Barbara i Adam Podgórscy



Pobieranie 159.66 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar159.66 Kb.

Barbara i Adam Podgórscy©


Kalendarium Godulowe

1748 – 2008

Ruda Śląska 7 listopada R.P. 2008

Wstęp

Pomysł opracowania kalendarium zawierającego jak najwięcej dat dotyczących życia i działalności Karola Goduli (Carla Godulla) przyszedł nam do głowy dość dawno temu. Usiłowaliśmy zainteresować pomysłem inne osoby, niestety bezskutecznie, dlatego sami podjęliśmy się przedsięwzięcia.


Potrzeba istnienia takiego zestawienia dat i faktów jest oczywista – coraz większe zainteresowanie postacią Karola Goduli ze strony różnych środowisk i kręgów oraz osób zainteresowanych ‘królem węgla i stali”. Niestety wiele istniejących publikacji podaje rozmaite, wybiórczo potraktowane fakty, często mylne, a jeszcze częściej sprzeczne. Informacje te są później bezkrytycznie powielane w artykułach prasowych, w tworzonych amatorsko witrynach internetowych, a nawet opracowaniach silących się na pozór naukowości.

Chcielibyśmy, aby zestawienie przez nas prezentowane stanowiło pomoc w tym względzie. Staraliśmy się najrzetelniej, jak to tylko było możliwe, zebrać wszelkie dostępne nam fakty, zweryfikować je, (również w miarę możliwości) i w ujęciu chronologicznym przedstawić.

Bylibyśmy megalomanami twierdząc, że ustrzegliśmy się jakichkolwiek błędów, że przytoczone przez nas daty i fakty są w pełni prawdziwe, kompletne i niepodważalne. Godulologia, jak ośmielamy sie nazwać - wcale nie żartując – zarysowaną ostatnio rozległą gałąź wiedzy, zajmującą się zjawiskiem „pod nazwą: Karol Godula”, w wielorakich aspektach (historycznym, socjologicznym, ekonomicznym, kulturowym), z pewnością poczyniła dopiero pierwsze kroki. Wierzymy i w głębi duszy liczymy na kolejne odkrycia pamiątek po Karolu Goduli, dokumentów archiwalnych, które nie do końca zostały przewertowane, ani w Polsce, ani w innych krajach, na pojawianie się kolejnych opracowań i materiałów przyczynkarskich, ot, choćby jak poniższy.

Dlatego serdecznie zapraszamy potencjalnych Czytelników do podzielenia się z mami swoją własną wiedzą, wyrażaną krytyką albo (na co mamy cichą nadzieję), aprobatą, ale przede wszystkim na uzupełnianie, poprawianie i rozszerzanie kalendarium Godulowego.



Barbara i Adam Podgórscy©

Ruda Śląska 2008


KALENDARIUM GODULOWE

Uwaga: (?) – znak oznaczający wątpliwość.


? – znak oznaczający brak daty


Data

Wydarzenie

1748

Urodził się ojciec Karola (Carl) Godulli - Józef (Joseph) Godulla.

1753

Wieszowa (Wieschowa): Urodziny matki Godulli Franciszki (Francisca), córki nauczyciela Antona (Antoniego) Hanischa.

przed 1767

Joseph Godulla jest leśniczym w lasach przyszowickich.

od 1770

Joseph Godulla pełni obowiązki leśniczego (herrschaftlicher Jäger, Waldbereiter1) w dobrach barona Ziemięckiego (Ziemietzky), pana dziedzicznego na Makoszowach (Makoszau) – obecnie Zabrze i Ligocie Zabrskiej (Ellguth-Zabrze) – obecnie Gliwice. Mieszka z żoną w leśniczówce obok Makoszow.

1771

Przyszowice (Preiswitz): Nazwisko Godulla pojawia się po raz pierwszy w spisie komunikantów kościoła w Przyszowicach.

23. X. 1774

Wieszowa: Ślub Josepha Godulla – dozorcy lasów, wyższego urzędnika leśnego (Waldbetreuer) w Makoszowach i Franzeski Hanisch2 (córki nauczyciela Antoniego) z Wieszowej. Świadkowie: Joseph Borowka (Borówka) gajowy z Zabrza i Stanislaus Szczyrba, rektor z Wieszowy. Ojciec Godulli był od roku 1774 dzierżawcą majątku Makoszowy i Ligota Zabrska, a następnie dobra rycerskiego Gaszowice.

29. I. 1775

Makoszowy: Urodziny Marianny Godulla. Chrztu udzielił ks. Melchior Opolski3 w dniu 30 stycznia 1775 r. Zapis w metryce parafialnej: Ist dem Jäger Joseph Godulla von seinem Eheweibe Francisca, geborenen Tochter des Anton Hanik aus Wieschowa, eine Tochter geboren worden und ihr Name Marianna beygelegt worden4. Rodzice chrzestni: Augustyn von Werner5 syn generała-porucznika Paula Wernera i Julianna de Ziemietzky córka Georga, pana na Makoszowach

28. II. 1777

Makoszowy: urodziny Joanny (Johanna) Godulla, późniejszej Gottwald (mąż: Ferdynand Gottwald z Raciborza). Chrzest odbył się 1 marca. Rodzicami chrzestnymi byli: August von Werner i Jeanette Schimonsky Janeta, córka von Szymońskiego6, właściciela Paniowa Wielkiego7.

11. XI. 1779

Makoszowy: Urodziny Franciszki (Francisca) Godulla, późniejszej Neuverth (mąż: Jan Neuvert z Frysztatu; niem.: Freistadt, czes.: Frýštat). Chrzest w Przyszowicach. Rodzice chrzestni: Augustin von Werner i Augustine Geierin z Przyszowic.

8. XI. 1781

Makoszowy: Urodziny Karola (Carl) Godulla, pierwszego syna, czwartego z kolei dziecka w rodzinie. Ochrzczony i wpisany do ksiąg metrykalnych parafii w Przyszowicach. Rodzice chrzestni: Augustyn von Werner syn generała-leutnanta właściciela Bujakowa i Przyszowic oraz Augustyna Geierin z Przyszowic.

Wypis z metryki: Ist des dasigen Herrschafftl. Wald bereuthers Joseph Godulla von seinen Eheweibe Francisca, geborne Hanik, heunt früh gegen ein Uhr gebohrenes Söhnlein von obgedachtem Pfarrer getauft und demselben der Name Carl beygelegt worden. Levantes waren: Augustus de Werner, St. Excellenz des Herrn General-Lieutnants von Werner Herr Sohn, und Augustine Geierin Kammer Jungfer bey Ihro Excellenz der Frau Generalin von Werner (Ksiega metryk. ab anno 1765 ad 1783. pag. 128.)8



około 1784

Joseph Godulla wydzierżawia majątki ziemskie Makoszowy i Ligotę Zabrską.

26. VI. 1792

Przyszowice: się ślub Marianny Godulla z baronem Augustem (Augustin) Janem de Lengsfeld właścicielem dóbr w Gliwicach i Kętach.

1792

Przyszowice: Spis komunikantów kościoła w Przyszowicach po raz ostatni notuje rodzinę Godulla; Joseph Godulla, Pächter des Gutes Makoschau, dessen Ehewirthin Fransisca, geborene Hanischin, dessen Kinder: Marianna, Johanna, Francisca und Karl9. W tym roku Karl Godulla w wieku lat 11 przystępuje po raz pierwszy do komunii świętej

? do 1792

Przyszowice: Karol Godulla uczęszcza do szkoły ludowej w Przyszowicach.

1972

Rodzina Godullów opuszcza Makoszowy w związku z wydzierżawieniem majątku ziemskiego w Gorzyczkach.

1797 (?)

Gorzyczki (Klein Gorzitz) koło Raciborza: urodziny brata Karola – Ernesta (Ernst). Rodzice chrzestni: pułkownik kirasjerów von Kamienitz i jego małżonka Sophie (Zofia) z domu Eichendorff.

1793

Rudy (Gross Rauden): Karol Godulla przenosi się do szkoły realnej OO Cystersów przy klasztorze w Rudach Raciborskich (Rudy Wielkie,.

1797

Gorzyczki (Klein Gorzitz): wesele Franciszki Godulla z Janem Neuvert z Frysztatu; niem.: Freistadt, czes.: Frýštat).

1798

Rudy: ukończenie przez Godullę szkoły realnej.

1798/99

Opawa (Opava): Godulla uzupełnia wiedzę w Hauptschule (gimnazjum) wstępując do IV klasy.

1799

Opawa: Godulla uzyskuje świadectwo ukończenia IV klasy szkoły w Opawie

1799/1800

Prawdopodobnie K. Godulla uczęszcza do V klasy szkoły realnej w Opawie.

1800 lub 180110

Pławniowice (Plawniowitz): Godulla wstępuje na służbę do Karola Franciszka von Ballestrem (1750-1822) właściciela majoratu rudzko-biskupicko-pławniowickiego w latach 1798 – 1822. Początkowo zatrudniony jest jako leśniczy (łowczy) albo urzędnik folwarczny w Pławniowicach.

10. VIII. 1801

Najstarszy zachowany dowód pracy K. Godulli w dobrach Ballestremów - list od justycjariusz Jurczyka, protektora Godulli, wcześniej syndyka klasztoru w Rudach.

1801

Pławniowice (Plawniowitz) i Ruda (Ruda); Godulla zostaje pisarzem (aktuariuszem) sądu patrymonialnego w Pławniowicach, a następnie skarbnikiem (kasjerem) majątku w Rudzie, którą to powinność pełni do roku 1806, zajmując się równocześnie sprawami policyjnymi, leśnymi i rolnymi oraz nadzorowaniem zakładów przemysłowych całego majoratu.

1801 (?)

Pławniowice (Plawniowitz): Przypuszczalne okaleczenie Godulli przez kłusowników.

1801-1806

Godulla podejmuje starania w kwestii uzyskania powiększenia pola górniczego kopalni węgla kamiennego Brandenburg w Rudzie.

od 1804

Godulla na równi z rządcą majątku w Rudzie - Karwatem podpisuje kurendy sejmiku powiatowego w Bytomiu.

do 1806

Godulla wymieniany jest jako kasjer majątku w Rudzie.

180611

Godula osiedla się w tzw. domu Goduli obok zamku Ballestremów w Rudzie.

około 1807 por. 1801

Godulla zostaje okaleczony przez kłusowników (?).

1807

Ruda: Godulla buduje cegielnię w Rudzie oraz kolejkę konną z wywrotkami, prowadzącą z glinianki do cegielni.

od 1808

Ruda: Godulla zostaje mianowany rządcą (Verwalter) majątku Ballestrema w Rudzie (folwarki w Rudzie i Złotogłowie). Nadzoruje również sprzężone z folwarkami rudzkimi zakłady: świeżarki w Pławniowicach, wielkie piece w Rudzie i Halembie oraz kopalnie węgla kamiennego w Rudzie.

1808

Bytom (Beuthen): Godulla dwukrotnie zastępuje Karola Franciszka Ballestrema w zebraniach stanów bytomskich

1808

Godulla rozpoczyna ożywioną działalność gospodarczą skierowaną na poszukiwanie węgla kamiennego oraz uzyskiwania nadań górniczych. W rezultacie pozyska dla Ballestrema 40 nadań pól węglowych w Rudzie i okolicy.

1808

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie górnicze Bessere Zukunft.

1808

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie górnicze Johnannesegen.

1808

Godulla dokonuje spostrzeżenia, że hałdy po starych kuźnicach stanowią doskonały surowiec do fabrykacji cynku (?).

1809

Joseph Godula przenosi sie do Gaszowic, wydzierżawiając miejscowy majątek ziemski.

1809

Ruda: Ballestrem mianuje Godullę amtmannem (ekonomem).

1810

Ruda: Prawdopodobnie Godulla rozpoczyna samodzielne eksperymenty chemiczne zmierzające do wyodrębnienia cynku ze złóż wielkopiecowych i galmanu oraz podejmuje starania o uzyskanie dla Karola Ballestrema koncesji na budowę cynkowni.

1810

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie górnicze Gute Schiffahrt.

1812

Ruda: Ballestrem za namową Godulli uruchamia w Rudzie hutę cynku „Karol” (Carshütte) według planów Jana Fryderyka Weddinga (1759-1830). Była to czwarta w kolejności powstania cynkownia Na Górnym Śląsku, ale szybko przejęła pozycję wiodącej.

29. II. 1812

Uzyskanie koncesji na budowę huty cynku w Rudzie o pięciu podwójnych piecach i produkcji rzędu 3000 – 4000 centnarów rocznie.

1812

Prawdopodobnie Karol Ballestrem udziela Godulli pozwolenia na bezpłatne pobieranie tzw. grzyba wielkopiecowego w Rudzie i Pławniowicach. Stawia to Godullę na pozycji dostawcy surowca do produkcji cynku.

przed 1813

Godulla powołany przez władze publiczne okręgu bytomskiego na komisarza dystryktu policyjnego na Rudę i Biskupice (Biskupitz).

1813

Powołanie Godulli na podkomendanta Landwehry w powiecie bytomskim12.

początek 1813

Śmierć matki Godulli w Gaszowicach; pogrzeb na cmentarzu w Lyskach (Lisski).

1814 lub1815

Ruda: Mianowanie Godulli Oberamtmannem, odpowiedzialnym za sądownictwo wiejskie, sprawowanie władzy policyjnej oraz pełnienie funkcji poborcy podatkowego.

4. II. 1815

Pławniowice: Karl Franz Ballestrem w nagrodę za zasługi, aktem sądowym obdarza Godullę 28 kuksami wolnymi Huty „Karol” (z ogólnej liczby 128), co staje się zalążkiem późniejszej fortuny

22. IX. 1816

Pławniowice: Ballestrem sporządza pismo do Godulli, podnoszące jego zasługi i wyrażające zadowolenie z jego pracy. Zarazem stabilizuje Godullę na dożywotniej posadzie w administracji majoratu i zapewnia mu emeryturę w wysokości dotychczasowych dochodów w gotówce i deputatach.

1816

Gaszowice (Gaschowitz) koło Rybnika: śmierć Josepha Godulli w majątku wydzierżawionym przez Karola Godullę; pogrzeb na cmentarzu w Lyskach (Lisski).

1817

Godulla jest w Rudzie oberamtmannem – zarządcą majątku dziedzica Ballestrema i jego zastępcą w sprawowaniu władzy dominialnej.

1817

Godulla podejmuje starania o nadanie pola górniczego galmanu pod nazwą Nachbarwille koło Miechowic.

1819

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie kopalni węgla kamiennego Catharina w Rudzie.

1819

Karol Ballestrem zapisuje w testamencie Godulli zatrudnienie do końca życia, złoty zegarek i konie do powozu. Gdyby Godulla zrezygnował z zatrudnienia, zapewniał mu pełne wynagrodzenie i dożywotnie zarządzanie dobrami rudzkimi wraz z mieszkaniem w dworze rudzkim.13

30. IV.1820

Godulla otrzymuje generalne pełnomocnictwo Ballestrema.

1821

Wystawienie pomnika nagrobnego na mogile matki Karola Godulli w Lyskach (Lisski).

1821

Rozbudowa cynkowni Karol o 10 kolejnych pieców podwójnych.

1821

Godulla nabywa dla hrabiego Karola Ballestrema pola górnicze w Rudzie: Ludwig, Carl, Goldene Sonne, Carls Glück, Carls Segen, Eingetum, Dominik, Cäsar, Neue Hoffnung, Adam, Emanuel, o łącznej powierzchni 4 780 miar górniczych..

1821

Godulla uzyskuje dla Ballestrema powiększenie nadania kopalni węgla kamiennego Catherina w Rudzie do rozmiaru 1165 miar i uruchamia eksploatację.

1822

Nadanie Godulli tytułu inspektora przemysłu, górnictwa i hutnictwa w dobrach Karola Wolfganga von Ballestrema.

1822

Godulla opracowuje plan geodezyjny kopalni galmanu Maria, leżącej na styku Bytomia oraz gmin Miechowice (Miechowitz) i Bobrek (Bobreck), wykreślony następnie przez przysięgłego mierniczego górniczego Renscha.

5. VII. 1822

Godulla występuje z podaniem o nadanie pola górniczego galmanu Maria w Miechowicach.

1822

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie kopalni węgla kamiennego Julius (od 1852 roku w składzie scalonej kopalni Carl Emanuel, od 1890 roku w składzie cons. Wolfgang).

1822

Godulla uzyskuje dla Ballestrema nadanie kopalni węgla kamiennego Fabrique (później w składzie cons. kopalni Brandenburg).

8. VII. 1822

Godulla składa wniosek o nadanie pola eksploatacyjnego kopalni galmanu Vorschung.

1822

Godulla nabywa na okres przejściowy połowę udziałów w kopalni galmanu Vorschung, późniejszej kopalni Maria w Miechowicach..

28. III. 1822

Uwłaszczenia chłopów w Rudzie dokonała Komisja Generalna do spraw regulacji spraw własnościowych z Wrocławia w obecności Karola Godulli. Dokumenty uzupełniono: 11 V, 7 VII, 22 VIII i 4 XI 1822. Komisja Generalna we Wrocławiu zweryfikowała ten akt 9. XII. 1836 r.14

25.V.1823

Godulla wraz z kupcem wrocławskim i właścicielem Miechowic Franzem Aresinem nabywa w drodze nadania połowę udziałów - 61 kuksów kopalni galmanu Maria15 w Miechowicach. Pełni rolę gwarka i oficjalnego reprezentanta kopalni.

182316

Godulla zakłada, jako wyłączny właściciel kopalnię galmanu „Elżbieta”17 (Elizabeth) koło Bobrku.

1823

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Fabique.

1823

Ruda: Godulla snuje pomysły wybudowania własnej huty cynku Neue Zeit (Nowy Czas).

1824

Godulla nabywa kopalnię węgla kamiennego Stein w Orzegowie.

1824

Godulla uzyskuje dla Ballestrema powiększenie pola kopalni węgla kamiennego Catharina w Rudzie.

1825

Godulla występuje w roli organizatora koalicji przemysłowców górnośląskich.

21. V. 1825

Godulla rozpoczyna prace szurfowe na miejscu późniejszej kopalni węgla kamiennego Orzegów.

1825

Ruda: kolejna rozbudowa cynkowni Karol. o trzy piece podwójne.

1826

Godulla zakupuje na licytacji majątek ziemski Szombierki-Orzegów z zamkiem (2500 morgów) za kwotę 41485 talarów wraz z połową udziałów (61 kuksów) kopalni węgla kamiennego Rozalia (Rosalie) i Sonneblume.

1826

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Rozalia (Rosalie).

1828 - 1835

Godulla uruchamia wydobycie w kopalni węgla kamiennego Rozalia (Rosalie) w Orzegowie.

18. VIII. 1827

Godulla otrzymuje nadanie kopalni węgla kamiennego Orzegów (Orzegow) w Orzegowie. Była to pierwsza uzyskana osobistym staraniem Godulli, własna kopania węglowa z udzłąlm Goduli: 122 kuksów. Za zgodą niepełnoletnich dzieci Karola Ludwika Ballestrema Godulla przyłącza, celem ułatwienia eksploatacji, do tej kopalni 696 miar pól górniczych Ludwik, Cicero, Neue Hoffnung, Adam i Emanuel, w sposób niezgodnym z prawem górniczym. Przywłaszczenie to stanowiło zarzewie późniejszego konfliktu z Ballestremami.

1828

Godulla zakłada kopalnię galmanu Werona (Verona) koło Rept.

1829

Po śmierci Karola Ludwika Ballestrema Godulla zostaje prawnym opiekunem jego niepełnoletnich dzieci.

1829

Nowy dziedzic Karol Wolfgang von Ballestrem (1801 - 1879) utrzymuje Godullę na stanowisku głównego zarządcy dóbr.

1830

Godulla wydzierżawia dzierżawi majątki ziemskie Ballestrema Ruda (Ruda) i Orzegów (Orzegow), rozwijając w nich opłacalna hodowlę owiec rasy merynoskiej.

1830

Godulla rozwiązuje umowę z Ballestremem jako oficjalista, ale pozostaje doradcą rodziny w sprawach majątkowych.

1830

Godulla otrzymuje pruski order Orła Czerwonego (Roter Adlerorden) klasy IV - najniższej.

1830

Godulla nabywa resztę udziałów kopalni węgla kamiennego Rozalia (Rosalie) w Orzegowie.

koniec 1830

Godulla zakłada Towarzystwo Przyjaciół Wstrzemięźliwości

1932

Bytom (Beuthen): Godulla mimo oporu władz rejencyjnych zostaje zatwierdzonym pierwszym deputowanym powiatowym w Bytomiu (1er Kreisdieputierer des Beuthener Kreises in Oberschlesien), jako jedyny podniesiony do godności zastrzeżonych dla szlachty ziemskiej.

1832

Godulla Nabywa hutę Morgenroth w Chebziu na obszarze Orzegowa.

1833

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Neue Brandenburg.

1834

Godulla prowadzi nieuczciwą konkurencję z kopalnią Luizą (Louise), w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald), nakłaniając furmanów – wozaków do pobierania węgla z własnych kopalń Orzegow i Catharina.

1834

Godulla zawiera umowę z Gleiwitzhütte na dostawę do niej węgla wyłącznie z kopalń rudzkich.

1835

K. Godulla kupuje gospodarstwo w Kaszowie dla brata Ernesta.

1835/1836

Godulla nabywa 10 kuksów kopalni Luiza (Louise) od późniejszego starosty bytomskiego von Tieschowitza i od von Hochberga.

1825

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Stein w Orzegowie.

1835

Godulla nabywa 54 kuksy kopalni Lithandara w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald).

1835

Godulla jest właścicielem 21 kuksów kopalni Luiza (Louise).

1836

Godula jest właścicielem 83 kuksów kopalni Lithandra.

1836

Godulla jest właścicielem 61 kuksów kopalni Franz.

1836

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Schomberg.

1836

Godulla nabywa hutę cynku Orzegów.

1836

Godulla nabywa część kuksów huty Gute Hoffnung w Chebziu, na obszarze Orzegowa.

1837

Godula jest właścicielem 61 kuksów kopalni Merkur w Chropaczowie pod Świętochłowicami.

1837

Godulla jest właścicielem 61 kuksów kopalni Bergfreiheit.

1837 -1838

Godulla kupuje 3 kuksy kopalni Matylda (Mathilde) w Lipinach.

1838

Godulla kupuje wielkie dobra w Bujakowie (3000 mórg) za 60 000 talarów.

1839

Godulla jest właścicielem 3 kuksów kopalni Gut Glück w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald); Kolonia Eintracht – Zgoda, obecnie w Świętochłowicach.

1836-39

Godulla nabywa stopniowo hutę cynku Gutehoffnung (Dobrej Nadziei) w Chebziu, stając się w końcu właścicielem 126 kuksów, za ogólną kwotę 3 715 talarów i 20 srebrnych groszy.

1841

Godulla nabywa 10 dalszych kuksów kopalni Luiza (Louise).

1841

Godulla nabywa 61 kuksów kopalni węgla kamiennego Vorsicht w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald).

1841

Godulla nabywa od miasta Bytom 61 kuksów kopalni węgla kamiennego Friedrich Wilhelm w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald) oraz udziały kopalni Vorsicht, za łączną kwotę 15 300 talarów.

1841

Godulla nabywa 12 kuksów kopalni Kleofas (Cleophas) w Załężu.

1841

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Wolfgang w Rudzie.

1841

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Neu Orzegow w Orzegowie.

1841

Godulla jest duchowym przywódcą hołdu niemieckich przemysłowców dla króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV.

1842

Godulla nabywa dobra (1200 mórg) w Bobrku za 33000 talarów.

1842

Godulla jest właścicielem 81 i 1/8 kuksów kopalni węgla kamiennego Regenbogen w Bielszowicach (Bielschowitz).

1842

Godulla jest właścicielem 61 kuksów kopalni Bernard.

1842

Godulla jest właścicielem 3, 5 kuksów kopalni Leopold w Ornontowicach.

1842

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Margaretha w Orzegowie.

1842

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Paweł (Paulus) w Orzegowie.

29. IV. 1842

Poręba koło Rudy: Urodziny Joanny Gryczik, córki Jana i Antoniny z domu Hajn (Hayn), późniejszej protegowanej Godulli i spadkobierczyni jego fortuny; jeszcze później Joanny von Schomberg Godulla i żony Ulricha von Schaffgotscha.

1843

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Neue Bergfreiheit w Orzegowie.

1843

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Krzysztof (Cristoph)

1843

Godulla jest właścicielem 61 kuksów kopalni Ehrenfried w Rudzie.

1843

Godula jest właścicielm 122 kuksów kopalni Bertuszka.

13. XI. 1843

Z inicjatywy Godulli odbywa się rozprawa w sprawie placu pod szkołę w Bytomskim Czarnym Lesie – Chebziu.

XI 1843

Godulla za namową ks. Józefa Szafranka otwiera i odtąd utrzymuje szkołę powszechną w osadzie Gutehoffnungshütte (Huta Dobrej Nadziei) w Chebziu, na terenie dawnego Orzegowa. Szkoła mieszcząca się domu mieszkalnym przy cynkowni istniała do 1851 roku. Kształciła dzieci pracowników zatrudnionych w dobrach Goduli.

1843

Godulla uruchomia hutę cynku Bobrek (Bobreck); zlikwidowaną w 1885 r.

1843

Godulla i Karol Wolfgang von Ballestrem składają dar dla katedry w Kolonii w imieniu przemysłowców górnośląskich.

1843-1848

Godulla uzyskuje nadanie kopalni galmanu Seweryn.

1843-1848

Godulla uzyskuje nadanie kopalni galmanu Pancratius.

1843-1848

Godulla nabywa 3 i 253, 4 kuksów w kopalni galmanu Szarlej.

1844

Umiera brat Karola Godulli – Ernest.

14. V. 1844

Godulla otrzymuje nadanie górnicze dla kopalni węgla kamiennego Bujaków w Bujakowie (Bujakow).

31. XII. 1844

Godulla wystawia kwit dla Tyrolla, dzierżawcy karczmy w Chebziu, na którym widnieje polska nazwa osady: Hebzie. Jest to najstarsza zachowana wzmianka rękopiśmienna o Chebziu.

1844

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Paul w Orzegowie.

1845

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Cicero

1845

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Carl Emanuel w Rudzie.

1845

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Goldene Sonne

1845

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Ruda w Rudzie.

1845

Godulla uzyskuje nadanie kopalni węgla kamiennego Karol Ludwik w Rudzie.

1845

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Jaroslav w Goduli na obszarze Orzegowa.

1845

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni Bujaków.

1845

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Vorwerk na terenie folwarku Kopanina w Orzegowie.

1845

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Albertina.

1845

Z inicjatywy Godulli w Rudzie powstaje ekspozytura pocztowa mieszcząca się w zamku, utrzymywana z płaconej przez niego subwencji.

1845

Godulla kończy budowę pałacu w Szombierkach (Schomberg).

1845

Godulla nabywa majątek Bobrek (Bobreck).

1845

Johann Georg Knie w: Alfabetyczno­-statystyczno-topograficznego przegląd wszystkich wsi, osad, miast i innych miejsco­wości królewskiej pruskiej prowincji Śląsk, Wrocław 1845 wymienia na ternie Orzegowa pięć kopalń węgla należących do Karola Godulli: Georgine, Steingrube, Sonnenblume, Margaretha i Rosalie.

1845-1846

Godulla w zastępstwie starosty bytomskiego podpisuje obwieszczenia urzędowe publikowane w „Beuthener Kreisblatt”.

1846

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Adam w Załężu.

14 III 1846

Joanna Gryczik przeprowadza sie do domu Godulli, gdzie opiekuje się sie nią służąca Emilia Lukas.

1847

Godulla nabywa hutę cynku Morgenroth w Chebziu wchodzącym w skład Orzegowa, za kwotę 12 000 talarów.

1847

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Ewa (Eva) w Załężu.

1847

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Kleofas (Cleophas) w Załężu.

1847

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Rinaldo w Załężu.

1847

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Jenny w Załężu.

1847

Godulla jest właścicielem 5 ½ kuksów kopalni węgla kamiennego Emilia (Emilie) w Czerwionce.

1847

Godulla jest właścicielem 5 1/2 kuksów kopalni węgla kamiennego Laurenty.

1847

Godulla jest właścicielem 46 kuksów kopalni węgla kamiennego Georg

1847

Godulla jest właścicielem 122 kuksów kopalni węgla kamiennego Steinbruch w Orzegowie.

1847

Godulla jest właścicielem 61 kuksów kopalni węgla kamiennego Filip w Dębieńsku.

1847

Godulla nabywa dobra Chudów wraz z Paniówkami18.

1847

Podczas epidemii tyfusu głodowego Godulla wspiera swoich robotników pożyczkami zboża i pieniędzy.

początek 1848

Godulla nabywa 46 kuksów kopalni węgla kamiennego Georgine w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald).

1846

Godulla przeprowadza się z Joanną Gryczik do pałacu w Szombierkach (Schomberg).

1848

Godulla nabywa dalszych 29 kuksów kopalni węgla kamiennego Lithandra w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald); odtąd posiada ich 83.

1848

Godulla nabywa 46 udziałów kopalni węgla kamiennego Beelowssegen w Bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald).

VI. 1848

Godulla z powodu choroby wyjeżdża wraz z towarzyszącą mu Joanna Gryczik do Wrocławia.

5. VII. 1848

Wrocław (Breslau): Godulla sporządza testament ustanawiający główną spadkobierczynią majątku, towarzyszącą mu 6-letnią Joannę Gryczik.

6. VII. 1848

Wrocław (Breslau): Godulla umiera w hotelu „Zur Goldenen Gans”. Przyczyną śmierci jest kamica pęcherza moczowego. Pozostawia w spadku gotówkę w kwocie 700 tysięcy talarów w złocie oraz dobra wartości 1 996 964 talarów i 29 groszy srebrnych. Testament ustanawia spadkobierczynią fortuny Joannę Gryczik i ustanawia jej opiekunką Emilie Lukas, późniejszą Gemander, natomiast doradcą prawnym wykonawcę testamentu Maksymiliana Schefflera.

10. VII. 1848

Pogrzeb Godulli na cmentarzu przy kościele św. Wojciecha we Wrocławiu.

10. VII. 1848

Otwarcie (ogłoszenie) testamentu Karola Godulli. W skład spadku wchodziły: dobra ziemskie Szombierki, Bujaków, Bobrek, Chudów i Paniówki; kopalnie węgla – w całości: Cleophas, cons. Orzegow, cons. Paulus, Johannasglück, Carls-Ehre, cons. Romanus, Bergfreiheit, Engelberth, Gabriel, Bruno, Prinz Regent, Engelhardt, Gebhardt, Petrus, cons. Bujakow i Fortuna Franziska; nieco mniej udziałów było w: Gutglück (101), Lythandra (83), Bobreck (109), Regenbogen (81); połowa zaś w: Bernhard, Franz, Merkur, cons. Friedrich Wilhelm, Sonnenblume, Hohenzollern, Ehrenfried, Neu Veronica i Philipp19.; udziały w kopalniach galmanu: w całości (122 kuksy) – Elisabeth, Regina, Agnes, August i Verona; w połowie (po 61 kuksów) – Maria i Auguste oraz mniejsze udziały w: Bally-Castle, Rudolph, Scharley, Dembofka, Unschuld, Festina, Willkommen, Heinrich, Alexanderblick, Vorsehung i Leopold20. Huty cynku: Bobrek, Godullahütte, Morgenroth, Guttenhoffnung, Rudaer Carlzinkhütte (28 kuksów)21.

1848

Za zgodą sądu i opiekuństwa nad spadkiem K. Godulli zostaje zniszczonych 3 lub 6 cetnarów akt korespondencji gospodarczej Godulli.

1854

W gminie Godula powstaje olbrzymia huta cynku nazwana imieniem Karola Godulli Godulla Hüte.

1857

Niedaleko Godullahüte wybudowano cztery pierwsze domy mieszkalne dla robotników, dając początek osadzie Godula.

15. XI. 1858

Ślub Joanny Gryzik z hrabią (Reichsgraf) Urlichem von Schaffgotsch. Opis wesela w „Schlesische Zeitung”.

1858 - 1861

W Godullahüte wzniesiono kolejnych 21 budynków mieszkalnych dla robotników

1879

Ks. Norbert Bonczyk wydaje poemat: Stary kościół miechowski, zawierający fragmenty poświęcone K. Godulli.

1889/1890

W „Nowinach Raciborskich” ukazuje się w odcinkach tekst Jana Karola Maćkowskiego, piszącego pod pseudonimem Janek spod Bytomia, pt. Historyja prawdziwa o bogaczu Goduli

14. I. 1895

Kardynał wrocławski Georg von Kopp wydaje zgodę na ekshumację szczątków Godulli we Wrocławiu.

14. III. 1905

Zgodę na ekshumację prochów Godulli wydaje proboszcz parafii szombierskiej ks. Alfred Drzyzga.

21. VII. 1909

Zgodę na ekshumację szczątków Godulli wydaje lekarz powiatowy w Bytomiu.

1. IX. 1909

Ekshumacja zwłok Godulli we Wrocławiu, przewiezienie szczątków pociągiem do Bytomia i przeniesienie do kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Szombierkach.

2. IX. 1909

Złożenie szczątków Godulli w krypcie przed wielkim ołtarzem. W ceremonii i mszy świętej uczestniczą Joanna i Ulrich von Schaffgotsch.

IX. 1920

Opole-Mikołów: w numerze 3. kwartalnika „Głosy z nad Odry22“ ukazuje się artykuł sygnowany przez W. S. G., pt. „Karol Godula” przynoszący fikcyjną w większym stopniu biografię Karola Goduli.

początek lat 30. XX wieku

Spółka Schaffgotschów podjęła się zadania odnalezienia i opracowania materiałów źródłowych dotyczących Karola Godulli, podjęła się w ramach akcji „Godulla Forschung”23.

15. XII. 1933

Jedno z najważniejszych zadań zlecono dr Kurtowi Urbankowi24. Wskutek kwerendy po archiwach polskich i niemieckich Urbanek dokonał trzech opracowań: Carl Godulla und sein Werk (Karol Godula i jego dzieło); Aus der Godullas Zeit (Z czasów Karola Goduli) oraz Von Persönlichkeit Godullas, (O osobowości Goduli). Żadna z tych prac nie została opublikowana.

1937

Berlin: Ukazuje się powieść Hansa Nowak i Georga Ziviera25; Zink wird Gold Ein Roman des wirklichen Lebens. (Cynk stał się złotem), uważana za najlepszą dotychczas popełnioną powieść biograficzną o Karolu Goduli.

1938 lub 1939

Zaginięcie kilku teczek spadkowych K. Godulli.

2. II. 1945

Zniszczenie pałacu Godulli w Szombierkach wskutek podpalenia przez Rosjan - żołnierzy Armii Czerwonej.

1950

Warszawa: ukazuje się powieść Gustawa Morcinka: Pokład Joanny, wykorzystując prawdziwe i fikcyjne wątki biografii Karola Goduli oraz Joanny von Schomberg-Godulla.

1955

Odnalezienie akt spadkowych K. Godulli w kopalni węgla kamiennego Szombierki w Bytomiu.

1961

W „Gońcu Górnośląskim” ukazuje się w odcinkach powieść Gerarda Szendzielorza: Diabeł z Rudy,

1962

Warszawa: ukazuje się powieść Marii Klimas-Błahutowej: Siedem krów tłustych, poświęcona Franzowi Wincklerowi, podejmująca także szeroko wątki biograficzne Karola Goduli.

1963

Celowe zniszczenie – rozburzenie przez saperów zamku w Rudzie.

po 1965

Zniszczenie wskutek samoistnego rozpadu i dewastacji domu Karola Godulli w Rudzie.

1979

Opole: Instytut Śląski wydaje monografię Jana Stefana Dworaka: Karol Godula, pionier przemysłu cynkowego na Górnym Śląsku.

1981

Rud Śląska: Ksiądz Jan Małysek, proboszcz parafii pw. Ścięcia Świętego Jana w Goduli zaczyna odprawiać comiesięczne msze święte w intencji Karola Goduli, jednocześnie z nabożeństwami za fundatorów: Joanny i Ulricha Schaffgotschów.

1995

Opole - Ruda Śląska: ukazuje się II wydanie pracy Jana Stefana Dworaka: Karol Godula, pionier przemysłu cynkowego na Górnym Śląsku, uznanej za najlepszą dotychczas monografię poświęconą Karolowi Goduli.

1995

Ruda Śląska: nadanie Szkole Podstawowej nr 39 (obecnie SP nr 40) w Rudzie Śląskiej Goduli, imienia Karola Goduli.

2001

Chorzów: ustanowienie Karola Goduli patronem Górnośląskiej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Chorzowie

30. IV. 200226

Ruda Śląska: powstanie Towarzystwa „Karola Goduli” w Rudzie Śląskiej.

2007

Ruda Śląska: ukazuje się praca Izabeli Kaczmarzyk: W cieniu mitu. Rzecz o Karolu Goduli.

2007

Katowice: ukazuje sie powieść Krystiana Gałuszki: Księga Raziela z gatunku historical fiction, podejmująca wątki związane z tajemnicą Karola Goduli.

20. XII. 2007

Ruda Śląska: Rada Miasta Ruda Śląska na wniosek prezydenta miasta Andrzeja Stani ustanawia rok 2008 „Rokiem Karola Goduli”

2008

Powstanie w Rudzie Śląskiej Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół im. Karola Goduli

17. V. 2008

„Noc w Muzeum z Karolem Godulą”- impreza zorganizowana w Muzeum Miejskim in. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej.

VII. 2008

Ruda Śląska: Ukazuje się poświęcony Karolowi Goduli numer „Kuriera Rudzkiego”.

5. VII. 2008

Ruda Śląska Bykowina: w Filii nr ??? Miejskiej Biblioteki Publicznej następuje otwarcie wystawy pt. Karol Godula w literaturze.

13.IX. 2008

Odbył się konkurs miejski - Tours de Ruda 2008 o „Skarb Karola Goduli”. Nagrodę w wysokości 11 000 zł zdobyła Monika Mojza.

1. X. 2008

Wprowadzenie do obiegu płatniczego w Rudzie Śląskiej pamiątkowych żetonów monetarnych „Talarów Goduli”. Na zlecenie miasta Mennica Polska wybiła 20 tysięcy sztuk miedzianych monet o średnicy 27 mm. Na awersie znajduje się nominał (5 talarów Goduli) oraz herb Rudy Śląskiej. Rewers to artystyczna wizja według projektu Beaty Wątróbskiej-Wdowiarskiej, przedstawiająca Karola Godulę i małą Joananę Gryzik (spadkobierczynię jego majątku). W tle widnieje nieistniejąca już huta cynku [„Dziennik zachodni” 29.09. 2008].

6. X. 2008

Ruda Śląska: Konferencja naukowa pt. Ruda Śląska. Tradycja i teraźniejszość dla przyszłości. Karol Godulla 1781 – 1848, w Muzeum Miejskim im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej.

X. 2008

Ruda Śląska: Sympozjum Oddziału Miejskiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego w Rudzie Śląskiej pt. „Karol Godula, pionier przemysłu cynkowego na Śląsku”.

X. 2008

Ruda Śląska: III Edycja Maratonu Czytania pn. „Noc z książką” w Gimnazjum nr 5 w Rudzie Śląskiej. Powieść „Księga Raziela czytał autor Krystian Gałuszka.

21. X. 2008

Spotkanie z okazji „Roku Karola Goduli” w Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Górnictwa, Odział Chorzowsko-Rudzki. Odczyt na temat "Karol Godula - mit a rzeczywistość", przedstawił Krystian Gałuszka.

7. XI. 2008

Urodziny Karola Goduli i Muzeum Miejskiego, w Muzeum Miejskim im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej.

8. XII. 2008

Ruda Śląska: w Miejskim Centrum Kultury odbywa się uroczysta sesja rady Miasta poświęcona podsumowaniu obchodów „Roku karola Goduli”.

Literatura:

Ks. Emil Drobny: Rodzina Godułów, w: „Zaranie Śląskie” 1955 nr 11. z. 3

Jan S. Dworak: Karol Godulla pionier przemysłu cynkowego na Górnym Śląsku. Opole 1979

Jan S. Dworak: Karol Godulla pionier przemysłu cynkowego na Górnym Śląsku. Opole -Ruda Śląska, 1995

Izabela Kaczmarzyk: W cieniu mitu. Rzecz o Karolu Goduli, Ruda Śląska 2007

Rafał Kowalski: Dzieje rodu hrabiów von Ballestrem na Górnym Śląsku w latach 1798 – 1945, Ruda Śląska 1998

Grzegorz Bolesław Marek: Historia majoratu pławniowickiego, [b.m; b. d.]. mps. w Muzeum Miejskim w Rudzie Śląskiej



Monografja Gminy Godula, opracowana pod redakcją Józefa Stolarza, Godula 1934

Władysław Ślęzak: Joanna i Hans Ulryk Schaffgotschowie jako fundatorzy kościołów w okolicy Bytomia, Bytom 1994



Aleksander Widera: Parafia rudzka i biskupicka. Ich dawne i dzisiejsze stosunki, Ruda Śląska około 1966, mps. pow. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rudzie Śląskiej.

1 Za ks. Emil Drobny

2 MGG na str. 7 podaje nazwisko Hanik

3 Oppolsky.

4 Za Drobny s. 179

5 Był chrzestnym wszystkich dzieci Godullów, co zostało poświadczone w metrykach urodzin.

6 Louis von Schimonsky.

7 Drobny podaje. s. 179 Julianna de Ziemietzky, des George von Ziemietzky auf Makoschau Fräulein Töchter.

8 Za Drobny s. 180

9 Drobny, ZS. s. 179

10 Urbanek podaje datę 1802

11 Podawana jest również data około 1808.

12 Urbanek podaje, że był komisarzem pospolitego ruszenia.

13 Według Urbanka.

14 APK, Akta gruntowe sądu w Zabrzu, dobra rycerskie Biskupice-Ruda, tom III (sygn. tymcz. 198), k. 334-337

15 Nazwa od imienia Marii Aresie z domu Domes.

16 Według Urbanka użytkował ją już w 1822 roku.

17 Nazwa od imienia właścicielki Bobrka, Elżbiety Skupin.

18 Majątek Wielkie Paniowy został zakupiony już po śmierci Godulli, w roku 1850.

19 APK, n.z. 674, Amtsgericht Beuthen, sygn. 888, k. 106v-108.

20 APK, n.z. 674, Amtsgericht Beuthen, sygn. 888, k. 105-106.

21 APK, n.z. 674, Amtsgericht Beuthen, sygn. 888, k. 108v-109.

22 Tytuł oryginalny.

23 Niem. Forschung – „badania”.

24 Urbanek Kurt (1884 – 1793) niemiecki urzędnik komunalny i państwowy, prawnik, działacz partii Centrum; w roku 1920 burmistrz Rozbarku, następnie głównym koordynatorem niemieckiej akcji agitacyjnej podczas plebiscytu; w latach 1922 1933 landrat powiatu bytomsko-tarnogórskiego. Na emeryturze pracował jako adwokat w Bytomiu, potem jako syndyk koncernu OH w Blachowni Śląskiej. W 1945 aresztowany za udzielanie pomocy Żydom. Po wojnie prezes sądu krajowego w Turyngii. W latach 1948-1954 więziony za działalność antysowiecką. Związany z ruchem ziomkowskim Górnoślązaków. Odznaczony Federalnym Krzyżem Zasługi RFN.[Za: B. Snoch: Górnośląski leksykon biograficzny, Katowice 2004, ss. 332 – 333.] W latach trzydziestych stał na czele komisji zajmującej się poszukiwaniem pamiątek historycznych dotyczących Karola Goduli.

25 Ze względu na ideologię hitleryzmu, tego autora – Żyda, nie wymieniono.

26 Data wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.


: artykuly
artykuly -> Informacja dotycząca założeń do sporządzenia projektu pzo dla obszaru Natura 2000 plb140002 Dolina Liwca
artykuly -> Policealne Studium Logistyki „Edukacja” Wydział zaoczny Plan zajęć 26 – 27 marca 2011 r. Sobota 26 marca 2011r
artykuly -> Policealne Studium Logistyki „Edukacja” Wydział zaoczny Plan zajęć 9 – 10 kwietnia 2011 r. Sobota 9 kwietnia 2011r
artykuly -> Ryszard M. Machnikowski Walka z terroryzmem z zamkniętymi szeroko oczami i związanymi rękami, cz. I
artykuly -> Pomiędzy faktem a manipulacją. Rola mediów w relacjonowaniu konfliktu izraelsko – palestyńskiego Anna Dudzińska
artykuly -> Przewód głOŚnikowy
artykuly -> Michał walicki
artykuly -> Refleksje dla nauczycieli pracujących z dzieckiem z adhd
artykuly -> Postępowanie żywieniowe u dzieci z zaburzenia zachowania, adhd, autyzm
artykuly -> 1. Ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna