Cezary Tomasz Szyjko Enigma nowego regionalizmu europejskiego Warszawa 2010 Redakcja naukowa



Pobieranie 1.37 Mb.
Strona15/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.37 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20

8. Przestrzeń wiedzy
UE 2020 będzie prawdziwą przestrzenią wiedzy pod warunkiem, że potencjał badawczy będzie w coraz większym stopniu opierał się na powiązaniach sieciowych, rozłożonych równomiernie w skali przestrzeni europejskiej. Bardzo ucieszyła nas inicjatywa powołania węzłów wiedzy w ramach Europejskiego Instytutu Technologicznego; jednak już pierwszy konkurs w ramach EIT pokazał prawdziwe oblicze tego typu instrumentów, które zostały zmonopolizowane przez dominujące ośrodki badawcze w skali europejskiej bez uwzględnienia aspektu przestrzennego. Dalszy rozwój sieci współpracy nie może dzielić przestrzeni innowacji na Europę „dwóch prędkości”. Przewaga konkurencyjna sektora badawczego Zachodniej Europy powinna być sprzężona z dynamicznym rozwojem metropolii środkowoeuropejskich, których potencjał rozwojowy, oparty także na innowacjach pozwala na podnoszenie konkurencyjności całej gospodarki europejskiej.
Gospodarka cyfrowa jest bez wątpienia bodźcem rozwoju gospodarczego początków XXI stulecia. W pełni popieramy ten kierunek rozwoju gospodarczego UE, jednocześnie wskazując na narastający problem wykluczenia cyfrowego, który może stać się poważną barierą rozwoju, a nawet prowadzić do „rozwierania się nożyc” nie tylko w aspekcie przestrzennym (gorszy dostęp do infrastruktury cyfrowej w regionach oddalonych, peryferyjnych, gorzej rozwiniętych), ale przede wszystkim w aspekcie społecznym; wdrożenie z sukcesem gospodarki cyfrowej oznacza również zrównoważony rozwój technologiczny w zakresie rozwiązań aktywizujących grupy defaworyzowane na rynku pracy, w tym w szczególności osoby niepełnosprawne, słabo sytuowane, itp. Elastyczność na rynku pracy jest w obecnych czasach gwarantem nie tylko włączenia społecznego (social inclusion), ale również utrzymania stabilnego rozwoju gospodarczego. Dostosowanie do rynku pracy, mobilność oraz stałe doskonalenie systemu oświaty i kształcenia powinny stanowić nadal kluczowy element polityki społecznej i rynku pracy UE, w tym przede wszystkim strategii realizacji Europejskiego Funduszu Społecznego, który nadal powinien być kluczowym instrumentem unijnej strategii gospodarczej w zakresie zatrudnienia.
Zwracamy jednak uwagę na niebezpieczeństwa kopiowania rozwiązań w zakresie rynku pracy. Inaczej niż w przypadku rozwoju regionalnego, rynek pracy w skali poszczególnych państw cechuje się wieloma różnicami. Zasada flexicurity wymodelowana w państwach skandynawskich może być trudna w znacznie bardziej liberalnych systemach rynku pracy. Unia Metropolii Polskich w pełni popiera ideę kształcenia przez całe życie i dalsze dążenie do poprawy oferty edukacyjno-szkoleniowej. Jednocześnie zwraca uwagę na zagrożenie, jakie może wystąpić przed służbami publicznymi w zakresie możliwości prowadzenia skutecznej polityki i wykorzystania instrumentów rynku pracy, w związku z coraz większym udziałem podmiotów prywatnych w realizacji projektów edukacyjnych i społecznych, w tym z EFS.
Konkludując, należy podkreślić, że obecna rola metropolii jako ośrodków wzrostu nie jest do końca dostrzeżona w kontekście definiowania specyficznych instrumentów stymulowania rozwoju gospodarczego. KE włożyła wiele wysiłku w zapewnienie instrumentów transferu doświadczeń i wymiany wiedzy w tym obszarze (głównie instrumenty międzynarodowej polityki prowadzonej obecnie w ramach Celu EWT polityki spójności). W wielu projektach, które zostały zrealizowane w tym obszarze, wyraźnie brakuje jednak instrumentów rozwoju gospodarczego bazujących na potencjale metropolii. Należy więc postawić kolejny krok i bazując na tych doświadczeniach ponownie określić instrumenty stymulowania rozwoju gospodarczego. Podnoszenie przedsiębiorczości w społeczeństwie poprzez uruchamianie instrumentów sprzyjających samozatrudnieniu, zarówno w aspekcie finansowym, jak i prawnym powinno być ważnym elementem polityki UE zwłaszcza na obszarach metropolitalnych, które są dynamicznym rynkiem w tym zakresie.

9. Polskie obszary metropolitarne



L.p.

Polskie Obszary

Metropolitalne



Ludność2009 rok wg GUS

Obszar w km2

Ludność na km2

Miasto centralne

Ludność2009 rok wg GUS

Obszar w km2

Ludnośćna km2

1

Warszawski

3 209 656

9 925

323

Warszawa

1 709 781

517

3 306

2

Katowicki

2 825 394

5 577

507

Katowice

309 621

165

1 880

3

Krakowski

2 061 410

7 108

290

Kraków

754 624

327

2 309

4

Gdański

1 249 540

4 858

257

Gdańsk

455 581

262

1 741

5

Wrocławski

1 172 954

6 725

174

Wrocław

632 162

293

2 159

6

Poznański

1 126 476

5 190

217

Poznań

557 264

262

2 128

7

Łódzki

1 124 366

2 499

450

Łódź

747 152

293

2 548

8

Bydgosko-Toruński

760 017

2 917

261

Bydgoszcz

358 928

176

2 040

9

Szczeciński

726 208

5 652

128

Szczecin

406 941

301

1 354

10

Lubelski

713 497

4 221

169

Lublin

350 462

147

2 377

11

Rzeszowski

609 375

3 551

172

Rzeszów*

178 000

116

1 534

12

Białostocki

504 036

5 132

98

Białystok

294 153

102

2 880




























Razem obszary

16 082 929

63 355 254

Razem

6 754 669

2 961

2 281






*Dane po poszerzeniu granic miasta Rzeszowa z dniem 1 stycznia 2010.



Wnioski
Wykorzystanie szans tkwiących w instytucjach usytuowanych na terenie miast, a równocześnie aktywne zwalczanie przez nie negatywnych zjawisk może przyczyniać się do działań rozwojowych. To właśnie miasta - poprzez zwiększanie swej atrakcyjności - mogą odegrać istotną rolę w rozwoju gospodarczym.
Polska jako państwo członkowskie bierze udział poprzez swoich przedstawicieli w pracach programowych dotyczących rozwoju Unii Europejskiej i powinna mieć swoją politykę miejską - politykę rządu wobec miast, biorącą pod uwagę specyfikę polskich miast, a jednocześnie uzgodnione między państwami członkowskimi cele i priorytety.

Nie wystarcza uznanie, że wiele elementów różnych polityk jest realizowanych na poziomie miast i tym samym tworzą swoistą politykę miejską. Polityka miejska musi być czytelną deklaracją, jakich działań opartych na wieloletnim programowaniu zintegrowanych działań oczekuje rząd od miast i w jakim zakresie będzie wspierał miasta w ich działaniach.

Realizacja polskiej koncepcji powiatu metropolitarnego wymaga przełamania niechęci mniejszych ośrodków zagrożonych utratą suwerenności na rzecz większych. Potrzebne również będą zmiany dotychczasowych kompetencji poszczególnych szczebli administracji.
Konieczna jest koncentracja na wybranych problemach społecznych związanych ze starzeniem się społeczeństwa, integracją imigrantów i wykluczeniem społecznym. Każdy z tych problemów stanowi szczególne wyzwanie dla metropolii, gdzie negatywne zjawiska społeczne mają szczególne znaczenie i wymagają nierzadko innowacyjnych form rozwiązywania. Dlatego też w pełni popieramy konieczność dalszej rozwiniętej interwencji publicznej współfinansowanej z EFS, z położeniem mocniejszego akcentu na instrumenty skierowane do obszarów (regionów) metropolitalnych i miejskich. Interwencja publiczna powinna być skierowana nie tylko na obszary wiejskie i zapóźnione, ale również na te, które są biegunami wzrostu i warunkują jednocześnie dynamikę rozwoju w skali subregionalnej, a niekiedy nawet znacznie większej.
Polityka rozwojowa UE powinna wzmacniać funkcje metropolitarne istniejących metropolii globalnych, europejskich i regionalnych, a także potencjalnych metropolii, które wchodzą obecnie na szybką ścieżkę wzrostu. Brak adekwatnego wsparcia dla potencjalnych metropolii może doprowadzić do marginalizacji roli niektórych ośrodków miejskich w gospodarce europejskiej. Podczas kryzysu finansowo-gospodarczego to metropolie pokazały się wyraźnie jako wyspy wyhamowanego, ale stabilnego wzrostu na mapie tonącej gospodarki europejskiej.

W tym kontekście w pełni zgadzamy się, że przyszła polityka UE powinna się koncentrować na spójności społecznej rozumianej także jako konieczność odpowiedniego zabezpieczania dobrze funkcjonujących rynków pracy, bo to właśnie one są bazą do stabilnego i bezpiecznego rozwoju gospodarczego.


W roku 2007 na scenie Europejskiej — dzięki innowacyjnej działalności Ministerstwa Rozwoju Regionalnego — pojawił się nowy program badań, konferencji i publikacji — Przyszłość regionów XXI wieku212. Sukces tego Programu znalazł wyraz w konferencjach naukowych, które odbyły się w Warszawie oraz w publikacjach w języku angielskim213.
Bibliografia


  1. Ashby, W. R. 1970. „Self-regulation and requisite variety”, w: F.E. Emery (red.) Systems thinking, Penguin Books, Harmondsworth: 105–124.

  2. Kearny A. T. 2004. „The agile government is not an oxymoron”, Executive Agenda, Volume VII, nr 1: 57–65.

  3. Barabási, A.-L. 2002. Linked, the new science of networks. Perseus Publishing, Cambridge, Mass.

  4. Bindé, J. 2002. „L’avenir du temps”, Le MONDE diplomatique, Marzec: 28–29.

  5. Brunet, R. i in. 1989. Les villes ‘européennes’ . La Documentation Française (DATAR), Paris.

  6. Commision Européenne. 2007. Guide. La dimension urbaines des politiques communautaires pour la période 2007– 2013.

  7. Commission of the European Communities. 1993. New location factors for mobile investment in Europe. Directorate-General for Regional Policies, Brussels & Luxembourg.

  8. Commission of the European Communities. 2005. „Cohesion policy and cities: the urban contribution to growth and jobs in the region”, Commission Staff Working Paper, Brussels.

  9. Courtney, H. G., Kirkland, J. & Viguerie, S. P. 2001. „Strategy under uncertainty”, Mc Kinsey Quarterly, grudzień: 5–14.

  10. CWH&B (Cushman Wakefield Healey and Baker). 2004. European Cities Monitor. London.

  11. Doel, M. A. & Hubbard, P.J. 2002. „Marketing world cities in a global space of flows: collaboration or competition?”, w: A. Mayr & J. Vogt (red.) Stadt und Region: Dynamik von Lebenswelten. Deutsche Gesellschaft für Geographie, Leipzig: 97–105.

  12. Drewe, P. 1973. „Social costs and benefits of urban deverlopment”, w: G.J. Stöber & D. Schumacher (red.) Technology assessment and quality of life. Elsevier, Amsterdam, London & New York: 193–209.

  13. Drewe, P. 1995. Studies conservation of European cities, a synthesis report prepared for the European Parliament. Faculty of Architecture, Delft University of Technology.

  14. Klein J.-L.& Tardif C. (red.) Entre réseaux et systems, les nouveaux espaces régionaux. Université du Québec á Rimouski: 109–127.

  15. European Commission. 1999. European Spatial Development Perspective. Luxembourg.

  16. European Commission. 2005. Key indicators of living conditions in European cities. Urban Audit, Brussels.

  17. Florida, R. 1999. „The role of the university: leveraging talent, not technology”, Issues in Science and Technology, vol. XV, nr.4: 67–73.

  18. Florida, R. 2003. The rise of the creative class: And how it’s transforming work, leisure, community, and everyday life. Basic Books, New York.

  19. Florida, R. 2005. The flight of the creative class: The new global competition for talent. Harper Collins, London.

  20. Gadrey, J. & Jany-Catrice, F. 2007. Les nouveaux indicateurs de richesse. La Découverte, coll. „Repères”, Paris.

  21. Gieryn, T.F. 2000. „A space for place in sociology”, Annual Review of Sociology, 26: 463–496.

  22. Grabner, G. & Hassink, R. 2003. „Fuzzy concepts, scanty evidence and policy distance? Debating Ann Markusen’s assessment of critical regional studies”, Regional Studies, vol. 37, 6&7: 699–700.

  23. Klingmann, A. 2006. „Architektur und Brands. Plädoyer für eine Marke der Nachhaltigkeit”,

  24. http://www.heise.de/bin/tp/issue/r4/dl-artikel2.cgi?artikelnr=22667

  25. Kuhn, T.S. 1971. The structure of scientific revolutions (Second edition, enlarged). University of Chicago Press, Chicago & London.

  26. Levy, A. 2004. „Inutile d’assassiner Les Halles une deuxième fois”, Le Monde, listopad, 13: 21.

  27. Markusen, A. 1999. „Fuzzy concepts, scanty evidence and policy distance: the case for rigor and policy relevance in critical regional studies”, Regional Studies, vol. 33: 869–884.

  28. Marshall, A., Finch, D. & Unwin, C. 2006. City leadership, giving city-regions the power to grow. Institute of Public Policy Research, London.

  29. Musso, P. & Crozet, Y. 2003. Réseaux, services et territories — horizon 2020. Editions de l’aube datar, La Tour d’Aigues. Musso, P., Ponthou, L. & Seuillet, E. 2005. Fabriquer le future, l’imaginaire au service de l’innovation. Village Mondial, Paris.

  30. Nathan, M. 2005. „The wrong stuff, creative class theory, diversity and city performance”. Discussion paper nr.1, Centre for Cities, London.

  31. Office of the Deputy Prime Minister. 2003. The sustainable communities plan, London.

  32. Platt, J.R. 1966. The step to man, John Wiley and Sons, New York, London & Sidney.

  33. Radcliffe Richards J. 1982. The skeptical feminist, Penguin Books, Harmondsworth.

  34. Roberts, P. 2003. „Sustainable development and social justice: spatial priorities and mechanisms for delivery”, Social Inquiry, 73: 228–244.

  35. Roney, M. 2007. „Bohemian today, high-rent tomorrow”, http://realestate.msn.com/Buying/Article_busweek

  36. Rozenblat, C. & Cicille, P. 2003. Les villes européennes, analyse comparative. La Documentation Française, (DATAR), Paris.

  37. Rybczynski, W. 2006. „Building brands. How architects market themselves”, http://www.slate.com/id/2141017/?GT1=8190

  38. Schwartz, P. 1992. The art of the long view, scenario planning — protecting your company against an uncertain world. Century Business, London.

  39. Shurmer-Smith, L. & Burtenshaw, D. 1992. „Urban decay and rejuvenation”, w: D.A. Pinder (red.) Western Europe: challenge and change. Belhaven, London & New York.

  40. Storper, M. & Venables, A.J. 2002. „Buzz: the economic force of the city”, referat przygotowany w ramach DRUID Summer Conference on ‘Industrial Dynamics of the Old and New Economy — who is embracing whom?’ June 6–8, Copenhagen/Elsinore.

  41. Unwin, C. 2006. „Urban myth, why cities don’t compete”. Discussion paper nr. 5, Centre for Cities, London.

  42. Watts, D.J. 2004. „The ‘ new’ science of networks”, Annual Review of Sociology, 30: 243–270.

  43. Wolman, H.L.. Cook Ford III, C. & Hill, E. 1994. „Evaluating the success of urban success stories”, Urban Studies, vol. 31, nr. 6: 835–850.



Rozdział 10.
P
rogramowanie rozwoju makroregionów na przykładzie Regionu Morza Bałtyckiego

1. Strategia makroregionalna

2. Strategia UE dla Regionu Morza Bałtyckiego

3. Bezpieczeństwo w regionie poprzez EUROPOL

4. Wymiar Północny

5. Dalsze działania

Podsumowanie

Bibliografia

Przypisy

Początki programowania rozwoju na obszarach przygranicznych państw europejskich sięgają lat pięćdziesiątych XX w., kiedy to po trudnych doświadczeniach II wojny światowej i dla przezwyciężenia wynikłych z niej podziałów i wrogości między sąsiednimi narodami, idea ta znalazła żywy oddźwięk wśród wielu społeczności lokalnych mieszkających na terenach przygranicznych. W tym też kontekście pojawiło się pojęcie „euroregion” rozumiane jako obszar położony na pograniczu dwóch lub więcej sąsiadujących z sobą państw. Z założenia miały one zbliżać kulturowo i gospodarczo te społeczności, w których z racji ich usytuowania i historycznych zdarzeń, znajdowały się duże grupy etniczne narodów sąsiadujących.
Z czasem, po utworzeniu pierwszych wspólnot europejskich — Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWS) i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) — współpraca ta była poszerzana o nowe dziedziny (np. turystyka, drobny handel przygraniczny, ochrona środowiska itp.) i konkretyzowana w ramach polityki regionalnej tych Wspólnot. Ogólnie biorąc, główne argumenty za tworzeniem przygranicznych euroregionów były następujące:

— współpraca transgraniczna ożywia i wzbogaca materialnie i niematerialnie życie lokalne i regionalne,

— współpraca transgraniczna uspołecznia stosunki zewnętrzne państw, tzn. włącza społeczeństwa lokalne w stosunki międzynarodowe,

— współpraca transgraniczna współtworzy współpracę subregionalną w Europie — nazwano to odchodzeniem od koncepcji „granicy — muru” na rzecz koncepcji „granicy — miejsca spotkań”,

— współpraca transgraniczna wzmacnia każde państwo m.in. przez upodmiotowienie władz lokalnych.

Z kolei najczęstsze argumenty przeciwko euroregionom i współpracy transgranicznej, jakie padały wówczas, a i dziś się zdarzają, są następujące:

— stanowią zagrożenie dla integralności terytorialnej państwa,

— zbyt duży wpływ mniejszości narodowych na sprawy państwa,

— niekontrolowany napływ imigrantów,

— mieszanie się organizacji międzynarodowych w wewnętrzne sprawy państwa.214


Podobne głosy krytyczne padały i w Polsce podczas debat sejmowych w latach dziewięćdziesiątych, kiedy to tworzono pierwsze euroregiony w naszym kraju.215
Ówczesny minister spraw zagranicznych Polski — Krzysztof Skubiszewski — tak odpowiadał na te uwagi i zarzuty: „Traktujemy współpracę transgraniczną jako instrument w tworzeniu sieci nowych stosunków Polski z sąsiadami (...), umacniania naszych związków ze Wspólnotami Europejskimi (...). Polityka wobec wschodnich sąsiadów jest i powinna pozostać kierunkiem rozwojowym naszej polityki zagranicznej i jej ważnym elementem jest właśnie współdziałanie transgraniczne”.216
Nie podejmując opisu historii powstania euroregionów, gdyż uczynili to już inni, wspomnijmy tylko, że największe doświadczenie we współpracy transgranicznej zdobyły takie kraje, jak: Francja, RFN i Holandia. Z czasem dołączyły do nich Szwecja i Finlandia oraz Hiszpania i Portugalia. W końcu lat osiemdziesiątych i początku lat dziewięćdziesiątych, w wyniku transformacji polityczno-ustrojowych w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, rozpoczęła się współpraca regionalna Polski z RFN, Czechami, Słowacją i Węgrami, a następnie państwami bałtyckimi oraz Ukrainą i Białorusią.217

Europejska współpraca transgraniczna opiera się na trzech zasadniczych dokumentach:

— Europejskiej Konwencji Ramowej o Współpracy Transgranicznej (tzw. Konwencja Madrycka Rady Europy z 1980 r.),

— Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego z 1985 r.,

— Europejskiej Karcie Regionów Granicznych i Transgranicznych z 1995 r.

Polska w latach 1993–1995 ratyfikowała te dokumenty, przystępując zarazem do negocjacji umów o współpracy transgranicznej z wymienionymi sąsiadami. Najważniejszą inicjatywą programową Unii Europejskiej w zakresie współpracy transgranicznej jest program INTERREG (i jego kolejne warianty). Jest on finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i obejmuje trzy grupy działań:

— integrację regionów przygranicznych, w tym obszarów graniczących z państwami niebędącymi członkami Wspólnoty oraz granic morskich,

— przyczynianie się do harmonijnej integracji UE — kładzie nacisk na długotrwały i zrównoważony rozwój, popiera współpracę regionów o wspólnych problemach, np. obszary górskie i morskie,

— usprawnianie polityki rozwoju regionalnego prowadzonej przez administrację rządowa i samorządową.218

Podstawowe zasady funkcjonowania funduszy strukturalnych finansowanych z EFRR, w tym i na rozwój regionalnej współpracy nadgranicznej, określone są m.in. w rozporządzeniach 1260/99 i 1685/2000 Komisji Europejskiej.219





1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna