Aleksander Herzog Ustawa o broni i amunicji po nowelizacji



Pobieranie 93.77 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar93.77 Kb.

Ustawa o broni i amunicji po nowelizacji

Aleksander Herzog

Ustawa o broni i amunicji po nowelizacji

Streszczenie

Autor przedstawia ważniejsze zmiany dokonane w ustawie o broni i amunicji, wprowadzone ustawą nowelizacyjną z dnia 5 stycznia 2011 r., a obowiązujące od dnia 10 marca 2011 r. W szczególności omówione zostały zmiany dotyczące definicji broni palnej, zasad wydawania pozwoleń na broń i ich rodzajów, rodzajów broni szczególnie niebezpiecznej, a także inne kwestie mogące mieć znaczenie dla praktyki prokuratorskiej i sądowej w sprawach związanych z posiadaniem lub używaniem broni i amunicji. W artykule wskazano także na niektóre wątpliwości związane z pewnymi niespójnościami czy błędami przepisów znowelizowanej ustawy.


W dniu 10 marca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji1 dokonana ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym2. Niektóre postanowienia tej ustawy mogą mieć istotne znaczenie dla praktyki prokuratorskiej oraz wymiaru sprawiedliwości, zarówno w zakresie prawa karnego, jak i administracyjnego.

W uzasadnieniu projektu rządowego noweli, a opracowanego w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, wskazano, iż projekt wdraża dyrektywę Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni3 zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r.4. W rzeczywistości jednak zakres regulacji jest szerszy, a faktycznej genezy tej nowelizacji można upatrywać w innych wydarzeniach. Mianowicie, w dniu 15 lutego 2010 r. do laski marszałkowskiej wpłynął z Komisji Nadzwyczajnej Sejmu RP „Przyjazne Państwo” do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji projekt ustawy o broni i amunicji5, który w środkach przekazu zwany był często „projektem posła Andrzeja Czumy”. Kształt tego projektu powstawał przez kilka lat na podstawie między innymi uwag niektórych środowisk strzeleckich i miłośników broni palnej. Nie wdając się w szczegóły, trzeba wskazać, iż do najważniejszych postanowień projektowanej ustawy należało przekazanie kompetencji do wydawania pozwoleń na broń komendantom powiatowym (nie zaś jak dotąd komendantom wojewódzkim) Policji6, likwidacja uznaniowości, określenie jasnych i precyzyjnych kryteriów uzyskiwania pozwoleń na broń, wprowadzenie obywatelskiej karty broni na określone rodzaje broni palnej, którą mógłby otrzymać każdy obywatel spełniający wymogi pełnoletniości, niekaralności i zdrowia psychicznego, a także ułatwienie możliwości posiadania broni na strzelnicy, do polowania i kolekcjonowania przy jednoczesnym utrudnieniu prawa do noszenia broni w miejscach publicznych. Projekt ten przewidywał bowiem wymóg okresowego zdawania egzaminu kompetencyjnego z umiejętności posługiwania się bronią dla osób chcących posiadać tego rodzaju uprawnienie.

Po upływie przeszło pół roku, w dniu 29 września 2010 r., wspomniany projekt skierowany został przez Marszałka Sejmu do pierwszego czytania w Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji. Tymczasem w dniu 17 września 2010 r. wpłynął do Sejmu rządowy projekt nowelizacji ustawy o broni amunicji7, który ostatecznie przyjął kształt omawianej w niniejszym tekście ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Trudno oprzeć się wrażeniu, iż intencją projektodawców było zablokowanie inicjatywy Komisji „Przyjazne Państwo”, bowiem projekt rządowy dotyczył wielu kwestii tam podnoszonych. Tak się też ostatecznie stało, bowiem z chwilą rozpoczęcia prac nad projektem rządowym – drukiem nr 3388 – zaniechano jakichkolwiek prac legislacyjnych nad projektem Komisji „Przyjazne Państwo”. Wprawdzie projekt komisyjny zawarty w druku nr 3426 nadal pozostaje formalnie w Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji, jednak z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością można przypuszczać, iż pozostanie tam do końca obecnej kadencji Sejmu. Zważywszy na zasadę dyskontynuacji prac ustawodawczych8, oznacza to w praktyce zakończenie prac nad wspomnianym projektem nowej ustawy o broni i amunicji.

Prace nad rządowym projektem nowelizacji przebiegały w szybkim tempie, bowiem już 3 grudnia 2010 r. – a więc po dwóch miesiącach od wpłynięcia projektu – Sejm na 79. posiedzeniu uchwalił stosowną ustawę. Trafiła ona do Senatu, który zgłosił do niej kilkadziesiąt poprawek9. Znaczna część z tych poprawek została przyjęta na 82. posiedzeniu Sejmu w dniu 5 stycznia 2011 r. Prace legislacyjne trwały zatem niewiele ponad 3 miesiące, a szybkość ta miała wyraźnie negatywny wpływ na jakość ustawy. Widocznym tego dowodem był fakt, że podpisanie ustawy przez Prezydenta nastąpiło 31 stycznia 2011 r., a więc w maksymalnym możliwym terminie 21 dni od przekazania mu ustawy do podpisu. Publikacja ustawy w Dzienniku Ustaw nastąpiła zaś dopiero w dniu 23 lutego 2011 r., co określiło datę wejścia jej w życie na 10 marca 2011 r. Wynikało to mianowicie z dokonanej w ekspresowym tempie nowelizacji ustawy nowelizacyjnej dla usunięcia zauważonych w ostatniej chwili dwóch ewidentnych błędów legislacyjnych, polegających na sprzeczności pomiędzy poszczególnymi przepisami ustawy po nowelizacji (brak dostosowania numeracji artykułów wskazanych w tych przepisach do dokonanych zmian). Ta „nowelizacja nowelizacji” nastąpiła ustawą z dnia 25 lutego 2011 r., która weszła w życie z datą opublikowania – to jest 9 marca 2011 r.10. Nieczęsto zdarza się, aby ustawa nowelizacyjna została poprawiona przed jej wejściem w życie.

Niestety omawiana nowelizacja ustawy o broni i amunicji zawiera nie tylko błędy o charakterze technicznym.

W pierwszej kolejności wskazać należy zmiany dotyczące definicji broni palnej oraz amunicji. Zgodnie z nową treścią art. 7 ust. 1 u.b.a. – bronią palną w rozumieniu ustawy jest „każda przenośna broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego”. Dotychczasowa definicja broni palnej określała ją jako „niebezpieczne dla życia lub zdrowia urządzenie, które w wyniku działania sprężonych gazów, powstających na skutek spalania materiału miotającego, jest zdolne do wystrzelenia pocisku lub substancji z lufy albo elementu zastępującego lufę, a przez to do rażenia celów na odległość, z zastrzeżeniem ust. 2”. Ten ostatni przepis zawierał (i zawiera nadal w niezmienionej postaci) definicję broni palnej sygnałowej. Pomijając niezbyt fortunne zastąpienie określenia „wystrzelenia” przez „miotanie”, zwraca uwagę wynikające z językowej treści nowego przepisu ograniczenie definicji broni palnej do „przenośnej” oraz „lufowej”. O ile to pierwsze w praktyce może nie mieć znaczenia (pozostawia bowiem poza zakresem definicji broń o charakterze nieprzenośnym, na przykład różnego rodzaju działa, które trudno uznać za przenośne), o tyle znane są rodzaje broni przenośnej, która nie jest bronią lufową. Dotyczy to chociażby różnego rodzaju granatników przeciwpancernych na czele z powszechnie znanym (chociażby z obrazów telewizyjnych czy filmów) RPG–7, w których pocisk nie jest wystrzeliwany z lufy. Wydaje się, że wprowadzanie do określenia broni palnej takich elementów konstrukcyjnych, jak lufa, jest zupełnie zbędne. Zwraca również uwagę wyeliminowanie z definicji warunku powodowania niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia. W dalszym ciągu definicja broni palnej obejmuje także broń gazową – poprzez zaliczenie do broni palnej również broni przystosowanej do miotania nie tylko pocisku (pocisków), lecz i „substancji”. Potwierdzeniem tego jest niezmieniona treść art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a., zgodnie z którą do broni palnej zalicza się „broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową”. Wyliczenie to (jak się zdaje – niewyczerpujące pojęcia, gdyż użyto określenia „w tym”) obejmuje bardzo różne pod względem funkcjonalnym typy broni. Największe wątpliwości wywołuje właśnie celowość zaliczenia do broni palnej broni gazowej. Przypomnieć należy, że wątpliwości takie podnoszono także w orzecznictwie Sądu Najwyższego11, a ostateczna linia zaliczająca broń gazową do broni palnej w rozumieniu m.in. art. 280 § 2 k.k. powoływała się właśnie na kształt ustawy o broni i amunicji12. Wartość konstrukcji prawnej z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a. obniża także fakt, iż taki sam model broni może być równocześnie zaliczony – ze względu na sposób wykorzystania – tak do broni „bojowej” (określenie wieloznaczne), jak i myśliwskiej czy sportowej. Przykładowo, w myślistwie stosowane są jako sztucery wojskowe wersje karabinów typu Mosin czy Mauser13, natomiast w wielu konkurencjach strzelectwa sportowego korzysta się z broni krótkiej (pistoletów i rewolwerów) centralnego zapłonu, wykorzystywanych także jako broń „bojowa”. Również broń myśliwska znajduje zastosowanie w sporcie14. W istocie więc wyliczenie to przedstawia nie tyle rodzaje broni palnej, lecz cele, w jakich broń taka może być wykorzystywana.

Zapewne, zdając sobie sprawę z niepełności definicji broni palnej w art. 7 u.b.a., dodano nowy ustęp 1a, zgodnie z którym za „dający się przystosować do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego uznaje się przedmiot, który ze względu na swoją budowę lub materiał, z którego jest wykonany, może być łatwo przerobiony w celu miotania”. Niestety jego treść nie przystaje do art. 7 ust. 1, w którym mowa jest nie o „przedmiocie”, lecz o „przenośnej broni lufowej” która „może być przystosowana do miotania…”. Pojęcie „przedmiotu” jest niewątpliwie znacznie szersze niż „przenośnej broni lufowej”. Trzeba też podkreślić, że ustawa o broni i amunicji w żadnym innym przepisie nie wspomina o „przedmiocie dającym się przystosować do miotania pocisków czy substancji”, choć definicja odnosi się do takiego przedmiotu „w rozumieniu ustawy”. Zachodzi zatem wątpliwość, czy taki „przedmiot” jest w rozumieniu ustawy bronią palną – skoro dotyczyć to ma urządzenia, które jeszcze do owego „miotania” nie jest przystosowane, ale może być „łatwo” (określenie wybitnie nieostre) przerobione w celu miotania.

Te problemy definicyjne mają znaczenie nie tylko na gruncie ustawy o broni i amunicji, lecz także – a może nawet przede wszystkim – na gruncie prawa karnego. Broń palna występuje bowiem w treści wielu przepisów kodeksu karnego, w których należy do znamion określających czynność sprawczą, jak na przykład w art. 148 § 2 pkt 4, art. 159 czy art. 280 § 2 k.k. Specyficzne znaczenie mają przepisy art. 263 k.k., dotyczące zakazu wyrabiania lub przerabiania broni palnej, jej posiadania bez wymaganego zezwolenia, a także niektórych przestępstw związanych z niewłaściwym postępowaniem z legalnie posiadaną bronią palną i amunicją. Ponieważ prawo karne nie zawiera osobnej definicji broni palnej, w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się w zasadzie jednolicie, iż pojęcie to musi być obecnie określane zgodnie z przepisami ustawy o broni i amunicji15. Nie trzeba zatem przekonywać, że fakt, czy dany przedmiot może być zaliczony do broni palnej w rozumieniu ustawy, czy też nie – będzie decydował o wypełnieniu znamion danego przestępstwa.

Co więcej, w dalszym ciągu w mocy pozostał art. 5 ust. 1 u.b.a., zgodnie z którym gotowe lub obrobione istotne części broni lub amunicji uważa się za broń lub amunicję. W związku z tym osoba, która będzie na przykład posiadała tylko jedną z uznanych za istotne części broni palnej – odpowie za przestępstwo posiadania broni palnej z art. 263 § 2 k.k. Wyliczenie tych istotnych części uległo pewnej modyfikacji – obecnie uznawane są za nie szkielet broni, baskila16, lufa z komorą nabojową, zamek, komora zamkowa oraz bęben nabojowy. W stosunku do dotychczasowego stanu prawnego jedyna zmiana nastąpiła w odniesieniu do lufy, która obecnie jest istotną częścią broni „z komorą nabojową”. Jak z tego wynika, posiadanie samej lufy (bez „komory nabojowej”) broni palnej nie może być uznane za równoznaczne z posiadaniem broni palnej. Szkopuł w tym, że we współczesnej broni palnej na ogół komora nabojowa stanowi integralną część lufy. Lufa bez komory nabojowej może występować na przykład w rewolwerach, w których miejsce komory nabojowej zastępuje z reguły bęben nabojowy. Trzeba też dodać, że w dalszym ciągu ustawa nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem „obrobionych” istotnych części broni i amunicji. W piśmiennictwie podejmowano próby zdefiniowania ich poprzez odróżnienie od części „gotowych”, a więc takich, które nie wymagają dalszej obróbki czy też przystosowania. Wskazywano, że części „obrobione” to części tak przygotowane, że bez specjalnego wysiłku i bez konieczności użycia specjalistycznego sprzętu (narzędzi) można im nadać formę umożliwiającą zamontowanie ich w egzemplarzu broni lub amunicji i oddanie strzału17. Zgodzić się jednak należy z poglądem, iż część „obrobiona” to pojęcie mało konkretne i trudne do zdefiniowania – stworzone zapewne po to, aby zapobiec nielegalnemu wytwarzaniu broni i jej części18. Prawo karne wymaga jednak definicji ścisłych, a trudno uznać za prawidłowy stan, w którym nie bardzo wiadomo, czy dana część już może być uznana za broń bądź amunicję, czy też jeszcze nią nie jest.

Pewnej zmianie uległa natomiast definicja amunicji. Obecnie zgodnie z art. 4 ust. 3 u.b.a. amunicją są naboje przeznaczone do strzelania z broni palnej. Zgodnie z poprzednim brzmieniem, amunicją były naboje scalone i naboje ślepe przeznaczone do strzelania z broni palnej. Znowelizowane brzmienie tego przepisu oznacza, że jego zakresem objęte są wszelkie naboje – a więc nie tylko scalone, również rozdzielnego ładowania, wyeliminowano także zupełnie sztuczne wskazanie na naboje ślepe. Obecnie amunicję stanowi każdy nabój przeznaczony do strzelania z broni palnej, decydujące znaczenie ma więc zaliczenie określonej broni do kategorii broni palnej. Istotnymi częściami amunicji – jak dotychczas – są pociski wypełnione materiałami wybuchowymi, chemicznymi środkami obezwładniającymi lub zapalającymi albo innymi substancjami, których działanie zagraża życiu lub zdrowiu, spłonki inicjujące spalanie materiału miotającego oraz materiał miotający w postaci prochu strzelniczego.

Zważywszy, że w dalszym ciągu zabronione jest nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji poza przypadkami określonymi w ustawie, warto pokrótce omówić przepisy z tym związane – w zakresie, w jakim uległy one zmianom.

Istotną zmianą jest określenie w art. 10 pozytywnych przesłanek dla wydania pozwolenia na broń. Zgodnie z ust. 1 omawianego przepisu, są to zasadniczo dwie przesłanki – pierwsza to brak zagrożenia wnioskodawcy dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa wewnętrznego, druga zaś – przedstawienie przez wnioskodawcę ważnej przyczyny posiadania broni. Pierwsza przesłanka w istocie definiowana jest poprzez brak przesłanek negatywnych, zawartych w art. 15 u.b.a., związanych z osobą wnioskodawcy. Nie może bowiem być wydane pozwolenie osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego19 lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej; wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego; uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Warunkiem możliwości uzyskania pozwolenia jest także ukończenie 21 lat; ustawodawca uznał zatem, że samo osiągnięcie pełnoletniości nie jest wystarczającą gwarancją prawidłowego i odpowiedzialnego używania broni. Wyjątki od tego wymogu pozwalają na uzyskanie osobie mającej ukończone 18 lat pozwolenia wyłącznie na broń służącą do celów sportowych lub łowieckich – na wniosek szkoły, organizacji sportowej, Polskiego Związku Łowieckiego lub stowarzyszenia obronnego. Kolejna przesłanka negatywna zawarta w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. uległa istotnej modyfikacji. Wykluczono bowiem możliwość wydania pozwolenia „osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: 1) przeciwko życiu i zdrowiu, 2) przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia”. Dotychczasowe brzmienie omawianego przepisu dotyczyło osób, „co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw”. Stosowanie tego przepisu w praktyce budziło wiele kontrowersji. Wynikały one głównie z otwartego katalogu zachowań, które można było uznać za uzasadniające obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Prawomocne skazanie za określone przestępstwa lub prowadzenie postępowania karnego o takie przestępstwa było wyliczeniem jedynie przykładowym. W efekcie w orzecznictwie sądów administracyjnych norma ta była niejednokrotnie interpretowana rozbieżnie20. Obecnie katalog przesłanek związanych z karalnością został zamknięty. Uznać trzeba, że jest on szeroki, obejmuje bowiem skazanie za wszystkie umyślne przestępstwa i przestępstwa skarbowe oraz sporą grupę przestępstw nieumyślnych. Przez skazanie należy rozumieć także odstąpienie od wymierzenia kary, natomiast skazaniem nie jest warunkowe umorzenie postępowania karnego. Wyeliminowano natomiast – i słusznie – przesłankę toczącego się przeciw danej osobie postępowania karnego, ewidentnie sprzeczną z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności.

Drugą pozytywną przesłanką dla uzyskania pozwolenia na broń jest przedstawienie ważnej przyczyny uzasadniającej posiadanie broni. W tym zakresie nastąpiła zmiana w stosunku do dotychczasowego stanu, w którym przyczyny te nie były określone w ustawie i zależały w istocie od oceny organów Policji. Obecnie w art. 10 ust. 3 u.b.a. ustawodawca sprecyzował owe przyczyny. Dość nieszczęśliwie użyto zarazem określenia „w szczególności”, co mogłoby sugerować, iż katalog przyczyn nie jest zamknięty. Należy jednak przypuszczać, że określenie to dotyczy poszczególnych kategorii pozwoleń.

Przyczyny uzasadniające wydanie pozwolenia są bowiem zróżnicowane w zależności od celów, jakim pozwolenie ma służyć. Ustawa przewiduje możliwość wydania pozwolenia w celach: 1) ochrony osobistej; 2) ochrony osób i mienia; 3) łowieckich; 4) sportowych; 5) rekonstrukcji historycznych; 6) kolekcjonerskich; 7) pamiątkowych; 8) szkoleniowych. W stosunku do stanu dotychczasowego katalog ten poszerzono poprzez rozdzielenie dotychczasowego pozwolenia na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia na dwa odrębne, określone wyżej w punktach 1 i 2 oraz przez dodanie nowej kategorii pozwoleń – na broń posiadaną w celach rekonstrukcji historycznych. W tym ostatnim zakresie ustawodawca uwzględnił interesy licznych w ostatnich latach grup miłośników dawnej broni i barwy, specjalizujących się w inscenizacji różnych wydarzeń historycznych związanych z dziejami oręża.

Przyczyny wymienione w art. 10 ust. 3 u.b.a. podzielić można na dwie grupy. Do pierwszej należy zaliczyć dotyczące pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej, osób i mienia, a mianowicie „stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia”. Określenia te uznać bowiem trzeba za wybitnie ocenne, a kryteria uzasadniające przyjęcie takiego zagrożenia ukształtować musi praktyka działania organów Policji i sądów administracyjnych. Wydaje się, że w tym zakresie nadal pozostanie aktualne stanowisko wyrażone w jednym z orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, zgodnie z którym „stwierdzenie, czy w konkretnym przypadku takie okoliczności występują, należy do organów Policji, które w tym zakresie mogą prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczną politykę, a jej zasady nie podlegają kontroli Sądu, który kontroluje wyłącznie to, czy ocena nie ma cech dowolności oraz czy przy wydawaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy”21. Trzeba też przyjąć, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń spoczywa na wnioskodawcy. W tym miejscu należy jedynie przykładowo wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie precyzowano dotychczas okoliczności pozwalających na przyjęcie stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia osób czy mienia – wskazywano natomiast na wiele takich, które zdaniem sądów za przyjęciem takiego zagrożenia nie przemawiają. Nie uzasadniał więc pozwolenia na broń sam rodzaj wykonywanej pracy, na przykład w charakterze policjanta22 czy funkcjonariusza Służby Więziennej23, posiadanie majątku, czy to ruchomego, czy nieruchomości o znacznej wartości24, samo prowadzenie działalności kantorowej w zakresie kupna i sprzedaży walut obcych25, wiek, miejsce zamieszkania i ogólny stan bezpieczeństwa26, subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia wypływającym z faktu kradzieży inwentarza czy też drewna z lasu27.

Odmiennie natomiast trzeba scharakteryzować przyczyny dotyczące pozwolenia na broń dla pozostałych celów, wyliczonych w pkt. 3–8 art. 10 ust. 3. Są to bowiem przyczyny ściśle określone, nie dopuszczające jakiejkolwiek uznaniowości. W szczególności, dla uzyskania pozwolenia na broń do celów łowieckich warunkiem jest posiadanie uprawnień do wykonywania polowania, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów. Przepisy te to art. 42 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie28 i wydane na podstawie art. 43 ust. 2 tej ustawy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie uprawnień do wykonywania polowania29. Określają one między innymi zasady przeprowadzania egzaminów, niezbędnych do uzyskania stosownych uprawnień przez członków Polskiego Związku Łowieckiego. W zakresie broni do celów łowieckich obecne przepisy odpowiadają dotychczasowej praktyce, a myśliwi stanowili najliczniejszą grupę posiadaczy broni palnej. Dość wspomnieć, że według statystyk policyjnych na koniec roku 2010, na broń palną myśliwską wydanych było przeszło 134 tysiące pozwoleń, obejmujących łącznie niemal 270 tysięcy jednostek broni30. Zastanawiające jest, że liczba wydanych pozwoleń na broń myśliwską przekracza liczbę członków Polskiego Związku Łowieckiego (w 2007 r. – 105 751 – późniejszych danych brak31; jednak w tym samym roku 2007 liczba pozwoleń na broń myśliwską wynosiła już ponad 120 tysięcy). Dla porównania, w 2010 r. dane KGP podają 14,5 tysiąca pozwoleń na broń sportową (łącznie na 29 tysięcy sztuk) oraz niespełna 20 tysięcy pozwoleń na broń palną bojową (łącznie 24 tysiące jednostek broni). W tym ostatnim wypadku statystyką objęte są zapewne pozwolenia nie tylko na broń do celów ochrony osobistej, ochrony osób i mienia, ale też i broni bojowej posiadanej do celów kolekcjonerskich (statystyki nie rozróżniają tych pojęć).

W odniesieniu do pozwolenia na broń do celów sportowych za „ważną przyczynę” uważa się obecnie udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych, o których mowa w art. 10b u.b.a., oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego. Ogranicza to możliwość uzyskania pozwolenia na broń do celów sportowych w rzeczywistości do członków Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego oraz klubów zrzeszonych w tym związku, posiadających patent strzelecki oraz licencję na uprawianie strzelectwa sportowego. Zaznaczyć trzeba, że w ostatnim okresie warunki uzyskiwania licencji na uprawianie strzelectwa sportowego uległy wyraźnemu zaostrzeniu. Licencje te przyznawane są na okres roku (a nie bezterminowo, jak poprzednio), przy czym warunkami przedłużenia jest (oprócz przynależności do PZSS i posiadania zaświadczenia lekarza sportowego) uczestnictwo w poprzednim roku w co najmniej 4 startach w każdej z uprawianych dyscyplin strzelectwa sportowego. Otwartym problemem jest kwestia ważności licencji wydanych dotychczas bezterminowo. Zasygnalizować jedynie należy wątpliwości co do uchwały Zarządu PZSS z dnia 13 listopada 2010 r., zgodnie z którą ważność dotychczasowych licencji wygasa 31 grudnia 2011 r.32.

Z kolei ważną przyczyną uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń dla celów rekonstrukcji historycznych jest udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu, którego statutowym celem jest organizowanie rekonstrukcji historycznych oraz zaświadczenie potwierdzające czynny udział w działalności statutowej. Warunkiem do uzyskania pozwolenia na broń do celów kolekcjonerskich jest udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim. W odróżnieniu od omawianych wcześniej stowarzyszeń „rekonstruktorów”, ustawodawca nie zawarł tu wymogu, aby kolekcjonerski cel stowarzyszenia był określony w statucie. Stwarza to pole do uznaniowości ocen, czy istotnie dane stowarzyszenie ma „charakter kolekcjonerski”. Niewątpliwym błędem ustawodawcy był brak wskazania, aby dotyczyło to tylko stowarzyszeń o charakterze kolekcjonerstwa broni. Zwrócić także należy uwagę, że na gruncie ustawy o stowarzyszeniach33 możliwe jest założenie stowarzyszenia – również o charakterze kolekcjonerskim – przez grupę 15 osób. Sam fakt przynależności do wskazanych wyżej stowarzyszeń oraz posiadanie stosownych zaświadczeń będą zatem podstawą do wydania pozwolenia na broń palną. Rodzaj tej broni wskazany zostanie dalej. W odniesieniu do pozwolenia na posiadanie broni w celach pamiątkowych podstawą do jego wydania jest obecnie udokumentowane nabycie broni „w drodze spadku, darowizny lub wyróżnienia”. Organy Policji nie mają zatem podstaw do odmowy wydania zezwolenia w sytuacji, gdy broń weszła w skład masy spadkowej. W odniesieniu do broni posiadanej w celach szkoleniowych, podstawą do wydania stosownego zezwolenia jest posiadanie uprawnień, określonych w odrębnych przepisach do prowadzenia szkoleń o charakterze strzeleckim oraz udokumentowane zarejestrowanie działalności gospodarczej w zakresie szkoleń strzeleckich. Problem w tym, że w przepisach wydanych na podstawie ustawy o broni i amunicji brak jest takich, które dotyczą bezpośrednio prowadzenia szkoleń o charakterze strzeleckim.

W ustawie określono także, jakie rodzaje broni można posiadać na podstawie poszczególnych kategorii pozwoleń na broń. Dotychczas sprawa ta regulowana była w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie rodzajów szczególnie niebezpiecznych broni i amunicji oraz rodzajów broni odpowiadającej celom, w których może być wydane pozwolenie na broń34. Obecnie kwestie te zawarte są w ustawie – przy czym w stosunku do poprzedniego stanu prawnego doszło również do istotnych zmian. I tak, obecnie pozwolenie na broń do celów ochrony osobistej uprawnia do posiadania broni palnej bojowej, gazowej, alarmowej w postaci pistoletów lub rewolwerów centralnego zapłonu o kalibrach od 6 mm do 12 mm. Dotychczas zakres kalibrów obejmował od 6,35 mm do 9,65 mm („.38’’). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że takie określenie dowodziło nieznajomości konstrukcji broni palnej. W rzeczywistości bowiem nie ma broni o kalibrze „9,65 mm”. Jest to proste przeliczenie na system metryczny amerykańskiego kalibru broni „.38”., które to oznaczenie niesłusznie uważano w Polsce za odpowiadające liczbie setnych części cala. Tymczasem faktycznie jest to tylko nominalne określenie konkretnego naboju, odpowiadające średnicy jego łuski, nie zaś pocisku, którego kaliber wynosi około 9,1 mm. Dlatego też z broni o kalibrze nominalnym „.38” można strzelać nabojami kalibru „.357”, które – teoretycznie – powinny mieć średnicę mniejszą niż „.38”, podczas gdy w rzeczywistości mają średnicę identyczną35. Obecnie do celów ochrony osobistej można posiadać broń o kalibrze do 12 mm, czyli obejmującym znane i stosowane za granicą kalibry 44 Magnum i 45 ACP. Pomijając przy tym problem broni gazowej, zdumiewać musi objęcie omawianym przepisem broni alarmowej o kalibrze od 6 do 12 mm. Na posiadanie broni alarmowej o kalibrze do 6 mm nie jest potrzebne żadne zezwolenie. Zupełnie niejasne jest zatem, dlaczego broń alarmowa (czyli mówiąc popularnie zwykłe straszaki) o kalibrze nieco większym miałaby dorównywać broni palnej „bojowej”. W wielu krajach Europy broń taką można posiadać bez żadnego zezwolenia. Do celów ochrony osób lub mienia oprócz broni przeznaczonej dla celów ochrony osobistej mają służyć także pistolety sygnałowe, pistolety maszynowe o kalibrze od 6 do 12 mm, strzelby powtarzalne o kalibrze wagomiarowym 12 oraz karabinki samoczynne o kalibrze od 5,45 mm do 7,62 mm.

Do celów łowieckich możliwe jest posiadanie broni palnej dopuszczonej do wykonywania polowań na podstawie odrębnych przepisów. Przepisy te, to obecnie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz36. Określa ono broń myśliwską jako broń o lufach gwintowanych, kalibru minimum 5,6 mm, strzelającą pociskami półpłaszczowymi o energii minimum 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy, a także broń gładkolufową, tak strzelającą pociskami kulowymi, jak i śrutowymi (o kalibrze śrutu do 4,5 mm). Teoretycznie zatem do broni myśliwskiej można zaliczyć nie tylko broń długą, lecz także pistolety i rewolwery – przy czym wymóg odpowiedniej energii pocisku ogranicza możliwy zakres broni tego rodzaju w praktyce do typów w Polsce niemal niespotykanych. Natomiast do celów sportowych przepisy ustawy dopuszczają posiadanie broni palnej bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 6 mm, centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm, gładkolufowej (niezależnie od kalibru) oraz przystosowanej do strzelania wyłącznie przy pomocy prochu czarnego (dymnego). Do celów szkoleniowych możliwe jest posiadanie broni wszystkich wskazanych wyżej rodzajów, natomiast do celów rekonstrukcji historycznych – jedynie broni alarmowej albo innej broni palnej, konstrukcyjnie przystosowanej tylko do strzelania amunicją ślepą, w tym samoczynnej. Najszersze możliwości daje pozwolenie do posiadania broni dla celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych, które pozwala na posiadanie broni wszelkich wyżej wskazanych rodzajów. Zwraca uwagę, iż wyliczenie powyższe nie jest precyzyjne. Obejmuje bowiem na przykład pistolety maszynowe o kalibrze od 6 mm do 12 mm (art. 10 ust. 4 pkt 2c), które jednocześnie jako broń samoczynna są bronią szczególnie niebezpieczną, na którą nie może być wydane pozwolenie na broń.

Konsekwencją zmiany omawianych przepisów stało się także rozszerzenie zakresu zwolnień od egzaminów przed komisją powołaną przez organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.b.a., od takiego egzaminu zwolnieni byli między innymi członkowie Polskiego Związku Łowieckiego – w zakresie broni myśliwskiej, oraz członkowie Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego posiadający licencję zezwalającą na uprawianie strzelectwa sportowego – w zakresie broni sportowej, jeżeli zdali taki egzamin na podstawie odrębnych przepisów. Skoro obecnie broń myśliwską oraz sportową można posiadać także do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych, to również osoby ubiegające się o takie pozwolenie, które są członkami Polskiego Związku Łowieckiego względnie posiadają licencję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego, nie muszą ponownie zdawać egzaminu przed organami Policji (co wiązało się z koniecznością uiszczenia opłaty za egzamin w wysokości 1000 zł).

W ustawie wskazano także rodzaje broni „szczególnie niebezpiecznej”, na którą nie wydaje się pozwolenia, Zaliczono do niej samoczynną broń palną, zdolną do rażenia celów na odległość; broń palną wytworzoną lub przerobioną w sposób pozwalający na zatajenie jej przeznaczenia, a także broń imitującą inne przedmioty37; broń palną wyposażoną w tłumik huku lub przystosowaną do strzelania z użyciem tłumika huku; wreszcie broń palną, której nie można wykryć przy pomocy urządzeń przeznaczonych do kontroli osób i bagażu. Ten ostatni rodzaj wydaje się świadczyć o bardzo perspektywicznym spojrzeniu ustawodawcy, bowiem do chwili obecnej broni takiej w praktyce nie skonstruowano, pomijając fantazję twórców niektórych filmów fabularnych. Ustawa zastąpiła w tym zakresie dotychczasowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie rodzajów szczególnie niebezpiecznych broni i amunicji oraz rodzajów broni odpowiadającej celom, w których może być wydane pozwolenie na broń38. W stosunku do tego rozporządzenia, do broni palnej szczególnie niebezpiecznej nie zalicza się już – najzupełniej słusznie – broni palnej wyposażonej w laserowe lub noktowizyjne urządzenia służące do zwiększenia dokładności celowania. Tego rodzaju urządzenia w żaden sposób nie zwiększają bowiem zagrożenia, jakie może nieść ze sobą użycie broni palnej do celów innych niż określone w ustawie. Za amunicję szczególnie niebezpieczną, której posiadanie jest zabronione, uznaje się natomiast obecnie amunicję z pociskami wypełnionymi materiałami wybuchowymi, zapalającymi albo innymi substancjami, których działanie zagraża życiu lub zdrowiu oraz pocisków do takiej amunicji; amunicję z pociskami pełnopłaszczowymi zawierającymi rdzeń wykonany z materiału twardszego niż stop ołowiu; amunicję z pociskami podkalibrowymi, z płaszczem lub elementem wiodącym wykonanym z tworzyw sztucznych, z wyłączeniem amunicji przystosowanej do strzelania z broni gładkolufowej; amunicję wytworzoną niefabrycznie, w tym także taką, do której wytworzenia wykorzystywane są fabrycznie nowe elementy amunicji, z wyłączeniem amunicji wytwarzanej na własny użytek przez osoby posiadające pozwolenie na broń myśliwską, sportową lub kolekcjonerską. Nie wdając się w krytyczną analizę tego wyliczenia z punktu widzenia merytorycznej zawartości – trzeba jedynie wskazać, że ustawodawca zrezygnował z zaliczania do kategorii „szczególnie niebezpiecznej” amunicji pistoletowej i rewolwerowej z pociskami półpłaszczowymi i rdzeniem konstrukcyjnie przystosowanym do rozrywania się po osiągnięciu przeszkody. Ocenić trzeba to pozytywnie, bowiem amunicja taka ze względu na swoje cechy konstrukcyjne jest szczególnie przydatna w celach ochrony, nie powodując niebezpieczeństwa rażenia innych osób po przejściu przez ciało napastnika (jak to może często mieć miejsce w odniesieniu do amunicji pełnopłaszczowej). Zasługuje również na podkreślenie, że nowelizując ustawę, zezwolono na wytwarzanie amunicji na własny użytek (tzw. „elaborację” amunicji) również osobom posiadającym zezwolenie na broń kolekcjonerską. W obowiązującym dotychczas rozporządzeniu zezwolenie takie dotyczyło jedynie broni myśliwskiej i sportowej. Można się także spodziewać, że to postanowienie ustawy położy kres dotychczasowej praktyce organów Policji, negującej możliwość nabywania amunicji przez osoby posiadające broń palną na podstawie pozwolenia do celów kolekcjonerskich. Przepis art. 14 u.b.a. (który żadnej zmianie nie uległ) stanowi mianowicie, iż amunicję można nabywać na podstawie legitymacji posiadacza broni lub świadectwa broni, wyłącznie dla tej broni, która jest określona w legitymacji albo na podstawie świadectwa broni i pisemnego zamówienia podmiotu uprawnionego do nabycia amunicji. Tymczasem w legitymacjach posiadaczy broni znajduje się zapis, iż „niniejsza legitymacja uprawnia do nabycia amunicji do broni, na którą wydano pozwolenie, z wyjątkiem kat. E i F” (a więc broni do celów kolekcjonerskich i pamiątkowych). Taka treść wynika z wzoru legitymacji, stanowiącego załącznik do wydanego na podstawie art. 31 ust. 1 u.b.a. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie wzorów legitymacji posiadacza broni, zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni, legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni, świadectwa broni oraz karty rejestracyjnej broni39. W ten sposób załącznikiem do rozporządzenia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wprowadził ograniczenie treści art. 14 u.b.a., wychodząc poza zakres upoważnienia ustawowego. Jest oczywiste, że tego rodzaju zapis w legitymacjach posiadaczy broni jako sprzeczny z treścią ustawy nie powinien wywoływać skutków prawnych. Skoro zaś ustawodawca zezwolił posiadaczom pozwoleń do celów kolekcjonerskich wytwarzać amunicję na własny użytek – to tym bardziej mają oni prawo do nabywania amunicji gotowej.

Ustawa wprowadziła także zmiany w odniesieniu do noszenia broni, przewidując w art. 10 ust. 8 zakaz noszenia broni posiadanej do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych bez zezwolenia właściwego organu Policji. Zgodnie z art. 10 ust. 9, przez noszenie broni w rozumieniu ustawy rozumie się każdy sposób przemieszczania naładowanej broni. Jak z tego wynika, przemieszczanie broni nienaładowanej jest dopuszczalne. Wydawać by się mogło, że skoro ustawa reguluje tylko sposób przemieszczania broni posiadanej do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych, broń posiadaną w innych celach można przemieszczać w dowolny sposób. Tak jednak nie jest. Pozostają bowiem nadal w mocy przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2000 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji40, wydanego na podstawie art. 32 ust. 2 u.b.a., a także rozporządzenia Ministrów Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 kwietnia 2000 r. w sprawie przewożenia broni i amunicji środkami transportu publicznego, wydane na podstawie art. 35 ust. 3 u.b.a.41. Zgodnie z tymi przepisami, broń do celów sportowych przenosi się bez amunicji w komorze nabojowej i magazynkach nabojowych, zaś broń palną do ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia nosi się w stanie zabezpieczonym, w sposób niewidoczny, w kaburze przylegającej do ciała. Ten ostatni przepis jest w sposób oczywisty dysfunkcjonalny i w praktyce ignorowany – o czym świadczyć może często spotykany widok pracowników różnych firm ochroniarskich występujących w z bronią palną (najczęściej przeznaczoną do ochrony mienia) noszoną w sposób ostentacyjnie widoczny. Z kolei w środkach transportu publicznego wszelką broń palną – z jednym wskazanym dalej wyjątkiem – przewozi się w stanie rozładowanym, bez amunicji w komorze nabojowej i w magazynkach nabojowych. Jedynie broń przeznaczona do ochrony osobistej, ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia może być załadowana bez wprowadzonego naboju do komory nabojowej i przewożona w stanie zabezpieczonym. Na marginesie, twórcy tych przepisów najwyraźniej nie zauważyli istnienia rewolwerów, które ani nie posiadają komory nabojowej (zastępuje ją bęben nabojowy), ani też nie mają z reguły żadnych mechanizmów umożliwiających ich zabezpieczenie – gdyż sama ich konstrukcja wyklucza możliwość przypadkowego strzału. Trzeba dodać, że przewożenie broni lub amunicji środkami transportu publicznego bez spełnienia wymogów jej prawidłowego zabezpieczenia skutkuje odpowiedzialnością za wykroczenie z art. 51 ust. 2 pkt 8 u.b.a. Unormowanie w ustawie jedynie zasad noszenia broni posiadanej do celów kolekcjonerskich i pamiątkowych wydaje się niekonsekwencją ustawodawcy. Należało albo przenieść do ustawy przepisy dotyczące noszenia wszystkich rodzajów broni, albo pozostawić ten problem regulacji w akcie wykonawczym.

Nowelizacja wprowadziła jedną istotną zmianę w określeniu rodzajów broni, na które nie wymaga się pozwolenia, pomijając zmianę kolejności poszczególnych punktów w dotychczasowym art. 11. O ile dotąd możliwe było posiadanie bez zezwolenia broni palnej wytworzonej przed rokiem 1850 lub jej replik, o tyle obecnie granicę tę przesunięto do 1885 r., lecz dodano istotny wymóg. Bez pozwolenia posiadać można bowiem jedynie wytworzoną przed tą datą broń rozdzielnego ładowania lub replikę tej broni. Wskazana w ustawie – zarówno poprzednio, jak i obecnie – granica czasowa jest całkowicie sztuczna. Natomiast zwolnienie od wymogu uzyskiwania pozwolenia jedynie broni rozdzielnego ładowania wynika niewątpliwie z faktu, że trudno wyobrazić sobie powszechniejsze użycie broni tego rodzaju do celów przestępczych. Dodać można, że przed 1885 r. skonstruowano szereg modeli broni palnej na nabój scalony, które dzisiaj nadal uznać można za w pełni funkcjonalne42.

Tego rodzaju „historyczna” broń palna (a w istocie najczęściej produkowane współcześnie jej repliki) ładowana jest prochem czarnym. Na tym tle w przeszłości powstało wiele wątpliwości prawnych związanych z legalnością posiadania (i nabywania) takiego prochu. W tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I KZP 29/1043, wskazując, że „nie jest wymagane pozwolenie na posiadanie czarnego prochu, mogącego być także częścią amunicji do broni palnej wytworzonej przed 1850 r., w odniesieniu do której, stosownie do art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), nie jest wymagane pozwolenie na posiadanie w rozumieniu art. 9 tejże ustawy”. Stanowisko to zachowuje w pełni aktualność także w obecnym stanie prawnym. Co więcej, omawiana nowelizacja ustawy o broni i amunicji uregulowała możliwość nabywania prochu czarnego przez posiadaczy broni tego rodzaju. Obecnie, zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 30 ust. 2 pkt 6 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją i oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym44, „proch strzelniczy czarny (dymny) sprzedaje się pełnoletnim właścicielom replik broni palnej rozdzielnego ładowania, którzy okażą dowód tożsamości oraz Europejską kartę broni palnej”. Równocześnie zakres znowelizowanego art. 10a u.b.a. obejmuje możliwość uzyskania Europejskiej karty broni palnej także na broń, na którą nie jest wymagane pozwolenie, a więc i na broń rozdzielnego ładowania wytworzoną przed 1885 r. lub jej repliki.

Zasygnalizować jedynie należy dopuszczenie przez znowelizowaną ustawę możliwości nabywania broni na odległość i przesyłania jej za pośrednictwem operatorów świadczących usługi pocztowe, o ile świadczą oni tego rodzaju usługi.

Nie uległy zmianom obligatoryjne i fakultatywne podstawy cofania pozwoleń na broń, pomijając wynikającą ze zmiany numeracji dotychczasowego ustępu 4 w art. 10 na ustęp 7. Przykładem niekonsekwencji ustawodawcy jest natomiast zmiana przepisu art. 18 u.b.a. polegająca na dodaniu ustępu 8. Zgodnie z nim, osoba, której cofnięto pozwolenie na broń, dopuszczenie do posiadania broni lub kartę rejestracyjną broni, jest zobowiązana – w terminie 7 dni od otrzymania ostatecznej decyzji o cofnięciu takiego pozwolenia, dopuszczenia do posiadania lub karty rejestracyjnej – zwrócić dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni i amunicji do właściwego organu Policji. Równocześnie nie uległ zmianie art. 22 u.b.a., zobowiązujący osobę, która utraciła uprawnienie do posiadania broni, do niezwłocznego zbycia broni i amunicji do niej – zaś w ust. 3 dający na to 30 dni (po których musi nastąpić złożenie broni do depozytu Policji). Trzeba podkreślić, że zbycie broni i amunicji nie jest możliwe bez posiadania dokumentów potwierdzających legalność ich posiadania. Skoro zaś takie muszą być zwrócone w ciągu 7 dni od otrzymania decyzji ostatecznej, to tym samym 30-dniowy termin na zbycie broni staje się całkowicie fikcyjny.

Z kolei, w art. 45 u.b.a. określono, że broń palna oraz inna broń zdolna do rażenia celów na odległość może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach. Przepis ten w gruncie rzeczy niewiele różni się od dotychczasowego brzmienia. Problem w tym, że skonstruowany jest wadliwie. Niewątpliwie intencją jego było wyłączenie możliwości używania broni palnej poza miejscami specjalnie do tego przeznaczonymi, jakimi są strzelnice. Jednak wskazanie w tym przepisie celów używania musi budzić wątpliwości. Oprócz używania broni w celach „szkoleniowych i sportowych” oczywiste jest, że broń może być używana na przykład w celach rekreacyjnych. Wykładnia językowa omawianego przepisu pozwala zatem przyjąć, że posiadacz broni palnej, który w celach rekreacyjnych urządzi sobie na przykład strzelanie na działce do pustych puszek, nie popełni wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 11 u.b.a., bowiem używać będzie poza strzelnicami broni palnej, lecz nie „w celach szkoleniowych lub sportowych”. Zapewne ustawodawca miał na uwadze, że niektóre rodzaje broni z definicji mogą być używane poza strzelnicami – w szczególności dotyczy to broni myśliwskiej, Wydaje się jednak, że przepis ten mógłby być sformułowany w sposób bardziej precyzyjny.

W przepisach karnych ustawy o broni i amunicji dodano nowe typy wykroczeń do zawartych w art. 51 ust. 2. Dotychczasowy punkt 5 mówiący o karalności czynów polegających na przywożeniu z zagranicy lub wywożeniu za granicę lub przewożeniu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej broni i amunicji bez wymaganego zaświadczenia konsula lub niewypełnieniu obowiązku pisemnego zgłoszenia przywozu broni i amunicji przy przekraczaniu granicy zmodyfikowano poprzez ograniczenie karalności do przywozu broni lub amunicji z państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej. Dodano natomiast nowe punkty 5a do 5d, dotyczące kwestii wywożenia broni lub amunicji do takiego państwa bez zgody właściwego organu Policji, przywożenia broni lub amunicji z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub wywożenia ich do takiego państwa bez zgody przewozowej, przywożenia do Polski z państwa członkowskiego Unii innej broni niż broń palna, bez wymaganego zaświadczenia właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej, a wreszcie wywożenia innej broni niż broń palna z Polski do państwa członkowskiego Unii Europejskiej bez zgody właściwego organu Policji. Ponadto w osobnym punkcie 6 stypizowano nowe wykroczenie naruszania zakazu przesyłania broni lub amunicji za pośrednictwem podmiotów innych niż operatorzy świadczący usługi pocztowe. Dodano również typ wykroczenia polegający na niedopełnieniu obowiązku zwrotu legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni, legitymacji posiadacza broni, kart rejestracyjnej broni lub Europejskiej karty broni palnej. Wreszcie kolejnym nowym wykroczeniem jest nieprzekazanie właściwemu miejscowo komendantowi wojewódzkiemu Policji pisemnej informacji o planowanej dacie i miejscu polowania, imprezy sportowej lub rekonstrukcji historycznej z udziałem cudzoziemców oraz przybliżonej liczbie uczestników biorących w nich udział. Wszystkie te wykroczenia zagrożone są karą aresztu lub grzywny. Wyraźna jest – właściwa zresztą nie tylko dla tego aktu prawnego – tendencja do rozbudowywania przepisów karnych charakteryzujących się przy tym znaczną kazuistyką.

Wskazane wyżej przykłady dobitnie ilustrują tezę, że ostatnia nowelizacja ustawy o broni i amunicji była działaniem, które doprowadziło do stworzenia aktu prawnego o charakterze niespójnym. Obok wielu zmian jednoznacznie pozytywnych ustawa nadal zawiera szereg przepisów niejasnych bądź niewłaściwych. Wydaje się więc, że regulacja dostępu do broni palnej w Polsce wymaga nadal wnikliwej analizy i wydania całkiem nowej ustawy. Niestety, wszystko wskazuje na to, że perspektywa takiego działania jest bardzo odległa.






Amended Law on Firearms and Ammunition

Abstract

The author hereof shows key changes made to the Law on Firearms and Ammunition under the amendment of 5 January 2011 effective from 10 March 2011. In particular, described are changes affecting the definition of firearms, rules for issuing firearm licences, types of firearm licences, types of particularly dangerous firearms, as well as other issues that might be relevant for prosecutors and courts in cases involving the possession and use of firearms and ammunition. Some doubts are also addressed that are attributed to the inconsistent or erroneous nature of provisions contained in the amended Law.


1 Tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 z późn. zm., dalej zwana u.b.a.

2 Dz. U. Nr 38, poz. 195.

3 Dz. Urz. WE L 256 z dnia 13 września 1991 r.

4 Dz. Urz. UE L 179.5 z dnia 8 lipca 2008 r.

5 Druk nr 3426 Sejmu RP VI kadencji.

6 W pierwotnym projekcie przewidywano nawet przekazanie tych uprawnień organom administracji samorządowej, lecz po dyskusjach w Komisji „Przyjazne Państwo” uwzględniono stanowcze protesty MSWiA.

7 Druk nr 3388 Sejmu RP VI kadencji – zwraca uwagę, iż nadano mu numer wcześniejszy mimo wpłynięcia pół roku później niż druku nr 3426.

8 Por. L. Garlicki, Komentarz do art. 98 Konstytucji, (w:) L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, Warszawa 1999, s. 31.

9 Por. druki nr 1064, 1064A i 1064Z Senatu RP VII kadencji oraz uchwałę Senatu z dnia 16 grudnia 2010 r. – tekst ze stron internetowych Senatu.

10 Dz. U. Nr 51, poz. 263.

11 Por. m.in. postanowienie z dnia 4 listopada 2002 r., sygn. V KKN 376/01, OSNKW 2003, nr 1–2, poz. 12, czy wyrok z dnia 28 marca 2002 r., sygn. V KKN 464/00, niepubl.

12 Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 29 stycznia 2004 r., sygn. I KZP 39/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 13.

13 Por. M. Czerwiński, Broń, strzelectwo i łowy, Warszawa 2011, s. 186 i n.

14 Por. m.in. S. Mazur, Podręcznik strzelectwa sportowego, Katowice 2002, s. 65.

15 Por. m.in. postanowienie SN z dnia 22 stycznia 2003 r., sygn. I KZP 46/02, Prok. i Pr. 2003, dodatek „Orzecznictwo”, nr 3, poz. 10.

16 Metalowa część łamanej broni myśliwskiej, umożliwiająca połączenie lufy z osadą – por. Leksykon broni od A do Z, Warszawa 2006, s. 20.

17 Por. R. Jancewicz, L. A. Niewiński, Pojęcie broni i amunicji w prawie polskim, WPP 2004, nr 3, s. 25.

18 Por. S. Maj, Ustawa o broni i amunicji. Komentarz, Warszawa 2010, s. 77.

19 Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.

20 Por. S. Maj, Ustawa…, s. 184 i n. oraz wskazane tam orzecznictwo.

21 Wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. VI SA/Wa 107/06, LEX nr 312127.

22 Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. VI SA/Wa 469/06, LEX nr 243739.

23 Por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2003 r., sygn. III SA 2419/01, LEX nr 126770.

24 Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. VI SA/Wa 2167/06, LEX nr 302641.

25 Por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2003 r., sygn. III SA 122/02, LEX nr 167172.

26 Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. III SA 1036/03, LEX nr 158875.

27 Por. wyrok NSA z dnia 6 września 2002 r., sygn. III SA 3456/00, LEX nr 137839.

28 Tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 127, poz. 1066 z późn. zm.

29 Dz. U. z 2010 r., Nr 3, poz. 19.

30 Według danych Komendy Głównej Policji zamieszczonych na stronach internetowych KGP (http://statystyka.policja.pl/portal/st/930/50841/Bron_pozwolenia).

31 Dane ze strony internetowej Polskiego Związku Łowieckiego (http://www.pzlow.pl/).

32 Por. J. Cieśla, Prawo i broń, Magazyn o Broni „Strzał” 2011, nr 1–2, s. 64.

33 Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855.

34 Dz. U. Nr 19, poz. 240 z późn. zm.

35 Por. S. Bidziński, Mechanicy i styliści. Historia i praktyka rewolweru i pistoletu XIX i XX stulecia, Wrocław 1996, s. 55.

36 Dz. U. Nr 61, poz. 548 z późn. zm.

37 Na przykład tak zwane „strzelające długopisy”.

38 Dz. U. Nr 19, poz. 240 z późn. zm.

39 Dz. U. Nr 225, poz. 2233.

40 Dz. U. Nr 27, poz. 343.

41 Dz. U. Nr 31, poz. 390.

42 Na przykład znany z wielu „westernów” karabin Winchester model 1873, rewolwer Colt Single Action Army wyprodukowany także w 1873 r. czy rewolwer Remington 1875.

43 OSNKW 2010, nr 4, poz. 30.

44 Dz. U. Nr 67, poz. 678 z późn. zm.


Prokuratura

i Prawo 10, 2011





©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna