Biblia Powstanie



Pobieranie 129.96 Kb.
Strona3/3
Data07.05.2016
Rozmiar129.96 Kb.
1   2   3

Demeter była boginią łanów zbożowych. Z Zeusem miała córkę Korę. W Korze zakochał się Hades - bóg umarłych. Poprosił Zeusa o zgodę na ślub. Zeus nie chciał odmawiać bratu, ale wiedział, że Demeter nie zgodzi się na ten związek. Dał więc Hadesowi wolną rękę. Hades uprowadził wtedy Korę do Tartaru, gdzie pod imieniem Persefona została królową. Demeter bezskutecznie poszukiwała zaginionej córki. Dowiedziała się tylko, że ktoś ją porwał. Dopiero po jakimś czasie usłyszała, że był to Hades. Z zemsty zakazała drzewom rodzić owoce, a ziołom rosnąć. Przysięgła również, że ziemia pozostanie jałowa, póki Demeter nie odzyska córki. Zeus bał się, że ludzie zginą z głodu. Obiecał więc, że Kora wróci do matki, jeśli w Tartarze nie zjadła żadnej strawy. Okazało się jednak, że Kora spróbowała owocu granatu. Demeter zgodziła się więc, żeby Kora przez trzy miesiące panowała w Tartarze jako królowa, a przez dziewięć miesięcy przebywała z matką.

Muzy (opiekunki sztuki)

Erato (Umiłowana) - muza pieśni miłosnej (mała cytra)
Euterpe (Radosna) - muza liryki (flet)
Kalliope (Pięknolica) - muza pieśni bohaterskiej
Klio (Głosząca sławę) - muza historii (zwój pergaminu)
Melpomene (Śpiewająca) - muza tragedii (smutna maska)
Polihymnia (Pełna hymnów) - muza pieśni chóralnej
Taleja (Rozkoszna) - muza komedii (maska komiczna)
Terpsychora (Kochająca taniec) - muza tańca (lira)
Urania (Niebiańska) - muza astronomii (globus astralny)

Motywy mitologiczne - Archetypy

Pojęcie to zostało wprowadzone w XX wieku przez psychologa Carla Gustawa Junga. Archetyp jest to wzór zachowania i postawy człowieka wspólny dla całej ludzkości. Pojawia się on w mitach, wierzeniach i dziełach sztuki różnych kultur.


Archetyp Prometeusza ukazuje jednostkę, która buntuje się przeciw bogom w imię dobra ludzkości (typ społecznika). Bohater taki często jest samotny i cierpiący.
Archetyp Ikara prezentuje człowieka dążącego do realizacji marzeń. Chce on wznieść się ponad przeciętność, dokonać niezwykłych czynów, osiągnąć własne szczęście. Jest przy tym jednak lekkomyślny i nieposłuszny przestrogom.
Mit o Orfeuszu i Eurydyce to archetyp miłości dozgonnej, na śmierć i życie, wierności małżeńskiej.
Mit o Nike to archetyp zwycięstwa.
Mit o Narcyzie to archetyp miłości nieodwzajemnionej, własnej; archetyp poszukiwania ideału.
Mit o Erosie i Psyche to archetyp miłości zmysłowej, cielesnej.
Mit o labiryncie to archetyp zagadki, zawiłości ludzkich myśli, rozumu, życia.

Motywy mitologiczne - Związki frazeologiczne, określenia :

amazonka - kobieta uprawiająca jeździectwo albo odważna, waleczna kobieta; mitologiczne Amazonki były wojowniczym plemieniem kobiet.

ambrozja - nektar, pożywienie bogów.

argusowe spojrzenie - czujne spojrzenie; Argus był stuokim olbrzymem, któremu Hera, żona Zeusa, kazała strzec kochanki Zeusa nimfy Io.

cerber - groźny, nieustępliwy stróż; Cerber był trójgłowym psem pilnującym wejścia do Hadesu.

egida - pod egidą znaczy pod opieką, protektoratem, przewodnictwem.

eskulap - żartobliwie lekarz; Eskulap (gr. Asklepios) był bogiem lekarzy, mającym postać węża.

hekatomba - wielka liczba ofiar poświęcona dla jakiejś sprawy; gr. hekatombe to ofiara składana bogom ze stu sztuk bydła.

ikarowe loty - śmiałe plany, przedsięwzięcia, które mogą skończyć się tragicznie.

Kasandra - prorokini zwiastująca nieszczęścia, katastrofy; Kassandra była córką Priama, króla Troi, otrzymała dar wieszczenia, jednak nikt nie wierzył jej przepowiedniom.

kompleks Edypa - w psychoanalizie podświadomy pociąg płciowy do matki i wrogość do ojca występujące u kilkuletnich chłopców; Edyp, król Teb, nieświadomie zabił ojca i poślubił matkę.

koń trojański - niebezpieczny, złoworogi dar, chytry podstęp. Grekom udało się zburzyć Troję wprowadzając do miasta ogromnego drewnianego konia z żołnierzami w środku.

koryfeusz - człowiek przodujący w jakiejś dziedzinie; w teatrze greckim koryfeusz był przodownikiem chóru.

koszula Dejaniry - rzecz niszcząca, której trudno się pozbyć. Dejanira to w mitologii greckiej żona Heraklesa, która za namową Nessosa nasyciła jego krwią koszulę Heraklesa, która przywarła do Herosa, obejmując go palącymi płomieniami.

krezus - bogacz; Krezus był królem Lidii w VI w. p.n.e. znanym z ogromnych bogactw.

Ksantypa- złośliwa i kłótliwa żona; Ksantypa była żoną Sokratesa, według plotek zasłynęła ze złego charakteru.

lakoniczny - oszczędny w słowach, zwięzły; Lakonia - kraina w Grecji, której stolicą była Sparta, Spartanie słynęli ze zwięzłych wypowiedzi.

list Bellerofonta - list zawierający polecenie zgładzenia doręczyciela; Belerofont został wysłany z listem zawierającym polecenie zabicia oddawcy.

marsowa mina - wojownicza, sroga mina; Mars - bóg wojny.

męki Tantala - ogromne cierpienie.

miecz Damoklesa - niebiezpieczeństwo, z którego człowiek zdaje sobie sprawę.

narcyz - człowiek zakochany we własnej urodzie; Narcyz był mitologicznym pięknym młodzieńcem, który odrzucił miłość nimfy Echo, za karę zakochał się we własnym odbiciu.

nić Ariadny - wyjście z trudnej sytuacji; Ariadna podarowała Tezeuszowi kłębek nici, dzięki któremu nie zabłądził on w labiryncie w pałacu Minosa.

Olimp - przenośnie grupa znakomitych poetów, pisarzy, osób na wysokich stanowiskach (od Olimpu - siedziby bogów greckich).

paniczny strach - trwoga, lęk (od boga Pana).

Parnas - środowisko poetów, artystów.

Penelopa - dozgonnie wierna żona, Penelopa była żoną Odyseusza, oczekiwała powrotu męża, zwodząc zalotników.

pięta Achillesa - słaby punkt; Achilles był odporny na rany, można było ugodzić go jedynie w piętę.

płaszcz (koszula) Dejaniry - niezamierzone spowodowanie czyjegoś cierpienia; Dejanira podarowała Heraklesowi koszulę, nie wiedząc, że jest ona zatruta i spowoduje śmierć.

Pola Elizejskie - mitologiczne miejsce pobytu błogosławionych dusz, również nazwa jednej z głównych ulic Paryża.

praca Danaid - bezowocna i niekończąca się praca; Danaidy, córki króla Danaosa, zabiły w noc poślubną swoich mężów, za karę musiały napełniać wodą beczkę z dziurawym dnem.

prometeizm - walka z Bogiem o szczęście człowieka czy narodu (od ojca ludzkości - Prometeusza).

puszka Pandory - źródło nieszczęść; w puszce bogowie ukryli choroby i liczne nieszczęścia trapiące ludzi, Pandora otworzyła naczynie z ciekawości.

róg obfitości - źródło powodzenia, szczęścia.

Scylla i Charybda - stanąć między Scyllą i Charybdą to być narażonym z obu stron na niebezpieczeństwo.

spartański - pozbawiony wygód, prosty; starożytni Spartanie unikali zbytku.

stajnia Augiasza - ogromny nieporządek, bałagan, miejsce dawno niesprzątane: jedną z prac Heraklesa było uprzątniecie stajni należących do Augiasza, które były bardzo zaniedbane.

strzała Amora - być ugodzonym strzałą Amora to zakochać się.

syzyfowa praca - praca bezowocna, niekończąca się.

Temida - wymiar sprawiedliwości; Temida - grecka bogini sprawiedliwości i prawa.

troglodyta - brutal, człowiek prymitywny, nieokrzesany; w gr. troglodyta - jaskiniowiec.

węzeł gordyjski - przeciąć węzeł gordyjski to rozwiązać trudną sytuację w sposób radykalny.

wyprawa po złote runo - wyprawa po skarb.
Epika grecka - Homer

Według tradycji starożytnej autorem Iliady i Odysei był Homer. Jednak już w okresie hellenistycznym powstał spór, czy Homer rzeczywiście istniał i napisał obie epopeje, czy też są one zbiorowym dziełem wielu anonimowych wędrownych śpiewaków. Pod koniec XVIII spór ten zyskał nazwę kwestii homeryckiej. Wedle tradycji Homer był niewidomym wędrownym śpiewakiem (aojdem), pochodzącym z wybrzeży Azji Mniejszej. Czas powstania Iliady i Odysei umieszczany jest między XI a VII w. p.n.e. Najczęściej podawany jest jednak VIII w. p.n.e. Oba utwory łączy wiele podobieństw. Zawierają stałe epitety określające bohaterów, obszerne opisy, oba też napisane są heksametrem daktylicznym, czyli wierszem bohaterskim.



"Iliada" jako epos klasyczny

Iliada opisuje jeden z ostatnich epizodów trwającej 10 lat legendarnej wojny trojańskiej, w której Grecy oblegali miasto Troję znajdujące się w Azji Mniejszej na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Achilles obraził się na wodza Greków Agamemnona za to, że ten zabrał mu brankę wojenną. Nie włączał się do walki, mimo że oblegani Trojanie brali górę nad Grekami. Dopiero śmierć przyjaciela, Patroklosa, sprawiła, że Achilles znowu zaczął walczyć, aby pomścić towarzysza. W pojedynku zabił Hektora - syna króla Troi.
Iliada jest przykładem eposu. Obecne są w niej typowe dla niego cechy:
1. Iliada jest obszernym utworem epickim. Składa się z ok. 15 000 wersów. Epickość przejawia się również w osobie narratora, który opowiada o świecie przedstawionym.
2. Iliada napisana została tzw. wierszem bohaterskim, czyli heksametrem. Heksametr służył w starożytnej Grecji do opisu podniosłych wydarzeń. Wykorzystywał zjawisko iloczasu, czyli krótszego lub dłuższego wymawiania tej samej samogłoski (iloczas nie występuje we współczesnej polszczyźnie).
3. Świat przedstawiono z epickim dystansem. Narrator nie komentuje wydarzeń i ujawnia się tylko w inwokacji, czyli początkowych wersach utworu skierowanych do bóstw, muz itp.
4. Świat pokazany jest w momencie przełomowym. Akcja Iliady rozgrywa się podczas wojny trojańskiej.
5. Mityczni, legendarni lub historyczni bohaterowie są wyidealizowani. Na przykład Hektor jest uosobieniem dobra.
6. Zawiera drobiazgowe opisy i porównania homeryckie. Przykładem jest opis tarczy Achillesa i porównanie pościgu Achillesa za Hektorem do pościgu orła za gołębicą.
7. Zachowuje zasadę decorum. W Iliadzie podniosłość uzyskana została poprzez wykorzystanie wiersza bohaterskiego i odpowiedni dobór słownictwa.

Tarcza Achillesa

Opis wykuwania tarczy przez Hefajstosa zajmuje sto kilkadziesiąt wersów. Tarcza składa się z pięciu warstw. Na każdej z nich wykute są kunsztowne sceny, opisywane w poetyckich obrazach. W samym środku tarczy znajduje się złote wyobrażenie nieba, ziemi i ciał niebieskich. Na srebrnej warstwie umieszczony jest obraz wielkiej rzeki, która według ówczesnych wyobrażeń opływała świat. Na warstwach tarczy z cyny i spiżu pojawiają się sceny orszaku weselnego, rozprawy sądowej, oblężonego miasta, orki, żniw, winobrania, pasących się owiec, napaści lwów na stado bydła i tańczących chłopców oraz dziewcząt.



Epika grecka - Odyseja

Bohaterem eposu jest Odyseusz, władca Itaki, który brał udział w wojnie trojańskiej i zasłynął z podstępów. Odyseja opisuje jego dziesięcioletnią tułaczkę po zakończeniu wojny i powrót do domu.


Epos rozpoczyna się 10 lat po zdobyciu Troi. Odyseusz przebywał wtedy u nimfy Kalipso jako jej kochanek. W tym czasie Penelopa, żona Odyseusza, która została na Itace i nie wiedziała, jakie są losy męża, odrzucała kolejnych zalotników. Syn Telemach wyruszył zaś na poszukiwanie ojca. Na rozkaz bogów Kalipso pozwoliła odpłynąć Odyseuszowi na tratwie. Jednak Posejdon zesłał burzę morską, która wywróciła łódź. Odyseusz znalazł się na brzegu morskim należącym do królestwa Feaków, którzy ugościli go na swoim dworze. W zamian Odyseusz opisał im swoją dziesięcioletnią tułaczkę. Najpierw dotarł do królestw Likonów, Lotofagów i Cyklopów. W tym ostatnim oślepił Polifema, za co później prześladował go Posejdon. Następnie Odyseusz znalazł się na wyspie króla wiatrów Eola i u czarodziejki Kirke. Opowiedział też o zejściu do Podziemi, gdzie spotkał poległych bohaterów, przygodach z syrenami (ptaki z kobiecymi głowami, które zwabiały żeglarzy śpiewem na skały), wybiciu stada bydła należącego do boga Heliosa i wreszcie spotkaniu Kalipso. Feakowie oddali Odyseuszowi do dyspozycji statek i pozostawili go śpiącego na brzegu wyspy Itaki. Odyseusz został rozpoznany najpierw przez sługę, potem przez syna Telemacha, a następnie przez wiernego psa Argosa. Pies, doczekawszy wreszcie pana, zdechł. Tymczasem zalotnicy w pałacu byli coraz bardziej bezczelni. Penelopa wyznaczyła w końcu zadanie. Kto napnie łuk Odyseusza i strzeli przez ucha tuzina toporów, ten zostanie jej mężem. Nikomu nie udała się ta sztuczka. Dopiero Odyseusz przebrany za żebraka wykonał to zadanie. Potem przy pomocy sługi i syna wymordował zalotników. Ich krewni chcieli się zemścić, ale interweniowała Atena, która cały czas czuwała nad Odyseuszem.

Liryka grecka - Tyrtajos

Tyrtajos

Żył w VII w. p.n.e. w Sparcie. Działał jako wódz i poeta. Uchodził za wzór patrioty. Napisał 5 ksiąg poezji, z których zachowały się fragmenty. Księgi zawierały pieśni wojenne, marszowe oraz elegie o charakterze politycznym. Zagrzewały do walki, promowały wojskowe ideały Sparty, takie jak całkowite oddanie się ojczyźnie, walka i śmierć w jej obronie. W wierszu Rzecz to piękna Tyrtajos mówi, że śmierć za ojczyznę jest o wiele lepszym postępkiem niż ucieczka z kraju. Uciekinier okrywa hańbą swój ród, nie ma majątku, nie budzi współczucia, wszędzie wita go wrogość. Należy zatem walczyć w obronie swojej ziemi i nawet zginąć, by inni nie musieli tułać się po świecie. Tyrtajos apeluje o męstwo w walce i wyzbycie się lęku przed śmiercią.


Tyrtajos był zwolennikiem militarnej dominacji Sparty. Wzywał do zniszczenia walczących o niezależność Messeńczyków. Dla polskich romantyków stał się jednak symbolem walki o wolność. Od jego imienia wywodzi się termin tyrteizm, oznaczający poezję patriotyczną, zagrzewającą do walki.

Safona

Najwybitniejsza poetka grecka żyła na przełomie VIII i VII w. p.n.e. na wyspie Lesbos. Z jej twórczości zachowało się niewiele. Prowadziła rodzaj szkoły dla dziewcząt arystokratycznego pochodzenia, w której uczyła je m.in. poezji, muzyki i dobrych manier. Pieśni Safony dotyczą głównie jej własnego życia i spraw osobistych. Głównym tematem jest miłość. Poetka podziwia urodę i wdzięk wychowanek, udziela przestróg i porad moralnych.


W tzw. Modlitwie do Afrodyty prosi boginię, by ta przybyła i pomogła w zdobyciu miłości ukochanej osoby.
Pieśń Zazdrość jest wyznaniem miłosnym dziewczyny skierowanym do przebywającego razem z nią ukochanego. Zawiera ona żywy i realistyczny opis uczuć i doznań zakochanej osoby, która w obecności mężczyzny drży, nie może wydobyć głosu, w uszach słyszy szum, jest bliska utraty przytomności.
Safona pisała również o własnej rodzinie i małej córeczce. Zachwycała się jej urodą, ale również martwiła, że nie może zapewnić jej godziwej przyszłości i pięknych strojów.
Safona stała się bohaterką legendy, wedle której po tragicznej miłości do mężczyzny o imieniu Faon rzuciła się ze skały. Od nazwy wyspy Lesbos pochodzi określenie miłości między kobietami, czyli miłości lesbijskiej. Safona obdarzała swoje wychowanice silnym uczuciem.

Anakreont

Żył na przełomie VI i V w. p.n.e. w mieście Teos w Azji Mniejszej. W wierszach opiewał miłość, uczty i wino. Uczucia traktował jednak z dystansem. W jego twórczości dominował ton żartobliwy i drwiący. Ulubionym tematem byli młodzi chłopcy i dziewczęta oraz gry miłosne uprawiane między nimi. Anakreont zalecał korzystanie z uroków życia. Utwory miały zwykle niewielkie rozmiary. Od jego imienia utwory sławiące uroki życia, opisujące uczty, miłość, zostały nazwane anakreontykami. Pisali je późniejsi poeci greccy odwołujący się do stylu Anakreonta. W Polsce wiersze takie tworzyli między innymi Jan Kochanowski i Jan Andrzej Morsztyn.



Teatr starożytnej Grecji - "Antygona" Sofoklesa

Antygona jest przykładem starożytnego gatunku dramatycznego, tragedii. Sofokles żył w latach 496-406 p.n.e. Napisał ponad 120 dramatów, z których do naszych czasów zachowało się w całości 7 tragedii, a wśród nich oparte na mitologii: Antygona, Król Edyp, Elektra. Antygona została wystawiona ok. 442 r. p.n.e.
Treść dzieła Sofokles zaczerpnął z mitologii z tzw. mitów tebańskich. Antygona była córka Edypa, dawnego króla Teb. Jej brat Polinejkes połączył się z wrogami Teb, by w ten sposób przejąć w nich władzę. Drugi brat, Eteokles, bronił miasta. Obaj zginęli walcząc przeciw sobie. Kreon, nowy król Teb, nakazał pochować Eteoklesa z honorami, zaś ciało Polinejkesa, jako zdrajcy, zostawić ptakom na pożarcie. Antygona nie zastosowała się do zakazu i pochowała ciało brata. Została za to skazana na karę śmierci poprzez zamurowanie. Kreon po namyśle cofnął karę. Zrobił to jednak zbyt późno. Antygona zdążyła już popełnić samobójstwo. Samobójstwo popełnił też Hajmon, syn Kreona i narzeczony Antygony, oraz Eurydyka, żona władcy Teb.
Antygona dobrze ukazuje istotę antycznego tragizmu. Nieszczęścia spotykające bohaterów nie są karą za ich złe uczynki, ale wynikają z ciążącego nad nimi przeznaczenia - fatum. Wszelkie okoliczności składają się na splot nieszczęśliwych wypadków, tworzących sytuację bez wyjścia. Bohater nie ma możliwości wyboru dobrego rozwiązania. Wszystkie działania prowadzą do klęski. Jeśli Antygona pochowa brata to skaże się na śmierć, gdyż złamie zakaz wydany przez Kreona. Jeśli nie pochowa, to sprzeniewierzy się dawnym obyczajom i nakazom bogów, zalecających grzebanie umarłych. Konflikt między bohaterami jest starciem równorzędnych racji. Kreon prezentuje dobro państwa, ład społeczny, rozum, które nakazują karanie zdrajców. Nie może darować wyroku Antygonie, gdyż obawia się utraty autorytetu wśród poddanych. Popełnia jednak grzech hybris, gdyż jego działaniami kieruje duma i zuchwałość. Antygona kieruje się zaś wiernością nakazowi grzebania zmarłych i miłością do brata. Bohaterowie nie są wolni w swoich działaniach, gdyż ciąży nad nimi fatum, czyli przeznaczenie. Członkowie rodu, z którego pochodził Edyp, Antygona i jej bracia, zostali przeklęci przez bogów. Losy bohaterów musiały więc być tragiczne. Nie mieli oni możliwości ucieczki od fatalnego przeznaczenia.

Literatura rzymska - Horacy

Horacy

Żył w latach 65-8 p.n.e. Był jednym z największych liryków rzymskich. Należał do kręgu Mecenasa, zamożnego męża stanu i pisarza, doradcy cesarza Augusta. Mecenas wspierał młodych pisarzy, a jego imię stało się synonimem opiekuna i sponsora artystów. Horacy był autorem Satyr, ośmieszających wady i słabości ludzkie, oraz Epod, atakujących złośliwych krytyków i słabych poetów. Pod koniec życia napisała 2 księgi Listów, skierowanych do różnych osób. Listy zawierały wywody na tematy filozoficzne i literackie. Najsłynniejszy jest list Do Pizonów, poświęcony zagadnieniom literackim, a szczególnie dramatowi. List był wielokrotnie tłumaczony w czasach nowożytnych na różne języki pod tytułem Sztuka poetycka.



Pieśni (Carmina)

Zbiór Pieśni to najbardziej znane dzieło Horacego. Składa się z 4 ksiąg (103 utwory). Tematyka pieśni, zwanych też odami, jest różnorodna. Zawierają wspomnienia osobiste np. dotyczące służby wojskowej. Niektóre z nich chwalą działalność cesarza Oktawiana Augusta. Większość głosi filozofię "złotego środka", czyli poprzestawania na małym, niepopadania w skrajności, zachowywania wewnętrznego spokoju. Radość autor wierszy czerpie ze skromnych uczt w gronie przyjaciół i miłości. Filozofia ta łączy elementy stoickie i epikurejskie. W jednej z pieśni Horacy zastanawia się jednak nad porzuceniem epikureizmu na rzecz kultu bogów. W pieśni 14 w księdze I znajduje się słynne porównanie ojczyzny zagrożonej wojną domową do okrętu, który uniknął rozbicia i znów wychodzi na wzburzone morze. Porównanie ojczyzny do okrętu powraca w literaturze i publicystyce różnych epok. III księga Pieśni zawiera nauki moralne skierowane do Rzymian, szczególnie do młodego pokolenia. Poeta mówi, że bogactwo nie gwarantuje szczęścia, ponieważ i tak nie da się uniknąć śmierci i lęku przed nią. Przedstawia również cnoty, które powinny charakteryzować Rzymianina. Są nimi: męstwo wojenne, pogarda dla śmierci, poczucie godności, wierność, posłuszeństwo.


Jedną z najbardziej znanych pieśni jest utwór zaczynający się od słów Exegi monumentum (Wybudowałem pomnik). Horacy mówi, że dzięki poezji zapewnił sobie nieśmiertelność, gdyż przetrwają jego utwory (Nie wszystek umrę). Zapewni mu to sławę u potomnych skuteczniej niż wystawianie materialnych pomników (Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu). Jest również dumny, że osiągnął szczyty kunsztu poetyckiego.
Fragmenty pieśni Horacego stały się powszechnie znanymi powiedzeniami np.:

Carpe diem - Ciesz się dniem.

Non omnis moriar - Nie wszystek umrę.

Dulce et decorum est pro patria mori - Słodko i zaszczytnie jest umierać za ojczyznę.

Literatura rzymska - Owidiusz

Owidiusz

Żył w latach 43 p.n.e.- 18 n.e. W 8 r. n.e. został zesłany z nieznanych przyczyn nad Morze Czarne w okolice dzisiejszego miasta Konstanca. Był jednym z największych poetów rzymskich. W młodości napisał m.in. zbiór elegii miłosnych zatytułowany Amores, niezachowaną tragedię Medea, Heroides - zbiór fikcyjnych listów miłosnych do bohaterek mitologicznych oraz Ars Amandi (Sztukę kochania) - żartobliwy podręcznik flirtu i miłości. Pierwsza księga Sztuki kochania przedstawia sposoby zdobywania uczuć kobiecych, druga - metody utrzymania ich, zaś trzecia opisuje, w jaki sposób kobiety wzbudzają miłość w mężczyznach. Na wygnaniu Owidiusz stworzył zbiór elegii pt. Tristia (Żale), składający się z 5 ksiąg. Elegie te mają formę listów kierowanych do żony, przyjaciół, adwokata oraz samego cesarza Augusta. Poeta skarży się w nich na los wygnańca i marnowanie talentu literackiego, przywołuje dawne czasy, opłakuje obecne nieszczęścia, błaga o zmianę losu. Podobny charakter mają Listy znad Morza Czarnego.


Przemiany to obszerny utwór składający się z 15 ksiąg. Opowiada o metamorfozach bohaterów mitycznych. Każdy z nich ulega jakiejś przemianie. Autor przedstawia ok. 250 mitów, ułożonych chronologicznie od powstania świata aż do czasów prawie współczesnych Owidiuszowi. Poeta wykorzystał mity greckie, rzymskie, a także legendy dotyczące postaci historycznych (np. opowieść o Juliuszu Cezarze, który po śmierci został przemieniony w kometę).

Typowe gatunki - Tragedia

Tragedia jest gatunkiem dramatycznym, czyli przeznaczonym do wystawiania w formie sztuki teatralnej. Arystoteles w Poetyce zawarł następującą charakterystykę tragedii:

 Akcja powinna być zawikłana, zaś zdarzenia budzić w widzach uczucia litości i trwogi.

 Nie należy pokazywać ludzi popadających ze szczęścia w nieszczęście, gdyż budzi to smutek, ani triumfów złych ludzi, ponieważ wywołuje to złość.

 Bohaterem powinien być człowiek, który popada w nieszczęście w wyniku zbłądzenia (winy tragicznej).
Wśród innych cech tragedii antycznej można wymienić:

 obecność bohatera tragicznego, pochodzącego z królewskiego rodu,

 temat zaczerpnięty z mitologii,

 zasada trzech jedności, czyli jedność miejsca (akcja rozgrywa się np. w jednym pałacu), jedność czasu (czas trwania akcji nie jest dłuższy niż 24 godziny), jedność akcji (sztuka przedstawia jeden wątek, nie ma wątków pobocznych, dygresji),

 zachowanie zasady dekorum, czyli zgodności treści z formą, podniosłe wydarzenia opisywane są podniosłym językiem,

 brak scen zbiorowych, na scenie występuje najwyżej trzech bohaterów,

 część wydarzeń rozgrywa się poza sceną i jest relacjonowana przez chór lub bohaterów,

 chór nie bierze udziału w akcji, występuje w roli komentatora, snuje refleksje filozoficzne, ocenia postępowanie bohaterów, wprowadza również w kolejne epeisodiony,

 stychomytia, czyli wymiana zdań dwuwersowych, a następnie jednowersowych replik.

Części składowe tragedii antycznej:

 prolog - znajduje się na początku utworu, wprowadza w tematykę,

 parodos - przedstawia historię poprzedzającą akcję, wykonywany jest przez chór,

 epejsodion - część tragedii, w której występują bohaterowie,

 stasimon - część tragedii, w której chór wykonuje pieśń, epejsodiony i stasimony przeplatają się nawzajem,

 eksodos - końcowa pieśń chóru.


Celem tragedii antycznej było wzbudzenie w widzach katharsis. Tragiczna akcja miała wzbudzać w widzach uczucia litości i trwogi, a następnie oczyszczać ich z tych doznań, a tym samym oczyszczać duszę i w pełni ją wyzwalać.

Epos, inaczej epopeja, to długi utwór wierszowany przedstawiający dzieje bohaterów na tle przełomowych wydarzeń. Wywodzi się on z tradycji ustnej.
Główne cechy eposu to:

 obszerność,

 zastosowanie wiersza bohaterskiego,

 istnienie wszechwiedzącego bohatera, który ujawnia się tylko w inwokacji, czyli w początkowej apostrofie utworu, w której narrator zwraca się do bóstw, muz z prośbą o natchnienie,

 epicki dystans - narrator nie komentuje wydarzeń, lecz jedynie opisuje,

 świat przedstawiony w momencie przełomowym,

 wyidealizowani bohaterowie,

 epicka rozlewność - drobiazgowe opisy, rozbudowane porównania (tzw. homeryckie), w których jeden człon jest bardzo rozwinięty i stanowi odrębny obraz poetycki,



 zachowanie zasady decorum - styl odpowiada przekazywanej treści.
Według Arystotelesa epos powinien obejmować jedną, całą i skończoną akcję. Można przedstawiać w nim zdarzenia cudowne, magiczne, sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem.
: polski
polski -> Tablice 1956-1976 wyróŻniki powiatóW – motorowery budowa numeru na tablicach motorowerowych
polski -> Treści kształcenia
polski -> Mimo zapewnień ministra Boniego, żaden europejski rząd nie podpisał porozumienia acta. Polski rząd kłamie w tej sprawie mówi szwedzki europarlamentarzysta z Partii Piratów, Christian Engstroem
polski -> Plan wynikowy „świat w słowach I obrazach” kl III rozdział I początki świata, początki słowa
polski -> Spod znaku Skorpiona Powstanie i upadek Imperium Rosyjskiego
polski -> Wymagania edukacyjne z języka polskiego dla klasy IV
polski -> Poeta rzymski, tworzył
polski -> Wykaz zbiorów specjalnych (kasety magnetowidowe) JĘzyk polski awangarda krakowska
polski -> List do Współbraci
polski -> Gatunki I motywy literatury popularnej


1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna