Cezariusz Sońta Broń palna – główne problemy wykładni przepisów kodeksu karnego



Pobieranie 217.13 Kb.
Strona1/14
Data02.05.2016
Rozmiar217.13 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

Broń palna – główne problemy...

Cezariusz Sońta

Broń palna – główne problemy wykładni przepisów kodeksu karnego

Art. 263 k.k. kryminalizuje:

  • wyrabianie broni palnej albo amunicji lub handlowanie nią bez wymaganego zezwolenia (§ 1),

  • posiadanie broni palnej lub amunicji bez wymaganego zezwolenia (§ 2),

  • udostępnianie lub przekazywanie osobie nieuprawnionej broni palnej lub amunicji przez osobę mającą zezwolenie na ich posiadanie (§ 3),

  • nieumyślne spowodowanie utraty broni palnej lub amunicji przez uprawnionego dysponenta (§ 4).

W nauce prawa karnego wyrażany jest pogląd, że kryminalizacja posiadania lub wyrabiania broni palnej lub amunicji bez wymaganego zezwolenia wspiera sankcją karną obowiązującą w tej sferze reglamentację administracyjną, której myśl przewodnią stanowi ochrona przed niebezpieczeństwem dla życia i zdrowia ludzkiego, mogącym wynikać z posiadania takich przedmiotów przez osoby niepowołane1. W myśl zapatrywania nieco odmiennego2 reglamentacja w tym zakresie służy ochronie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli przed zagrożeniem ze strony niekontrolowanego obrotu i kontaktu ludzi z tego rodzaju niebezpiecznymi przedmiotami, natomiast dobrem chronionym przepisami art. 263 k.k. nie jest ustanowiony przez państwo tryb kontroli3. Według oceny Sądu Najwyższego, wyrażonej w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2003 r., art. 263 § 2 k.k. chroni nie tylko porządek publiczny i bezpieczeństwa obywateli przed zagrożeniem ze strony niekontrolowanego posiadania broni palnej, ale także, przynajmniej pośrednio, tryb kontroli obrotu i posiadania tej broni, normowany na płaszczyźnie administracyjnej4. W karalności czynów określonych w art. 263 k.k. można więc dopatrywać się kryminalizacji określanej mianem egzekucyjnej, tzn. służącej egzekwowaniu posłuchu dla norm prawa administracyjnego5, dotyczących w tym przypadku prawnej reglamentacji wyrobu, obrotu oraz posiadania broni palnej i amunicji.

Zakres kryminalizacji w art. 263 k.k. został znacznie rozszerzony względem jego odpowiednika – art. 286 k.k. z 1969 r.6. Ten przepis typizował jedynie posiadanie lub wyrabianie broni palnej lub amunicji bez wymaganego zezwolenia. Z kolei według art. 222 § 1 k.k. z 1932 r. odpowiedzialności karnej podlegał, kto „bez zezwolenia gromadzi lub przechowuje zapasy broni lub amunicji, albo materiały lub przyrządy wybuchowe, albo inne przedmioty, mogące sprowadzić niebezpieczeństwo powszechne”. J. Makarewicz pisał: „Kiedy następuje gromadzenie lub przechowywanie broni bez zezwolenia, o tem rozstrzygają przepisy prawa administracyjnego (...)”7. Reglamentację administracyjną w sferze broni, amunicji i materiałów wybuchowych w II Rzeczypospolitej systematyzowało rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o broni, amunicji i materiałach wybuchowych8, obowiązujące od dnia 1 stycznia 1933 r., a także wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze. W myśl art. 48 ust. 1 tego rozporządzenia bezprawne wyrabianie, posiadanie, przechowywanie lub pozbywanie broni palnej krótkiej lub myśliwskiej albo amunicji do takiej broni, podlegało karze aresztu do 6 miesięcy lub karze grzywny do 5000 zł. Wyszczególnione powyżej czynności wykonawcze w stosunku do broni palnej typu wojskowego lub amunicji do takiej broni zagrożone były karą więzienia do lat 3 lub aresztu do lat 3 (art. 47 ust. 1 rozporządzenia). Wszystkie powyżej opisane czyny stanowiły występki (art. 12 k.k. z 1932 r.). W rozumieniu wspomnianego rozporządzenia bronią było „każde narzędzie przeznaczone do zadawania bezpośrednio lub pośrednio urazów cielesnych” (art. 1 ust. 1). Zdefiniowana była również „broń typu wojskowego” (art. 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia), przy czym wykaz broni tego typu zawierało rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wewnętrznych.

Żadna natomiast polska kodyfikacja karna nie zawierała definicji broni palnej ani amunicji. Należy to zapewne tłumaczyć powszechnym dążeniem do unikania kazuistyki9 w przypadku pojęcia uznanego za ostre w języku etnicznym (względnie technicznym) lub przekonaniem, że pojęcie to ma ścisłe znaczenie normatywne określone w innym akcie, zatem normy art. 263 k.k. (jego poprzednich odpowiedników) mają charakter blankietowy.

Z punktu widzenia klasyfikacji znamion10 czynów określonych w art. 263 k.k. znamię braku wymaganego zezwolenia zaliczyć można byłoby na pierwszy rzut oka do znamion wartościujących o charakterze oceny prawnej. W gruncie rzeczy nie chodzi tu chyba jednak o ocenę prawną występującą w obrębie określonej istoty czynu, lecz o wymienioną w ustawie ocenę całego czynu11. Zważywszy ponadto, że sens wyrażenia „bez wymaganego zezwolenia” oparty jest wyłącznie o porządek prawny stworzony przez normy prawne (pochodzące nota bene z innej dziedziny prawa), można uznać, iż w przypadku tego znamienia mamy do czynienia z pojęciem normatywnym (stosując w dalszym ciągu kryteria wspomnianej klasyfikacji W. Woltera12). Stwierdzenie takiego pojęcia normatywnego następuje analogicznie, jak stwierdzenie pojęcia czysto opisowego, a więc bez jakichkolwiek sądów wartościujących charakterystycznych dla znamion wartościujących13. Przykładowo kwalifikacja prawna z art. 263 § 2 k.k. czynu polegającego na posiadaniu broni palnej jest uzależniona przedmiotowo jedynie od stwierdzenia braku wymaganego zezwolenia, zatem w tym sensie pozbawiona jest oceny wartościującej. Ten bowiem, kto posiada broń palną, albo ma, albo nie ma wymaganego zezwolenia w czasie czynu (tertium non datur), przybierającego postać decyzji administracyjnej opartej na przepisach prawa administracyjnego14. Znamię „bez wymaganego zezwolenia” jest więc znamieniem odsyłającym15 do norm innej dziedziny prawa – prawa administracyjnego. W tym zakresie przepisy art. 263 k.k. mają zatem niewątpliwie charakter blankietowy16, czy też quasi-blankietowy17, jako że odesłanie do odrębnych przepisów nie jest w nich wyartykułowane wprost, lecz ma charakter domyślny.




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna