Autekologia- zajmuje się poszczególnymi populacjami i gatunkami, zajmuje się relacjami między osobnikiem (należącym do określonego gatunku) a środowiskiem. Często auteokologia nazywana jest również ekologią fizjologiczną. b) Synekologia



Pobieranie 106.41 Kb.
Strona1/3
Data06.05.2016
Rozmiar106.41 Kb.
  1   2   3
Ekologia-zajmuje się badaniem wzajemnych zależności pomiędzy żywymi organizmami a ich środowiskiem. Zależności te decydują o strukturze i funkcjonowaniu życia na Ziemi. Organizmy żywe i ich środowisko abiotyczne stanowią dwa człony układu nierozerwalnie ze sobą sprężone i wzajemnie się warunkujące. Termin „ekologia” wprowadził niemiecki biolog E. Haeckel (1869). Poziomy organizacji biologicznej które stanowią przedmiot badań ekologii to organizm, populacja, zespół ekologiczny, ekosystem i geosfera. Ekologie można podzielić na:

a) Autekologia- zajmuje się poszczególnymi populacjami i gatunkami, zajmuje się relacjami między osobnikiem (należącym do określonego gatunku) a środowiskiem. Często auteokologia nazywana jest również ekologią fizjologiczną.


b) Synekologia- zajmuje się badaniem grup organizmów tworzących pewne całości. Synekologia jest ekologią zbiorowości (populacji, biocenoz..) albo inaczej biosystemów - zwana jest również biocenologią lub biocenotyką.
c) Sozologia- zajmuje się podstawami ochrony przyrody i jej zasobami.
Środowisko jest całokształtem warunków życia, działających na określoną jednostkę biologiczną w określonej sytuacji życiowej. Na środowisko składają się zarówno elementy biotyczne jak i abiotyczne a także czysto fizyczne czy chemiczne procesy lub elementy nieorganiczne np.: światło słoneczne, gleba, deszcz, woda, organizmy żywe jak i martwa już materia organiczna.

Zasadniczym jednak pytaniem stawianym w ekologii jest pytanie o struktury ekologiczne dowolnego biosystemu a zwłaszcza przyczyny warunkujące rozmieszczenie i zagęszczenie organizmów.


Podstawowe pojęcia ekologiczne:
Stanowisko- miejsce występowania danego organizmu.
Areał- obszar do którego poszczególne osobniki lub rodziny ograniczają swoją aktywność. Jeżeli obszar ten jest aktywnie broniony określa się go terminem terytorium lub rewir.


Zasięg- rozmieszczenie organizmów na Ziemi, bez wpływu człowieka. Zasięg można przedstawić opisowo lub na mapach przez zaznaczenie linia najdalej na zewnątrz leżących stanowisk lub punktami albo barwnymi plamami.

Populacja- to zbiór osobników jednego gatunku, które zamieszkują określony teren, krzyżują się między sobą ale izolują się rozrodczo od innych populacji. Cechami charakterystycznymi populacji są: liczebność, rozrodczość, śmiertelność, potencjał rozrodczy, zagęszczenie, struktura przestrzenna, krzywa przeżywania , stosunek płci, struktura wiekowa. Inaczej to zespół osobników danego gatunku zasiedlających dany obszar i krzyżujących się ze sobą, np. wszystkie żubry Puszczy Białowieskiej.


Gatunek- grupa organizmów podobnych do siebie, o wspólnym pochodzeniu, mogąca się krzyżować i wydawać na świat płodne potomstwo.

Ekotypami nazywamy gatunki które przystosowując się do lokalnych warunków siedliska, tworzą genetyczne odmiany w obrębie gatunku. Przystosowania te pozwalają uniezależnić się od czynników ograniczających (wody, temperatury czy wpływu stężenia gazów atmosferycznych) .

Ekotyp – forma osobników tego samego gatunku różniąca się barwą lub kształtem wskutek przystosowania do lokalnego środowiska, nadmiar jak i niedobór niektórych czynników może działać ograniczająco.


Siedlisko- to adres, czyli miejsce , które zamieszkuje dany organizm, to zespól abiotycznych warunków w jakich żyje dany organizm. Siedliska pod względem zasobności w składniki pokarmowe dzieli się na:

• Eutroficzne - bogate

• Mezotroficzne – średnio zamożne

• Oligotroficzne – ubogie



Czynniki abiotyczne- są to nieożywione elementy środowiska, jak litosfera, gleba, wody, atmosfera, składniki biotopu.

Czynniki biotyczne- ożywiona część środowiska, tj. świat roślinny i zwierzęcy. Może to być: drapieżnictwo czy też konkurencja.

Biocenozę stanowi zespół populacji różnych gatunków określonego środowiska czyli biotopu, które powiązane są zależnościami troficznymi (pokarmowymi) oraz interakcjami międzygatunkowymi (stosunki protekcyjne lub antagonistyczne). Jest to samodzielna i niezależna jednostka ekologiczna, która trwa w dynamicznej równowadze biologicznej – homeostazie. Przy zachwianiu równowagi biocenozy działają procesy samoregulacyjne, które ją przywracają. Biocenozę interesują tylko organizmy żywe

Rozróżnia się biocenozę:


a) naturalną- zbiorowisko roślin, zwierząt i mikroorganizmów zasiedlających dany teren, nie przekształcone przez człowieka, np. biocenoza rezerwatu
b) sztuczna- zbiorowisko roślin i zwierząt oraz mikroorganizmów przekształcone przez człowieka np. biocenoza pola, sadu.


Biotop – miejsce życia danego organizmu, nie ożywiona część ekosystemu (elementy abiotyczne: światło, woda, gleba).
Łańcuch pokarmowy jest obrazem zależności wiążącej w biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, które jako ogniwa tworzą często skomplikowaną sieć troficzną umożliwiającą obieg materii i przepływ energii w biosystemie. Przepływ materii i energii jest w biosystemie jednokierunkowy (podstawowe prawo ekologiczne).
Nisza ekologiczna - jest to przestrzeń, w obrębie której środowisko umożliwia osobnikowi utrzymanie się przy życiu i zapewnia rozród. Jest to równocześnie pozycja i rola populacji danego gatunku w określonym ekosystemie. Tylko jeden gatunek może zajmować tę samą niszę. Dobrym przykładem może być kormoran czarny i kormoran czubaty. Są to ptaki morskie gnieżdżące się na wybrzeżu klifowym. Jednak w wyniku systematycznych badań okazało się, że ptaki te wybierają trochę inne miejsca gniazdowania, a co ważniejsze, żywią się innym pokarmem. Kormoran czarny poluje na ryby denne i krewetki, natomiast kormoran czubaty zjada ryby przebywające w górnej warstwie wody. Wynika z tego, że nisze obu gatunków są tylko podobne do siebie. (Występujący w Polsce kormoran czarny gnieździ się na drzewach. Można go spotkać nie tylko nad morzem, ale również nad jeziorami mazurskimi).
Ekosystem – to układ ekologiczny, który obejmuje wszystkie żywe organizmy żyjące na danym obszarze, współdziałające ze środowiskiem nieożywionym, w taki sposób, że przepływ energii i krążenie materii prowadzą do powstania wyraźnego zróżnicowania biotycznego na wszystkich poziomach troficznych. Ekosystem jest biosystemem obejmującym zarówno organizmy żywe (biocenozę) jak i ich abiotyczne środowisko (biotop). Podstawą funkcjonowania ekosystemu jest przepływ energii i obieg materii pomiędzy elementami biotycznymi i abiotycznymi. Żeby mówić o ekosystemie muszą istnieć: producenci, konsumenci i reducenci. Każdy ekosystem ma swoje charakterystyczne łańcuchy troficzne, przy czym każdy element przyrody ożywionej zajmuje w ekosystemie określoną niszę ekologiczną. Biocenoza + biotop

Ekoton stanowi strefę przejściową między dwiema lub większą liczba różnych biocenoz. Charakterystyczny jest w niej efekt styku biocenoz polegający na wzroście bioróżnorodności i zagęszczenia gatunków
Biom – zespół krajobrazów powiązanych ze sobą i tworzących łatwą do wyróżnienia całość, np. tajga pustynia, step, puszcza. Powstały w wyniku połączenia ekosystemów. Termin ten wprowadził socjolog roślin F.E. Clements (1916r). Zespoły ekosystemów, różniące się od siebie, tworzące duże regiony biologiczne.
Biosfera- środowisko życia planety Ziemi ,jest obszarem lub przestrzenią zamieszkałą przez organizmy żywe , obejmuje powierzchnie i górną warstwę litosfery, dolną część atmosfery i hydrosferę. Organizmy żywe występujące w biosferze nazywane są organosferą a jej częścią jest populacja ludzka czyli antroposfera.


Sukcesja - jest uporządkowanym procesem zmian jakim podlega biocenoza: jest to następstwo kolejnych biocenoz, które zastępują jedna drugą na danym obszarze. Ostatnia biocenoza nazywana jest klimaksem. Sukcesja zachodzi pod wpływem biocenozy a przyroda nieożywiona (klimat, warunki geologiczne, rzeźba terenu) tworzy dla biocenozy warunki w jakich mogą zachodzić te zmiany. Możemy mówić o dwóch typach sukcesji: pierwotnej i wtórnej.

Sukcesja- proces zmian prowadzących na danym terenie do przekształcania się ekosystemów prostych w bardziej złożone.


Przejściowe stadia sukcesyjne określa się mianem seralnych, a cały szereg jako sera. Ostateczna postać ekosystemu to klimaks.
Rola sukcesji: jest podstawą
- tworzenia gleby na obszarach dotychczas jej pozbawionych
- przekształcania krajobrazu
- zmiany biocenoz
- zmiany składu gatunkowego biocenozy

Wyróżniamy dwa rodzaje sukcesji:

Sukcesja pierwotna- zaczyna się na terenie uprzednio nie zajętym przez żadną biocenozę, dziewiczym np. zarastanie zbocza klifowego, teren po ustąpieniu lodowca, wydmy, ruchome piaski, mielizna jako wyspy, nagie skały. Szybkość przemian jest niewielka , bo zachodzi w bardzo trudnych warunkach, a stadium ostateczne to zespół klimaksowy. Sukcesja pierwotna jest bardzo powolna z powodu erozji, małej zawartości substancji pokarmowych i czestego stresu suszy w połączeniu z ograniczonymi możliwościami rozprzestrzeniania się roślin o dużych nasionach na tereny odległe od miejsc, gdzie roślinność pozostała w nie zmienionej postaci.


Pobieranie 106.41 Kb.

  1   2   3




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna