Bardzo uważnie przeczytaj dwie opowieści o potopie, a potem wykonaj związane z nimi zadania. Robert Grayes



Pobieranie 142.08 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar142.08 Kb.
Spacerkiem po Grecji
Bardzo uważnie przeczytaj dwie opowieści o potopie, a potem wykonaj związane z nimi zadania.
Robert Grayes

[Deukalion i potop]


1. Pewnego razu Zeus przebrany za ubogiego wędrowca znalazł się w Arkadii i stwierdził, że jej mieszkańcy zachowują się haniebnie i są niezwykle okrutni, postanowił więc zmyć ich jak i resztę ludzi z powierzchni ziemi za pomocą ogromnego potopu. W tym samym czasie właśnie Deukalion, król ftiotyjski, bawił u swego ojca Prometeusza na Kaukazie i usiłował odegnać sępa, który ciągle go szarpał — ale nie na wiele to się zdało. W każdym razie Prometeusz, jako że mógł przepowiadać przyszłość, ostrzegł syna o grożącym potopie. Deukalion wrócił do siebie, zbudował arkę I załadował na nią stada swojej trzody oraz wszystko, co posiadał, po czym szybko wsiadł do arki, wraz ze swoją żoną Pyrrą. Ledwo zdążyli, bo już zaczął dąć Południowy Wiatr, spadła gwałtowna ulewa, strumienie i rzeki runęły z gór, zmywając i topiąc całe miasta wraz ze świątyniami oraz wszystko, co na Ziemi żyło. Arka płynęła ponad wierzchołkami drzew po wysokiej wodzie, która wciąż jeszcze podnosiła się i podnosiła, aż w końcu sterczało z niej zaledwie kilka górskich szczytów. Ale deszcz ustał i arka, rzucana przez dziewięć dni potopu to tu, to tam, spoczęła wreszcie na wierzchołku góry Othrys w Tesalii, w pobliżu królestwa ftiotyjskiego. Deukalion i Pyrra zeszli z arki, złożyli w ofierze Zeusowi barana i gdy wody trochę opadły, znaleźli pokrytą wodorostami i pozostałościami potopu świątynię, w której smutni i osamotnieni zaczęli się modlić o ocalenie rodzaju ludzkiego. Zeus posłyszał ich błagania i wysłał Hermesa, aby im powiedział: Wszystko skończy się dobrze. Nakryjcie głowy i rzucajcie kości waszej matki poza siebie”. A ponieważ Deukalion i Pyrra mieli dwie różne matki spoczywające na dwóch różnych cmentarzach zalanych jeszcze wodą, domyślili się, że chodzi tu o Matkę Ziemię. Więc nakryli głowy i rzucali za siebie kamienie, które gdy tylko dotknęły ziemi, zamieniały się w mężczyzn i kobiety.

2. Jeszcze kilka innych osób uratowało się z potopu, na przykład Parnas, syn Posejdona, którego W sam czas obudziło wycie przerażonych potopem wilków i który podążając za nimi schronił się na szczycie góry noszącej od tego czasu jego imię; lub Megareus, syn Zeusa, również obudzony w porę krzykiem przelatujących żurawi; idąc za ich głosem, dotarł na szczyt góry Geranei. Obydwaj uratowali się wraz z całymi swoimi rodzinami.

(fragmenty książki Mity starożytnej Grecji; przełożył Andrzej Nowicki)
Jan Parandowski

[Deukalion i Pyrra]


1. Prometeusz w człowieku rozbudził ducha i dał mu moc panowania nad światem.

2. Gdy zabrakło jego mądrego kierownictwa, ludzie, nękani cierpieniami, pełni żądz, których poskramiać nie umieli, stawali się źli i występni. Bogowie, ilekroć zeszli na ziemię, narażali się na zniewagi i obelgi. […] Gdy więc i Dzeusa spotkała śmiertelna obraza — król Lykaon poczęstował go mięsem ludzkim podczas wieczerzy — na radzie niebieskiej postanowiono wytępić ród ludzki potopem.

3. Wysłano wiatry, aby zewsząd pospędzały chmury. Z pierwszym gromem spadły wielkie deszcze. Morza i rzeki wystąpiły z brzegów. Najwyższe domy skryły się pod wodą. Nie było granicy między Ziemią i morzem. […]

4. Najwyższe góry znikły. Ponad falami wyrastał jeden wierch Parnasu, w Beocji. Na bezbrzeżnym oceanie kołysało się nędzne czółno, a w nim drżało z trwogi dwoje staruszków: DeukaIion i Pyrra. Ich słaby wzrok nie mógł ogarnąć całego bezmiaru klęski. Po dziewięciu dniach i dziewięciu nocach wędrowania czółno stanęło na szczycie Parnasu. Wody zaczęły opadać. […]

5. Pobożni staruszkowie zeszli do groty delfickiej, aby się dowiedzieć, co czynić należy. […]

Z wróżebnej pieczary posłyszeli głos: Idźcie, twarze zasłoną przykryjcie i rzucajcie poza siebie kości waszej matki”. Pyrra, która była córką Epimeteusza i Pandory, oburzyła się, mówiąc, że niegodną jest rzeczą rozrzucać święte szczątki rodziców. Ale Deukalion, syn mądrego Prometeusza, zrozumiał, że bóstwo nie może doradzać złych uczynków, i tak sprawę wyjaśnił: wspólną macierzą wszystkiego, co żyje jest ziemia, a kośćmi ziemi są kamienie.

6. Wyszli tedy na pole otwarte, twarze okryli zasłoną, odwiązali ze szat przepaski i tak idąc, krok za krokiem, rzucali poza siebie kamienie. A kamienie traciły zwykły kształt i twardość: zmieniały się w ludzi. Z głazów ciśniętych ręką Deukaliona powstawali mężczyźni, Pyrra zaś wywoływała z okruchów skalnych kobiety. Gdy się zmęczyli, usiedli, aby odpocząć. Dookoła świat się odnawiał. […]

Dopiero z wolna i gdzieniegdzie podnosiły się nieśmiało pierwsze osady. Budowało je plemię wyrosłe z kamieni, a więc zdatniejsze do życia, wytrzymałe na ból i trudy. Deukalion, jak patriarcha, chodził wśród swoich dzieci, nauczał ich rzeczy niezbędnych do życia, krzewił cześć należną bogom i stawiał świątynie.

(fragmenty książki Mitologia)

• 1. Uzupełnij tabelę, wpisując każdorazowo trzy informacje, spełniające wskazane warunki.




Informacje identyczne
w obu tekstach


Informacje, pojawiające się tylko w tekście Grayesa

Informacje, pojawiające się wyłącznie w tekście Parandowskiego

Informacje, które pojawiają się w obu tekstach, ale różnią się
w interpretacji szczegółów

1.


1.

1.

1.

2.


2.

2.

2.

3.

3.

3.

3.

• 2. Której z cech mitu, jako gatunku NIE można jednoznacznie potwierdzić na podstawie analizy obu tekstów?

A. Mit jest opowieścią fabularną.

B. Mit istnieje w wielu wersjach.

C. Mit opowiada o losach bogów i ludzi.

D. Mit początkowo funkcjonował w tradycji ustnej.


• 3. Ze względu na temat mity dzieli się na: teogoniczne — opowiadające o powstawaniu bogów, antropogeniczne
o początkach ludzkości, kosmogoniczne — o narodzinach świata i prawach natury, genealogiczne — o wielkich rodach. Zaklasyfikuj opowieść o potopie do właściwej grupy mitów i na podstawie tekstu sformułuj argument, uzasadniający ten wybór:
mit …………………………………………………………………………………………………………………………….

argument …………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
• 4. Mity spełniały określone funkcje. Przede wszystkim poznawczą, bo umożliwiały interpretację zjawisk przyrody. Poza tym: światopoglądową, bo były podstawą religii, ustalały w co i w kogo wierzyć, wreszcie — sakralną, bo określały rytuały religijne, sposób oddawania czci bóstwom. Wypisz z tekstu Gravesa fragmenty, które pełnią wskazane wyżej funkcje.
funkcja poznawcza ……………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………….....

funkcja światopoglądowa ………………………………………………………………………………………………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………….

funkcja sakralna …………………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………………………………


• 5. Które z wydarzeń, opisanych w micie o potopie jest przykładem naruszenia sacrum?

A. poczęstowanie Zeusa ludzkim mięsem

B. nakaz wyroczni, by Deukalion i Pyrra rozrzucali kości własnej matki

C. zawierzenie przez boskiego syna Parnasa instynktowi zwierząt

D. zatopienie świątyń podczas potopu
• 6. Na podstawie tekstu Gravesa sformułuj trzy uniwersalne nauki moralne, jakie wynikają z mitu o potopie.

1 ………………………………………………………………………………………………………………………………

2 ……………………………………………………………………………………………………………………………….

3 ………………………………………………………………………………………………………………………………..


• 7. Przypomnij sobie symbolikę postaci Prometeusza i wykorzystując informacje, zawarte w tekście Parandowskiego, przedstaw dwa argumenty, świadczące o tym, że Deukalion był godnym kontynuatorem dzieła swego ojca.

1 …………………………………………………………………………………………………………………………………

2 …………………………………………………………………………………………………………………………………

• 8. Przeanalizuj informacje o rodzinnych powiązaniach Deukaliona i Pyrry i powiedz, co jest prawdą.

A. Byli rodzeństwem.

B. Byli kuzynami.

C. Nie łączyły ich żadne więzy rodzinne.

D. Byli tylko małżeństwem.


• 9. Biorąc pod uwagę informacje o Arkadii, zawarte w pierwszym akapicie tekstu Gravesa i we fragmencie podanej niżej pieśni Horacego, wskaż jedyny pewny sąd o toposie arkadyjskim.
Na młodej trawie pasterze, strzegący owiec tłustych,

Grają melodie na fletach

I pieśnią swą cieszą Pana, który tak lubi stada

I ciemne wzgórza Arkadii.

(przetłumaczył Zygmunt Kubiak)
A. Arkadia to kraina, zamieszkana przez dobrych, łagodnych ludzi.

B. Arkadia to kraina szczególnie ukochana przez bogów.

C. Arkadia jest symbolem krainy szczęśliwości dla wszystkich ludów świata starożytnego.

D. Topos Arkadii spopularyzowali najprawdopodobniej dopiero Rzymianie.


• 10. Przeczytaj informację.

Baldur to jeden z najbardziej uwielbianych bohaterów mitologii germańskiej. Był synem Odyna. Bogowie zadbali o to, by wszystkie stworzenia na ziemi przysięgły, że nie uczynią mu żadnej krzywdy. Niestety, matka odbierająca przyrzeczenia zlekceważyła jemiołę, sądząc, że jest zbyt wątła, by uczynić jej synowi coś złego. Wykorzystał to złośliwy Loki. Zrobił z jemioły strzałę i namówił ślepego Hodura, by cisnął nią w swego brata bliźniaka, zabijając go na miejscu. Inny z synów Odyna udał się do królestwa zmarłych i uzyskał zapewnienie, że Baldur wróci do świata żywych, jeżeli wszyscy bez wyjątku będą go opłakiwali. Płakali wszyscy i gdyby nie jedna jedyna staruszka (najpewniej był to Loki w przebraniu), która się wyłamała, Baldur żyłby do dziś.


Spośród wymienionych niżej mitów greckich wybierz dwa, w których znajdujesz podobne motywy.

A. mit o Odyseuszu

B. mit o Achillesie

C. mit o Prometeuszu

D. mit o Orfeuszu

E. mit o Syzyfie

F. mit o Ikarze

G. mit o Edypie


• 11. Bogowie okazali się łaskawi i zgodzili się wziąć udział w forum Świat przyszłości”. Przygotowali referaty, decydując się zabrać głos w sprawach, w których są naprawdę kompetentni. Przeanalizuj tytuły referatów i wpisz imię bóstwa, będącego autorem każdego z nich.

A. Taktyka działań wojennych prowadzonych na terenach zajętych przez wroga” ……………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………….

B. Metody prowadzenia negocjacji handlowych w warunkach gospodarki rynkowej” …………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………….

C. „Zalety i wady małżeństwa opartego na zasadach partnerskich” …………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………….

D. Osiągnięcia metalurgii w dziedzinie uzyskiwania plastycznych stopów” ……………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………….

E. Zastosowanie wody morskiej w domowych zabiegach poprawiających urodę” ……………………………………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………….


Spacerkiem po Grecji

Zacznij od bardzo uważnej lektury fragmentu eposu.


Homer

[Pożegnanie Hektora i Andromachy]

1. „Zgubi cię twoja odwaga, szalony! Ty nie masz litości ani nad dzieckiem nieletnim, ani nade mną nieszczęsną, wkrótce już wdową po tobie. Bo cię zabiją Achaje, kiedy cię wszyscy osaczą. A ja niech lepiej spoczywam w ziemi, nim ciebie utracę! Bo nic innego już wtedy, żadna mnie radość nie czeka, jeśli cię los twój doścignie — tylko cierpienie! Ja nie mam ojca ni matki czcigodnej. Ojciec mój został zabity rękami boskiego Achilla, kiedy ten zburzył Kilików gród pięknie rozbudowany, Tebę o bramach wysokich. Choć zabił Eetijona, jednak mu zbroi nie zabrał, bo cześć zachował dlań w sercu.

Siedmiu mych braci rodzonych w komnatach ojcowskich mieszkało, wszyscy w dniu jednym złowrogim do bram Hadesa odeszli, boski Achilles o szybkich stopach pokonał ich wszystkich, przy wołach wolno kroczących i owcach srebrzystorunych. Matkę zaś, co królowała nad krajem Plakos lesistym, razem z wszystkimi skarbami Achilles wziął do niewoli, ale uwolnił ją potem przyjąwszy okup bogaty […].

Jesteś mi teraz, Hektorze, i ojcem, i matką czcigodną, bratem jedynym mi jesteś, i mężem młodością kwitnącym. Więc się ulituj i zostań w mieście na baszcie wysokiej, niechże sierotą nie będzie twój syn, a małżonka wdową […]”.

2. Na to jej Hektor rzekł wielki o hełmie wiejącym kitami:

„Myślę ja, żono, o wszystkim jak ty. Ale wstyd by mi było Trojan i pięknych Trojanek o powłóczystych ubiorach, gdybym tu w mieście pozostał, jak tchórz, z daleka od bitwy. Mój duch mnie przed tym ocali, bo już przywykłem być dzielnym.
W pierwszych szeregach wśród Trojan o sławę walczyć zaszczytną, żeby otoczyć nią ojca i wsławić swe imię. Jednak ja dobrze wiem o tym, zgaduję myślą i sercem dzień taki, w którym zaginie święty nasz Ilion na wieki, Priam i naród Priama, co włada włócznią niechybnie. Przy czym mnie ból nie tak ciężki o losy Trojana przenika, ani o samą Hekabę, ani o władcę Priama, ani o braci rodzonych, tak licznych i tak szlachetnych, którzy w pył ziemi się zwalą pod nieprzyjaciół ciosami – jak
o twą dolę, gdy ciebie ktoś z spiżozbrojnych Achajów w pętach płaczącą powlecze w dzień utraconej wolności […]”

3. Potem wziął synka drogiego, całował, tulił w ramionach, mówiąc te słowa do Zeusa i innych bogów błagalne – „Zeusie


i inni bogowie! Dajcie, by moja latorośl, syn mój, w przyszłości, tak samo, jak ja, był pierwszy wśród Trojan, żeby potężny był siłą i rządził rozumnie Ilionem. Niech o nim kiedyś powiedzą, przewyższył dzielnością ojca! Gdy będzie z bitwy powracał, unosząc zbroję skrwawioną wroga, co padł z jego ręki, i matki radując serce”.

4. Tak powiedział i zaraz oddał kochanej swej żonie syna, a ta przygarnęła dziecko do piersi pachnącej, łzy przesłaniając uśmiechem. Wiec mąż się nad nią użalił, objął ja ręką łagodną i te powiedział jej słowa: „Czemu, nieszczęsna, tak wielkim żarem rozdzierasz swe serce? Posłać mnie nikt do Hadesu wbrew moim losom nie zdoła, mojry zaś umknąć wyrokom – na to nie znajdzie sposobu ani tchórz, ani szlachetny, nikt na tej ziemi zrodzony. Wracaj do domu i sama zajmij się swoimi pracami – tkactwem, przędzeniem, i czuwaj nad służebnymi, by także trud swój pełniły. Mężczyznom pozostaw troskę


o wojnę, wszystkim zrodzonym w Ilionie, a mnie z nich wszystkich najbardziej”. Tak powiedział i podniósł hełm
o chwiejących się kitach z grzyw końskich – Hektor przesławny. A droga żona do domu szła, odwracając wciąż głowę za nim i łzy wylewała”

(fragmenty księgi VI Iliady; przetłumaczyła Kazimiera Jeżewska)

• 1. Której z cech epopei nie można odnaleźć w przytoczonym fragmencie tekstu?


  1. opowiada o losach mitologicznych bohaterów.

  2. Tłem wydarzeń jest wielka wojna

  3. Bogowie wpływają na bieg wydarzeń

  4. Główni bohaterowie odznaczają się heroizmem

• 2. Jedną z cech stylu Homerowego jest stosowanie epitetów stałych. Jeszcze raz przyjrzyj się tekstowi i spośród podanych epitetów wybierz ten, który z pewnością ma charakter stały.



  1. Achilles o szybkich stopach

  2. Spiżozbojni Achaje

  3. Boski Achilles

  4. Przesławnu Hektor

• 3. Przeanalizuj informacje dotyczące Andromachy. Wybierz sześć, które uznajesz za prawdziwe. Dopisz do nich cytaty potwierdzające słuszność Twego wyboru.

A. Jest żoną Hektora.

B. Jest matką.

C. Ma oparcie w swoich siedmiu braciach.

D. Woli umrzeć niż zostać wdową.

E. Życie męża jest dla niej ważniejsze niż jego sława.

F. Potrzebuje opieki i wsparcia.

G. Nienawidzi Hektora za jego decyzję.

H. Dziecko jest dla niej ważniejsze od męża.

I. Jest sierotą.

J. Gotowa jest dzielić trudy wojny wraz z mężem.

K. Pochodzi z królewskiego rodu.

L. Uwielbia grać na harfie.

M. Przeczuwa nieszczęście, które dotknie jej męża.


Informacja

Cytat































• 4. Przeczytany przez Ciebie fragment Iliady poprzedza scenę pojedynku Achillesa z Hektorem. Jakiej informacji o różnicach postaw Achillesa i Hektora wobec pokonanych przeciwników dostarcza opowieść Andromachy o losach jej ojca?

A. Achilles zadowala się okupem, a Hektor okrada przeciwnika.

B. Achilles został przez Hektora okradziony — zabrana Patroklosowi zbroja była jego własnością.

C. Achilles bezcześcił zwłoki przeciwników, podczas gdy Hektor okazywał im pełną cześć.

D. Achilles uważał pozbawienie rycerza zbroi za okazanie mu braku szacunku, Hektor nie przestrzegał tej zasady.


• 5. Pamiętając, że Hektor jest uosobieniem starożytnego ideału wojownika, na podstawie drugiego i trzeciego akapitu tekstu ustal cztery najważniejsze, Twoim zdaniem, wartości, jakim hołdował ten bohater.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….


• 6. Wiadomo, że idealnego rycerza starożytnego cechowała ogłada. Hektor na pewno umilał sobie czas czytaniem poezji. Wnioskując z jego postawy życiowej, możemy stwierdzić, że najbliższa była mu twórczość:

A. Horacego

B. Tyrteusza

C. Safony

D. Anakreonta
• 7. Nie ma Homera bez.... homeryckiego porównania. Przeanalizuj fragmenty Iliady. Ustal, co jest do czego porównywane i jaka jest podstawa tego porównania.

A. Niczym śnieżna zawieja lub mroźny grad, który spada z chmur, pędzony z przestworzy, gdy dmie północny Boreasz tak chyżo Iryda pomknęła z ochotą skwapliwą.

B. Jak liczna trzoda owieczek lub stado kóz, napadnięte w czarnej nocy ciemnościach przez dwa drapieżce znienacka kiedy nie ma pasterza, rozbiega się w srogim popłochu tak przerażeni Achaje pierzchnęli nikczemnie.


Cytat

Człon porównywany

Człon porównujący

Podstawa porównania

A











B











Spacerkiem po Grecji
Postać Odysa ma w literaturze starożytnej dwojaką symbolikę. Przede wszystkim kojarzy się go ze sprytem, ale za sprawą swej długiej podróży stal się też archetypem wędrowca. Przeczytaj dwa wiersze współczesne.
Konstandinos Kawafis

Inna Odyseja


Inna wielka Odyseja,

być może, większa niż tamta pierwsza.

Lecz, niestety, bez Homera, bez heksametrów.

Mały był dom rodzinny,

małe miasto ojczyste,

i w ogóle cała jego Itaka była mała.

Czułość Telemacha, wierność

Penelopy, sędziwy wiek ojca,

przyjaciele z dawnych lat, miłość

i oddanie ludu, spokojna

wygoda domu, to wszystko

wnikało promieniami radości

w serce żeglarza.

Potem te promienie zaszły.

Łaknienie przestrzeni przebudziło się w nim.

Obmierzły mu powiewy tego kraju.

Widma z Hesperii nocą niepokoiły jego sen.

Dał się opanować tęsknocie za podróżami, za porannym podpływaniem

do portów, gdzie jest ta radość, niestety,

że przybywa się do nich pierwszy raz.

Czułość Telemacha, wierność

Penelopy, sędziwy wiek ojca,

przyjaciele z dawnych lat, miłość

i oddanie ludu, nawet bezpieczeństwo

I wygoda domu, tego wszystkiego

miał zupełnie dosyć. Więc odpłynął.

Kiedy brzeg Itaki powoli

dla jego oczu gasnął, a on

rozpościerał żagle ku zachodowi,

ku krajowi Iberów, ku Słupom Heraklesa,

w dal od wód achajskich,

czuł, że odżywa, odrzucając

więzy, które stały się już nieznośne,

gospodarstwa i rutyny spraw codziennych.

I serce jego, serce poszukiwacza przygód

odczuwało zimną radość, wyzutą z miłości.

(z tomu Wiersze i proza; przetłumaczył Zygmunt Kubiak)
Jacek Kaczmarski

Powtórka z Odysei


W szafirowe perspektywy

(Morze, niebo, echo gromu)

Płynie Odys Przenikliwy,

Łzy źrenicą szuka domu. Wysp szmaragdy, skal świątynie

Patrzą, milcząc, aż przepłynie. […]

Wódz tysięcy, mąż wyniosły

Jakich mało znały dzieje,

Kreśli w falach piórem wiosła

Swoich błędów odyseję. Ulubieniec bogów, strateg —

Jeden mu pozostał statek. […]

Z pokus Syren się ocalił,

Nie dał się zamienić w świnię.,.

Pieśń człowieka doskonali,

Człowiek znika, pieśń nie ginie.

Tak śmiertelnik sięga szczytów

I w tym tkwi realizm mitu. […]

Los Odysa dróg nie skraca,

Ciąży w rękach pióro wiosła —

Trzeba mieć do czego wracać,

Czego trzymać się — by sprostać.

Trzeba jeszcze mieć w co wierzyć,

By się z własną pieśnią zmierzyć.

(Z tomu Ale źródło wciąż bije...)

• 1. Literatura sięga do mitologicznych motywów nie po to, aby je powielać. Autorzy starają się poddać znane toposy


i symbole reinterpretacji. W czytanych przez Ciebie wierszach wykorzystano topos wędrówki. Przeanalizuj poniższe stwierdzenia i każdemu z wierszy przyporządkuj trzy pewne wnioski z niego płynące.

A. Każdy człowiek ma swoje miejsce na ziemi, do którego chce zawsze wracać. B. Podróżnik skupiony na celu wędrówki nie dostrzega nawet uroków otaczającego go świata.

C. Wędrówka często jest po prostu ucieczką przed odpowiedzialnością.

D. Długotrwałe oddalenie od domu to zwykle kara za życiowe błędy.

E. Podróż to sposób na ucieczkę od szarej codzienności.

F. To, że ma się do kogo i do czego wracać, pomaga znosić trudy podróży.

G. Podróż daje możliwość ciągłego poznawania rzeczy nowych.

H. Przywiązanie do miejsca ogranicza człowieka, podróż daje poczucie wolności.




Wiersz

Cytat (wpisz litery)

Inna Odyseja






Powtórka z Odysei






• 2. Do podanych niżej wniosków wynikających z interpretacji tekstu Kaczmarskiego dopisz cytaty, które stanowią ich podstawę.

A. Literatura tworzy wyidealizowane wzorce postaw.

B. Literatura może dokonać mitologizacji czegoś lub kogoś, ma moc przenoszenia elementów rzeczywistości w sferę sacrum.

C. Literatura zapewnia swym bohaterom nieśmiertelność.


Wniosek

Cytat, który go potwierdza

A




B




C



• 3. Jaki nowy wymiar postaci Odysa wprowadza wiersz Kawafisa?

A. Otoczony był miłością rodziny, mógł polegać na wierności żony.

B. Był wielkim żeglarzem i podróżnikiem.

C. Stał się bohaterem homeryckiego eposu.

D. Był egoistą, wyzutym z uczuć, żądnym tylko przygód


• 4. Kaczmarski nazywa Odysa przenikliwym. Przywołaj jeden fakt z mitu o wojnie trojańskiej potwierdzający, że Odys zasługuje na taką charakterystykę.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

• 5. Jakim synonimem kontekstowym można zastąpić słowo odyseja w drugiej strofie wiersza Kaczmarskiego?

A. historia

B. wędrówka

C. epos


D. tytuł
• 6. Przeczytaj definicje i na tej podstawie ustal, o jakim elemencie architektury teatru greckiego jest mowa.

A. Dosłownie wyraz ten oznacza: namiot. Początkowo była to prymitywna przebieralnia aktorów, później budynek, na którego ścianach rozwieszano też płaskie dekoracje.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

B. Placyk, najczęściej okrągły, to tu śpiewał i tańczył chór, występowali też aktorzy.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

C. Wzniesienie przed budynkiem scenicznym z czasem zaczęło pełnić rolę sceny.

……………………………………………………………………………………………………………………………………
• 7. Uzupełnij luki w tekście:

Historia greckiego teatru związana jest ściśle z kultem …………………………………….., boga, opiekującego się …………………………. Początkowo elementem uroczystości ku jego czci były parad …………………………………………………, śpiewających hymny, zwane ………………………………………. Tespis wprowadził pierwszego aktora, z czasem liczba aktorów pojawiających się jednocześnie na scenie wzrosła do …………………………………. Aktorami byli wyłącznie mężczyźni. Wchodząc na scenę, zakładali oni na głowy …………………………, a na nogi …………………………… Najbardziej poważanym gatunkiem dramatu była ……………………………



Przeczytaj dwa fragmenty greckich tragedii.
Fragment 1: Po śmierci Eteoklesa i Patroklesa Kreon objął władzę w Tebach.

KREON


Ale, na Olimp, wiedz o tym, że cię twe drwiny o zgubę przyprawią. Wiedźcie tu dziewkę;

niechajże wyrodna w oczach kochanka tu ginie, natychmiast!

HAJMON

Nie umrze ona przy mnie! Nie marz o tym! Nie ujrzę tego, raczej ty nie ujrzysz więcej mojego oblicza, jeżeli



w szale na bliskich porywać się myślisz. Odchodzi

PRZODOWNIK CHÓRU

Uniesion gniewem wypadł on, o władco,

a w młodej głowie rozpacz złym doradcą.

KREON

Niech myśli, czyny knuje on zuchwałe — ale tych dziewek nie wyrwie on śmierci.



PRZODOWNIK CHÓRU

Jak to? Czyż obie ty zgładzić zamyślasz?

KREON

Niewinna ujdzie; słusznie mnie strofujesz.



(Sofokles, Antygona; przetłumaczył Kazimierz Morawski)
Fragment 2: Akcja dzieje się wtedy, gdy Tebami rządzi jeszcze Eteokles; Kreon jest tylko jego doradcą.

TEJREZJASZ

Słuchaj więc, jaki środek głoszą me wyrocznie. Jeśli chcecie ocalić miasto

Kadmejczyków, Menojkeusa w ofierze za ojczyznę zabić trzeba, twojego syna. Los ty sam wyzwałeś.

KREON

Co mówisz? O czcigodny starcze, co wyrzekłeś?



TEJREZJASZ

Co jest prawdą. Ty musisz to zaraz wypełnić.

KREON

Ile ty zła wyrzekłeś w takich krótkich słowach!



TEJREZJASZ

Zło dla ciebie, ojczyźnie wielkie ocalenie.

KREON

Nie słyszę, nie słyszałem. Czymże dla mnie miasto?



TEJREZJASZ

To już nie ten człowiek, co był. On się cofa.

KREON

Idź sobie, twoje wróżby nie są mi potrzebne.



TEJREZJASZ

A więc przepadła prawda, skoro godzi w ciebie.

(Eurypides, Fenicjanki; przetłumaczył Zygmunt Kubiak)
• 8. Określ, do jakiej części tragedii przynależą te fragmenty.

A. stasimon

B. parodos

C. epejsodion

D. exodos
• 9. Porównaj oba teksty i ustal, co się zmieniło w postawie Kreona. …………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………………………………

Wyjaśnij, co — najprawdopodobniej — tę zmianę spowodowało.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


• 10. Pojęcia konfliktu tragicznego nie trzeba łączyć ze sporem między postaciami,

często rozgrywa się on w duszy jednego bohatera. Jaki rodzaj konfliktu pojawia się

w dramacie Eurypidesa?

A. Tragedia Kreona polega na tym, że uzyskuje wiedzę o przyszłości.

B. Kreon musi wybierać między życiem syna a ocaleniem ojczyzny.

C. Kreon nie jest nawet władcą kraju, a odpowiada za jego iosy.

D. Kreon okazuje się tchórzem, cofa się przed niebezpieczeństwem.
• 11. Wypowiedzi chów miały prowadzić do uniwersalnych wniosków. Jaka nauka moralna na pewno n i e wynika z kwestii przewodnika chów w dramacie Sofoklesa?

A. Młodzi ludzie kierują się emocjami.

B. Lepiej nie podejmować ważnych decyzji pod wpływem emocji.

C. Emocje utrudniają rozsądne działanie.

D. Tylko młodzi kierują się gniewem.
• 12. Grecy przybywali do teatru, by przeżyć katharsis. Znasz tekst Antygony, ustal więc, czyje losy lepiej służyły tej funkcji tragedii.

A. Antygony, ponieważ łatwiej utożsamiać się z kimś, kto nie ma wpływu na prawa, a musi je respektować.

B. Antygony, bo cierpiała ona z powodu swej religijności.

C. Kreona, bo silniej przeżywamy tragedię kogoś, kto odpowiada za iosy narodu.

D. Kreona, bo stracił on najbliższych.

Przeczytaj fragmenty dzieł znanych greckich filozofów.
A. Więc jeżeli o to chodzi, co mnie się zdaje, to zdaje mi się tak, że na szczycie myśli święci idea Dobra i bardzo trudno ją dojrzeć, ale kto ją dojrzy, ten wymiarkuje, że ona jest dla wszystkiego przyczyną wszystkiego, co słuszne i piękne, że w świecie myśli ona panuje i rodzi prawdę i rozum, i że musi ją dojrzeć ten, który ma postępować rozumnie w życiu prywatnym lub w publicznym.

B. Sztuka poetycka, jak się zdaje, swe powstanie zawdzięcza głównie dwu przyczynom tkwiącym głęboko w naturze ludzkiej. Instynkt naśladowczy jest bowiem przyrodzony ludziom od dzieciństwa i tym właśnie człowiek różni się od innych zwierząt, że jest istotą najbardziej zdolną do naśladowania. Przez naśladowanie zdobywa podstawy swej wiedzy, a dzieła sztuk naśladowczych sprawiają mu prawdziwą przyjemność.

C. Dlatego właśnie twierdzimy, że przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego. Ona to bowiem, według nas, stanowi pierwsze i przyrodzone dobro oraz punkt wyjścia wszelkiego wyboru i unikania; do niej w końcu powracamy, gdy odwołujemy się do czucia jako kryterium wszelkiego dobra. I właśnie dlatego, że jest ona dobrem pierwszym i przyrodzonym, nie uganiamy się bynajmniej za wszelką przyjemnością, lecz nieraz rezygnujemy z wielu; postępujemy tak zwłaszcza wtedy, gdy spodziewamy się z ich powodu doznać więcej przykrości.

D. O nikim bowiem nie można powiedzieć, że jest szczęśliwy, kto się znajduje poza granicą prawdy. Życie szczęśliwe to takie więc życie, które się zasadza na prawdzie i na niewzruszonej pewności sądu i nie podlega odmianom. Wtedy tylko dusza jest czysta i z wszelkiego zła wyzwolona, kiedy jest niedostępna dla wszelkich nie tylko ciężkich obrażeń, lecz również lekkich zadraśnięć, oraz zdecydowana stać zawsze na tym samym miejscu, na którym stanęła, i utrzymać swe stanowisko nawet przeciw nawałom srożącego się losu.

(Antologia tekstów filozoficznych; wybór i opracowanie Grzegorz Radomski)
• 13. Wpisz litery oznaczające tekst, który wyszedł spod pióra:

stoika — ………………………………………………………………………………………………………………………..

epikurejczyka — …………………………………………………………………………………………………………….....

platonika — ……………………………………………………………………………………………………………………


Spacerkiem po Grecji
Zacznij od lektury wierszy Horacego i Jana Lechonia.
Horacy

Vides ut alta stet niye candidum”



Oda 9, ks. I


Spójrz, jak Soraktu szczyt

biało się jarzy w śniegu,

rzeki ściął ostry mróz i zatrzymał je

w biegu, las się pod śniegu ciężarem ugina.

Nie skąp ognisku drew, sobie nie żałuj wina,

każ czteroletnie dać z dwuusznego sabina.

To cię, Taliarchu, przed mrozem uchroni.

Reszta — to bogów rzecz. Ufaj im.

Bo, gdy oni wichry przepędzą precz z morza wrzącego toni,

nie drgnie już cyprys ni stare jesiony.

Troskę o jutro rzuć! Każdy dzień ze spokojem przyjmij za losu dar,

zapisz na dobro swoje. Baw się z Kameną i wiedź korowody,

zanim ci przykry szron włosy przysypie, młody!

Idź na ulicę, w tium, zaznaj miłej swobody

schadzek wieczornych przy szepcie tajemnym
(z tomu Wybór poezji; przetłumaczył Julian Tuwim)

Jan Lechoń

Vides ut alta stet …”




O Tobie myślę dzisiaj, w ten czas bezrozumny

Wrzasków tłuszczy bezbożnej i pochlebców szumu,

Coś uszedi między mirty i białe kolumny

Od nadętych pyszałków i tępego tłumu.

I tylko co najlepszych wokół siebie zwołał

I licząc złote strofy i sącząc płyn złoty,

Wśród tylu burz i pokus wolnym zostać zdołał

I nie zrzekł się rozkoszy, nie zdradzając cnoty.

Więc chociaż wielkim klęskom muszę dotrwać wiernie

I choć mi nie przystoi rozstać się z żałoba,

W ten jeden letni wieczór chciałbym przy falernie

Na Soracte pod śniegiem — patrzeć razem z Tobą.


(z tomu Wypisy z literatury Greków i Rzymian)

• 1. Ustal, pod wpływem jakich szkół filozoficznych ukształtowały się poglądy Horacego ujawnione w:


strofie drugiej — szkoła ……………………………………………………………………………………………….

strofie czwartej — szkoła ………………………………………………………………………………………………


• 2 Każdemu z wierszy przyporządkuj po jednej Horacjańskiej sentencji, znajdującej w nim swoje odbicie. Potem swój wybór uzasadnij, dopisując odpowiednie cytaty.




A.

sapere aude — odważ się być mądrym



C.

non omnis moriar

— nie wszystek umrę


E.

carpe diem — chwytaj dzień



G.

aurea mediocritas

— zloty umiar (środek)


B.

et semel emissum volt irreyocabile verbum — słowo raz wypowiedziane nie powraca



D.

ab oyo usque ab maki

— od jaj do jabłek, od

początku do końca



F.

odi profanum yulgus

et arceo — pogardzam

tłumem i trzymam się

z daleka


H.

dimidiumfacti qui ha bet — połowę dzieła wykonał, kto zaczął






Wiersz

Sentencja

Cytat

Horacego









Lechonia









• 3. Uzupełnij zdania.

Adresatem ody Horacego jest ……………………………………………………………………………………………………

Adresatem wiersza Lechonia jest ………………………………………………………………………………………………..


• 4. Który sąd nie dotyczy obu utworów?

A. Należą do liryki inwokacyjnej.

B. Podejmują tematykę filozoficzną.

C. Są przykładem liryki bezpośredniej.

D. Podmiot liryczny wyraża pochwałę swoich czasów.
• 5. Przeczytaj liryk Anakreonta i własnymi słowami (nie cytuj!) sformułuj trzy pewne informacje o podmiocie lirycznym.
* * *

Oszronione mam już skronie, głowę srebro przyprószyło,

przeminęła wdzięczna młodość, nie chcą służyć stare zęby.

Nie na długo szczęśliwego pozostało mi już życia.

I dlatego szlocham często

pełen lęku przed Tartarem.

Straszna przecież głąb Hadesu

i bolesna doił jest droga,

a kto zejdzie raz pod ziemię,

nigdy więcej nie powróci.

(przełożył Jerzy Danielewicz)
1 …………………………………………………………………………………………………………………………………

2 …………………………………………………………………………………………………………………………………

3 …………………………………………………………………………………………………………………………………
• 6. Wyjaśnij, dlaczego — mimo że tekst ten wyszedł spod pióra Anakreonta — trudno zaliczyć go do gatunku anakreontyków.

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


• 7. Zacznij od dopisania imion mitologicznych postaci, z którymi łączą się podane niżej przedmioty i zjawiska:

nić ……………………………………………. puszka ……………………………………………………….

pięta …………………………………………. loty …………………………………………………………

stajnia ……………………………………….. zagadka ……………………………………………………..

praca ………………………………………… strach ………………………………………………………..
Teraz wykorzystaj utworzone związki frazeologiczne i uzupełnij opowiadanie.

Nie dość, że matma była zawsze moją ………………………………………… to jeszcze wczoraj, zamiast słuchać mamy


i zgłębiać tajniki całek i pochodnych, spędziłem wieczór na lekturze powieści Andrzeja Sapkowskiego. Rety, ale ten facet ma wyobraźnię! Marzyłem, że będę pisał jak on, a tu dziś: łup, z nieba na ziemię. Skończył się mój ……………………………... gdy pani weszła do klasy. Kolorowy skoroszyt, który trzymała w ręku, miał się szybko okazać groźny jak ……………….. Zawierał zadania do sprawdzianu. Patrzę w swoją kartkę i nic nie rozumiem, to jakaś …………………………… Spoglądam na Ankę i czekam, aby podała mi choć ………………………………………….. , abym wyszedł z tej matni. Ogarnął mnie ………………………………… Sala zarzucona ściągami tak, że przypomina ……………………………………….. , ale do mnie nie dociera żadna pomoc. Próbuję sam. Liczę, liczę i liczę. Ojejku! Obliczanie tej pochodnej nie ma końca, to po prostu …………………………………………………… Poddaję się!
• 8. język wzbogacał się nie tylko dzięki mitologii. Cała kultura starożytna zostawiła ślady w naszym słownictwie. Przeczytaj krótkie informacje o rodowodzie pewnych pojęć i na tej podstawie ustal ich znaczenie.
Sparta zajmowała znaczną część Lakonii. Ta kraina od VI w. p. n. e. znieruchomiała w rozwoju. Wyrzekano się sztuki i nauki. Zapanowała atmosfera policyjnej tyranii. Miejsce krasomówstwa zajęły żołnierskie komendy, zakazy i nakazy. Zbędne słowa uważano za przejaw gadulstwa i stratę czasu.
Lakoniczna wypowiedź to ………………………………………………………………………………………………………..
• 9. Obejrzyj dokładnie renesansowy obraz Andrei Mantegni — Parnas. Wykorzystaj swoją wiedzę o mitologii i odpowiedz na pytania.

Kim są kobiety znajdujące się w centrum obrazu i co robią?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Kim jest mężczyzna grający na lirze?

……………………………………………………………………………………………………………………………………


Kto stoi po prawej stronie i jakie imię nosi jego koń?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….


Cóż to za groźny bóg w zbroi góruje nad krajobrazem?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….


Jak ma na imię bogini, którą ów wojownik trzyma za rękę?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….


Kim jest mały, nagi chłopczyk szykujący się do wypuszczenia strzały?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….


A kto pracuje w pieczarze, przy ogniu?

…………………………………………………………………………………………………………………………………….




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna