Biblia Powstanie



Pobieranie 129.96 Kb.
Strona2/3
Data07.05.2016
Rozmiar129.96 Kb.
1   2   3

Księga Hioba

Księga Hioba jest pełna dramatyzmu i lamentacji bohatera. Według proroka Ezechiela Hiob to "mąż sprawiedliwy", bezgranicznie ufający Bogu. Bóg w wyniku zakładu z szatanem pozwala, by na Hioba przyszło wielkie nieszczęście, który traci majątek, dzieci, a zostaje dotknięty trądem. Hiob, choć chwilami wątpił, zachował ufność wobec Boga i nie stracił wiary. Nie dał się przekonać przyjaciołom, którzy wmawiali mu, że to kara za jego grzechy. Czuł, że jeśli ma czyste sumienie i nie popełnił żadnego grzechu, to przyjdzie czas, że Bóg odwróci od niego cierpienie. I tak się stało: Bóg znowu dał mu wszystko, wynagradzając wiarę i ufność.


Jak należy przyjmować cierpienie? To wieczny problem człowieka! Odrzucić Boga czy ufać Mu i znosić nieszczęścia w pokorze? Pisarze wszystkich epok nawiązywali i nawiązują do Księgi Hioba, ponieważ cierpienie jest nierozerwalnie związane z życiem każdego człowieka. Cierpieli bohaterowie antyczni, bogowie, śmiertelni, męczennicy i zwykli ludzie.
W wielu dziełach literackich z różnych epok znajdujemy cierpiących bohaterów. Cierpią oni za ojczyznę, z miłości, nawet dla sztuki. W Biblii opisane jest np. cierpienie Chrystusa i jego matki. W anonimowych średniowiecznych utworach z cierpieniem bohaterów mamy do czynienia m.in. w takich utworach jak: "Legenda o św. Aleksym" czy "Pieśń o Rolandzie". W następnych wiekach o cierpieniu pisali np. Pierre Corneille w dramacie o miłości i honorze pt. "Cyd", George Byron w opowieści poetyckiej "Giaur", Jan Kochanowski w "Trenach", gdzie dał wyraz miłości i rozpaczy ojcowskiej, Giovanni Boccaccio w "Sokole", jednej z nowel ze zbioru pt. "Dekameron", Joseph Beider w "Dziejach Tristana i Izoldy" oraz Adam Mickiewicz w powieści poetyckiej "Konrad Wallenrod" i dramacie romantycznym "Dziady". Współcześni pisarze również podejmują to zagadnienie. Anna Kamieńska w wierszu "Powrót Hioba" mówi o szczęściu-nieszczęściu Hioba. Hiob dźwignął się z nieszczęść i znowu był szczęśliwy. Ale czy na pewno? Czy nie śniło mu się minione szczęście? A to obecne szczęście minie przecież, bo Hiob odejdzie z tego świata jak tamci, z którymi był szczęśliwy. Wie on o tym i szepcze: "Panie, Panie". Czesław Miłosz w wierszu "Dlaczego nie przyznać" wyznaje swoją, ale także naszą niepewność, jak to jest z nieszczęściem. Zasłużone? Bogu nie złorzeczymy, ale przecież jesteśmy winni różnych grzechów, a mimo tego nie chcemy czuć się winni. Takimi stworzył nas Bóg. A więc nieszczęście jest karą za nasze istnienie? Żaden z utworów nie odpowiada na te dręczące nas pytania, natomiast każdy z nich je zadaje.

Pieśń nad Pieśniami

Pieśń to utwór słowno-muzyczny, który towarzyszy wszelkim przejawom życia indywidualnego i społecznego. Najdawniejsza i najpiękniejsza Pieśń nad Pieśniami wchodzi w skład Starego Testamentu. Pieśń tą przypisuje się Salomonowi, ale tak naprawdę autor jej nie jest ustalony. Poemat składa się z sześciu pieśni. Każda część jest odbiciem stopniowego rozwoju uczucia pomiędzy kobietą a mężczyzną; od narodzin miłości do triumfu wzajemnej miłości.


W pieśni nie ma ani słowa o bogu, ani wyraźnej myśli religijnej. Egzegeci (badacze Biblii) różnią się w interpretacji Pieśni nad Pieśniami. Jedni uważają, że to tylko poemat miłosny. To, że Pieśń jest elementem Biblii, tłumaczą zaś wielką wagą prawdziwej miłości - prawdziwa miłość między ludźmi jest bowiem odbiciem miłości Bożej. Inni twierdzą, iż utwór zawiera myśl proroków o tym, że Bóg umiłował lud Izraela tak, jak Oblubieniec Oblubienicę. Miłość pomaga niedojrzałemu jeszcze Izraelowi zrozumieć, że szczęśliwość u boku Boga można uzyskać tylko przez serce, dążenie do sprawiedliwości, miłości i poddanie się Jego opiece.
Chrześcijanie utożsamiają Oblubienicę z Kościołem (Winna latorośl), a Oblubieńca z Chrystusem (Krzew winny). Można też w Oblubienicy zobaczyć Maryję, a w Oblubieńcu Boga. Dlatego też temat Matki Boskiej stał się tak popularny, co wyraża się w pieśniach maryjnych. Poczynając od "Bogurodzicy" i lamentu Matki pod krzyżem w wierszu "Posłuchajcie bracia miła" w polskich kościołach rośnie ilość tych pieśni. Doskonałą formę uzyskały pieśni religijne i świeckie, które wyszły spod pióra Jana Kochanowskiego np. pieśń "Czego chcesz od nas, Panie" czy Franciszka Karpińskiego "Pieśni nabożne".

Przypowieść

Każda przypowieść zawiera ukryty symboliczny sens dotyczący życia ludzkiego. Jest to wyraziste, krótkie opowiadanie ilustrujące pozytywne lub naganne zachowanie się osób w przedstawionej sytuacji. Autor wybiera tylko te fakty, które wymownie pokazują sens utworu, charakterystyka postaci jest uproszczona, a realia ubogie, poddane surowej selekcji - pozostają tylko niezbędne.


Czytelnik, na podstawie przeczytanej przypowieści, sam znajduje alegoryczne znaczenie utworu i sam odróżnia dobro od zła.
Prawdy zawarte w przypowieści mają charakter uniwersalny - moralny lub religijny. W Biblii przypowieści służą jako wzór postępowania np. przypowieść o synu marnotrawnym, o dobrym Samarytaninie. Przypowieść o siewcy pokazuje, jak ważny w rozwoju ziarna jest wybór gleby pod siew - nawet najlepsze ziarno rzucone na drogę lub między ciernie uschnie i zmarnuje się. W przypowieści o pannach mądrych i pannach głupich widać, że trzeba dobrze przygotowywać się do tego, co ma nastąpić - niczego nie zapomnieć, bo niedbałość to nieodwracalna strata: "czuwajcie, bo nie znacie dania ani godziny".
Przypowieści stały się wzorem w literaturze kościelnej, szczególnie w kazaniach np. "Kazania sejmowe" Piotra Skargi, "Historie rozmaite" Jana z Koszyczek. Świeckim przykładem przypowieści zawartej w opowiadaniach jest "Szuler" Stanisława Mrożka.
W literaturze współczesnej przypowieść występuje jako parabola poruszająca uniwersalne treści np. w "Folwarku zwierzęcym" George'a Orwella.

Psalmy

Psalm to liryczna pieśń modlitewna podobna do hymnu i ody. Psalmy wykonywane są przy akompaniamencie instrumentów strunowych.


W Starym Testamencie psalm wyraża oddanie czci Bogu, odbiorcy próśb, dawcy prawa i mądrości. Psalmy były pisane w natchnieniu. To modlitwy, refleksje, dziękczynienia, proroctwa, pouczenia i lamentacje. W każdym psalmie występują te same motywy, ale jeden wiodący nadaje charakter utworowi. Stąd umowny podział psalmów na: królewskie, prorockie, dydaktyczne (mądrościowe), lamentacyjne i dziękczynne.
Psalmy są ponadczasowe - choć mówią o Izraelu w konkretnym czasie, to zawarte w nich problemy egzystencjalne są wspólne wszystkim ludziom w każdej epoce.
Psalmy są piękne, wyrażają najszczersze uczucia, jakie człowiek z głębi serca w żarliwej modlitwie zanosi do Boga. Styl psalmów jest podniosły.
Psalmy, jak wiele innych form literackich występujących w Biblii, stały się natchnieniem i wzorem dla poetów, którzy do dziś tłumaczą i parafrazują te utwory. Tę działalność zapoczątkowało różne przekłady Biblii wykonane przez św. Hieronima. W Polsce psalmy tłumaczone były wielokrotnie. Znane są m.in. "Psałterz floriański" (Psałterz królowej Jadwigi), "Psałterz puławski" i "Psałterz krakowski" - wszystkie z XV wieku, "Żołtarz Dawidów" z XVI wieku, "Psałterz Dawidów" z 1546 roku autorstwa Mikołaja Reja, "Psałterz Dawidów" z 1579 roku autorstwa Jana Kochanowskiego. Do tej ostatniej pozycji Mikołaj Gomółka skomponował muzykę - tak powstała "Melodia na psałterz polski". Psalmy naśladował także Wespazjan Kochowski w "Psalmodii polskiej". Następnych tłumaczeń Księgi Psalmów dokonali: Franciszek Karpiński (1806), Leopold Staff (1937), Roman Brandstaetter (1968), Czesław Miłosz (1979), Tadeusz Nowak (1980) i Wisława Szymborska, której psalm zaczynający się słowami: "O, jakże są nieszczelne granice ludzkich państw" odczytano w 1996 roku na uroczystości rozdania nagród Nobla.
Należy także podkreślić treści patriotyczne i mesjanistyczne występujące w psalmach: Zygmunta Krasińskiego "Psalmy przyszłości", Kornela Ujejskiego "Chorał" i "Melodie biblijne", Krzysztofa Kamila Baczyńskiego "Psalm o Krzyżu".

Psalmy prorockie

Psalmy prorockie wyrażają nadzieję i oczekiwanie na przyjście Mesjasza.



Psalmy królewskie

Psalmy królewskie odzwierciedlają idealną postać monarchy. Psalmista porusza problem królestwa i obowiązków króla, potrzeby tworzenia praw i tradycji jako ostoi i trwałości państwa.



Psalmy dydaktyczne (mądrościowe)

Psalmy dydaktyczne zawierają mądrość nabytą przez pokolenia. Poprzez refleksje, sentencje i pouczania wyrażają przekonania, że za wszystko w życiu trzeba płacić. Uczą odpowiedzialności za swoje czyny. Autor wskazuje na pochodzenie mądrości i daje praktyczne wskazówki, jak postępować w życiu, aby żyć zgodnie z prawami Boga. Wysławia mądrość i umiarkowanie, dobroczynność, ofiarę i czystość.



Psalmy lamentacyjne

Lamentacja to wyrażanie żalu, opłakiwanie. Lamentacje mogą być indywidualne bądź zbiorowe. Z rozważań psalmistów wynika, że Bóg zsyła ciężkie kary za grzechy. On patrzy na człowieka, na naród i wie, kiedy należy wymierzyć karę i kogo ocalić - kto nie zasłużył na ukaranie.


Psalmy lamentacyjne powstały w okresie klęski królestwa judzkiego. Babilończycy zburzyli Jerozolimę, zburzyli świątynię, naród popadł w niewolę. Wskutek tych wydarzeń narastało w izraelitach uczucie żalu.

Słowa:

apostoł - z gr. wysłaniec,
apokalipsa - objawienie,
dekalog - (deka - dziesięć, logos - słowo, nauka) dziesięć przykazań,
diaspora - rozproszenie. Tak określa się Żydów żyjących z dala od swojej ziemi.
parabola - przypowieść, alegoria, krótkie opowiadanie,
parafraza - swobodna przeróbka utworu, ale pierwowzór jest czytelny,
patriarcha - praojciec, protoplasta rodu. "Ojciec Izraela" - Abraham, Izaak, Jakub i jego synowie (w kościele prawosławnym zwierzchnicy kościoła),
apokryf - utwór związany z Pismem Świętym, który nie wszedł do kanonu, nie jest częścią Biblii,
sacrum - to, co święte,
topos - motyw, mit, temat, który się powtarza w wielu dziełach na przestrzeni wieków. W Biblii ważny był fakt wędrówki Izraela. W przenośnym sensie życie ludzkie też jest wędrówką. Ciągle dokądś zmierzamy, czegoś szukamy. Filozofowie twierdzą, ze człowiek szuka sensu istnienia.
archetyp - (podobne znaczenie jak w przypadku toposu) w literaturze stale powracające motywy i sytuacje - dążenie do władzy, wina i kara, walka z przeznaczeniem, usiłowanie człowieka pragnącego rozwiązać sytuację bez wyjścia.
ewangeliści - Mateusz, Marek, Łukasz, Jan.

Zwroty językowe, symbole:
Adam - pierwszy człowiek, ojciec wszystkich ludzi, protoplasta ludzkości; mężczyzna,
arka Noego - symbol schronienia i bezpieczeństwa,
arka przymierza - symbol testamentu, przymierza Boga i człowieka,
Bestia, Smok, wąż - szatan, symbol podstępu i zdrady,
ciemności egipskie - ciemności nieprzebrane, zupełne,
Ewa - pramatka, pierwsza kobieta, ulegając pokusie Szatana stała się symbolem grzechu pożądania,
faryzeusz - alegoria obłudnika,
Hiob - symbol pokory, poddaństwa, wierności, wytrwania,
hiobowa wieść - wiadomość o nieszczęściu, wypadku,
jeźdźcy Apokalipsy - czterej jeźdźcy obrazujący zarazę, głód, wojnę i śmierć, zapowiedź końca świata,
Judasz - alegoria człowieka fałszywego, sprzedawczyka,
judaszowy grosz - zapłata otrzymana za zdradę,
Kain - starszy syn Adama i Ewy, brat Abla, którego zabił z zazdrości, pierwszy morderca,
kamienne tablice - symbol przymierza z Bogiem, wzór pierwszego kodeksu moralnego,
krzak gorejący - symbol tajemnicy i obecności Boga (podobne znaczenie ma słup ognisty),
manna z nieba - nieoczekiwana niespodzianka,
Mesjasz - nazwa określająca Chrystusa, mąż wybrany, powołania do spełnienia szczególnej misji,
Niewiasta - symbol ludu Bożego, Maryja,
niewola egipska - przymusowe uwięzienie,
osioł dardanelski - głupiec, tępak,
pasterz, siewca - alegoria nauczającego Chrystusa,
plagi egipskie - nieszczęścia nawiedzające ludzkość, rzecz dokuczliwa, nieznośna,
rajskie jabłka - symbol pychy, zerwania przez człowieka przymierza z Bogiem,
pocałunek judaszowy - gest fałszywy, piętnujący,
potop - symbol zagłady, końca świata,
rzeź niewiniątek - rzeź bezbronnych,
salomonowa mądrość - wielka mądrość,
salomonowy wyrok - sprawiedliwe osądzenie, wyrok uwzględniający racje dwóch stron,
Samson - słynący z nadludzkiej siły, której źródło tkwiło we włosach, stracił moc w wyniku obcięcia ich przez kochankę,
siedem krów chudych - lata biedy,
siedem krów tłustych - lata dostatku,
siedem pieczęci - symbol wyroków Bożych,
Sodoma i Gomora - alegoria rozpusty, wielkie zamieszanie, awantura,
syn marnotrawny - nawrócony grzesznik,
trąby jerychońskie - trąby, które zburzyły mury Jerycha; silny, mocny dźwięk,
wdowi grosz - ofiara ze szczerego serca, kosztem wyrzeczeń,
wieża Babel - zgromadzenie ludzi różnych narodowości, mówiących różnymi językami; kłótnie, nieporozumienia, przestroga przed pychą i i źle pojętą ambicją,
zakazany owoc - coś niedozwolonego,
ziarno - słowo Boże,
ziemia mlekiem i winem płynąca - kraj obfitujący we wszystko,
ziemia obiecana - Kanaan, miejsce pożądane, wydające się rajem,
żebro Adama - symbol związku kobiety z mężczyzną, rówość w człowieczeństwie.

Filozofia

Sokrates stosował dwie metody dyskusji:


1. Metoda zbijania. Fałszywą tezę przeciwnika przyjmował za prawdziwą i kolejnymi pytaniami doprowadzał do stwierdzenia sprzecznego z pierwotnym. Celem tego zabiegu było zdemaskowanie fałszywej wiedzy.
2. Metoda maieutyczna. Sokrates uważał, że każdy człowiek nosi w sobie prawdziwą intuicyjną wiedzę o dobru. Jeśli więc uzna, że jego dotychczasowa wiedza jest fałszywa (słynne stwierdzenie: "Wiem, że nic nie wiem"), wtedy przy pomocy kolejnych pytań można człowiekowi pomóc odkryć tę wiedzę.

Platon

Żył w latach 427-347 p.n.e., głównie w Atenach. Był uczniem Sokratesa. W gaju Akademosa założył szkołę, nazwaną później Akademią. Swoje nauki wyłożył w 35 dialogach. Wybrał tę formę, by jak najbardziej upodobnić przekaz pisany do rozmowy ustnej, którą cenił najwyżej.


Cnota dla Platona była harmonijnym połączeniem mądrości, męstwa, panowania nad sobą i sprawiedliwości. Dobro dzielił na idealne, stojące wyżej w hierarchii, i realne. Dobra realne, np. piękno ciało, są jednak konieczne jako szczebel do uzyskania dóbr idealnych. Piękno fizyczne prowadzi do świadomości piękna duszy. Sensem teorii miłości jest twierdzenie, że poprzez realne, doczesne cele można osiągnąć cele wieczne, idealne.

Platon stworzył również projekt idealnego państwa.


1. Ustrój nie powinien ulegać zmianom. Poeci, jako ludzie ulegający często zmiennym uczuciom, zostali wykluczeni z idealnego państwa.
2. Obywatele nie mogą dążyć do dobra na własną rękę, lecz działać wspólne. Każdy ma swoją rolę do spełnienia.
3. Państwo musi być oparte na wiedzy, ponieważ żeby czynić dobro, trzeba je znać. Dlatego na tronie powinni zasiadać mędrcy i filozofowie, którzy mają największą wiedzę.
4. Do państwa mogą należeć tylko ci, którzy są mu przydatni. Oprócz filozofów potrzebni są żołnierze i rzemieślnicy, zorganizowani w oddzielne grupy. Państwo powinno być stanowe i hierarchiczne.
5. Celem państwa nie jest zapewnienie obywatelom przyjemności ani dóbr doczesnych, ale dążenie do idealnego celu, czyli dobra. Wśród filozofów i wojskowych powinna zostać zniesiona własność prywatna.

Arystoteles

Żył od 384 do 322 roku p.n.e. Był uczniem Platona. W jego Akademii spędził dwadzieścia lat. Po śmierci Platona założył własną szkołę w Likeionie (stąd nazwa liceum).


Arystoteles uważał, że najwyższym dobrem jest szczęście rozumiane nie jako doznawanie przyjemności, lecz jako rozumne i cnotliwe życie. Arystoteles chciał ustalić, czym jest dobro, nie na drodze rozważań teoretycznych, lecz poprzez badanie zachowań ludzkich. Cnota jest to umiejętność zachowywania środka, umiaru między skrajnościami, np. męstwo jest środkiem między tchórzostwem a zuchwalstwem. Cnoty dzielą się na cnoty etyczne związane z życiem praktycznym (hojność, męstwo) i cnoty związane z pracą teoretyczną (mądrość, rozsądek). Systemu cnót nie da się wydedukować, można go tylko ustalić na drodze badań empirycznych.
Arystoteles wyodrębnił wiele dziedzin filozofii i zapoczątkował nauki przyrodnicze i doświadczalne. Szczegółowo opracował logikę i psychologię. Od Arystotelesa pochodzą pojęcia metafizyczne, takie jak: forma, materia, energia, istota rzeczy. Jego filozofia zdobyła uznanie dopiero w XII i XIII w. n.e. Stała się podstawą średniowiecznej scholastyki. Gdy pisano słowo "filozof" bez dodatkowych określeń, oznaczało to przywoływanie Arystotelesa.

Stoicyzm

Kierunek ten został zapoczątkowany przez Zenona z Kition ok. 300 r. p.n.e. Stoicy głosili, że jest tylko jeden byt - materia. Zatem dusza, jeśli istnieje, również jest materialna. Zaprzeczali tym samym istnieniu świata niematerialnego, duchowego. Świat jest celowy i racjonalny, można go więc poznawać rozumowo. Ulega ciągłym przemianom. Najpierw rozwija się, później ginie, potem znów odradza się i rozwija.


Największym dobrem i szczęściem jest cnota. Żeby ją zdobyć, trzeba uniezależnić się od zmieniającego się świata i wszystkich okoliczności, które mogłyby zniszczyć szczęście, oraz wyrzec się wszelkich dóbr. Życie cnotliwe i szczęśliwe powinno być zgodne z rozumem. Cnota jest jedynym dobrem, zatem do szczęścia nie są potrzebne bogactwo, siła, uroda, zaszczyty, nawet zdrowie. Mędrzec powinien je ignorować - ani nie pożądać, ani nie nienawidzić. Można jednak robić z nich dobry lub zły użytek. Niektóre z nich są więc godne wyboru (talent, bystrość umysłu, miłość, rodzina, umiarkowana majętność), inne godne odrzucenia. Złem jest życie wbrew naturze i rozumowi, czyli uleganie afektom, takim jak: zawiść, pożądliwość, zabieganie o dobra, smutek, obawa. Prawdziwego mędrca cechuje apatia, czyli beznamiętność, wyzbycie się afektów. Etykę stoików cechowała powaga i rozsądek, ale również optymizm, bo pokazywali, że możliwe jest jednak osiągnięcie szczęścia w życiu.

Epikureizm

Założycielem tej szkoły był Epikur z Samos (341-270). Celem życia według epikurejczyków jest osiągnięcie szczęścia, które polega na doznawaniu przyjemności (hedonizm). Do szczęścia wystarcza brak cierpienia. Przyjemność może być wewnętrzna (odczuwanie radości z życia pozbawionego cierpień) i zewnętrzna (zaspokajanie różnych potrzeb). Ważniejsza i łatwiejsza do uzyskania jest przyjemność wewnętrzna. W przypadku przyjemności zewnętrznych istnieje niebezpieczeństwo, że nasze potrzeby nie zostaną zaspokojone. Przyjemności zewnętrzne dzielą się na fizyczne (np. dobre jedzenie) i duchowe (np. przyjaźń). Przyjemności fizyczne nie muszą być wcale kosztowne. Lepsze są te skromne, gdyż łatwiej je uzyskać. Cnota i rozum nie są szczęściem (jak u stoików), lecz tylko sposobem uzyskania szczęścia, czyli przyjemności. Rozum ma za zadanie trafnie wybierać przyjemności. Człowiek może być egoistą, byle nie naruszał prawa i nie czynił krzywdy innym ludziom.



Sceptycyzm

Twórcą tego nurtu był Pirron, żyjący na przełomie IV i III w. p.n.e. Stwierdził on, że człowiek nie jest zdolny do rozstrzygania kwestii filozoficznych. Szczęście i spokój ducha może mu zapewnić tylko powściągliwość i powstrzymanie się od wygłaszania sądów. Sceptycy odrzucali sądy naukowe. Przyjmowali tylko stwierdzenia zjawisk (np. jem coś słodkiego, słyszę dźwięk). Przyczyny tych zjawisk pozostaną nieznane. Wszystkie spostrzeżenia są względne, nie można im ufać. Te same rzeczy są odmienne postrzegane przez różne osoby, zależnie od cech poznającego, jego nastawienia, chwili i miejsca przeprowadzania obserwacji. Nie da się ustalić obiektywnych zewnętrznych kryteriów poznawania świata.



Cynicy

Założycielem szkoły był Antystenes z Aten, a najsłynniejszym przedstawicielem Diogenes z Synopy. Najważniejszym celem w życiu jest cnota. Wszystko inne, również wiedza, jest obojętne. Dzięki cnocie można uzyskać szczęście. Dobra materialne nie są do tego potrzebne. Jeśli człowiek będzie obojętnym w stosunku do nich, wtedy uzyska mądrość, wolność i niezależność. Teoretyczne twierdzenia tej szkoły wcielił w życie Diogenes. Wyzbył się wszelkich dóbr i żył bez domu i własności. Legenda przypisuje mu mieszkanie w wielkiej beczce. Cynicy wygłaszali drastyczne i często grubiańskie sądy o współczesnym sobie świecie. Naigrywanie się z opinii, kultury i powszechnie cenionych dóbr nazwano więc cynizmem.



Mity

Mit jest to opowieść o bogach, bohaterach i wydarzeniach z nimi związanych. Stanowi on próbę wyjaśnienia nieznanych zagadnień bytu, życia, śmierci człowieka, zjawisk przyrodniczych. Mit przedstawia wierzenia danej społeczności. Istniał jako opowieść ustna o stałej fabule. Przekazywany ustnie przybierał różne warianty. W formie pisanej stracił związek z religią i stał się częścią literatury.

Mity pełniły różne funkcje:

 poznawczą - umożliwiały interpretację zjawisk przyrody, zawierały obraz świata,

 światopoglądową - stanowiły podstawę wierzeń religijnych,

 sakralną - były związane z kultem i obrzędami rytualnymi.

Podstawowe typy mitów:

 kosmogoniczne - ukazują powstawanie świata,

 teogoniczne - przedstawiają narodziny bogów,

 antropogeniczne - pokazują powstanie człowieka,



 genealogiczne - opisują powstawanie rodów ludzkich.

Syzyf był królem Koryntu i ojcem Odyseusza. Zasłynął z przebiegłości. Jego sąsiad, który posiadał magiczne zdolności, podkradał mu bydło i zmieniał jego płeć oraz ubarwienie. Syzyf nie mógł się więc zorientować, gdzie przepadają jego zwierzęta. Kazał wreszcie wypalić na ich kopytach swoje inicjały. Wtedy dowiedział się, kto jest złodziejem. W tym czasie Zeus porwał córkę boga rzecznego Asoposa. Syzyf wiedział o tym i zdradził Asoposowi, gdzie jest jego córka. W zamian bóg sprawił, że w Koryncie wybiło źródło wody. Zeus o mało co nie padł ofiarą zemsty Asoposa. Postanowił więc ukarać Syzyfa. Wysłał do niego Hadesa, boga umarłych, by zabrał go do zaświatów w Tartarze i ukarał. Syzyf zakuł jednak podstępem Hadesa w kajdany i przetrzymywał w niewoli. W tym czasie ludzie na ziemi nie umierali. W końcu Hades została uwolniony przez Aresa, a Syzyf wtrącony do Tartaru. Przed śmiercią rozkazał jednak swojej żonie, by nie chowała jego zwłok. W zaświatach Syzyf poskarżył się królowej Persefonie na żonę, która rzekomo nie spełniła obowiązków wobec zmarłego męża. Królowa pozwoliła udać się Syzyfowi na ziemię, by mógł zemścić się za "zlekceważenie" i dopilnować pogrzebu. Syzyf nie miał jednak zamiaru wracać do Tartaru. Sprowadził go dopiero Hermes. Sędziowie umarłych wybrali dla niego za karę wielki głaz i kazali wtaczać na górę. Blisko szczytu głaz wymykał się Syzyfowi i musiał on od nowa zaczynać pracę.

Dedal był bardzo utalentowanym wynalazcą. Razem z synem Ikarem przebywał na wyspie Krecie. Chciał wrócić do swojej ojczyzny Grecji, na co nie zezwalał jednak władca Krety. Wtedy Dedal skonstruował skrzydła, by mogli uciec drogą powietrzną. Nakazał swojemu synowi, by nie leciał zbyt nisko nad wodą, bo wtedy pióra namokną i zrobią się ciężkie. Przestrzegł go również, by nie wzlatywał za wysoko, bo wtedy słońce roztopi wosk, którym pióra są połączone. Ikar nie posłuchał jednak rad ojca. Wzbił się zbyt wysoko i słońce roztopiło skrzydła. Ikar spadł do morza i utonął.

Prometeusz był jednym z tytanów. Jego bracia zbuntowali się przeciw Zeusowi i ponieśli klęskę. Prometeusz nie przyłączył się jednak do nich. Atena nauczyła go różnych przydatnych umiejętności, m.in. architektury, astronomii, matematyki, nawigacji, medycyny, metalurgii. Premeteusz zaś przekazał tę wiedzę ludziom. Ubłagał też Zeusa, by ten nie zniszczył ludzkości. Zeusowi nie podobało się, że ludzie jest coraz więcej i zdobywają kolejne umiejętności. Pewnego razu bogowie poprosili Prometeusza, żeby rozstrzygnął, którą część ofiarnego byka należy przeznaczyć dla nich, a którą zachować dla ludzi. Prometeusz zastosował podstęp. Uszył ze skóry dwa worki. W jednym pod nieatrakcyjnym żołądkiem byka schował dobre mięso, zaś w drugim pod tłuszczem - kości. Zeus wybrał worek, w którym na wierzchu znajdował się tłuszcz. Gdy zorientował się, że padł ofiarą podstępu, postanowił nie dawać ludziom ognia, żeby jedli tylko surowe mięso. Prometeusz wykradł jednak ogień z Olimpu i podarował ludziom. Zeus za karę przykuł Prometeusza do słupa w górach Kaukazu. Codziennie przylatywał sęp, który wyżerał mu wątrobę, która odrastała w nocy.

: polski
polski -> Tablice 1956-1976 wyróŻniki powiatóW – motorowery budowa numeru na tablicach motorowerowych
polski -> Treści kształcenia
polski -> Mimo zapewnień ministra Boniego, żaden europejski rząd nie podpisał porozumienia acta. Polski rząd kłamie w tej sprawie mówi szwedzki europarlamentarzysta z Partii Piratów, Christian Engstroem
polski -> Plan wynikowy „świat w słowach I obrazach” kl III rozdział I początki świata, początki słowa
polski -> Spod znaku Skorpiona Powstanie i upadek Imperium Rosyjskiego
polski -> Wymagania edukacyjne z języka polskiego dla klasy IV
polski -> Poeta rzymski, tworzył
polski -> Wykaz zbiorów specjalnych (kasety magnetowidowe) JĘzyk polski awangarda krakowska
polski -> List do Współbraci
polski -> Gatunki I motywy literatury popularnej


1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna