Bo nie jest światło, by pod korcem stało, Ani sól ziemi do przypraw kuchennych



Pobieranie 0.74 Mb.
Strona1/7
Data07.05.2016
Rozmiar0.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

L I D E R

PROMOCJA ZDROWIA, KULTURA ZDROWOTNA I FIZYCZNA


Numer 10. 2013 /273/


Bo nie jest światło, by pod korcem stało, Ani sól ziemi do przypraw kuchennych,

Bo piękno na to jest, by zachwycało, Do pracy - praca, by się zmartwychwstało. Cyprian Norwid


Nasz specjalny, prywatny wysłanik Adam Kin (sprawuje bezinteresownie pieczę nad komputerem Lidera) pod kołem podbiegunowym z rodziną potomków Wikingów

W numerze między innymi :

Zbigniew Cendrowski – Drodzy czytelnicy – kawałek Pomarańczowej Księgi

Kazimierz Denek

Przyczynek do Pomarańczowej Księgi Promocji Zdrowia, Kultury Zdrowotnej i Fizycznej

Europejski Raport Zdrowia 2012

Raport IPIN - O zdrowiu psychicznym Polaków (wybrane fragmenty)

Raport Orliki – (wybrane fragmenty)

Jan Maria Szymański – bomba islamska i potrzeba współistnienia

Zbigniew Cendrowski – Rekomendacje książek







Spis treści lider 273


ZBIGNIEW CENDROWSKI

Drodzy czytelnicy – kawałek Pomarańczowej Księgi
KAZIMIERZ DENEK

Przyczynek do Pomarańczowej Księgi Promocji Zdrowia, Kultury Zdrowotnej i Fizycznej


EUROPEJSKI RAPORT ZDROWIA 2012 : Droga do osiągnięcia dobrostanu
RAPORT IPIN o zdrowiu psychicznym Polaków (wybrane fragmenty)
RAPORT ORLIKI – (wybrane fragmenty)

JAN MARIA SZYMAŃSKI – Bomba islamska i potrzeba współistnienia

ZBIGNIEW CENDROWSKI – Rekomendacje książek

(WSzZ tom XII, Świat Nauki nr 263, Schwinghammer)

Józef Korzeniowski - Conrad. Kilka prostych idei – myśli z dzieł różnych wybrane
1.Być wielkim pisarzem w języku, którym włada się tak fatalnie – to niezwykłe i bardzo oryginalne. (Paul Valery).
2.Przychodzi chwila, w której spostrzegasz przed sobą smugę cienia ostrzegającą cię, że dzień pierwszej młodości dobiegł już do końca.
3.Siedzę dwanaście godzin przy biurku, śpię sześć godzin, a resztę czasu martwię się, czując, że czas ucieka.
4.We wszystkich moich utworach punktem centralnym jest zawsze studium człowieka.
5.Ci, którzy czytają moje książki, znają moje głębokie przeświadczenie, że świat doczesny opiera się na kilku bardzo prostych ideach.
6.Człowiek – jeżeli chce przyzwoicie żyć i mieć lekką śmierć - musi się trzymać wiary w parę prostych pojęć.
7.Praca jest prawem.
8.Pierwszą cnotą pisarza powinna być absolutna lojalność wobec własnych uczuć i doznań.
9.Człowiek, jest zaledwie słabym światełkiem pośród burzy, lecz to światełko trwa i jest wszystkim.
10. Świat doczesny opiera się na kilku bardzo prostych ideach, tak prostych, że

muszą one być równie stare jak świat.

.


Drodzy czytelnicy


Pracuję wciąż nad wątkami do Pomarańczowej Księgi – Po drodze inspiracji szukam u największych : „Praca by się zmartwychwstało” (Cyprian Norwid) i „Świat doczesny opiera się na kilku bardzo prostych ideach” (Józef Korzeniowski - Conrad).

Idea główna, cel jasny, nie owijany mgłą przymiotników. Prostota. Praca. Mozół. Pokora. „Patrząc wstecz, możemy napotkać wcześniejszych autorów naszych – oryginalnych, jak mniemamy – myśli, pomysłów, odkryć i wynalazków. Kto nie jest gotów na takie spotkanie, niech się nie ogląda za siebie” (Maciej Demel).

Powie przyjaciel : nie migaj się poetyką i filozofią, napisz to o co głównie chodzi, zacznij od tego co najważniejsze i opisz to w kilku zdaniach, potem postępuj po tej linii i niech cię nie kuszą manowce łatwych uogólnień, ani obfitość analiz i dociekań. Wiśta wio – łatwo powiedzieć !

Powie inny przyjaciel : ty nie opowiadaj jak się biega, po prostu biegaj – to już wypraktykowałem na dziesiątkach przebieganych maratonów. Wiem, ale nie jest łatwo - od opowiadania o tym co dobre i należne - przejść do czynienia dobrego i należnego.



Lider3000@poczta.onet.pl

www.lider.szs.pl
Ale : „Źle jest wiedzieć a nie czynić z tego użytku – nie praktykować. (Znowu Maciej Demel)

I wreszcie ostrzeże trzeci doświadczony życiem przyjaciel - nie staraj się uszczęśliwiać innych wbrew ich woli. To mnie nie przekonuje. Nie łapać za rękę samobójców ?.

Na razie całkiem wstępnie z prac nad Pomarańczową Księgą zanotowałem potrzebę wyegzekwowania kilku pilnych decyzji :


    -Sprawy zdrowia, edukacji zdrowotnej, wychowania fizycznego i turystycznego dzieci i młodzieży należy w całości usytuować w resorcie Edukacji Narodowej, znacząco poszerzając jego zadania i kompetencje w tym zakresie, tworząc w MEN specjalistyczną formację pod nadzorem resortowego Wiceministra. Za nadrzędną uznać zasadę ścisłego związku edukacji zdrowotnej i wychowania fizycznego na wszystkich szczeblach. Zapewnić współpracę z MEN ludzi wybitnych.

    - W Ministerstwie Sportu utrzymać i rozwijać zadania w zakresie sportu dzieci i młodzieży na zasadzie porozumienia pomiędzy MEN a MSiT oraz współpracy z SZS i Związkami Sportowymi.

    - Zapewnić edukację zdrowotną od najmłodszych lat wg nowoczesnych standardów (ze szczególną ekspozycją aktywności fizycznej). Przyjąć plan stopniowego tworzenia odpowiednich warunków w tym zakresie (program, infrastruktura, wyposażenie szkół). Wykorzystać już istniejące dobre, a zupełnie nie realizowane pomysły : (Radosna szkoła, piłki edukacyjne – Edubal, dorobek w zakresie gier i zabaw ruchowych, edukacja metaboliczna (!) itp.). Uruchomić program podnoszenia kwalifikacji w zakresie edukacji zdrowotnej i aktywizacji ruchowej dzieci dla już pracujących nauczycieli nauczania początkowego z obowiązkiem doskonalenia zawodowego i wprowadzeniem systemu motywacyjnego. Równolegle zmieniać system studiów przygotowujących nauczycieli na ten szczebel edukacji.

    -Zapewnić dzieciom i młodzieży (zgodnie z opinią specjalistów) systematyczną fachową opiekę w zakresie gimnastyki korekcyjnej.

    -Konsekwentnie do ustaleń nowej podstawy programowej z 2008 r powierzającej nauczycielom wf realizację programów edukacji zdrowotnej – zapewnić możliwość (i obowiązek) ukończenia przez już pracujących nauczycieli wf studium edukacji zdrowotnej. Zastosować system motywujących preferencji (także finansowych) w tym zakresie. Równolegle zmieniać system studiów przygotowujących nauczycieli (edukacja zdrowotna i wychowanie fizyczne)

    - Większość zadań można i należy już teraz, nie czekając na kolejne raporty i badania, podjąć z wykorzystaniem istniejących możliwości prawnych. Powinno to stać się przedmiotem specjalnego międzyresortowego planu realizacyjnego pod auspicjami Rządu. Jednocześnie wszystkie ww. zadania powinny być, dla stworzenia należytej perspektywy i możliwości, uregulowane ustawowo (ustawa o organizacji administracji państwowej, o zdrowiu publicznym, o edukacji, o kulturze fizycznej – tu koniecznie przywrócić właściwą hierarchię, zakłóconą niefortunną ustawą o sporcie.

    -Rozwinięciem – swego rodzaju mapą drogową takiego planu byłby szczegółowy raport o stanie zdrowia (fizycznego, psychicznego, społecznego), edukacji zdrowotnej i wychowania fizycznego dzieci i młodzieży.

    Tworzenie takich raportów (jest taki rodzący się w bólach pomysł) to pożyteczna robota i nie należy jej deprecjonować ale trzeba pilnować aby wreszcie coś praktycznego z tego wynikało.



    Zbigniew Cendrowski

    Redaktor Naczelny




Kazimierz Denek

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

PRZYCZYNEK DO POMARCZOWEJ KSIĘGI PROMOCJI ZDROWIA

KULTURY ZDROWOTNEJ I FIZYCZNEJ

zdrowie;



Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie;

Kto cię stracił.

Adam Mickiewicz


W okresie tworzenia się społeczeństwa wiedzy1 i gospodarki opartej na niej2, w obliczu trwania transformacji systemowej, ustawicznych reform oświaty, nauki i szkolnictwa wyższego, ciągłych zmian podstawy programowej, stale nowelizowanych, coraz droższych podręczników, zmieniających się metod, form i środków kwalifikowania (poznawania, kontroli, analizy i ewaluacji) postępów, które czyni a uczniowie i studenci w nauce itp., szczególną wartość posiadają te działania dydaktyczne w szkole i poza nią, które przede wszystkim kształtuje i rozwija zdolności, wiodąc w świat wartości, który bez działań oświatowych pozostaje niedostępny3.

Dlatego na uwagę zasługują poszukiwania dopełniających się związków edukacji i wychowania fizycznego oraz pedagogiki i nauk o kulturze fizyczne4, który postrzega ucznia i studenta jako osoby biopsychiczno – kulturowe, ujęte w układzie zmiennych: człowiek – wychowanie – zdrowie. Czyni to pedagogika zdrowia5.
Pomarańczowa Księga

W Polsce wyjątkowo duży odsetek dzieci i młodzież zmaga się z poważnymi zaburzeniami emocjonalnymi. Co piąty uczeń miał lub ma za sobą epizod depresyjny (lęki, obniżony nastrój, utrudniony kontakt z rówieśnikami). Zdaniem prof. Philipa Zimbardo z Uniwersytetu Stanforda, jednego z najbardziej uznanych w skali światowej psychologów osoby te w dorosłym życiu nie są wstanie samodzielnie przełamać depresji, z wielką szkodą dla społeczeństwa. Jest to wyjątkowa sytuacja na świecie (!). Wymaga ona starannej edukacji zdrowotnej na każdym poziomie edukacji.

Jakkolwiek problematyka zdrowia psychicznego została ujęta w przyjętym przez rząd pod koniec 2010 roku Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego, który zobowiązał Ministerstwo Edukacji Narodowej do opracowania i realizacji programów: zapobiegania samobójstwom wśród młodzieży oraz poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego to jednak nie zrealizowało ono tych zadań6.

Natomiast edukacja zdrowotna prowadzona w ramach takich przedmiotów nauczania, jak: biologia, przyroda i wychowanie fizyczne okazało się niewystarczające.



Stąd z dużym zainteresowaniem należy przyjąć fakt, że już od ponad roku na łamach poczytnego miesięcznika Lider, ukazującego się w wersji elektronicznej (www.lider.szs.pl) ukazują się prace związane z tworzeniem Pomarańczowej (koloru ostrzegawczego!) Księgi Promocji Zdrowia, Kultury Zdrowotnej i Fizycznej pod komunikatywnym, wieloaspektowym, kompleksowym i nośnym tytule: Niewykorzystane prozdrowotne możliwości promocji zdrowia, kultury zdrowotnej i fizycznej.

Jej inicjatywę niezwykle ważnego społecznie, cennego poznawczo, ważnego utylitarnie przedsięwzięcia zawdzięczamy Zbigniewowi Cendrowskiemu, wieloletniemu redaktorowi naczelnemu Lidera7.

Do istotnych wątków wspomnianego przedsięwzięcia należy promocja zdrowia w edukacji na szczeblu: przedszkolnym, szkoły podstawowej, gimnazjum, liceum, uniwersytetu,, studiów podyplomowych, doktoranckich i trzeciego wieku oraz w działalności pozalekcyjnej i pozaszkolnej, zwłaszcza zorientowanej na aktywność krajoznawczo-turystyczną, której dbałość o zdrowie stanowi nieodłączny element.
Asymptoty

Krajoznawstwo8 i turystyka to pojęcia nietożsame. Istnieją obok siebie jak asymptoty. Ciągle się zbliżają do siebie, ale nigdy się spotykają. Stanowisko to nie jest równoznaczne z twierdzeniem, że są to dwa różne pojęcia, mieszczące się w odmiennych płaszczyznach, zarówno treściowych jak i formalnych. Nazwy te określają jednak wartości odmienne, zazębiające się i dopełniające się w pracy i współdziałające z sobą. Gdyby tak nie było, nie wymieniano by tych terminów równocześnie. Świadczy o tym powszechne posługiwanie się pojęciem szkolny ruch krajoznawczo-turystyczny. Podstawowym jego zadaniem jest krajoznawstwo a turystyka stanowi środek do jego osiągnięcia. Dwuczłonowość nazwy podkreśla wagę obu jej elementów. Uprawianie krajoznawstwa bez kontaktu z terenem, jak również pozbawianie turystyki treści krajoznawczych jest zaprzeczeniem okazji, niepełnym wykorzystaniem możliwości, jakie stwarza ta forma aktywności. W szkolnym i studenckim ruchu krajoznawczo-turystycznym najłatwiej dostrzec konieczność symbiozy krajoznawstwa i turystyki jako dziedzin wzajemnie się uzupełniających i nierozłącznie z sobą związanych. O kolejności tych pojęć przesądzają edukacyjne cele, którym służy krajoznawstwo i turystyka. Chodzi o takie krajoznawstwo i turystykę, które uczą i wychowują.
Oblicze krajoznawstwa i turystyki

Kształtują je przede wszystkim: Szkolne Koła Krajoznawczo-Turystyczne, Szkolne i Akademickie (Studenckie) Koła (Kluby) Krajoznawczo-Turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, koła (kluby) turystyczne Związku Harcerstwa Polskiego, Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych. Są one wraz z różnymi poziomami systemu edukacji powołane do utrzymywania ciągłości historyczno-kulturowej nardu, kreowania zachowań zgodnych z wartościami uniwersalnymi (ogólnoludzkimi, ponadczasowymi)9 oraz postaw patriotycznych i obywatelskich, kształtowania światłych, mądrych Polaków, oddanych swojej Ojczyźnie oraz dbających o jej dziedzictwo i tożsamość narodową. Zatem krajoznawstwo i turystyka to nie tylko wzorowa organizacja i wartościowe spędzanie wolnego czasu, lecz przede wszystkim kuźnia charakteru i sposób na życie, swoista jego filozofia10, oparta na takie wartości, jak: prawda dobro i piękno, umiłowanie Ojczyzny, patriotyzm, dbałość o zdrowie, samodoskonalenie, pracowitość, pomoc, przyjaźń, współpraca, samodzielność. Jednym z podstawowych zadań krajoznawstwa i turystyki jest troska o sprawność fizyczną i psychiczną młodzieży szkolnej i studenckiej oraz o jej zdrowie11.
Integralne ogniwo systemu edukacji

Szkolny i studencki ruch krajoznawczo-turystyczny stanowi integralne ogniwo systemu edukacji narodowej, począwszy od przedszkola a skończywszy na uniwersytecie trzeciego wieku. Organizowanie i prowadzenie tej działalności wymaga poza kompetencjami pedagogiczno-psychologicznymi mistrzowskiego opanowania podstaw wiedzy z zakresu nauk o kulturze fizycznej ( wychowania fizycznego, sportu, krajoznawstwa, turystyki, rekreacji, racjonalnej organizacji i spędzania wolnego czasu służącemu wszechstronnemu rozwojowi osobowości) i zdrowiu.



Właściwie pojęta działalność krajoznawczo-turystyczna prowadzona wśród młodego pokolenia Polaków w szkole i uczelni jest podstawą tej sfery aktywności w ogóle, a zwłaszcza w społeczeństwie, regionalnych towarzystwach kultury12, PTTK, PTSM, ZHP, ZHR. Stąd w przesłaniu VI Kongresu Krajoznawstwa Polskiego, odbytego w Olsztynie w dniach 10-12 września 2010 roku czytamy, że PTTK w najbliższym dziesięcioleciu:

- szczególną uwagę w pracy krajoznawczej poświęci dzieciom i młodzieży. W dorosłym życiu istotne miejsce zajmują krajobrazy lat dziecięcych i młodzieńczych. To wówczas kształtuje się pierwsze poczucie patriotyzmu i tożsamości kulturowej, dlatego też wspieramy wszelkie działania mające na celu rozwijanie zainteresowań turystyką i krajoznawstwem w polskich rodzinach i szkołach (…);



- podniesie rangę krajoznawstwa na wszystkich poziomach edukacji i wychowania;

- wspierać będzie inic jatywy związane z edukacją krajoznawczą dzieci i młodzieży oraz wychowania patriotycznego – począwszy od małych ojczyzn13.
Niepokojące zjawiska

Jesteśmy świadkami niepokojących zjawisk w szkolnym i studenckim ruchu krajoznawczo-turystycznym. Znikają masowo ze szkół podstawowych, gimnazjów i liceów SKKT, SKKT PTTK, drużyny ZHP i ZHRP o profilu krajoznawczo-turystycznym i koła PTSM. Maleje ilość szkolnych wycieczek przedmiotowych i kompleksowych (zintegrowanych). Coraz mniej widzi się młodzieży szkolnej i studentów na szlakach turystycznych oraz wakacyjnych wędrówkach po trasach typowych PTSM. Zanika tradycja wycieczek weekendowych, organizowanych w popołudnia piątkowe oraz soboty i niedziele w najbliższe okolice szkół. Zjawiskom tym towarzyszy mała aktywność Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Brak zainteresowania przez te resorty krajoznawstwem i turystyką sygnalizuje, że chcą one abdykacji państwa z tej sfery aktywności. Nie dostrzegają roli krajoznawstwa w kreowaniu wartości uniwersalnych, symbolicznych i mentalnych oraz funkcji dydaktyczno-wychowawczych służących zwiększaniu jakości życia. Obecny stan zaangażowania tych Ministerstw w krajoznawstwo i turystykę jest zawstydzający. Skazują one krajoznawstwo i turystykę ze szkół i uczelni na banicję. W rezultacie czy nie stają się one syndykatem masy upadłościowej, zamiast w zgodzie ze swoją misją być kreatorem krajoznawstwa i turystyki ?



Uważam, że więcej niż liczby wskazujące na ubytek osób biorących udział w różnych formach aktywności krajoznawczo-turystycznej jakościowe trendy w tym zakresie. Po indoktrynacji komunistycznej w czasach PRL, która pociągała za sobą sztucznie rozbudowane struktury krajoznawstwa i turystyki w szkole i poza nią zainteresowanie tymi formami aktywności było w znacznym stopniu traktowaniem ich jako pewnego rodzaju instytucją służącą wiadomemu wychowaniu. W wolnej Polsce krajoznawstwo i turystyka wracają do naturalnych proporcji. Łączy się z tym ich naturalny, jakościowy powrót do swych korzeni. Obie formy działalności tak jak w swym zaraniu zaczynają koncentrować się na grupy społeczne o charakterze nierasowym, lecz skupionych na jasno określonych idei, postaw i wartości.

Z analiz obrad Kongresów Krajoznawstwa Polskiego, odbywanych po II Wojnie Światowej co dziesięć lat, począwszy od 1970 roku14 wynika, teoretyczne zwolnienie w krajoznawstwie i turystyce , a może nawet już zastój. Jak je z niego wyprowadzić? Nie oznacza to, że te sfery aktywności stoją przed koniecznością nowego ukształtowania czy systemowej transformacji.
Czy krajoznawstwo i turystyka są atrakcyjne dla młodego pokolenia Polaków?

Powstaje jednak pytanie czy wymienione w tym śródtytule formy aktywności w dobie smartfonów, Internetu, gier komputerowych i wycieczek all inclusive są wciąż atrakcyjne dla młodego pokolenia Polaków?

Z obserwacji i wstępnych badań przeprowadzonych wśród młodzieży szkolnej i studenckiej wynika, że interesujące nas tu formy organizacji i spędzania przez nią w ten sposób wolnego czasu stają się mniej popularne. I to nie dlatego, że jest dużo nauki, ale także bo młode pokolenie jest coraz mniej ruchliwe, a nawet dlatego, że nie widzi ono sensu brania udziału w zajęciach, które w jego mniemaniu nie dają większego pożytku w przyszłym życiu i nie stanowią pomocy w uzyskiwaniu pracy. Oznacza to, ze trzeba tym bardziej przypominać, że krajoznawstwo i turystyka w szkole i poza nią czy uczelni to nie tylko organizacja i spędzanie wolnego czasu, lecz przede wszystkim wartościowy, dbający o zdrowie styl życia.

Przykładowo niepokoi zjawisko stałego kurczenia się społeczności PTTK. Powstają pytania: Co teraz (kiedy mleko się już wylało)? Jak zahamować tendencję spadku liczby członków PTTK? Do czego musimy wrócić, żeby (od) budować chęć wstępowania do PTTK, by mogło rozkwitać na nowo? Jak wyprowadzić go z tej przypadłości? Czy PTTK stoi przed koniecznością nowego ukształtowania się czy tylko transformacji? Jakiej potrzebuje ono innowacji, kreatywności i nowej jakości na miarę wyzwań społeczeństwa wiedzy15?

Uprawiane przez PTTK krajoznawstwo i turystyka nie zmieniło swej istoty. Ma te same wartości, co w ich zaraniu. PTTK potrzebuje jednak młodośći, energii i osobowości. Trzeba go odmłodzić i zdynamizować. Wtedy odnajdzie nowe obszary działalności krajoznawczo-turystycznej, które pozwolą PTTK rozwinąć skrzydła w warunkach społeczeństwa wiedzy.



Erozji masowej turystyki i krajoznawstwa sprzyjają zmiany cywilizacyjne, w tym wyraźny odwrót od tradycyjnych wartości. Nie zagraża to jednak istocie krajoznawstwa i turystyki wśród młodzieży i dorosłych. Mam nadzieję, że aksjologiczny charakter obu sfer aktywności zawsze będzie żywy wśród tych, którzy będą odczuwać potrzebę samorealizacji w krajoznawstwie i turystyce. Odnosi się to szczególnie do młodzieży szkolnej i studenckiej, związanej silnymi więzami z tradycją, historią, postawą patriotyczną. Ta zawsze do krajoznawstwa i turystyki znajdzie drogę.
PTTK wobec krajoznawstwa i turystyki wśród młodzieży szkolnej i studenckiej

Jakkolwiek trudno przecenić wkład PTTK w rozwój krajoznawstwa i turystyki wśród młodzieży szkolnej i studenckiej, to jednak nie jest on współmierny w stosunku do potrzeb i oczekiwań młodych Polaków. Obserwuje się starzenie się społeczeństwa przy zachowaniu wysokiego poziomu sprawności fizycznej i umysłowej jego członków i równocześnie wzrostu ilości czasu wolnego. Obydwa te zjawiska są ze sobą ściśle związane, a ich skutkiem jest zapotrzebowanie coraz większej grupy osób na znacznie bardziej urozmaiconą organizację czasu wolnego niż, ta którą zapewnia dobowa ramówka dostępnych kanałów telewizyjnych. Stawia to przed PTTK, ZHP, ZHRP, TKF, PTSM, OHP i LZS oraz władzami oświatowymi (szczebla gminnego, powiatowego, wojewódzkiego i krajowego) wyzwanie propagowania i uczenia krajoznawstwa i turystyki jako wartościowych form organizacji i spędzania wolnego czasu i wskazywania ich znaczenia w procesie kształcenia i wychowania dzieci, młodzieży oraz dorosłych.

Dla rozwoju krajoznawstwa i turystyki trzeba wykorzystywać myśli papieża Jana Pawła II, najznakomitszego Członka Honorowego PTTK, wypowiedziane w Jego encyklikach, adhortacjach, książkach, listach, homiliach, przemówieniach i audiencjach.

Dla trafnej orientacji ku przyszłości PTTK niezbędna jest strategia lub futurologiczny program rozwoju Towarzystwa. Nie dyskutujmy o słowach: strategia czy program, ważne jest posiadanie li długofalowej wizji celów do osiągnięcia i konsekwentna jej realizacja. Bez niej bowiem działa się w oparciu o zasadę tu i teraz, nie oglądając się w przyszłość. To grozi fragmentaryzacją i wyrywkowością działań. Powinniśmy o tym rozmawiać na XVIII Walnym Zjeździe PTTK.

Istnieje potrzeba podjęcia przez PTTK ze szkołami wyższymi problematyki tożsamości krajoznawstwa i turystyki, rozumienia tych pojęć, wzajemnych związków między nimi oraz ich uwarunkowań społeczno-kulturowych, edukacyjnych i ekonomicznych. Warto przyjrzeć się krajoznawstwu i turystyce w relacji do nauk społecznych, o edukacji i kulturze fizycznej. Trzeba też włączyć te ważne w sensie społecznym sfery aktywności ludzkiej do interdyscyplinarnych planów naukowych uniwersytetów, AWF i szkół wyższych, które w swych programach kształcenia i poszukiwań badawczych mają krajoznawstwo i turystykę. Potrzeba zajęcia się tymi aspektami krajoznawstwa i turystyki wynika z obrad Kongresów Krajoznawstwa Polskiego oraz codziennej działalności programowej PTTK.

Krajoznawcy i turyści są istotami rozumnymi. Potrzebują sensu i jasnych celów swoich działań wyrażonych w formie funkcji, czynności i zadań, horyzontu, który wyznaczałby trud codzienności, nadawał jej wartość. Cele krajoznawstwa i turystyki zalicza się do podstawowej problematyki systemu edukacji krajoznawczej. Dzieje się tak dlatego, ponieważ świadomość tych celów, umiejętność ich formułowania oraz systematyczna i konsekwentna realizacja w istotny sposób rzutuje na efektywność zajęć lekcyjnych, pozalekcyjnych i pozaszkolnych prowadzonych w aspekcie krajoznawstwa. Zajęcia te są procesem wspomagania zmian w osobowości ich uczestników. Trudno jest wprowadzać je racjonalnie, skoro nie widzi się w oddali celów jakim miałyby służyć.



Wśród licznych zagrożeń16 współczesnej cywilizacji zwraca uwagę zjawisko fragmentaryzacji wiedzy, co wyraża się wąskim oglądem rzeczywistości realnej. Obserwuje się malejące wśród dzieci, młodzieży szkolnej i studentów zainteresowanie miejscem własnego zamieszkania, najbliższego otoczenia przy jednoczesnej łatwości poruszania się w rzeczywistości wirtualnej, znanej z medialnych etykietek. Stąd edukacja od przedszkola po uczelnię wymaga odbywania znacznego odsetka zajęć dydaktyczno-wychowawczych poza ławką szkolną oraz krajoznawczego podejścia do nich17. Żeby zbliżyć edukację do życia trzeba 30% zajęć szkolnych i uczelnianych odbywać w środowisku przyrody, społeczeństwa, kultury i techniki. Wymaga to zintensyfikowania organizacji ze strony szkół, PTTK i harcerstwa zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych18, zwłaszcza wycieczek19, kolonii i obozów, rajdów, złazów, spływów i rejsów. Podyktowane to jest troską o kondycję mentalną oraz tożsamość młodego pokolenia Polaków, które zanurzone coraz bardziej w rzeczywistości wirtualnej gubi się w rozeznaniu świata realnego, w dochodzeniu do prawdy o nim i o samym sobie.

O zajęciach tych można powiedzieć, że nie są one sformalizowane, werbalne, zachowawcze, pamięciowe, mechaniczne, lecz bezpośrednie, naturalne, radosne, zintegrowane, oparte na działaniu, twórczym myśleniu i przeżywaniu. Odbywają się w miłej atmosferze ich uczestników, co czyni je spontanicznymi, przyjemnymi, żywymi, samodzielnymi, problemowymi, interesującymi, łatwiejszymi i wcale nie mniej efektywnymi od konwencjonalnej nauki szkolnej.



PTTK potrzebuje nowej teleologii działania, bardziej dostosowanej do współczesnych potrzeb społeczno-edukacyjno-kulturowych. Zadania te jedynie częściowo uwzględniają cele zawarte w Statucie PTTK znowelizowanym w 2012 roku.

PTTK, uwzględniając kondycję i sytuacje młodzieży we współczesnej cywilizacji wiedzy powinno wspomóc szkołę podejmując zadania edukacji patriotycznej, mającej na celu kształcenie tożsamości narodowej i europejskiej. Czy potrafimy pomóc młodzieży w kształtowaniu tożsamości europejskiej, by nie traciła nic z tożsamości narodowej?



Krajoznawstwo i turystyka zawsze znajdowały silne oparcie Alma Mater Posnaniensis. Znajdowały należne im miejsce w kształceniu i planach naukowo-badawczych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i organizowanych przez tę Uczelnię sesjach popularnonaukowych i konferencjach 20. Szczególną wagę w nich przywiązywano do pracy krajoznawczej wśród młodzieży szkolnej i studenckiej21.
Zamiast zakończenia

Kierujmy się w aktywności krajoznawczo-turystycznej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych przesłaniem mistrza Jana z Czarnolasu z jego XIX Pieśni:



Przeto chciejmy wziąć przed się myśli godne siebie,

Myśli ważne na ziemi, myśli ważne w niebie;

Służmy poczciwej sławie, a jako kto może,

Niech ku pożytku dobra wspólnego pomoże.

Możliwości krajoznawstwa i turystyki w zakresie edukacji oraz profilaktyki zdrowia i jego ochrony są znacznie większe niż ich wykorzystanie w szkole i poza nią.

Stały rozwój ruchu krajoznawczo-turystycznego wśród dzieci, młodzieży i dorosłych ze względu na jego liczne i bezsporne walory powinien być na równi z realizacją zadań dydaktyczno-wychowawczych miernikiem jakości pracy całego systemu edukacji narodowej. Będzie to najlepszym i pięknym udziałem obu sfer aktywności w tworzeniu cennej w zamyśle Pomarańczowej Księgi Promocji Zdrowia, Kultury Zdrowotnej i Fizycznej.

_______________________________________________

.

Opisy i materiały wykorzystane dla potrzeb tej publikacji nie reprezentują oficjalnej opinii Światowej Organizacji Zdrowia w sprawach dotyczących statusu prawnego danego państwa, terytorium, miasta lub obszaru.



Światowa Organizacja Zdrowia podjęła wszelkie racjonalne kroki w celu zweryfikowania informacji zawartych w niniejszej publikacji, jednakże nie udziela żadnych gwarancji w stosunku do publikowanego materiału. Odpowiedzialność za interpretację i wykorzystanie podanych informacji spoczywa na odbiorcy. Światowa Organizacja Zdrowia nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody powstałe w związku z wykorzystaniem niniejszej publikacji. Poglądy wyrażone przez autorów, redaktorów i ekspertów niekoniecznie reprezentują decyzje lub politykę Światowej Organizacji Zdrowia

SPIS TREŚCI

Konspekt 2

  1. Obecny stan zdrowia mieszkańców Europy - przesłanki dla polityki ramowej

  2. Zdrowie 2020" 4

Trendy demograficzne 4

Przeciętne trwanie życia 4

Umieralność 5

Przyczyny zgonów 5

Przedwczesna umieralność 7

Obciążenie chorobami 8

Czynniki ryzyka 8

Czynniki społeczne warunkujące zdrowie i nierówności społeczne,

w tym czynniki dotyczące systemu ochrony zdrowia 9

2. Europejskie cele w obszarze zdrowia i dobrostanu 11

Wcześniejsze doświadczenia - ustalanie celów i monitoring 11

Kwestie techniczne dotyczące wyboru celów i wskaźników 12

Konsultacje z przedstawicielami europejskich państw członkowskich 13

Nadrzędne cele 14

3. Realizacja przyjętych celów i wspólnych wartości - potrzeba pomiarów dobrostanu 15

Bezpośredni związek z polityką „Zdrowie 2020" 15

Co może być podstawą dalszych prac? 16

Jakie są przed nami wyzwania? 16

4. Odliczanie do 2020 roku i monitorowanie postępów

Konspekt

W ramach wykonywanych zadań Europejskie Biuro Regionalne WHO prowadzi monitoring zdrowia i przygotowuje raporty o zdrowiu niemal 900 milionów mieszkańców Europejskiego Regionu WHO. Co trzy lata publikuje swoje sztandarowe opracowanie w postaci Europejskiego Raportu Zdrowia. Niniejszy raport ma trzy cele. Po pierwsze, ukazuje się w chwili, gdy zarówno osoby decydujące o kształcie polityki, jaki i specjaliści z dziedziny zdrowia publicznego mogą wykorzystać publikowane dane epidemiologiczne jako bazę dowodową, wspierającą ustalone cele strategiczne i priorytety przyjęte w nowej europejskiej polityce ramowej „Zdrowie 2020". Po drugie, raport analizuje społeczne, ekonomiczne i środowiskowe czynniki warunkujące zdrowie i wprowadza pojęcie dobrostanu jako znacznika postępu społecznego osiągniętego w Europejskim Regionie WHO. Ponadto, wskazuje główne wyzwania w dziedzinie pomiarów zdrowia w nadchodzącym dziesięcioleciu i ustala program współpracy w zakresie gromadzenia, analizy i wykorzystania danych o zdrowiu w całym regionie.

Raport składa się z czterech części. Pierwsza zawiera wprowadzenie, w którym opisano obecny stan zdrowia i trendy zdrowotne obserwowane w 53 krajach członkowskich regionu, podkreślając sytuacje poszczególnych krajów lub grup krajów. Uwzględniono szereg obszarów tematycznych, takich jak trendy demograficzne, przeciętne trwanie życia, umieralność, przyczyny zgonów, obciążenie chorobami, czynniki ryzyka, społeczne czynniki warunkujące zdrowie i nierówności w zdrowiu, w tym czynniki związane z funkcjonowaniem systemów ochrony zdrowia. Główny wniosek z przeprowadzonej analizy wskazuje, że życie mieszkańców Europy wydłuża się, ale jednocześnie zmieniają się wzorce obciążenia chorobami, zwiększają się nierówności zdrowotne i oddziaływanie czynników warunkujących zdrowie. Średnia długość życia wzrosła i wynosi ponad 76 lat dla kobiet i mężczyzn ogółem. Zwiększenie przeciętnego trwania życia nastąpiło głównie na skutek zmniejszonej częstotliwości występowania pewnych przyczyn zgonów i poprawy w zakresie występowania czynników ryzyka, a także dzięki poprawie warunków życiowych i społeczno-ekonomicznych. Jednakże poprawa poziomu zdrowia i warunki sprzyjające jej osiągnięciu nie rozkładają się w równomierny sposób między poszczególnymi państwami regionu ani w ich granicach. Co więcej, utrzymują się znaczące różnice, które w wielu przypadkach zwiększają się.

W drugiej części raportu przedstawiono wartości bazowe nadrzędnych celów, które przyjęto w celu monitorowania postępów w realizacji nowej europejskiej polityki zdrowotnej „Zdrowie 2020". W szczególności udokumentowano intensywny proces konsultacji Europejskiego Biura Regionalnego WHO z państwami członkowskimi i prace kilku grup ekspertów, które doprowadziły do wskazania sześciu nadrzędnych celów, które mają być osiągnięte do 2020 r. Są to wartości docelowe, mające charakter policzalny, które ustalono na szczeblu regionalnym, przyjmując jednocześnie zestaw wskaźników pozwalających mierzyć postępy w ich realizacji do 2020 r. Zastosowanie wartości docelowych stanowi kontynuację wcześniejszych działań podejmowanych na poziomie europejskim, takich jak strategie „Zdrowie dla wszystkich" i „Zdrowie 21". Mając blisko 30 lat doświadczenia w zakresie ustalania i realizacji tego typu celów, Europejskie Biuro Regionalne WHO i cały Europejski Region WHO posiadają bogatą wiedzę, która może być pomocna dla państw członkowskich ustalających cele na poziomie krajowym.

W trzeciej części raportu wyraźnie podkreślono, że głównym zadaniem polityki ramowej „Zdrowie 2020" jest poprawa dobrostanu ludności, zwłaszcza w kontekście zdrowia. Przyjęcie tego założenia pozwala na stworzenie platformy i wspólnego programu dla wielu sektorów i interesariuszy oraz zastosowanie podejścia obejmującego cały sektor rządowy. Podstawę dla tych działań stanowi definicja zdrowia zawarta w Konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia: „zdrowie to nie tylko całkowity brak choroby czy kalectwa, lecz stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu". Jednak do tej pory WHO nie mierzyła dobrostanu i nie uwzględniała go w raportach. W związku z ujęciem w pracach WHO pojęcia dobrostanu oraz przyjęciem do 2013 r. europejskiego celu i odpowiednich wskaźników dobrostanu, w tej części raportu wskazano zagadnienia i procesy niezbędne do opracowania wspólnej koncepcji pomiarów dobrostanu, która umożliwiłaby zgromadzenie rzetelnych i porównywalnych danych oraz opracowanie informacji przydatnych dla potrzeb kształtowanie polityki i ewaluacji realizowanego programu.

W czwartej, ostatniej części raportu wskazano istotne wyzwania związane z mierzeniem postępów w realizacji założeń polityki ramowej „Zdrowie 2020" i określono działania, które - dzięki współpracy WHO z partnerami i państwami członkowskim - pomogłyby przezwyciężyć istniejące w tym zakresie problemy. Zaznaczono również gotowość Europejskiego Biura Regionalnego WHO do wspierania państw dążących do udoskonalenia stosowanego systemu gromadzenia, analizy i przekazywania informacji zdrowotnych, jak również odnotowano współpracę z Komisją Europejską (KE) oraz Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w zakresie budowania wspólnego, zintegrowanego systemu informacji o zdrowiu dla Regionu Europejskiego obejmującego 53 państwa członkowskie.

  1. Obecny stan zdrowia mieszkańców Europy - przesłanki dla polityki ramowej „Zdrowie 2020"



  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna