Aleksander Majkowski (1876-1938). Biografia historyczna notatki



Pobieranie 48.26 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar48.26 Kb.
Aleksander Majkowski (1876-1938). Biografia historyczna - notatki
Prace córki Damroki Majkowskiej – zm 1979, pracowała w Bibliotece Gdańskiej PAN. Przygotowywała niedokończoną pracę doktorską. Pomoc Feliks Marszałkowskiego.

Biografię Majkowskiego chciał przygotowywać D. Tusk!


Istotną cechą kaszubskiej społeczności na progu XIX był fakt germanizacji lub polonizacji górnych warstw, kultura i mowa przetrwały wyłącznie wśród ludu.

Ośrodkiem spotkania przedstawicieli Słowian: Łużyczan, Słowaków i Czechów był Wrocław.

Tam znalazł się Florian Ceynowa. Student Uniwersytetu Królewieckiego, gdzie docierały wpływy TDP.

Dowódca wyprawy na pruski garnizon 1846. 1848 rewolucja berlińska – wychodzi na wolność.

Znamienne, że nie znalazł kontynuatora swych myśli. Nazwany ojcem regionalizmu kaszubskiego. Budziciel ludu kaszubskiego.

Zrażony do szlachty, polskich powstań opracował własny program. Przeciwnicy zarzucali mu separatyzm.

Program: zachowanie tożsamości, odrodzenie narodowe, samodzielność polityczna, solidarność Słowian.

1851 – kończy uniwersytet w Berlinie

1867 – udział w słowiańskiej wystawie etnograficznej w Moskwie – krytyka i zarzut kolaboracji z zaborcą – m.in. J.I. Kraszewskiego.

Ceynowe charakteryzowały poglądy – antyszlacheckie i antyklerykalne. Tym dwóm stanom zarzucał największe zaniedbania i odpowiedzialność za germanizację. Odwoływał się do samych Kaszubów.

Kaszubszczyznę traktował jako samodzielny język słowiański, któremu nadał formę pisemną.

Jednym z kontynuatorów Hieronim Derdowski – dziennikarz i poeta kaszubski. Spotkanie obu działaczy.


Hieronim Derdowski 1852-1902 – nie podjął rewolucyjnej myśli Ceynowy. Inny program ratowania przed germanizacją.

Ceynowa – samodzielność Kaszubów we wspólnocie z innymi Słowianami, nie tylko Polakami – nurt kaszubsko-słowiański

Derdowski – łączność Kaszub z Polską – nurt polonofilski, in polsko-kaszubski: Nima Kaszub bez Polonii, A bez Kaszub Polści.

Przeciwstawiano poglądy obu działaczy, jednak nagrobek wystawiony przez Derdowskiego Ceynowie obala mit.



  • dziennikarz Gazety Toruńskiej

  • Marsz Kaszubści – z muzyką Feliksa Nowowiejskiego, hymnem kaszubskim.

  • Pierwszy dotarł ze słowem drukowanym na Kaszuby

  • Poemat Kaszubi pod Wiedniem

1848 z inicjatywy polskich posłów do sejmu pruskiego w Berlinie powstała Liga Narodowa Polska – jako legalna organizacja. Cel obrona polskości, rozwój oświaty, poprawa bytu materialnego, pogłębienie świadomości narodowej. Zaangażowanie wielu duchownych, sieć komórek organizacyjnych, dociera na Kaszuby. Gł praca organiczna.


Trwałym osiągnięciem pomorskiej Wiosny Ludów było powołanie 1848 Towarzystwo Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich. Dr Karol Marcinkowski – odrzucał działalność spiskową, propagował pracę organiczną. Współzał. Bazaru Polskiego.

Podopiecznymi TPN-u byli później Majkowski, Karnowski. Dzięki niej narodziła się inteligencja kaszubsko-pomorska.


Największy wpływ na działalność Majkowskiego: Ceynowa i Derdowski.
Dzięki postawie części duchowieństwa Kościół zachował swój autorytet.

Collegium Marianum w Pelplinie powołane do życia 1836 – progimnazjum, stanowiło jedyną na Pomorzu szkołę średnią, w której do końca zaborów nauczano j.pl. Stanowiła kuźnie inteligencji polskiej, świeckiej i duchowej, gł poch chłopskiego.
Augustyn Hildebrandt 1811-1879 – ks, prof., rektor pelplińskiego seminarium. Pisał o Kaszubach i germanizacji.

Próby germanizacji, polityka antypolska i antykościelna sprawiła, że Kaszubi stali się Polakami.


1891 – przed zagrożeniem germanizacji powołano Gazetę Gdańską.

Kaszubi jako odrębna grupa językowa pojawiają się dopiero w spisie w 1861.


Stefan Ramułt, praca z 1899 Statystyka ludności kaszubskiej. W 1892 – ok. 161 tyś Kaszubów, a 131 tyś na emigracji.

Wydał Słownik języka pomorskiego.

Po Ceynowie i Derdowskim uważany jako kolejny budziciel ludu kaszubskiego przełomu XIX/XX.


  • mowa Kaszubów nie jest narzeczem pol, a odrębnym językiem słowiańskim

  • mowa Kaszubów, Połabian, Słowińców są narzeczami tego samego języka – tzw j. pomorski, który należy do j. zach-słowiań

  • Familia j. zachodnio-słowaińskich dzieli się na 4 grupy: czesko-słowacką, serbsko-łużycką, polską, pomorską.

  • J. pomorski pośrednie ogniwo między j. pol a narzeczami serbskimi.


A. Majkowski 1876 - 1938

Pochodzenie mieszczańskie i chłopskie, syn woźnicy. Ur w Kościerzynie, 5 z rodzeństwa.

W wieku 6 lat podejmuje pruską obowiązkową szkołę elementarną katolicką. (W Kościerzynie były 2 katol i druga dla ewangelików i Żydów). Potem uczniem kościerskiego progimnazjum. Po ukoń progimnazjum przenosi się do Chojnic, gdzie robi maturę.

W Chojnicach działalność kręgów filomackich inteligencji pomorskiej, do której zaliczał się Karnowski. Majkowski nie brał udziału.

Korzystał ze środków TPN. Wola studiowania teologii.

Status materialny lekarzy w Kościerzynie sprawił, że wybiera medycynę. Studia medyczne w Berlinie, były droższe niż teologiczne.

1897 Majkowski w Berlinie – był to szczytowy moment rozwoju stolicy Prus. Liczna polska społeczność, reprezentacja polska w pruskim sejmie i niemieckim parlamencie.
Bundesrat – 1871-1918 organ wywodzący się z dawnego Związku N, składającego się z przedstawicieli 58 rządów. Przedstawiał parlamentowi projekty ustaw i zatwierdzał je po uchwaleniu przez parlament. Prawo rozwiązania Reichstagu, 1879, 1893, 1903.

Reichstag – jednoizbowy parlament Rzeszy 1871-1945, wybierany w wyborach powszechnych.
Emigracja polska podział na 2 grupy:


  1. ruch liberalno-mieszczański, szerokie masy – reprezentowany przez bogatego krawca Berkana

  2. środowisko konserwatywne – książę Radziwiłł

Berkan – sprawował instytucję kredytową dla rodaków. Konsekwentnie egzekwował długi.
Majkowski stale korzystał z funduszy TPN. Karnowski także, ale dodatkowo miał pomoc rodziny.

Z Berlina współpraca z Gazetą Gdańską, przesyłał informacje. Właścicielem gazety Zygmunt Milski. (Pierwszy nr G.G. w 1891).

Inne wielkie wydarzenie to pobyt w W-wie i odsłonięcie pomnika Mickiewicza 1898.
Oprócz Gazety Gdańskiej akceptowane na Kaszubach gazety to:


  • Pielgrzym

  • Gazeta Grudziądzka

1898 – współpraca Majkowskiego z Milskim, pierwszy poemat Pielgrzymka wejherowska.
1900 – złożył pierwszy egzamin lekarski w Berlinie. Ale na ukończenie studiów udał się do Gryfii – sławny uniwersytet medyczny. (Uniwersytet zał przez pomorskiego księcia Warcisława). Wielkie wrażenie wywołało w nim wmurowane w ścianie medaliony o średnicy ok. 1m z portretami książąt pomorskich.

Pomnik Mickiewicza oraz pomniki książąt pomorskich stały się zniczami do pracy na polu narodowym.

W Gryfii 28 stowarzyszeń naukowych.

Zostaje członkiem stowarzyszeń: Pomerania i Adelphia. Celem Adelphi popieranie wiedzy, nauki i przyjaźni między członkami.

Znalazł się w oddziaływaniu za pośrednictwem przyjaciela C. Rydlewskiego w kręgu Narodowej Demokracji – Związek Młodzieży Polskiej ZET. Majkowski był Zetowcem, prezesem Koła.

Zadłużony traci 2 semestry. Brak środków. TPN odmawia pomocy.

Pomoc Walerego Amrogowicza, pruski urzędnik, potajemnie wspierał polskie organizacje oświatowe i kulturalne. 2000 MK

Wyjeżdża do Monachium 1901. Budziło jego zdumienie studiowanie wielu kobiet i Rosjan. Kończy 1905.

Krótki pobyt w Szwajcarii. Nie wiemy czy prowadził badania w Zurichu.

1904 kończy studia w Monachium. Uzyskuje aprobatę i zdaje egzamin doktorski.

6 semestrów w Berlinie, 2 w Gierswaldzie (Gryfia), 3 w Monachium. Razem 7 lat zamiast 5. 1897-1904. W Monach. staje się poetą.

W Monachium - członkiem towarzystwa studenckiego Vistuli, zał 1902. Cele: przyjaźń i koleżeństwo, podniesienie poziomu moralnego i umysłowego, łączność między generacją starszą a młodzieżą, wspólne ćwiczenia gimnastyczne, wycieczki, zabawy.

Majkowski przewodniczącym.

Medycyna u Majkowskiego na 3 miejscu po literaturze i polityce.

AM bliższe idee romantyków, niż pozytywistów. Schopenhauer, Nietzsche. Georg Byron 1788-1824 (Missolunghi) Selma Lagerlof.

Jego osobowość ukształtowały 3 uniwersytety. Powściągliwy w poezji do kobiet.

Wraca do Gdańska i podejmuje praktykę lekarską i redaktorską.

Praktyka w szpitalu NMP – dziś AM w Gdańsku przy ul Łąkowej. Praktyce lekarska podporządkowana społecznej.

Ważniejsza dla niego była praca w Gazecie Gdańskiej, którą podjął 1905.

1905 ukazuje się dodatek Drużba do numeru 54 – dopisek na środku: Nima Kaszub bez Polonii a bez Kaszub Polści.

Celem redagowania Drużby – program ideowy ideologii młodokaszubskiej, treść:


  • co to jest Kaszuba

  • skutki zapisu Mestwina z 1282

  • utwory H. Derdowskiego

Współpracownikiem Drużby Franciszek Sędzicki. Nie spełniły się oczekiwania redaktorów, nakład zamiast wzrastać spadał. Oskarżano Majkowskiego o separatyzm. Krytyczny w stosunku do Gazety Grudziądzkiej Wiktora Kulerskiego.
Gazeta Gdańska, pismo informacyjne, wydawane w latach 1891-1939 w Gdańsku. Zał. i redagowana przez B. Milskiego do 1901. W początkowym okresie istnienia z G.Gd współpracował W. Kulerski, założyciel Domu Polskiego w Gdańsku. G.Gd występowała przeciwko germanizacji, drukowała dodatek w j kaszubskim. W okresie międzywojennym opowiadała się przeciwko nacjonalizmowi.
Gazeta Gdańska spadek popularności na rzecz Gazety Grudziądzkiej i Pielgrzyma. Kierowana gł do inteligencji.
1906 – wyjechał do Kościerzyny, gdzie praktykował jako drugi lekarz – Polak obok dr Jana Pellowskiego.

Czas funkcjonowania Hakaty – najsilniej w Kościerzynie, ks Kralewski germanizatorem. AM zorganizował opór i walkę przeciw niemu. Przecinanie drutów elektrycznych, ośmieszające zdjęcia – skutkiem ks musiał w nocy opuścić parafię.


Przeciw germanizacji działały polskie organizacje społeczne: spółki i stowarzyszenia

  • Sokół 1896 (sportowo-wychowawcza organizacja paramilitarna, zał we Lwowie 1867)

  • Towarzystwo Rzemieślnicze 1899

  • Kółko Rolnicze 1901

  • Bank Ludowy 1902

  • Spółka Parcelacyjna 1904

  • Powiatowy Komitet Wyborczy – na czele Jan Pellowski

Dzięki temu Kościerzyna zasłynęła jako najbardziej polskie miasto Prus Zachodnich.

Najważniejsza stała się walka o ziemie – działalność Komisji Kolonizacyjnej w połączeniu z ustawodawstwem wyjątkowym hakaty: ustawa osadnicza ograniczająca prawa Polaków do budowy nowych osad. Wielkopolsko-pomorski bohater – Michał Drzymała.

Kościerska Spółka Parcelacyjna wyszła naprzeciw Komisji Kolonizacyjnej i hakaty budząc niepokój. Barierą były pieniądze.
1906/7 wspólny strajk szkolny w Wielkopolsce i na Pomorzu – walka o powrót j. pol. do nauczania religii w szkołach.
Stosunek AM do Żydów, Żydzi jako pierwsi podpisali wywłaszczenie – przestrzega lud polski przed nimi. Żydzi na ogół utożsamiali się z Niemcami. Popularne hasło „Swój do swego”.
Epizod z życia AM – sekretarzem Towarzystwa Śpiewu Halka w Kościerzynie 1908, był nawet dyrygentem.

Był starostą STRAZY – endecki rodowód – towarzystwo ku obronie spraw ekonomicznych i społecznych. Kolejna forma organizacji do walki z germanizacją, hakatą, obroną przed ustawodawstwem wyjątkowym, dyskryminowaniem Polaków. Walka o ziemię. Siedziba w Poznaniu. Pismo Straż. Z inicjatywy Ligi Polskiej. W centrum Bernard Chrzanowski przyjacielem AM.


Izydor Gulgowski 1874-1925, ż Teodora (studia malarskie w Berlinie), ludoznawca, etnograf, pisarz. 1906 zał skansen we Wdzydzac
1909 – w Kartuzach żył i pracował dr F. Lorentz, prywatny uczony, lingwista, zajmujący się badaniem kaszubszczyzny. Razem z Gulgowskim w porozumieniu z AM założyli Towarzystwo Ludoznawcze Kaszubskie. Naukowy charakter, wykluczenie polityki i spraw religijnych. Członkami także Niemcy.
1908 – pierwszy nr Gryfa – najwybitniejsze dzieło społ-polit AM i Młodokaszubów. Miesięcznik. W pierwszym nr program.

Gryf i AM – to symbole odrodzenia kaszubszczyzny. Obrona przed germanizacją. 120 abonentów, w Niem, Włoch i Ameryce.

Pismo stanowiło katalizator rozwoju ruchu młodokaszubskiego.
Kleryk J. Karnowski zgłosił się przed oblicze AM i uznał go swoim mistrzem. Zapoczątkował przyjaźń i współpracę.

Prace w Pelplinie gdzie prowadził Koło Kaszubologów.

Gryf dzięki AM i kaszubologów zyskał nowych współpracowników: ks Gustaw Pobłocki – najpoważniejsza rozprawa o Ceynowie, oraz Franciszek Sędzicki.
1909 – w siedzibie Bazaru otworzyli czytelnię, przewodniczący AM. Z uwzględnieniem książek kaszubskich – Czytelnia Polska.

Równolegle z praca w Czytelni w imieniu Młodokaszubów wskrzesił stroje ludowe wykonane przez kobiety kościerskie.

1910 – udział AM w Sofii w zjeździe słowiańskim. Promocja Kaszub. Początkowo nie zagrano hymnu polskiego.

Wystawa Kaszubsko-Pomorska.


1909 – zał w Sopocie Spółki Wydawniczej. Spółka miała wydawać Gryfa (wstrzymany nakład parę m-cy) i dzieła dotyczące Kaszub.

Ks Kamil Kantak – największy przyjaciel AM. Dyrektor archiwum diecezjalnego w Poznaniu, red Miesięcznika Kościelnego. Mógł imponować AM, stąd jego siła oddziaływania na AM. Wielka przyjaźń z siostrą AM Franciszką???



Franciszek Sędzicki – współpracownik (nie przyjaciel) w Gazecie Gdańskiej i Drużbie. Później spór, lecz bez wzajemnej krytyki. AM poddawał krytyce jego poezję „Dumki”. AM chciał odseparować Sędzickiego od Młodokaszubów.

Inni nie podzielali jego zdania. Traktowano Majkowski-Karnowski-Heyke jako wielką trójcę, ale Sedzickiego stawiano obok nich.


Problem długów z krawcem Berkanem – dobrze mu życzył, ale długów i procentów nie darował. Zaaresztowane meble. Za długi zmuszony opuścił Kościerzynę.

Najzagorzalszy wierzyciel AM – Walery Amrogowicz – do końca życia. Weksel Bank Ludowy.

Natarczywość wierzycieli, złośliwość osób np. dr Pellowskiego zmusza AM do porzucenie praktyki lekarskiej w Kościerzynie i oddania redakcji Gryfa dr Kręckiemu. 1911 – wyjechał na Dolny Śląsk. Stara się o posadę przy kolei bagdadzkiej. Mimo przychylnej odpowiedzi rezygnuje – przenosi się do Sopot 1912. Red Gryfa przejął Kręcki – 1911 przeniesiono Gryfa do Gdańska – ul. Ogarna.

Dr Franciszek Kręcki – prawnicze studia w Berlinie,



1912 – Zjazd Młodokaszubski w Gdańsku, ok. 60 os 21/22 VI. W kierownictwie zjazdu nie było AM.

STATUT:

  1. Celem TMK jest praca nad podniesieniem Kaszubów-Pomorzan pod względem kulturalnym, polit i ekon.

  2. Siedzibą TMK jest Gdańsk

  3. Członkowie dzielą się na czynnych, zwyczajnych i honorowych

  4. z członków czynnych mianuje się zarząd

  5. organem TMK jest Gryf

Nazwa Kaszubi i Pomorzanie występuje zamiennie.

Sympatia środowisk gdańskich, np. Gazety Gdańskiej F. Kręckiego.

W opozycji Gazeta Grudziądzka i Pielgrzym zarzucały im separatyzm.

Proces sądowy, przegrana Pielgrzyma w procesie przeciw AM. Nieustanne zatargi z Pielgrzymem i Gazetą Grudz.


1912 – utw Muzeum Kaszubsko-Pomorskiego w Sopocie – największe dzieło TMK, kierowane przez AM:

  • ekspozycja muzealna

  • biblioteka i czytelnia

  • 1913 utw szkołę i pracownię haftów kaszubskich

Koło Kaszubsko-Pomorskie w W-wie – organizowanie wycieczek, popularyzowanie Kaszub, więzi ze stolicą


1913 – AM wydaje „Zdroje Raduni” – przewodnik po Szwajcarii Kaszubskiej.

Dzieła AM:

Koscelnym

Śpiewy i frantówki

Pamiętnik z okresu I woj. św.

Powieść o Remusie


Szwajcaria Kaszubska – nazwę wprowadził w 1903 Wilhelm Schwand pastor kościoła św Jana w Gdańsku.
1914-1918 – służba wojskowa lekarska z poborami kapitana.

Przeszedł kampanię w Galicji, Rumunii, we Francji (od czasu zawarcia pokoju w Bukareszcie).

W czasie wojny oprócz pamiętników uboga twórczość literacka.
1918 powstają Rady Robotnicze i Rady Żołnierskie.

W Pucku Rada Robotnicza, w której dominowali Polacy Jan Parchem ze Swarzewa.

W Gdańsku Rada Żołnierska, dająca początek władzy robotniczo-żołnierskiej w mieście, działali w niej także Polacy.

Sopocka Rada Robotniczo-Żołnierska zdominowana przez Niemców.

Powstawały Rady Ludowe.

W Poznaniu utw Centralny Komitet Obywatelski, który razem z Kołami Poselskimi utw Naczelną Radę Ludową.



Naczelna Rada ludowa – najwyższa reprezentacja Polaków w Rzeszy. Do zadań NRL należało przejmowanie od Niemców administracji poprzez tworzenie terenowych rad ludowych na obszarze Wielkopolski, Pomorza i Śląska. Pod silnym wpływem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Ksiądz bp Stanisław Adamski, Wojciech Korfanty (czołowy przywódca Chrześcijańskeiej Demokracji na Ślasku, przeciw germanizacyjnej partii Centrum. Głosił hasła ND nierozerwalnej łączności Górnoślązaków z Polską. Dyktator III powstania śląskiego.
XI 1918 AM znalazł się jako uczestnik Polskiego Sejmu Dzielnicowego. Jednak nie był na liście kandydatów do NRL.

Brak Kaszubów na członków do NRL i Komisariatów (AM zażądał uwzględnienia Kaszub), przeciwnikiem wniosku był Korfanty – wielkie rozczarowanie dla AM i Karnowskiego.

Zorganizowano OWP – Organizacja Wojskowa Pomorza, aby strzegła ładu i porządku, w którą zaangażował się AM. Podstawą działacze Sokoła.

2 koncepcje walki o powrót Pomorza do Polski:



  • legalna, reprezentowana przez NRL

  • drogą powstania – liczono na przybycie do Gdańska wojsk z Francji J. Hallera, reprezentowana przez OWP, dr Kręcki

AM był za powstaniem zbrojnym, ale upadek koncepcji.

Wiosną 1919 na Konferencję Pokojową do Wersalu wysłano do Paryża delegacje z ziem polskich, min z Prus Zachodnich, Kaszubów z Pomorza – Paweł Ossowski z Chełmna, przewidziany AM nie pojechał, Podkomisariat NRL w Gdańsku nie zaakceptował go na delegata. Za niego Antoni Abraham i domokrążca T. Rogała. Kolejny cios dla AM.

Władze niemieckie chciały pozyskać ludność Prus Zach, zabiegano o głosy poparcia Kaszubów, wydrukowano odezwę w j. kaszub.

Zniechęcano ich strasząc pogorszeniem warunków materialnych.

1919-1920 – okres walki o pomorze, przejęte Pomorze przez Wojsko Polskie i zaślubiny Polski z Bałtykiem w Pucku ( z udziałem gen Hallera), Gdyni i Wielkiej Wsi.
1919 działała Międzynarodowa Komisja Graniczna w Poznaniu:


  1. polsko-gdańska

  2. polsko-niemiecka

  • podkomisja dla Wielkopolski

  • podkomisja dla Prus Zach z siedzibą w Grudziądzu W. Kurelskim na czele, zastępcą i sekretarzem został AM

  1. polsko-czeska

Zadaniem Komisji było wytyczenie granicy państwowej z uwzględnieniem żądań miejscowej ludności.

Początek kruszenia się przyjaźni z ks Kantakiem, z czasem drogi się rozchodzą zupełnie.

Epizod – krótka działalność AM w Kole Demokratycznym, oraz redakcja Dziennika Gdańskiego. Dziennik Gdański był organem Koła Demokratycznego. Programy socjalny w opozycji do ND. Początkowo propagował politykę J. Piłsudskiego.

Myśl w życiorysie AM o autonomii Pomorza i Kaszub.



Rada Pomorska z siedzibą w Grudziądzu utw 1920. AM został prezesem, Rada działała do 1923, 4 wydarzenia:

  • zał Teatru Polskiego w Toruniu

  • zał Tow Artystów Pomorskich

  • Wystawa Sztuk Pięknych artystów pomorskich w Grudziądzu, otworzonej przez Naczelnika JP

  • Zorganizowanie czynnej obrony w postaci Strzelców podczas napadu bolszewików na Polskę

Epizod – założył wraz z bratem Antonim Majkowskim dyr. Kościerskiej fabryki mebli, zał fabrykę sztucznego marmuru i luster.
1920 AM z Gulgowskim kupili niemiecką drukarnię 1920 i wydawali pismo Pomorzanin. Dodatek literacki Druh – nawiązywał do tradycji Drużby.

1921 – wznawia Gryfa.

Karnowski zorganizował jubileusz 25 lecia działalności AM.
Małżeństwo z hr Aleksandrą Komorowską (primo voto Starzyńską, secundo voto Majkowska) i osiedla się w Kartuzach.

Pierwszy mąż nie powrócił z wojny i uznany za zm. Mąż wraca z frontu wsch, ale wyjeżdża. Żona hr Starzyńskiego 1912-1920.

W Kartuzach 3 lekarzy, z którymi musiał konkurować.

1934 zostaje dyr. szpitala, a równolegle obowiązki lek. kolejowego. Obejmuje funkcję lekarza powiatowego, daje mu nieograniczoną władzę lekarską. AM chorował na alkoholizm i narkomanię. 1934 stracił pracę lekarza powiatowego. Ledwie egzystował.


Od lat 20 rozwój prasy kaszubskiej:

  • Kościerzyna – Pomorzanin i Druh

  • Gdańsk – Pomorze

  • Toruń, endecki Mestwin, stworzony przez J. Karnowskiego

  • 1931-1934 kolejne wskrzeszenie Gryfa, udział AM tylko formalny

  • Wejherowo – Kleka

  • Kartuzy w 1931, w 50 lecie śm Ceynowy wydano pismo „Zrzesz Kaszubska”.

Zrzeszeńcy – radykalne postawy, obwinianie o niepowodzenia innych, poglądom ulegał AM. Separatyzm.
1931-1934 – czwarta seria Gryfa związana z udziałem prof. Władysława Pniewskiego, działacz TPN i Sztuki w Gdańsku.
Ostatni okres życia to radykalizacja poglądów AM, bliższe idee Zrzeszeńców niż Gryfa.

Przywódcą Zrzeszeńców, kreującego się na wodza Młodokaszubów był A. Labuda. Separatyzm. Kaszubi to odrębny od polskiego naród, itp. AM często stawał w ich obronie.

Zrzesz atakowana przez Sędzickiego uczestnika ruchu Młodokaszubskiego.

Od 1937 wprowadzili j. kaszubski.


Zrzeszenie Miłośników Kaszubszczyzny Stanica w Toruniu – Edmund Jonas z Kościerzyny, bogata korespondencja z AM, był też jego pacjentem. Celem Jonasa było, aby we władzach lokalnych i wojewódzkich najważniejszych organizacji i partii zasiadali przedstawiciele Stanicy i tym sposobem mieli wpływ na wydarzenia.
Stanica Zrzeszenie Regionalne Kaszubów w Gdyni. Przeradza się w samodzielną organizację pod koń 1937

1939 wspomina mgr E. Borzyszkowski (czy to rodzina P. prof?) – przeniesiono Stanicę z Torunia do Gdyni – fuzja, Toruń zbyt oddalony od centrum Kaszub. Obala też rzekomy separatyzm Aleksandra Labudy i Jana Karnowskiego.


1937 – ciężki rok dla AM, kłopoty ze zdrowiem, sytuacja materialna – dom Majkowskich oddany przez sąd na licytację.

W Gdyni wydaje Historię Kaszub.

W Toruniu Zycie i przygody Remusa – tragiczny bohater w stylu Don Kichota pojawia się już w powieści Kościelnyj.

Wcześniej części dzieła publikowane w Gryfie. Problem z dotarciem do ludności niemówiącej po kaszubsku. Wiele znaczeń i symbolika. Wpływy romantyków Selma Lagerlof ze Szwecji i Fritz Reuter z Meklemburgii. Oba dzieła ukazały się po śm autora.


ksiądz HEYKE LEON, pseud. Stanisław Czernicki (1885–1939), pisarz lud.,; jeden z organizatorów kaszubskiego ruchu kult. i patriotycznego; sztuki oraz liryki (Kaszëbski spiéwe 1927, wyd. rozszerzone w oprac. L. Roppela 1972) w gwarze kaszubskiej; Podania kaszubskie (1931); rozstrzelany przez hitlerowców.
ksiądz SYCHTA BERNARD (1907–82), badacz języka i folkloru kaszubskiego,; opracował Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej (t. 1–6 1967–74, t. 7 — suplement 1976); Słownictwo kociewskie na tle kultury ludowej (t. 1–3 1981–85); utwory sceniczne (Szopka kaszubska 1925, Budzta spiącëch 1933, Hanka się żeni 1937, Wesele kociewskie 1959).
ksiądz KARNOWSKI JAN, pseud. Woś Budzysz (1886–1939), poeta i działacz lud.; jeden z przywódców tzw. ruchu młodokaszubskiego; pisał w gwarze kaszubskiej (Wieselno godka 1926, Bojka o Sodlatym 1939), prace o Kaszubach i regionie pomor.; Nöwotné spievé i wierszé (1958), Utwory sceniczne (1970).

MESTWIN”, czasopismo kult.-lit., wyd. 1925–34 w Toruniu jako dodatek „Słowa Pomorskiego”; założyciel i pierwszy red.

J. Karnowski; w programie (nawiązującym do „Gryfa”) prezentacja rodzimych tradycji kult. i lit. Pomorza.
GRYF”, miesięcznik lit.-etnogr., wyd. 1908–12 w Kościerzynie (1912 w Gdańsku), 1921–22 w Kościerzynie i Kartuzach, 1931–34 w Gdańsku (p.n. „Gryf Pomorski”); pismo ruchu młodokaszubskiego; założyciel i red. A. Majkowski, od 1931 W. Pniewski; publikowano tu utwory lud. literatury kaszubskiej i prace o Kaszubach.
Pod koniec życia AM wycofał się z życia publicznego, poświęcił się gł medycynie i literaturze

Był indywidualistą. Pierwszy prawdziwy poeta po Derdowskim. Na co dzień nie rozmawiał po kaszubsku.

Zm w szpitalu w Gdyni, prosi o kota Muftiego.

10 II 1938 – Gdynia salwami świętuje zaślubiny z morzem. AM um. Pochowany w Kartuzach.

Aleksandra M z córkami Damroką i Barbarą sprzedały dom w Kartuzach 1965 i przeprowadziły się do wieżowca na Wita Stwosza.
Jego idee rozwinięte w Remusie i Gryfie. Twórca kaszubszczyzny literackiej. Wzorzec kaszubskiego języka literackiego w prozie.

W twórczości AM 3 mity:



  1. mit wspaniałej i długiej przeszłości historycznej

  2. mit unii polsko-kaszubskiej (porównywalnej do unii pol-lit)

  3. mit drzemiącego ducha, który powinien wyzwolić się z... rozsądku.





©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna