Autonomiczny układ nerwowy 2015 Magdalena Borowska



Pobieranie 37.94 Kb.
Data03.05.2016
Rozmiar37.94 Kb.
Autonomiczny układ nerwowy

2015

Magdalena Borowska
I. Część współczulna.

Efekty pobudzenia układu współczulnego:

  • miesień sercowy - ↑ siły skurczu, ↑ częstości skurczów, ↑ poj. minutowej,

  • naczynia krwionośne:

a) skurcz, ↑oporu naczyniowego w naczyniach żylnych i tętniczych skóry, błon śluzowych, nerkowych (rec. α1),

b) relaksacja (rec. β1) – tętnice wieńcowe, m. szkieletowych, nerkowe



  • oskrzela – rozkurcz mięśni gładkich,

  • efekty metaboliczne – nasilenie lipolizy, glikogenolizy


Lokalizacja receptorów adrenergicznych

Rec. α 1 – m. gładkie naczyń, pęcherza moczowego, cewki moczowej, gruczołu krokowego, wątroba

Rec. α 2 – błona presynaptyczna zakończeń nerwowych, m. gładkie naczyń krwionośnych, płytki, trzustka, tkanka tłuszczowa,

Rec. β 1- mięsień sercowy, tętnice nerkowe, tkanka tłuszczowa

Rec. β2- mięśnie gładkie oskrzeli, naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego

Rec. β 3 – adipocyty
Receptory adrenergiczne – sprzężone z białkiem G

α 1- aktywacja PLC  tworzenie IP3 i DAG  Ca2+ w komórce – skurcz (białko Gq )

α 2 - hamowanie cyklazy adenylanowej  cAMP w komórce (białko Gi)

β1 - szlak zależny od cAMP →aktywacja cyklazy adenylanowej→↑ cAMP→uwalnianie Ca z retikulum→skurcz w m. sercowym (białko Gs )

β2 - aktywacja cyklazy adenylanowej→↑ cAMP→ blokada MLCK – blokada fosforylacji miozyny – rozkurcz m. gładkich

β3- aktywacja cyklazy adenylanowej→↑ cAMP→ ↑ Ca


Neuroprzekaźniki:

Acetylocholina – włóna przedzwojowe

Norepinefryna – włókna zazwojowe

Epinefryna – wydzielana przez korę nadnerczy

Dopamina – szlaki dopaminergiczne

Synteza: Tyrozyna DOPA  dopamina  noradrenalina→adrenalina


Epinefryna: synteza w korze nadnerczy z norepinefryny

Agonista rec. alfa 1, alfa 2, beta 1 , beta 2→ ↑ cAMP w kom.

→ efekt zależny od dawki:

• 1–2 mg/min i.v.→ pob. gł. rec. beta 2

→ rozkurcz oskrzeli, skurcz naczyń t.t.żylnych skóry/błon śluz., rozszerzenie t.t. m.m. szkielet./narz. miąższowych

→↓oporu obwodowego, ↑ powrotu żylnego ,↑ poj. minut., ↑RRs, ↓Rr

• 4 mg/min i.v.

→ pob. gł. rec. beta 1w m. serc.

→ ino+, chrono +, ↑poj. minut, dz. arytmogennie

• > 4 mg/min

→ uogólniony skurcz wszystkich naczyń krwionośnych, ↑RRs, ↓Rr,↓ poj. minut.

• słaba rozp. w tłuszczach→ niezn. wpływ na OUN

• t1/2 = 2–3 min (i.v.), dłuższy po i.m./s.c. z uwagi na opóźnione wchłanianie (skurcz naczyń krwionośnych)

Wskazania: zatrzymanie krążenia, wstrząs anafilaktyczny, napad astmy oskrzelowej, ciężka bradykardia, wstrząs kardiogenny, dodatek do środków znieczulających miejscowo (lek kurczący naczynia)

Dz. niepożądane: tachykardia, zaburzenia rytmu serca, dławica piersiowa, ↑RR, niepokój, rozdrażnienie, lęk, bezsenność, bladość powłok, drżenia m.m., nudności, wymioty, pocenie się, lokalna martwica tkanek w miejscu podania,

Przeciwwskazania – gdy jest lekiem ratującym zyciem – brak!

Przeciwwskazania względne; źle wyrównane nadciśnienie i nadczynnośc tarczycy, świeży zawał, ChNS, cukrzyca, bradykardia, blok serca


Norepinefryna – agonista α1, α 2, β1, mniejsze powinowactwo do β2

Efekty farmakologiczne: rzut serca

niezmieniony lub ↓ (odruchowe pobudzenie nerwu błędnego), ↑ przepływu przez m. sercowy, ↑oporu obwodowego, ↑cisnienie skurczowe i rozkurczowe, ↓ przepływu nerkowego



Zastosowanie: ostre niedociśnienie, dodatek do anestetyków lokalnych.

Dz. niepożądane: nadciśnienie, bradykardia, pobudzenie, bezsenność, obwodowe niedokrwienie tkanek, martwica



DOPAMINA

Agonista D1, α1, β1



0,5-2 μg/kg m.c/min – agonista naczyniowego rec. D1, bez wpływu na serce (naczynia nerkowe, wieńcowe, krezkowe)

W tych stęż. - aktywacja cyklazy adenylowej, ↑ wewnątrzkomórkowego cAMP - wazodylatacja

Agonista kanalikowego rec. D1

↓ transportu Na, ↓ wymiany Na-H, blokada pompy Na-K-ATPaza, ↑ GFR



NATRIUREZA

2-10 μg/kg.m.c./min. – agonista sercowego β1 - ↑ kurczliwości m. sercowego, ↑objętości wyrzutowej, ↑ ciśnienienia skurczowego > 10 μg/kg m.c/min. – agonista naczyniowego α1, - skurcz naczyń , ↑ wydzielania NE - wzrost ciśnienia skurczowego i rozkurczowego.

Zastosowanie – wyłącznie i.v.:

- wstrząs kardiogenny lub septyczny (konieczność redukcji hipowolemii przed podaniem), dekompensacja zastoinowej niewydolności serca, niewydolność nerek (po wstrząsie)



Działania niepożądane: tachykardia, bóle dławicowe, nudności, wymioty, bóle głowy

Przeciwwskazania: guz chromochłonny nadnerczy, częstoskurcze napadowe, migotanie komór
Agoniści rec. beta:

  • Nieselektywni (izoproterenol)

  • Selektywni: beta 1 (dobutamina),

beta2 (salbutamol,fenoterol, formoterol, salmeterol)

DOBUTAMINA (agonista β1)

  • zwiększa kurczliwość m. sercowego i rzut serca

  • nieznacznie zwiększa częstość skurczów i przewodzenie przedsionkowo-komorowego

T0,5=2 min (stosowana w infuzji, pod kontrolą ciśnienia, rytmu, diurezy)

Zastosowanie: stany dekompensacji sercowej (ostry zawał m. sercowego, zastoinowa niewydolność serca, zabiegi kardiologiczne)

Działania niepożądane: tachykardia, wysypka skórna, skurcz oskrzeli, eozynofilia, ↑ wzrost obszaru niedokrwienia w mieśniu sercowym– zwiększa zapotrzebowanie m. sercowego na tlen (duże dawki), zapalenie żył
Agoniści rec. β2

↑cAMP – relaksacja mięśni gładkich



Zastosowanie: objawowe leczenie zaostrzeń jak i zapobieganie napadom astmy, POChP, stany skurczowe oskrzeli, przedwczesna czynność skurczowa macicy (fenoterol)

Działania niepożądane: drżenia, bóle głowy, tachykardia, kołatania serca, pobudzenie, niepokój, zaburzenia snu
Agoniści rec. alfa

  • nieselektywni (tetryzolina, nafazolina)

  • selektywni (fenylefryna α1)


TETRYZOLINA, NAFAZOLINA

zwężają naczynia krwionośne zmniejszając przekrwienie i obrzęki



Zastosowanie: obrzęk i przekrwienie spojówek wywołane czynnikami drażniącymi , katar sienny

Działania niepożądane: przekrwienie, pieczenie, suchość błon śluzowych,

.

Antagoniści rec. alfa:



  • selektywni α1 (doksazosyna, alfuzosyna)



Doksazosyna, Alfuzosyna

Efekty farmakologiczne: spadek ciśnienia, spadek oporu naczyniowego, ↑ szybkości przepływu moczu, spadek napięcia mięśni gładkich w pęcherzu i moczowodach (blokada współczulna), ↓ ciśn. statycznego w gruczole krokowym



  • korzystny wpływ na gospodarkę lipidową ↓ LDL, ↓TG, ↑ HDL

Zastosowanie: przerost gruczołu krokowego, nadciśnienie

Dz. niepożądane: hipotonia ortostatyczna!!!, zmęczenie, ból głowy, kołatanie serca
Leki β-adrenolityczne:

  • nieselektywne: propranolol, labetalol

  • kardioselektywne: metoprolol, nebiwolol, bisoprolol, acebutolol, atenolol

α1 i β adrenolityki – labetalol, karwedilol
Efekty farmakologiczne:

Mięsień sercowy – efekt inotropowy i chronotropowy ujemny, zmniejszają obciążenie następcze i zapotrzebowanie m. sercowego na tlen, spowalniają remodeling



  • zmniejszenie aktywności reninowej osocza

  • ↑ LDL, TG, ↓ HDL,

  • ↓ glikogenolizy, ↓ lipolizy

  • skurcz naczyń obwodowych

  • skurcz oskrzeli

Dodatkowe efekty plejotropowe: karwedilol

Dodatkowe efekty wazodylatacyjne: nebiwolol (wpływ na wydzielanie NO)

Zastosowanie:


  • nadciśnienie

  • choroba niedokrwienna serca

  • niewydolność serca (stabilna)

  • częstoskurcze komorowe, nadkomorowe

  • zawał serca

  • profilaktyka bólu migrenowego

Działania niepożądane:

  • hipotensja,

  • bradykardia, blok A-V

  • skurcz oskrzeli

  • sedacja (propranolol)

  • maskowanie objawów hipoglikemii

  • impotencja

  • skurcz naczyń obwodowych

  • zaburzenia gospodarki lipidowej

Przeciwwskazania: astma, dusznica wazospastyczna, choroby naczyń obwodowych, bradykardia, AV-blok, łuszczyca
Leki działające ośrodkowo

KLONIDYNA – agonista pre- i postsynaptycznych rec. α2, imidazolinowych OUN, w niewielkim stopniu α1

  • działa hipotensyjnie

Zastosowanie: nadciśnienie,

Efekt hipotensyjny:



  • pobudzenie presynaptycznych rec. α2 (↓ NE)

  • pobudzenie rec. α2-adrenergicznych pasma samotnego (osłabienie aktywności współczulnej, pobudzenie nerwu błędnego)

  • pobudzenie rec. imidazolinowych

  • pobudzenie rec. α1 – przejściowy wzrost ciśnienia

Działania niepożądane: sedacja, hipotonia, bradykardia, suchość jamy ustnej, impotencja
Metyldopa

  • Blokuje dekarboksylazę DOPA – spadek syntezy NE

  • metabolit metyldopy α-metylonorepinefryna działa jako „fałszywy przekaźnik

  • ↓ oporu obwodowego, ↓ ciśnienia

Zastosowanie: nadciśnienie (jako lek I rzutowy w terapii przewlekłej u kobiet ciężarnych)

Działania niepożądane: senność, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatczne, parkinsonizm, suchość w ustach, ↑Alat, Aspat, ↑ prolaktyny, impotencja
II. Część przywspólczulna

Efekty pobudzenia układu przywspółczulnego:

  • Przewód pokarmowy – nasilenie perystaltyki, ↑ sekrecji w gruczołach, relaksacja zwieraczy,

  • Układ moczowy – nasilenie perystaltyki moczowodów, ↑ napięcia mięsni gładkich pęcherza, relaksacja zwieraczy,

  • Oskrzela – skurcz mięśni gładkich, ↑ sekrecji w gruczołach

  • Oko – zwężenie źrenicy, blokada akomodacji,

  • Gruczoły egzokrynne - ↑ sekrecji

  • Układ sercowo-naczyniowy – efekt chronotropowy ujemny, ↓ BP

Neuroprzekaźnik – acetylocholina (włókna przed i zazwojowe)

Receptory muskarynowe i nikotynowe
Receptory muskarynowe (5 podtypów) sprzężone z białkiem Gi:

  • blokada cyklazy adenylanowej - ↓cAMP → ↑ skurcz m. gładkich oraz dz. inotropowe i chronotropowe ujemne (M2 i M4)

  • pobudzenie fosfolipazy C – ↑DAG i IP3 – uwalnianie Ca - ↑ wydzielania w gruczołach, skurcz, wydzielanie NO (M1, M3 i M5)

Receptory muskarynowe – lokalizacja:

M1- CUN, kom. okładzinowe żołądka

M2 – m. sercowy, m. gładkie,

M3- oko, gruczoły, mięśnie gładkie


Receptory nikotynowe N (mięśniowy i neuronalny) – kanały sodowe bramkowane ligandem.

Pobudzenie rec, nikotynowych mięśniowych: otwarcie kanału – depolaryzacja płytki motorycznej – skurcz mięśni


Agoniści układu przywspółczulnego o działaniu bezpośrednim:

- agoniści receptorów muskarynowych, pilokarpina , betanechol, muskaryna, cewimelina

- agoniści receptorów nikotynowych, np. wareniklina,

- agoniści receptorów muskarynowych i nikotynowych, np. acetylocholina, karbachol, metacholina


Pilokarpina

Zastosowanie: jaskra

Działania niepożądane: bóle głowy, łzawienie, ślinotok, skurcze jelit, czynnościowa krótkowzroczność, paradoksalne utrudnienie odpływu cieczy wodnistej (długoletnia terapia)

Karbachol (agonista rec. M i N)

oporny na działanie acetylocholinesteraz



Zastosowanie: operacje dna oka (w postaci iniekcji do przedniej komory oka, w celu uzyskania szybkiego zwężenia źrenicy)

Dz. niepożądane: zwolnienie akcji serca, spadek ciśnienia krwi, wzmożenie wydzielania moczu, potu, łez, śliny i soku żołądkowego, skurcz oskrzeli pobudzenie psychoruchowe
Pośredni agoniści układu parasympatycznego – blokują acetylocholinesterazę-↑ stęż. Ach – potencjalizacja działania ACH

Edrofonium, fizostygmina, neostygmina, pirydostygmina, rywastygmina


EDROFONIUM - działa bardzo szybko i krótko po podaniu i.v., stosowany w diagnostyce miastenii, różnicowanie zespołu miastenicznego i przełomu cholinergicznego

Neostygmina, pirydostygmina

Zastosowanie: atonia jelit, pęcherza, jaskra, Myastenia gravis, odwrócenie blokady nerwowo-mięśniowej, zatrucia grzybami zawierającymi muskarynę, związkami fosforoorganicznymi

Dz. niepożądane: nasilenie perystaltyki jelit, biegunki, hipersekrecja

zaburzenia widzenia,

bradykardia, A-V blok

Rywastygmina - silny inhibitor acetylocholinesteraz

Stosowana w leczeniu zespołów otępiennych (ch. Alzheimera, ch. Parkinsona)



Działania niepożądane : nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy, reakcje alergiczne, reakcje miejscowe - obrzęk, rumień, świąd (systemy transdermalne), nadpotliwość, bradykardia, dyskinezy, hipokinezy, sztywność
Reaktywatory acetylocholineterazy – tworzą mostek między centrum anionowym acetylocholistereazy a atomem fosforu związków fosforoorganicznych będących nieodwracalnymi inhibitorami centrum estrowego acetylocholinseterazy w ten sposób reaktywując acetylocholinesterazę.

Pralidoksym- stosowany w zatruciu związkami fosforoorganicznymi.


Leki cholinolityczne

Alkaloidy Atropa belladonna:



  • ATROPINA

  • HIOSCYNA (skopolamina)

Syntetyczne i półsyntetyczne pochodne alkaloidów tropanowych: bromek ipratropium, bromek tiotropium, oxybutynina, tropikamid, propantelina
ATROPINA inhibitor pozazwojowych receptorów muskarynowych, bez powinowactwa do receptorów nikotynowych

Efekty farmakologiczne:



  • mięsień sercowy (efekt dawko-zależny):

≥ 1mg – zniesienie wpływu nerwu błędnego, ↑częstotliwości

rytmu, ↑ pojemności minutowej



Zastosowanie: bradykardia, premedykacja, znieczulenie (zapobieganie hipersekrecji i skurczowi oskrzeli), stany związane z hipersekrecją (zatrucia, parkinsonizm), okulistyka (w celu długotrwałego rozszerzenia źrenic w przebiegu zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego, badanie refrakcji oka), stany spastyczne przewodu pokarmowego, nadreaktywność pęcherza moczowego, zatrucie związkami fosforoorganicznymi, grzybami zawierającymi muskarynę, cholinomimetykami

Dz. niepożądane: tachykardia, suchość błon sluzowych, zaparcia, wzrost ciśnienia śródgałkowego, trudności w oddawaniu moczu, pobudzenie


Butylobromek hioscyny jako IV-rz. pochodna amoniowa nie przenika przez barierę krew-mózg. Blokuje rec. muskarynowe mięśni gładkich i zwojów śródściennych narządów jamy brzusznej i miednicy mniejszej

Zastosowanie : stany skurczowe przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, dróg moczowo-płciowych, kolki

Działania niepożądane: typowe cholinolitycze, odczyn alergiczny, tachykardia (po podaniu drogą parenteralną)
TROPIKAMID – rozkurcz mięśnia zwieracza źrenicy i mięśnia rzęskowego, rozszerza źrenice

Zastosowanie: porażenie akomodacji (badanie refrakcji), krótkotrwałe rozszerzenie źrenicy (przed i po zabiegu okulistycznym, badanie dna oka)

Dz. niepożądane: obrzęk, przekrwienie, pieczenie, światłowstręt, również objawy cholinolityczne ogólnoustrojowe
OKSYBUTYNINA blokuje wszystkie typy rec. muskarynowych oraz kanały wapniowe

Zastosowanie: zaburzenia czynności pęcherza, nadreaktywny pęcherz moczowy, nietrzymanie moczu

Działania niepożądane: objawy cholinolityczne, nasilenie objawów nadczynności tarczycy i NS


bromek TIOTROPIUM, bromek IPRATROPIUM

      • IV-rz. Sole amoniowe

blokują wszystkie podtypy rec. musakrynowych , hamują odruchy przewodzone droga n. błędnego

Zastosowanie: leczenie podtrzymujące POChP, astma

Dz. niepożądane: suchość jamy ustnej, podrażnienia, kandydozy, paradoksalny skurcz oskrzeli!!, zab. Żołądkowo-jelitowe, objawy cholinolityczne – rzadziej
: attachments -> article
article -> O g ł oszeni e o wyborze najkorzystniejszej oferty
article -> O g ł oszeni e o wyborze najkorzystniejszej oferty
article -> Wojewódzki szpital specjalistyczny w białej podlaskiej
article -> Numer lekcji Poniedziałek
article -> Postępowanie o udzielenie zamówienia prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego w oparciu o przepisy art. 701 Kodeksu cywilnego
article -> Numer lekcji Poniedziałek
article -> Dla kierunku Papiernictwo I Poligrafia rok akademicki 2014/2015, studia I st semestr I
article -> Unia europejska
article -> Informacja dot zasad realizacji zadań publicznych oraz sposobu ich rozliczania
article -> Zarządzenie Nr 51/2014 Dyrektora Powiatowego Szpitala im. Władysława Biegańskiego w Iławie z dnia 28. 05. 2014 r w sprawie zmiany Regulaminu Organizacyjnego Powiatowego Szpitala im. Władysława Biegańskiego w Iławie




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna