie Powiatu Żywieckiego według danych za rok 2009" Maj 2010, Inspekcja Ochrony Środowiska Wojewóedzki Inspektorat OChrony Środowiska w Katowicach,  Delegatura w Bielsku - Białej

Wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenie ludności w wodę do spożycia o najlepszej jakości występują na ujściu Leśnianki do Soły utrzymując stałą kategorię A2. Natomiast wody najgorszej jakości występują na ujściu Kalonki do Żylicy otrzymując kategorię niemieszczącą się w A3. Powodem tak słabej jakości są przekroczenia stężenia azotu oraz niejonowych substancji powierzchniowo czynnych.
Wody podziemne

Obszar gminy Lipowa należy do karpackiego regionu hydrogeologicznego, podregionu zewnętrznokarpackiego. Wody podziemne występują tu w postaci wód szczelinowych, rzadziej szczelinowo-porowych w utworach kredy i paleogenu (głównie piaskowce i zlepieńce). Wydajności w strefach zbudowanych z piaskowców mogą osiągać do 5 m3/h, zaś w strefach z przewagą łupków z reguły nie przekraczają 2 m3/h. Głębokość zalegania zwierciadła wód podziemnych waha się od kilku do kilkudziesięciu metrów na kulminacjach.

Najbardziej zasobne fragmenty poziomów wodonośnych tworzą Użytkowe Poziomy Wód Podziemnych (UPWP), w obrębie, których wyróżnia się charakteryzujące się najlepszymi parametrami hydrogeologicznymi Główne Zbiorniki Wód Podziemnych (GZWP).

Gmina Lipowa leży w zasięgu fliszowego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych – GZWP nr 348 – Godula (Beskid Śląski). Jest to zbiornik wydzielony w spękanych i porowatych piaskowcach gruboławicowych warstw godulskich. W utworach tych dominują wody wodorowęglanowo- siarczanowo-wapniowe. Przeważają tutaj wody o wysokiej jakości, na ogół nie przekraczające przepisów sanitarnych i często możliwe do konsumpcji bez uzdatniania.



Jakość wód podziemnych

Jakość wód podziemnych badana jest w punktach monitoringu sieci krajowej i regionalnej. Na terenie gminy Lipowa występuje jeden punkt monitoringu regionalnego, w którym badania przedstawiono w tabeli.



Tabela 11 Monitoring wód podziemnych w rejonie GZWP 348

Nr pkt.

Lokalizacja

Klasa Jakości

Typ hydrochemiczny

Składniki decydujące o przynależności do danej klasy jakości

Składniki fizyczno -chemiczne przekraczające wartości graniczne dla danej klasy jakości

0046/R

Lipowa

IV

HCO3- SO4-Ca

HCO3

Twardość

Źródło: Opracowanie wyników badań, jakości wód podziemnych państwowego monitoringu środowiska na terenie województwa śląskiego oraz wyników badań ilościowych w roku 2005, Państwowy Instytut Geologiczny

Najczęściej występującymi wskaźnikami obniżającymi, jakość wód w utworach fliszowych są wodorowęglany. W wodach tego poziomu parametry fizykochemiczne nie odpowiadały normom określonym dla wód do picia. Jedynym wskaźnikiem decydującym o braku przydatności wody do picia jest twardość ogólna.


5.2.2 Główne źródła zanieczyszczeń wód powierzchniowych i podziemnych


Głównymi zagrożeniami dla wód powierzchniowych i podziemnych prowadzących wody nieodpowiadające normom są skażenia komunalne i związane z chemicznymi środkami do produkcji rolnej.

Ścieki socjalno-bytowe, pochodzące z zabudowy mieszkaniowej, odprowadzane są często do nieszczelnych osadników przydomowych bądź też lokalnie budowanymi przez mieszkańców kanałami bezpośrednio do przydrożnych rowów melioracyjnych lub cieków wodnych. Ścieki te są źródłem zanieczyszczeń wyrażającym się w związkach takich jak BZT5, ChZT, azot amonowy i fosforany.

Dodatkowo istotnym zagrożeniem, dla jakości wód są substancje ropopochodne spłukiwane podczas opadów deszczu z nawierzchni dróg, parkingów czy placów stacji paliw.

Poważne źródło zanieczyszczeń wód podziemnych i powierzchniowych stanowią też związki biogenne spływające z pól uprawnych w okresach po nawożeniu gruntów rolnych.


5.2.3 Zaopatrzenie w wodę


Na terenie dwóch sołectw tj. sołectwa Sienna i sołectwa Lipowa (oprócz przysiółków Lipowa Poddzielec i Lipowa Bugaj), obsługę w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków prowadzi Urząd Gminy Lipowa. Gmina nie posiada własnego ujęcia wody, dokonuje zakupu wody z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Żywcu. Liczba mieszkańców podłączonych do sieci wynosi 4244 osoby, co stanowi 42,4%.

Ponadto na terenie gminy funkcjonują Spółki:



  • Spółka Wodociągowa Lipowa Poddzielec,

  • Spółka Wodociągowa w Słotwinie.

Aktualnie na obszarze gminy Lipowa istnieje:

  • sieć magistralna o długości 4,2 km,

  • sieć rozdzielcza wodociągowa o długości 57,1 km

  • przyłącza o długości 17,6 km.

  • 1057 gospodarstw posiada dostęp do sieci wodociągowej.

Spółka Wodociągowa w Słotwinie oraz Lipowa Poddzielec posiada ujęcie powierzchniowe na potoku Kalonka, które zaopatruje mieszkańców wsi Słotwina oraz Lipowa Poddzialec. Dane techniczne ujęcia wody zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Starostę Żywieckiego, to:

  • Qmaxd=117,8 m3/d,

  • Q min. = 121 m3/dobę

  • Qe= 3,1 l/s przy grawitacji g=0,65

  • Pobór wód odbywa się z zachowaniem przepływu nienaruszalnego w korycie potoku Qn=6,7 l/s

W 2010 r. badano próbki wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi przez PPIS w Żywcu na ujęciu wody w SUW Słotwina. Wyniki przestawiono w tabeli poniżej.

Tabela 12 Wyniki jakości wody pitnej na ujęciu SUW w Słotwinie

Parametr

Jednostka

Wynik

Wymagania

Parametry mikrobiologiczne

Bakterie grupy coli

Jtk/100 ml

0

0

Escherichia coli w 100 ml wody

Jtk/100 ml

0

0

Clostidium perfringens łącznie ze sporami

Jtk/100 ml

0

0

Parametry fizyczne i chemiczne

Mętność

NTU

0,78

0-1

Barwa

mg Pb/l

8

-

Stężenie jonów wodory (pH)

-

7,5

6,5 – 9,5

Przewodność

µ/cm (w temp. 25oC)

148

0-2500

Amonowy jon

mg/l

<0,12

0,-0,5

Glin

µg/l

<20

0-200

Jtk – jednostki tworzące kolonię

Źródło: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Żywcu, 2010

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia Z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi ( Dz. U. 61, poz. 617 z późn. zm.) woda z ujęcia powierzchniowego w Słotwinie spełnia wymagania jakościowe.


5.2.4 Odprowadzanie ścieków


Stopień wyposażenia gminy Lipowa w sieć kanalizacji sanitarnej jest niewystarczający - łączna długość sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami, wynosi 12,9 km. Siecią kanalizacyjną objętych jest ok. 15 % mieszkańców.

Kanały wykonane są z rur kamionkowych, betonowych i PVC. Stan techniczny sieci kanalizacyjnej jest dostateczny. Odcinki w złym stanie technicznym są przyczyną infiltracji wód gruntowych do kanalizacji oraz są przyczyną eksfiltracji ścieków do ziemi.

Ścieki z terenu gminy odprowadzane są do mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków typu „Eljot - 50, których charakterystykę umieszczono w tabeli poniżej. Odbiornikiem ścieków jest potok Żarnówka.

Tabela 13 Zestawienie oczyszczalni ścieków w gminie Lipowa


Nazwa oczyszczalni

Obsługiwany rejon

Stan obecny

Liczba mieszkańców stałych – 2001

Liczba mieszkańców podłączonych do oczyszczalni

Procent mieszkańców podłączonych do oczyszczalni ścieków

Przepustowość

M

M

%

m3/d

Lipowa Centrum

gm. Lipowa

9 998

1 571

15%

50m3//d

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych uzyskanych z gminy Lipowa, 2011

5.2.5 Odprowadzanie wód opadowych


Najpoważniejszy problem stanowi odwodnienie dróg, z których wody deszczowe odprowadzane są głównie do przydrożnych rowów, stanowiąc istotne zagrożenie (szczególnie substancjami ropopochodnymi) dla czystości wód podziemnych i powierzchniowych.

Z danych uzyskanych z urzędu gminy wynika, iż długość kanalizacji deszczowej wynosi ok. 1 km tj.:



  • wzdłuż drogi powiatowej w Leśnej,

  • w ciągu drogi powiatowej nr 1405S w miejscowości Lipowa.

Podsumowanie

Sieć wodociągowa modernizowana jest systematycznie od kilkudziesięciu lat jednak na wielu odcinkach jest przestarzała i wymaga wymiany. Inwestycje te pomogą zmniejszyć straty wody, spowodują mniejsze koszty i zmniejszą ryzyko awarii na trasach przesyłowych. Najważniejsze zadania inwestycyjne w zakresie zaopatrzenia w wodę to:



  • utrzymywanie w dobrym stanie technicznym i wykonywanie modernizacji istniejących zakładów uzdatniania wody,

  • niezbędne bieżące modernizacje i naprawy istniejących sieci wodociągowych,

  • uzbrojenie nowych terenów w sieci wodociągowe,

  • zakup urządzeń do sprawdzania stanu sieci wodociągowej.

W ostatnich latach zaobserwowano korzystne zmiany w gospodarce kanalizacyjnej, aby sprostać wymaganiom unijnym, które nakazują Polsce do końca 2015 r. dostosowanie się do przepisów prawnych Unii Europejskiej w zakresie jakości wód oraz odprowadzania i oczyszczania ścieków konieczne będzie m.in. wybudowanie czyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych dla wszystkich aglomeracji powyżej 2 000 RLM (konieczność podłączania gospodarstw zabudowy jednorodzinnej do kanalizacji) oraz rozwiązanie problemu ścieków z kanalizacji deszczowej, która często jest zanieczyszczana przez mieszkańców ściekami komunalnymi z gospodarstw domowych bądź brudną wodą z detergentami z mycia samochodów. Na obszarze gminy istnieje kilka kilometrów sieci deszczowej, która należy w wielu przypadkach remontować czy przebudowywać jeżeli jest to konieczne. Korzyści z budowy kanalizacji deszczowej to m.in.:

  • sprawne odprowadzanie nadmiaru wód opadowych,

  • ochrona budynków przed wilgocią,

  • możliwość zagospodarowania poboczy,

  • przebudowa dróg na nowoczesne z chodnikami i sprawnym odwodnieniem,

  • eliminacja uciążliwej i kosztownej konserwacji rowów, przepustów itp.,

  • eliminacja kosztownego czyszczenia rowów z odpadów itp.,

  • likwidacja dzikich podłączeń do rowów odprowadzających ścieki,

  • eliminacja przykrych zapachów oraz miejsc wylęgu insektów.

W zależności od sposobu zagospodarowania ścieki deszczowe odprowadzane są jako umownie czyste bądź jako zanieczyszczone. Wody deszczowe niosą ze sobą nieraz znaczne ładunki zawiesiny i substancji ropopochodnych, więc aby umożliwić odprowadzenie takich wód do cieków powierzchniowych wody te należy podczyszczać, instalować piaskowniki czy separatory ropopochodnych.

W działaniach gminy w zakresie ochrony wód należy przewidzieć czynności zmierzające do wprowadzenia ewidencji rolników wykorzystujących gnojowicę, wprowadzenia akcji uświadamiającej zagrożenia, jakie niesie ten sposób zagospodarowania gnojowicy i wprowadzać zasady ekologicznego nawożenia gnojowicą oraz to co nazywa się wpływem zanieczyszczeń obszarowych na stan wód powierzchniowych. W strategii przeciwdziałania tym niekorzystnym zjawiskom wyróżnia się dwa kierunki:



  • kierunek bezinwestycyjny polegający na uświadomieniu skali zagrożenia,

  • propagowanie kultury rolnej uwzględniającej potrzeby ochrony środowiska,

  • działania administracyjne gminy polegające na wyznaczeniu obszarów ochronnych i egzekwowaniu ustanowionych nakazów i zakazów.

  • kierunek inwestycyjny polegający na zastosowaniu rozwiązań technicznych przeciwdziałającym rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń obszarowych, adaptacji urządzeń technicznych i wykonywania specjalnych urządzeń melioracyjnych.


5.2.6 Ochrona przeciwpowodziowa


Odpowiednie kształtowanie zasobów wodnych oraz ochrona przed powodzią i skutkami suszy, to działania bez których niemożliwy jest zrównoważony rozwój społeczno gospodarczy. Ma to być osiągnięte przez zbudowanie sprawnie działającego systemu, który wykorzystując instrumenty legislacyjno - prawne, finansowe i zarządzania, będzie zapewniał utrzymanie dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wody zależnych, a także pozwalał na zaspokojenie uzasadnionych potrzeb wodnych oraz zwiększał bezpieczeństwo w sytuacjach nadzwyczajnych (powodzi, suszy, awarii obiektów hydrotechnicznych, przemysłowych). W tym celu Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej opracował Strategię Gospodarki Wodnej. Ogólnym zadaniem Strategii jest określenie podstawowych kierunków rozwoju gospodarki wodnej do roku 2020 oraz sprecyzowanie działań umożliwiających realizację konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu wodami. Na tym tle można wyodrębnić następujące równorzędne cele kierunkowe, odnoszące się do obszarów działań zawartych w Strategii:

  • osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wody zależnych;

  • zaspokojenie uzasadnionych potrzeb wodnych ludności i gospodarki przy poszanowaniu zasad zrównoważonego użytkowania wód;

  • podniesienie skuteczności ochrony w sytuacjach nadzwyczajnych (powódź, susza, awarie obiektów hydrotechnicznych, awarie przemysłowe).

Zapisane powyżej obszary działań mają charakter trwały i będą określać kierunki działań, także w dalekiej perspektywie. W ramach każdego z nich realizowane będą przedsięwzięcia umożliwiające wykonanie zapisów Strategii.

Region wodny górnej Wisły, do którego należy gmina Lipowa jest obszarem, w którym wskaźniki opadu i odpływu przewyższają ich średnie wartości dla obszaru Polski. Przewyższenia te są znaczne i sięgają odpowiednio 4-10 % oraz 50 - 80 %. Odpowiada to górskiemu charakterowi dorzecza i jest przyczyną wysokiego zagrożenia powodziowego. Poziom zagrożenia powodziowego w tym dorzeczu jest wyższy, co najmniej o 15 % od przeciętnego zagrożenia powodziowego w Polsce. Rozległe i intensywne opady trwające kilka dni i osiągające do 200 mm/dobę (północne stoki Tatr i Beskidy) powodują szybkie i gwałtowne wezbrania.

Większy wpływ na formowanie się odpływu Wisły mają jej karpackie dopływy w zachodniej części dorzecza. Z hydrologicznego punktu widzenia największe zagrożenie powodziowe stwarzają dorzecza Soły i Dunajca, ale także Raby i Skawy. Zagrożenia te potwierdzone są licznymi opisami danych historycznych. Charakterystycznym dla dorzecza górnej Wisły jest, że wezbrania nie obejmują całego dorzecza, lecz poszczególne zlewnie.

Drugim ważnym czynnikiem determinującym zagrożenie powodziowe w dorzeczu jest osadnictwo i jego rozwój na przestrzeni lat. Koncentruje się ono wzdłuż rzek, których doliny utraciły swą naturalną funkcję prowadzenia wielkich wód. W wyniku wezbrań w korytach rzek i potoków powstają szkody powodziowe, które obejmują:



  • zażwirowanie rumoszem na znacznych odcinkach koryt rzek i potoków oraz zmiany ich trasy oraz nurtu wody,

  • obniżenie dna koryt rzek i potoków spowodowane gwałtowną erozją w trakcie przepływów ekstremalnych,

  • uszkodzenia lub zniszczenia uregulowanych odcinków potoków, poprzez korekcję stopniową i progową, zabudowę żłobami betonowo – kamiennymi oraz zaporami przeciw – rumowiskowymi,

  • uszkodzenia lub zniszczenia podłużnych i poprzecznych kamiennych i faszynanowo–kamiennych budowli regulacyjnych,

  • zerwania brzegów, a w konsekwencji utworzenie rozległych wyrw brzegowych, które powodują niszczenie dróg, mostów, zagrożenie dla budynków, linii energetycznych i gruntów rolnych itp.

Ponadto w wyniku wezbrań ulegają uszkodzeniu lub zniszczeniu elementy umocnień  na górnych i dolnych stanowiskach zapór i stopni wodnych, stanowiące o bezpieczeństwie tych obiektów.

W ostatnich kilkudziesięciu latach na obszarze działania RZGW w Krakowie praktycznie w każdym roku wystąpiły wezbrania powodziowe, a największe z nich miały miejsce w roku 1997 i 2001. Objęły one swoim zasięgiem prawie cały obszar prawobrzeżnych dopływów górnej Wisły.

Ustalenie zadań, kontrolowanie ich realizacji oraz koordynowanie i kierowanie działalnością w zakresie przygotowania i realizacji przedsięwzięć w zakresie ochrony przeciw powodziowej na terenie gminy prowadzi Wydział Zarządzania Kryzysowego w Starostwie Powiatowym w Żywcu. Do kompetencji Wydziału należą:


  • Obsługa Lokalnego Systemu Monitoringu i Ostrzeżeń Powodziowych dla powiatu żywieckiego

  • Analizowanie możliwości powstania klęsk żywiołowych na obszarze powiatu, wypracowanie wniosków i propozycji dotyczących zapobiegania ich skutków, w tym dokonania oceny stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego powiatu

  • Analizowanie koncepcji likwidacji zagrożeń pod kątem organizacyjnym, finansowym i materialnym,

  • Tworzenie w ramach koordynacji warunków organizacyjno-technicznych do sprawnego i bezpiecznego prowadzenia działań ratowniczych.

Dla terenu Powiatu Żywieckiego sporządzona została przy współpracy IMGW, Politechniki Krakowskiej oraz Zespołu Zarządzania Kryzysowego Starostwa Powiatowego w Żywcu „Koncepcja Lokalnego Systemu Monitoringu i Ostrzeżeń Powodziowych (LSMOP) dla terenu Powiatu Żywieckiego”. W ramach LSMOP przewidziano budowę telemetrycznej sieci pomiarowej oraz sieci łączności radiowej. Sieć LSMOP będzie współpracować z siecią IMGW.

Wytypowane lokalizacje posterunków pomiarowych sieci monitoringu w Lokalnym Systemie Monitoringu i Ostrzeżeń Powodziowych (LSMOP) na terenie Powiatu Żywieckiego uwzględniają istniejące lub projektowane na tym obszarze stanowiska pomiarowe, z których część będzie funkcjonowała w ramach krajowej sieci IMGW SMOK (System Monitoringu i Osłony Kraju). Obie sieci ze sobą ściśle współpracują.

Do posterunków pomiarowych należą posterunki opadowe zlokalizowane pod kątem równomierności przestrzennego rozkładu opadu. Na terenie gminy Lipowa telemetryczny posterunek opadowy w ramach LSMOP zlokalizowano w miejscowości Ostre.

W lipcu 2007 roku został opracowany Plan Operacyjny Ochrony przed powodzią dla Powiatu Żywieckiego. Podstawą ogłoszenie pogotowia przeciwpowodziowego jest sytuacja meteorologiczna wskazana przez Lokalny System Monitoringu i Ostrzeżeń Przeciwpowodziowych poparty prognozą meteorologiczną IMGW Oddział w Krakowie. Starosta Żywiecki w przypadku przekroczenia stanów alarmowych może podjąć decyzję o ogłoszeniu alarmu przeciwpowodziowego.

Za działania związane z ochroną przeciwpowodziową odpowiada, zgodnie z ustawą Prawo wodne, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (RZGW). Z jego inicjatywy powstaje opracowanie projekt planu ochrony przeciwpowodziowej w regionie wodnym. RZWG są również odpowiedzialne za prowadzenie działań informacyjnych i koordynację w razie powodzi lub suszy na podległym terenie.

Ochronę przed powodzią prowadzi się zgodnie z planami ochrony przeciwpowodziowej na obszarze kraju, planami ochrony przeciwpowodziowej regionu wodnego, a w szczególności przez:



  • zachowanie i tworzenie wszelkich systemów retencji wód, budowę i rozbudowę zbiorników retencyjnych, suchych zbiorników przeciwpowodziowych oraz polderów przeciwpowodziowych;

  • racjonalne retencjonowanie wód oraz użytkowanie budowli przeciwpowodziowych, a także

sterowanie przepływami wód;

  • funkcjonowanie systemu ostrzegania przed niebezpiecznymi zjawiskami zachodzącymi

w atmosferze oraz hydrosferze;

  • kształtowanie zagospodarowania przestrzennego dolin rzecznych lub terenów zalewowych, budowanie oraz utrzymywanie wałów przeciwpowodziowych, a także kanałów ulgi.

Ważna rolę w ochronie przed powodzią pełni Straż Pożarna. Na terenie gminy Lipowa działa 5 jednostek OSP: Lipowa, Leśna, Słotwina, Sienna, Ostre. Dwie Jednostki należą do Krajowego Systemu Ratowniczo - Gaśniczego (KSRG) tj. OSP Lipowa i OSP Słotwina .

Ochrona przed suszą

Rozróżniamy trzy rodzaje suszy: atmosferyczną, glebową (rolniczą); i hydrologiczną.

Jeśli w Polsce, w okresie wegetacyjnym, przez 20 dni nie ma opadów, uznaje się, że nastąpił początek suszy atmosferycznej. Dalszy brak opadów powoduje suszę glebową, która wpływa niekorzystnie na wzrost roślin. Nawet jeśli w tym czasie opady są minimalne, efekty suszy glebowej mogą zostać złagodzone, lecz mimo to susza może przejść w stan suszy hydrologicznej. Susze atmosferyczna i glebowa zanikają stosunkowo szybko, natomiast susza hydrologiczna, której efektem jest niżówka hydrologiczna (czyli obniżenie się poziomu wód powierzchniowych i podziemnych) trwa na ogół długo, nawet kilka sezonów, bowiem odbudowa zasobów wodnych wymaga obfitych oraz długotrwałych opadów deszczu i śniegu. Rozpatrując zjawisko suszy w kategoriach poza przyrodniczych, możemy mówić również o suszy społeczno-ekonomicznej. Brak wody w rzekach i obniżenie się poziomu wód gruntowych, będące skutkiem suszy, mają bardzo poważne konsekwencje dla całej gospodarki, szczególnie tych gałęzi przemysłu, które potrzebują większych ilości wody. Konieczne jest uwzględnianie wystąpienia suszy w planach reagowania kryzysowego, opracowywanych na wszystkich szczeblach administracji. Jednym z ważnych elementów takiego planu jest rozwiązanie sposobów reglamentowania wody dla różnych stopni zagrożenia suszą. Nie ogranicza się jednak, nawet w czasie suszy, dostaw wody przeznaczonej na zaspokojenie bezpośrednich potrzeb ludzi oraz do gaszenia pożarów.

Niekorzystnym efektem suszy jest wzrost zagrożenia ekologicznego i pożarowego. Jeśli przy niskich stanach wody do rzek odprowadzane są niezmienione ilości ścieków, wzrasta znacznie ich stężenie.

Susze spowodowane są długotrwałym ograniczeniem opadów. Różnią się od większości katastrof naturalnych rozpoczynających się nagle, w ściśle określonym momencie i mających szybki oraz gwałtowny przebieg. Trudno określić dokładnie, jaki jest zasięg terytorialny suszy oraz kiedy zaczyna się lub kończy.

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie podjął działania zmierzające do graficznego przedstawienia obszarów najbardziej narażonych na wystąpienie suszy (deficyt opadów). W tym celu wykorzystuje się dostępne w OKI informacje nt. opadów (dane pochodzą z IMGW O/Kraków) oraz możliwości techniczne (oprogramowanie Geomedia Profesional z nakładką GRID).





Rysunek 10 Rozkład wskaźnika zagrożenia niżówką w styczniu 2010. na obszarze RZGW Kraków

Źródło: www.oki.krakow.rzgw.gov.pl

Obecnie mapki opracowywane są w oparciu o rozkład przestrzenny „wskaźnika zagrożenia niżówką hydrogeologiczną”, który jest obliczany wyłącznie dla poziomu wodonośnego o zwierciadle swobodnym oraz dla źródeł. Wskaźnik obliczany jest tylko dla tych punków, dla których istnieją odpowiednio długie ciągi obserwacji (możliwość wyliczenia średniego niskiego stanu zwierciadła wody z okresu wielolecia) oraz prowadzone są bieżące pomiary.



Komórką merytoryczną odpowiedzialną za opracowanie wartości wskaźnika jest obecnie Zakład Analiz i Prognoz Hydrogeologicznych w Państwowym Instytucie Badawczym Państwowego Instytutu Geologicznego.

Planowanie w gospodarowaniu wodami

Jednym z instrumentów zarządzania gospodarką wodną jest planowanie w gospodarowaniu wodami.

Planowanie to służy programowaniu i koordynowaniu działań mających na celu:

  • osiągnięcie lub utrzymanie co najmniej dobrego stanu wód oraz ekosystemów od wody zależnych,

  • poprawę stanu zasobów wodnych,

  • poprawę możliwości korzystania z wód,

  • zmniejszanie ilości wprowadzanych do wód lub do ziemi substancji i energii mogących negatywnie oddziaływać na wody,

  • poprawę ochrony przeciwpowodziowej.

Planowanie w gospodarowaniu wodami obejmuje następujące dokumenty planistyczne:

  • plany gospodarowania wodami dla 10 wyznaczonych w Polsce obszarów dorzeczy,

  • program wodno-środowiskowy kraju,

  • plan ochrony przeciwpowodziowej oraz przeciwdziałania skutkom suszy na obszarze kraju,

  • plany ochrony przeciwpowodziowej dla regionów wodnych,

  • warunki korzystania z wód dla regionów wodnych,

  • oraz sporządzane w miarę potrzeby warunki korzystania z wód zlewni.

Szczegółowy zakres opracowywania Planów gospodarowania wodami określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 2009 r. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu opracowywania planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (Dz. U. 2009 Nr 106 poz. 882. Plan gospodarowania wodami zawiera:

  • ogólny opis cech charakterystycznych obszaru dorzecza, obejmujący w szczególności:

    • wykaz jednolitych części wód powierzchniowych, wraz z podaniem ich typów i ustalonych warunków referencyjnych,

    • wykaz jednolitych części wód podziemnych;

  • podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych;

  • wykazy obszarów chronionych wraz z graficznym przedstawieniem;

  • mapę sieci monitoringu, wraz z prezentacją programów monitoringowych;

  • ustalenie celów środowiskowych dla jednolitych części wód i obszarów chronionych;

  • podsumowanie wyników analizy ekonomicznej związanej z korzystaniem z wód;

  • podsumowanie działań zawartych w programie wodno-środowiskowym kraju, z uwzględnieniem sposobów osiągania ustanawianych celów środowiskowych;

  • wykaz innych szczegółowych programów i planów gospodarowania dla obszaru dorzecza dotyczących zlewni, sektorów gospodarki, problemów lub typów wód, wraz z omówieniem zawartości tych programów i planów;

  • podsumowanie działań zastosowanych w celu informowania społeczeństwa i konsultacji publicznych, opis wyników i dokonanych na tej podstawie zmian w planie;

  • wykaz organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami dla obszaru dorzecza;

  • informację o sposobach i procedurach pozyskiwania informacji i dokumentacji źródłowej wykorzystanej do sporządzenia planu oraz informacji o spodziewanych wynikach realizacji planu.

Plany zawierające powyższe składowe zostały opracowane dla wszystkich obszarów dorzeczy w Polsce, zgodnie z art. 3 Ustawy Prawo wodne. Na obszarze gminy Lipowa administrowanym przez RZGW w Krakowie, dotyczy to obszarów dorzeczy Wisły.

 

Projekt planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły

Zgodnie z przepisami Ramowej Dyrektywy Wodnej planowanie gospodarowaniem wodami odbywa się w podziale na obszary dorzeczy. Zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.) w chwili obecnej na obszarze Polski wyznaczonych jest 10 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Dniestru, Dunaju, Jarftu, Łaby, Niemna, Pregoły, Świeżej i Ücker. Dla każdego obszaru dorzecza opracowuje się plan gospodarowania wodami. Niniejszy dokument jest zatem jednym z dziesięciu Planów na obszarze Polski.

W związku z powyższym w pierwszym cyklu planistycznym opracowano plany gospodarowania wodami dla wszystkich ww. obszarów dorzeczy. Dokumenty te poddawane są przeglądowi i uaktualnione najpóźniej w ciągu 15 lat od dnia wejścia w życie Ramowej Dyrektywy Wodnej,  a następnie co 6 lat.

Na obszar dorzecza Wisły składają się regiony wodne Dolnej Wisły, Środkowej Wisły, Górnej Wisły i Małej Wisły.

Gmina Lipowa należy do regionu wodnego Górnej Wisły, który swoim zasięgiem obejmuję południową część rejonu świętokrzyskiego, fragment Wyżyny Krakowsko – Częstochowskiej, zapadlisko przedkarpackie, Karpaty Zewnętrzne i fragment Karpat Wewnętrznych (Tatry).

Według Ramowej Dyrektywy Wodnej plany gospodarowania wodami są narzędziem planistycznym, które ma usprawnić proces osiągania celów środowiskowych, dlatego stanowić one będą fundament podejmowania decyzji mających wpływ na stan zasobów wodnych oraz zasady gospodarowania wodami w przyszłości. Plany gospodarowania wodami będą miały wpływ nie tylko na kształtowanie gospodarki wodnej, ale także na inne sektory gospodarki, w tym: przemysł, rolnictwo, leśnictwo, gospodarkę komunalną, transport, rybołówstwo czy turystykę. Ustalenia Planów… powinny zostać uwzględnione w dokumentach planistycznych na poziomie krajowym i regionalnym, np. w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw czy w wojewódzkich planach zagospodarowania przestrzennego.

Plany gospodarowania wodami jako dokumenty, które obejmują działania zmierzające do spełnienia celów Ramowej Dyrektywy Wodnej w zakresie osiągnięcia i utrzymania dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wód zależnych - nie stoją w sprzeczności z realizacją działań mogących wpłynąć na pogorszenie stanu wód, o ile działania te służą nadrzędnemu celowi społecznemu lub wynikają z przyjętych polityk, planów lub programów, a ich realizacja jest uzasadniona pod względem ekonomicznym, społecznym lub gospodarczym.

Podsumowanie

Ochrona przeciwpowodziowa to zespół działań mających na celu ograniczenie strat powodziowych. Poczynania te mają charakter zabiegów technicznych oraz nietechnicznych. Pierwsze polegają na ograniczaniu wielkość fali powodziowej oraz jej zasięgu przestrzennego przy pomocy zbiorników retencyjnych, kanałów ulgi, polderów i obwałowań. Drugie - na edukowaniu mieszkańców terenów potencjalnie zagrożonych powodzią, stosowaniu systemów wczesnego ostrzegania, jak również specjalnych rodzajów ubezpieczeń.

W grupie środków nietechnicznych będą to:


  • monitoring powodziowy dla całego powiatu oparty na koncepcji pozyskiwania skutecznej informacji o opadzie i odpływie w warunkach powodziowych, współpracujący z istniejącą i planowaną siecią IMGW.

  • system ostrzeżeń gwarantujący mieszkańcom i użytkownikom terenów zalewowych możliwie szybkie powiadomienie o nadchodzącym zagrożeniu.

  • wyposażenie drużyny ratowniczej w specjalistyczny sprzęt niezbędny do efektywnego prowadzenia akcji przeciwpowodziowej w warunkach cieków górskich

  • opracowanie bazy informacyjnej dla utrzymywania i projektowania systemu ochrony przed powodzią na obszarze powiatu.

  • opracowanie materiałów informacyjnych z podstawowymi danymi umożliwiającymi identyfikację przez każdego mieszkańca zagrożonego obszaru zagrożenia powodziowego w jego otoczeniu.

W grupie środków technicznych będą to:

  • bieżące remonty budowli regulacji rzek i potoków.

  • bieżące remonty, stała konserwacja i renowacja przepustów, rowów i innych urządzeń odprowadzających wodę lub zabezpieczających odpływ;

  • wycinka drzew i krzewów w korytach cieków, co przeciwdziała podnoszeniu się poziomu zwierciadła wód odpływowych oraz niszczeniu mostów i brzegowych ubezpieczeń dróg;

  • systematyczne oczyszczanie z rumowiska koryt powyżej zapór przeciwrumowiskowych i stopni wodnych, stabilizujących dno cieków;

Program małej retencji wodnej dla województwa śląskiego nie przewiduje budowy nowych zbiorników i stawów rybnych oraz modernizację istniejących obiektów tego typu na terenie gminy Lipowa.




1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   23


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna