Cezary Tomasz Szyjko Enigma nowego regionalizmu europejskiego Warszawa 2010 Redakcja naukowa



Pobieranie 1.37 Mb.
Strona10/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.37 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   20

Podsumowanie
Europa regionów to określenie nieco upraszczające rozumienie i kompetencje występującego w poszczególnych państwach członkowskich podziału administracyjnego – landów, departamentów, prowincji, województw itp. Wszystkie one są w różnym zakresie jednostkami samorządu terytorialnego pod względem kompetencji prawnych i faktycznego funkcjonowania. Zagadnienie definiujące samorządność lokalną należy rozpatrywać zarówno w ujęciu historycznym, tj. zmian polityczno-gospodarczych w Polsce po 1989 r., jak również w aspekcie przyjętych w Unii Europejskiej oraz kryteriów i zasad działalności samorządu terytorialnego.
Unia Europejska nie jest w stanie sama osiągnąć swoich celów bez współpracy z przedstawicielami samorządu lokalnego. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego wyznacza samorządowi terytorialnemu rolę fundamentu ustrojowego. Zawarte w Karcie i Konstytucjach poszczególnych państw podstawowe przepisy o roli i funkcjach samorządu terytorialnego nie wykluczają nadania niezbędnych uprawnień do realizacji specyficznych zadań, zgodnych jednak z prawem państwowym. Dopuszcza się więc możliwość poszerzenia zakresu działania danej jednostki samorządowej w przypadku, gdy wykonuje ono specyficzne działania. Przez specyficzne działania rozumie się zadania, które zostały szczegółowo określone i zaakceptowane w systemie działań administracji publicznej. Bierze się przy tym pod uwagę charakter zadania oraz wymogi gospodarności i efektywności. Główne kryterium powierzenia i wykonywania tych zadań przez odpowiednie szczeble samorządu terytorialnego wynika z uzasadnionych potrzeb państwa.
Analizując uprawnienia np. wojewody, zauważyć należy, że instytucja nadzoru jest szczególnym rodzajem ingerencji w działalność samorządową, ma wyznaczone ściśle prawem granice i ściśle określone środki nadzoru. Wkroczenie w działalność organów jednostek samorządu terytorialnego w sytuacjach nieuzasadnionych w przepisach lub stosowanie form ingerencji nadzorczej nieprzewidzianych w ustawach samorządowych, tj. w ustawie o samorządzie województwa, powiatowym, gminnym — stanowi przekroczenie kompetencji organu nadzoru.

Bibliografia


  1. Agopszowicz A (red.) Ustawa o gminnym samorządzie terytorialnym, Warszawa 1999.

  2. Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 1999.

  3. Bukowski Z., Jędrzejowski T., Rączka P., Ustrój samorządu terytorialnego, Toruń 2003.

  4. Byjoch K., Sulimierski J., Tarno J.P., Samorząd terytorialny po reformie ustrojowej państwa, Warszawa 2000.

  5. Choroży K., Zagadnienia ustroju lokalnego Francji, Lublin 1998.

  6. Dolnicki B., Ustrój samorządu terytorialnego w Niemczech – po reformie, „Samorząd terytorialny”, 2001, nr 2-5.

  7. Griffin Ricky W., Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 1999.Jeżewski J. (red.), Samorząd terytorialny i administracja w wybranych krajach. Gmina w państwach Europy Zachodniej, Wrocław 1999.

  8. Niewiadomski Z., Samorząd terytorialny w Europie Zachodniej. Podstawowe założenia i modele, Warszawa 1990.

  9. Kulesza M., Byliśmy przygotowani, „Wspólnota” 2000, nr 24.

  10. Leoński Z., Samorząd terytorialny w RP, Warszawa 2002.

  11. Miemiec M., Prawo administracyjne (red.) J. Bocia, Wrocław 1998.

  12. Michałowski S. (red.), Samorząd terytorialny III Rzeczpospolitej, Lublin 2002.

  13. Niewiadomski Z. (red.), Samorząd terytorialny ustrój i gospodarka, Bydgoszcz 2001.

  14. Ofiarski Z., Mokrzyc M., Rutkowski B., Reforma samorządu terytorialnego. Tom 1. Zagadnienia administracyjno-prawne, Szczecin – Zielona Góra 1998.

  15. Piekara A., Niewiadomski Z. (red.), Samorząd terytorialny, zagadnienia prawne i administracyjne, Warszawa 1998.

  16. Regulski J., Niekończący bój z centrum, „Wspólnota” 1999, nr 44.

  17. Regulski J., Nowy ustrój, nowe szanse, nowe problemy. Podstawowe wartości i założenia reformy ustrojowej, mat. szk. RAP, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 1999, zesz. Nr 1.

  18. Piasecki A.K. (red.), Samorząd terytorialny w państwach Unii Europejskiej, Zielona Góra 2001.

  19. Sigg O., Instytucje polityczne Szwajcarii, Warszawa 1990.

  20. Sługocki J.„Pozycja prawnoustrojowa regionu. Regiony w Europie Zachodniej”. Olsztyn 1996.

  21. Sługocki J. „Pozycja prawnoustrojowa regionu. Dylematy regionalizacji w Polsce”. Olsztyn 1997.

  22. Ślusarczyk Z., Szyjko C.T., Energetyczno-klimatyczna współpraca świata - Instytucjonalno-prawne aspekty międzynarodowej współpracy energetyczno-klimatycznej. Szanse i zagrożenia.” Społeczny Instytut Ekologiczny Warszawa 2009.

  23. Ślusarczyk Z., Szyjko C.T., Prawa Polonii, (raport końcowy pięcioletnich badań statutowych Ewolucja praw człowieka), Warszawa 2009.

  24. Ślusarczyk Z., Szyjko C.T., Nowy paradygmat polityki medialnej UE”, Piotrków Tryb. 2009.

  25. Ślusarczyk Z., Szyjko C.T., Kompendium. Zarządzanie funduszami strukturalnymi w UE i pozyskiwanie środków dla szkolnictwa wyższego”, Piotrków Tryb. 2009.

  26. Szyjko C.T. Nowy koniec historii – refleksje o priorytetach Prezydencji Polski w 2011r., Warszawa 2009.

  27. Szyjko C.T., Podręczny słowniczek terminów o UE”, Warszawa 2009.

  28. Szyjko C.T., Unia Europejska w dobie przełomu – almanach tekstów źródłowych dla studentów europeistki i stosunków międzynarodowych”, Warszawa Academic Press 2009.

  29. Skrzydło W., Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, komentarz, Zakamycze 2000.

  30. Tarno J.P. (red.), Samorząd terytorialny w Polsce, Warszawa 2002.

  31. Wajda A., Społeczne podstawy organizacji i zarządzania, AON, Warszawa 1999.

  32. Wojnicki J. „Samorządy lokalne w Polsce i w Europie”. Pułtusk 2008.

  33. Wierzbowski M. (red.), Prawo administracyjne, Warszawa 2000.

  34. Wojnicki J., Samorząd lokalny w Polsce i w Europie, Pułtusk 2003.

  35. Wykrętowicz S. (red.), Samorząd w Polsce – istota, formy, zadania, Poznań 2004.

  36. Zell Z., Powstanie rad narodowych, „Wspólnota” – pismo samorządu terytorialnego, nr 10 z 2002.


Rozdział 6.
N
arodowe modele administracji samorządowej i aktualne rozwiązania w UE

Wstęp


1. Narodziny społeczeństwa obywatelskiego

2. Zakres działania służby cywilnej UE

3. Aktualne rozwiązania modelowe w UE

3.1. Opis modelu brytyjskiego

3.2. Francuski system administracji

3.3. System organów niemieckich

3.4. Model administracji szwedzkiej

4. Kierunki rozwoju administracji w UE

Podsumowanie

Bibliografia

Przypisy

Wstęp
Postępujący stopień jednoczenia państw UE wymaga tworzenia zupełnie nowych standardów organizowania i funkcjonowania administracji publicznej (nowych, gdyż po raz pierwszy w takiej skali i w sposób zakładający koegzystencję różnych regionalnych standardów — do przestrzegania których podmioty są zobowiązane — z narodowymi zasadami i regułami). Państwa, narody, społeczeństwa, społeczności lokalne, zawodowe itd. są uczestnikami tych procesów, a także procesów dotyczących tworzenia spójnego systemu praw człowieka, gdyż wymagają tego nie tylko nowe warunki unijnego organizmu, ale i międzynarodowe uwarunkowania zewnętrzne.

W UE oczekuje się, że administracja samorządowa, wychodząc naprzeciw potrzebom społeczności lokalnych, wykaże się kreatywnością i innowacyjnością, a w obszarze organizacji obsługi administracyjnej obywateli także konkurencyjnością swoich usług. Stąd i pewne analogie do ogólnej teorii zarządzania, dotyczące m.in. jakości świadczonych usług i zarządzania przez cele. Od urzędnika administracji publicznej wymaga się dzisiaj nie tylko znajomości przepisów prawa i umiejętności ich stosowania w konkretnych przypadkach, ale i odpowiedniej wiedzy, fachowości, etyki i uprzejmości. Obywatele-petenci urzędów administracji samorządowej w coraz większym zakresie oczekują od pracowników administracji obsługi kompetentnej, kompleksowej i szybkiej.



1. Narodziny społeczeństwa obywatelskiego
Powołanie, zadania i obowiązki rządu w demokratycznych państwach są najczęściej określone (mniej lub bardziej szczegółowo) w konstytucjach. W strukturach rządowych działają równolegle politycy i urzędnicy zawodowi. Stąd ważnym zagadnieniem są relacje między nimi lub, inaczej rzecz ujmując, relacje miedzy polityką a administracją w rządach poszczególnych państw. Administracja rządowa bez polityki (programów, kierunków działania itp.) byłaby swego rodzaju „utopią”.114 Pojęcie „polityki” odnosi się co najmniej do dwóch obszarów jej występowania: pierwszy to obszar zarządzania sprawami publicznymi (stąd i określenia: polityka społeczna, zdrowotna, zatrudnienia itp.). Drugi to zdobycie i utrzymanie władzy w państwie. Tak więc w pierwszym przypadku pojęcie polityki odnosi się bezpośrednio do działalności państwa i jego struktur organizacyjnych (urzędów), które mają za zadanie realizację przyjętych przez rząd celów i zadań. 115
I właśnie tak rozumiana i realizowana polityka jest przedmiotem nas tu interesującym. Uwaga ta jest o tyle zasadna, że w życiu społecznym, w mediach, ale i w literaturze przedmiotowej w Polsce najczęściej nie rozróżnia się w ten sposób „polityki”. Traktuje się jej dwojakie rozumienie zamiennie, co powoduje szereg nieporozumień.116
Zasada prymatu konstytucji — jej mocy nadrzędnej w systemie źródeł prawa sprawia, że pozostałe akty prawne niższego rzędu muszą być z nią zgodne. Stąd właśnie bierze się waga poszczególnych przepisów konstytucyjnych. Zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz na obszarze działania organów, które je ustanowiły — akty prawa miejscowego.117
Pierwszy rozdział Konstytucji wprowadza podstawowe zasady ustrojowe. Najbardziej ogólny charakter posiada zasada unitaryzmu państwa. Oznacza ona istnienie jednego systemu organów reprezentujących państwo.118 Przepisy dotyczące ustroju terytorialnego, zapewniają decentralizację władzy publicznej. Decentralizacja to przekazanie wykonywania zadań publicznych przez podmioty wyższego szczebla podmiotom niższym, które są niezależne i samodzielne w realizacji tych zadań.
W Konstytucji RP z 1997 r. w art. 1 zapisano, iż „Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli”, a w art. 15, że „ustrój terytorialny Rzeczpospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej”, i że podział terytorialny kraju uwzględnia więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewnia jednostkom samorządu terytorialnego zdolność wykonywania zadań publicznych. W art. 16 Konstytucji ustawodawca zapewnia, że ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej i przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, a istnienie społeczności lokalnych, wyposażonych w stosowne uprawnienia, stwarza warunki dla skutecznego rządzenia. Inaczej mówiąc, samorząd oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych do kierowania i zarządzania sprawami publicznymi na ich własną odpowiedzialność i w ich interesie.
Organy władzy lokalnej znajdują się najbliżej obywateli (wyborców) i przed nimi ponoszą odpowiedzialność za efektywność zarządzania, a powierzając sprawy publiczne innemu organowi władzy publicznej (przedsiębiorstwu, stowarzyszeniu itp.), muszą uwzględniać zakres i charakter zadań im powierzonych, aby odpowiednio służyły danej społeczności, spełniały wymogi efektywności gospodarowania i realizowały założone cele.119 Dla pełnego zrozumienia tych zagadnień przedstawimy krótko „kamienie milowe” drogi administracji polskiej do modelu współczesnego.
Transformacja ustrojowa w Polsce po 1989 r. objęła cały ustrój państwowy i jego organy. Nastąpiła ewolucja w kierunku stworzenia społeczeństwa obywatelskiego, przejście od państwa autorytarnego do państwa demokratycznego, państwa prawa. Stworzono odpowiednie mechanizmy prawno-polityczne, sprzyjające rozwojowi i funkcjonowaniu systemu politycznego, takie m.in., jak: procedury powoływania rządu, konstruktywne wotum nieufności, klauzula zaporowa w wyborach do Sejmu itp. Wprowadzono dwuizbowość parlamentu. Ustanowiono urząd prezydenta wybieranego w powszechnych wyborach. Powołano Trybunał Stanu, którego zadaniem jest orzekanie o odpowiedzialności osób zajmujących najwyższe stanowiska państwowe za naruszenie przepisów Konstytucji i ustaw.120
Reforma administracyjna państwa spowodowała przesunięcie kadry urzędniczej z organów administracji rządowej i specjalnej do nowo tworzonych organów samorządowych. Wśród przekształceń organizacyjno-kadrowych objętych reformą administracji publicznej zaistniały dwojakiego rodzaju sytuacje:

— w dotychczasowych stosunkach pracy zmienił się pracodawca, nowy pracodawca samorządowy przejął dotychczasowe urzędy administracji rządowej wraz z pracownikami albo przejął jedynie pracowników wykonujących zadania i kompetencje podlegające przejęciu przez samorząd województwa lub powiat,



— pracodawca nie zmienił się, zmianie uległo jedynie podporządkowanie jednostki organizacyjnej zatrudniającej pracowników.
Ustawy ustrojowe określają, że jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania z pomocą urzędu danej jednostki — urzędu gminy, starostwa powiatowego lub urzędu marszałkowskiego. Specyfika roli i zadań samorządu terytorialnego uzasadnia odmienne, zarówno w stosunku do pracowników administracji państwowej, jak i ogółu pracowników samorządowych, uregulowanie stosunku pracy pracowników samorządowych. O statusie pracownika samorządowego rozstrzyga zatem miejsce zatrudnienia, a nie sposób nawiązania stosunku pracy lub charakter pracy.121

2. Zakres działania służby cywilnej UE
W UE pracownik (urzędnik) administracji rządowej i samorządowej to zawód, który wymaga odpowiedniego przygotowania edukacyjnego, fachowości i specjalizacji.122 W przypadku Polski kwestie te uregulowano dość dawno — po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w lutym 1922 r. uchwalono pierwszą Ustawę o państwowej służbie cywilnej (DzU nr 21, poz. 164), która była wówczas podstawą prawa urzędniczego. W świetle tej ustawy urzędnicy administracji musieli legitymować się wyższym wykształceniem i odbyć odpowiedni staż zawodowy (tzw. służba przygotowawcza) zakończony egzaminem.123
W administracji rządowej wszystkich krajów UE pracują zarówno politycy, jak i urzędnicy zawodowi. Jest to związane, o czym wspomnieliśmy już na wstępie, z zakresem przedmiotowym polityki i administracji, w tym koniecznym współdziałaniem dla realizacji celów i zadań.124 Znajduje to swoje odzwierciedlenie w konkretnych rozwiązaniach dotyczących formalno-prawnego i zawodowego statusu polityków i urzędników zawodowych. W państwach UE status polityków i urzędników zawodowych zatrudnionych w administracji rządowej jest zróżnicowany. Mają oni inne zadania i kompetencje, różni ich także rodzaj odpowiedzialności oraz kryteria ocen ich pracy i ścieżki awansu.
Wspólne są natomiast, ogólnie biorąc, regulacje dotyczące miejsca i zasad zatrudniania.125 Dla obu tych kategorii pracowników administracji rządowej przyjęto określenie „służba cywilna”. W ramach tego określenia dokonuje się oddzielenia politycznych oraz wykonawczych elementów struktury kadrowej. Większość „starych” państw członkowskich UE ma długoletnie doświadczenia w tworzeniu i rozwoju służby cywilnej. Natomiast w państwach, które zostały przyjęte do Wspólnoty w 2004 r. i później (Bułgaria i Rumunia) jest to wciąż proces stanowienia i kształtowania tej służby. We wszystkich jednak krajach UE, z racji nowych zadań i wyzwań stojących przed rządami i ich administracją, służba cywilna przechodzi określone zmiany.126
Najczęściej zakres działania służby cywilnej jest ograniczony do urzędów państwowych. W części krajów UE (np. w Danii i Francji) służba ta obejmuje też pracowników szkolnictwa publicznego, służby zdrowia i opieki społecznej. O przyjęciu do służby cywilnej decyduje najczęściej (określony w specjalnych przepisach) zdany egzamin lub konkurs.127 W niektórych państwach UE (m.in. we Francji i Niemczech) w służbie cywilnej wyróżnia się kategorie stanowisk (głównie polityków różnej orientacji, doradców itp.), co do których wprowadzono specjalne przepisy o ich dymisji w przypadku zmiany rządu lub ministra. Z reguły chodzi tu o wyższe stanowiska: dyrektorów i doradców w ministerstwach.128
Podobnie jest z urzędnikami zawodowymi — tylko część z nich należy do korpusu służby cywilnej, przy czym są oni z reguły przypisani do określonej grupy lub kategorii tej służby. W Polsce występują dwa zasadnicze podziały: pierwszy — zakładający, że korpus służby cywilnej składa się z pracowników tej służby oraz urzędników, którzy stanowią grupę bardziej ustabilizowaną; drugi to grupa osób zajmujących wyższe stanowiska z nominacji i o odpowiednim stażu zawodowym.129 W większości państw UE wobec pracowników służby cywilnej stawiane są wysokie wymagania etyczne. Opracowano w tym celu specjalne kodeksy etyczne urzędników. Wymagania etyczne mają służyć zapobieganiu korupcji i nadużyć w pełnieniu funkcji publicznych oraz kreowaniu takich pozytywnych wartości w zachowaniach (pracy) urzędników, jak: uczciwość, odpowiedzialność, obiektywizm itp.130
Aby usystematyzować powyższe zagadnienia, już we wrześniu 2001 r. Parlament Europejski uchwalił Kodeks Dobrej Administracji i zalecił jego stosowanie we wszystkich organach i instytucjach Unii, a w ślad za tym i w administracji państw członkowskich. „Kodeks Dobrej Administracji (KDA) obowiązuje wszystkich urzędników i pozostałych funkcjonariuszy w ich kontaktach z obywatelami. Związane standardami kodeksowymi są także inne osoby reprezentujące administrację, np. osoby zatrudnione w ramach umów cywilnoprawnych, rzeczoznawcy oddelegowani przez krajowe służby publiczne oraz praktykanci”131.
Kodeks Dobrej Administracji formułuje pewne zasady wyznaczające model stosunków obowiązujących w kontaktach instytucji i urzędników unijnych z podmiotami prawnymi i fizycznymi w każdym z krajów członkowskich. Wśród zasad tego kodeksu na szczególną uwagę zasługują zapisy o praworządności, niedyskryminowaniu, zakazie nadużywania uprawnień, bezstronności, obiektywizmie, uczciwości i uprzejmości urzędników.132
Zasady dobrej praktyki administracyjnej obowiązują urzędników unijnych nie tylko w toku wydawania decyzji administracyjnych, ale dotyczą „całości kontaktów” urzędów i instytucji z podmiotami, z którymi wchodzą w stosunki prawne. Stosowanie dobrej praktyki administracyjnej to więc nie tylko przestrzeganie przepisów prawa — jest także wymagane w sytuacjach, w których urzędnik rozstrzyga konkretną sprawę w granicach dopuszczonej uznaniowości (art. 13).133 Wśród unijnych podstawowych zasad dobrej administracji (pełnienia służby publicznej) wymienić należy także to, że:

— osoby pełniące urzędy publiczne przy podejmowaniu decyzji powinny kierować się dobrem kraju i obywateli, a nie względami osobistymi;

— osoby pełniące funkcje w administracji publicznej powinny posiadać odpowiednie kwalifikacje gwarantujące rzetelne i profesjonalne wywiązywanie się z podjętych obowiązków;

— urzędnicy administracji publicznej powinni przestrzegać jawności wszystkich swoich działań w sferze publicznej; ograniczeniem tej jawności mogą być wyłącznie przepisy prawa i dobro publiczne;

— urzędnicy administracji nie powinni wykorzystywać w celach prywatnych informacji stanowiących dobro publiczne, uzyskanych w związku z pełnionym urzędem.
Zasada równego traktowania obywatela oznacza powstrzymywanie się od nierównego traktowania osób fizycznych ze względu na ich narodowość, płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub wyznanie, przekonania polityczne lub inne, przynależność do mniejszości narodowej, status majątkowy, urodzenie, inwalidztwo lub wiek.134

3. Aktualne rozwiązania modelowe w UE
O powołaniu i odwołaniu danego rządu, jego strukturze ministerialnej, kompetencjach i zadaniach rozstrzygają zapisy konstytucyjne poszczególnych państw UE, ich ustroje polityczne. Wyznaczają one model wzajemnych stosunków między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, budowę i sposób ustanawiania organów władzy wykonawczej oraz wzajemne stosunki między organami władzy państwowej. Dotyczy to także wyznaczania roli i zadań samorządu terytorialnego, jego administracji oraz podziału terytorialnego kraju. Decydują one o tym, czy dane państwo jest unitarne, federacyjne czy też konfederacyjne. Czy jest scentralizowane, czy zdecentralizowane.135
Większość państw członkowskich UE to państwa unitarne. Przy czym w Finlandii, Francji, Grecji i Holandii unitarność ta jest silnie scentralizowana, natomiast w Hiszpanii, Portugalii i Wielkiej Brytanii zdecentralizowana. W Austrii, Belgii i Niemczech struktura terytorialna ma charakter federacyjny.136 Konstatacje powyższe rzutują również na treść samego pojęcia „rząd”, tworzą różnice w definiowaniu Rady Ministrów, czy gabinetu ministrów. I nie chodzi tu o kwestie nazewnictwa, lecz m.in. o procedury ich powołania, skład liczebny, zakres odpowiedzialności itp. Najczęściej w systemach ustrojowych państw UE wyodrębnia się pięć różnych sposobów rozumienia tego, czym jest rząd i jakie są jego relacje z innymi formami instytucjonalnymi należącymi do sfery rządowej:

— rząd jako gabinet ministrów, kierowany przez szefa gabinetu,

— rząd jako gabinet ministrów, na cele którego stoi prezydent (głowa państwa),

— rząd jako gabinet ministrów na cele z szefem gabinetu, ale niemający części kompetencji naczelnego organu wykonawczego w państwie, które są zastrzeżone dla gabinetu ministrów z głowa państwa na cele,

— pojęcie „rząd” nie występuje w tekście konstytucji danego państwa, a podmiotem władzy wykonawczej jest inaczej nazwany organ,

— rząd traktowany jest bardzo szeroko, np. w Wielkiej Brytanii.137


Najczęściej występującym modelem rządów jest gabinet ministrów (różnie nazywany w poszczególnych krajach) na czele z kanclerzem, premierem, przewodniczącym lub prezesem Rady Ministrów, który nie pełni zarazem funkcji głowy państwa. Modele takie występują m.in. w Austrii (kanclerz), Belgii (premier), Czechach (przewodniczący rządu), Finlandii (Rada Państwa), Grecji (Rada Ministrów), w Hiszpanii (przewodniczący), Luksemburgu (Rada Ministrów), na Łotwie (Gabinet Ministrów).138

W Danii rząd to Rada Państwa złożona z króla i ministrów, a zarazem i Rada Ministrów, w skład której wchodzą wszyscy ministrowie, a przewodniczy jej premier. Rada Ministrów pełni w zasadzie tylko funkcje wykonawcze, natomiast Rada Państwa posiada inicjatywę legislacyjną. Podobnie jest we Francji, gdzie Rada Gabinetowa przygotowuje sprawy na posiedzenie Rady Ministrów. Z racji prezydenckiego systemu rządów w tym kraju ma to duże znaczenie dla wypracowania określonych porozumień, celów i zadań rządu (tzw. kohabitacja) w sytuacji, kiedy zaistnieją wyraźne różnice polityczne między prezydentem i Radą Gabinetową. Różnice takie mogą wyniknąć m.in. stąd, że prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, a rząd według zwycięskiego rezultatu partii politycznych w wyborach parlamentarnych. Sam termin „Rada Ministrów” odnosi się tylko do posiedzeń rządu, któremu przewodniczy prezydent. W Holandii rząd to król i ministrowie, a równocześnie istnieje Rada Ministrów składająca się z ministrów, na czele której stoi premier. Król wchodzi w skład Rady, ale nie jest jej przewodniczącym.139


W poszczególnych państwach UE różnie też przedstawiają się regulacje konstytucyjne (i inne) dotyczące administracji rządowej i (ogólnie) administracji publicznej. W większości konstytucji tych państw mniej lub bardziej szczegółowo zapisane są takie kwestie, jak: status, mechanizmy tworzenia, struktury i kompetencje organów administracji rządowej. Określone są zasadnicze wymagania wobec osób zatrudnionych w tej administracji (służba cywilna). Za pomocą różnych określeń, ale z wyraźnym wskazaniem prawie we wszystkich konstytucjach zapisano kierowniczą rolę rządu (jako gabinetu ministrów) wobec administracji oraz włączono administrowanie do obowiązków i kompetencji rządu. Dla przykładu tak jest w konstytucjach Austrii, Finlandii i Hiszpanii.140
W Polsce do zadań Rady Ministrów należy kierowanie administracją rządową (art. 146 Konstytucji). W innych państwach, np. w Grecji, jeśli nie ma w konstytucji wyodrębnionego zapisu o administracji rządowej, to są one zamieszczone w innych rozdziałach i artykułach i najczęściej łączą się z przepisami dotyczącymi całościowo administracji publicznej oraz podziału terytorialnego państwa.141 Ze względu na podział terytorialny krajów UE oraz role i kompetencje nadane konstytucyjnie samorządom terytorialnym, zróżnicowany jest też podział zadań związanych ze sprawowaniem władzy wykonawczej przez administrację rządową i samorządową. Różnice te są widoczne zwłaszcza w zależności od przyjęcia dwóch lub trzech szczebli podziału terytorialnego. W części krajów współwystępują te dwa rodzaje administracji w części jednostek podziału terytorialnego, np. we Francji na szczeblu departamentu, a w Polsce na szczeblu województwa.142



1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   20


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna