Departament Energii Jądrowej



Pobieranie 169.57 Kb.
Strona1/2
Data01.05.2016
Rozmiar169.57 Kb.
  1   2
Energia jądrowa: trendy globalne i spojrzenie w przyszłość

H.-Holger Rogner oraz Daniel Weisser


Departament Energii Jądrowej


Międzynarodowa Agencja Energii Jądrowej

Wiedeń, Austria



h.h.rogner@MAEA.org ; d.weisser@MAEA.org
Słowa kluczowe: energetyka jądrowa, prognozowana jądrowa moc zainstalowana, oczekiwania wzrostowe

1 Wprowadzenie

Energetyka jądrowa odgrywa ważną rolę w globalnych dostawach energii elektrycznej. Dostarcza ona znaczną część energii elektrycznej w krajach rozwiniętych i staje się coraz ważniejsza w niektórych krajach rozwijających się. Jednakże, poszczególne kraje i regiony bardzo się różnią pod względem istniejących infrastruktur energetycznych, możliwości ekonomicznych, zapotrzebowania na energię i struktury dostaw (obecnej i prognozowanej), stopnia liberalizacji rynku, polityki środowiskowej, jak również ich społeczno-politycznego stosunku wobec sprostania wyzwaniu zapewnienia dostaw energii. A zatem rządy stosują różne strategie w realizacji swoich celów narodowych, takich jak: poprawa dobrobytu społeczeństwa, ekonomiczna wydajność, ochrona środowiska, dywersyfikacja źródeł energii i bezpieczeństwo energetyczne; w związku z czym perspektywy dla dalszego rozwoju energetyki jądrowej są niejednakowe.


Niezależnie od powyższego, mamy do czynienia z oczekiwaniami wzrostowymi odnośnie przyszłości rozwoju energetyki jądrowej. Zarejestrowane zostało dobre i rosnące doświadczenie bezpiecznej eksploatacji elektrowni jądrowych, które obecnie przekroczyło skumulowaną liczbę 12000 lat eksploatacji. Energetyka jądrowa przyczynia się do zaspokajania rosnących zapotrzebowań na energię, jednocześnie pozwalając unikać emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń. W wielu krajach przyczynia się również do bezpieczeństwa krajowych dostaw energii. Te względne zalety energetyki jądrowej są coraz częściej dostrzegane przez polityków i inwestorów, w sytuacji gdy pojawiają się nowe ograniczenia środowiskowe. Te czynniki oraz wyraźnie wyższe ceny rynkowe paliw kopalnych doprowadziły do regularnych rewizji w górę średnioterminowych prognoz globalnego rozwoju energetyki jądrowej w ostatnich 5 latach. Jednak chociaż energia jądrowa przyczynia się do około 16% dostaw energii elektrycznej od 1986 r., to średnioterminowe prognozy wskazują, że bez zdecydowanej zmiany („oczekiwania wzrostowe”) zaplanowane nowe moce zainstalowane nie wystarczą do utrzymania obecnego udziału energetyki jądrowej w rynku.
2 Status energetyki jądrowej
W styczniu 2006 r. w 30 krajach świata pracowały 443 bloki jądrowe, o całkowitej mocy zainstalowanej blisko 370 GWe. Stwierdzono łączną produkcję energii elektrycznej sięgającą 2600 terawatogodzin (TWh), co stanowi 16% pokrycia globalnego zapotrzebowania na energię elektryczną.
Siedemnaście krajów korzysta z energii jądrowej w co najmniej jednej czwartej swojego zapotrzebowania na energię elektryczną. Francja (78%) oraz Litwa (72%) uzyskują około trzech czwartych swojej energii elektrycznej z energii jądrowej, podczas gdy Belgia (55%), Słowacja (55%), Szwecja (52%), Ukraina (51%), Bułgaria (41%), Szwajcaria (40%), Słowenia (39%), Armenia (38%), Korea Południowa (38%) oraz Węgry (33%) uzyskują jedną trzecią lub więcej. Niemcy (32%), Republika Czeska (31%), Japonia (29%) oraz Finlandia (26%) uzyskują ponad jedną czwartą swojej energii elektrycznej z energii jądrowej, podczas gdy Hiszpania (22%), USA (20%) oraz Wielka Brytania (19%) uzyskują jedną piątą.

Rys. 1.: Globalny rozwój jądrowych mocy zainstalowanych w latach 1957-2005. Źródło: MAEA, 2005a.


W przeszłości w rozwoju energetyki jądrowej dominowały rozwinięte kraje Ameryki Północnej i Europy. Jednak od lat 1990-tych globalny wzrost wytwarzania energii elektrycznej z energii jądrowej zaczął przesuwać się do Azji i krajów rozwijających się (patrz rys. 1.) i oczekuje się, że trend ten utrzyma się. Energetyka jądrowa jest zazwyczaj bardziej atrakcyjna tam, gdzie zapotrzebowanie na energię rośnie szybko, gdzie źródła alternatywne są niewystarczające lub drogie, gdzie bezpieczeństwo dostaw energii stanowi problem, gdzie zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza i emisji gazów cieplarnianych jest priorytetem, gdzie finansowanie może być długoterminowe lub gdzie rozwój wysokich technologii stanowi priorytet. Jeden lub więcej z tych czynników stanowił uzasadnienie dla wprowadzenia energetyki jądrowej w przeszłości i nadal kształtuje decyzje inwestycyjne dot. energetyki jądrowej w Chinach, Indiach, Japonii i Republice Korei, gdzie ma miejsce lub jest planowanych w krótkim czasie większość obecnych budów.
Od połowy 1980-tych udział energetyki jądrowej w globalnej produkcji energii elektrycznej ustabilizował się na poziomie 16%, tzn. że energetyka jądrowa po prostu nadążała za całkowitym wzrostem produkcji energii elektrycznej. Liberalizacja rynku i krótkoterminowa maksymalizacja wartości dla udziałowców, niskie ceny paliw kopalnych, mniejszy niż się spodziewano wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną w krajach OECD, postęp techniczny w technologii turbin gazowych oraz zmniejszona akceptacja społeczna na skutek awarii w Czarnobylu były w głównej mierze odpowiedzialne za zmniejszenie się ilości budów jądrowych (patrz rys. 1.) i, w konsekwencji, penetracji rynku przez energetykę jądrową.
Pomiędzy 1990 a 2004 r. moc zainstalowana w elektrowniach jądrowych wzrosła o mniej więcej 12% lub 39 GWe (co odpowiada 270 TWh rocznie), podczas gdy całkowity poziom wytwarzania energii elektrycznej wzrósł o 718 TWh (wzrost o 38%). Pozorny paradoks wynikający z małego wzrostu mocy zainstalowanej i trzy razy większego wzrostu produkcji (patrz rys. 2.) jest wynikiem (a) znacznego wzrostu ogólnych osiągów elektrowni oraz ich dyspozycyjności od wczesnych lat 1990-tych (patrz rys. 3.) oraz wzrostu mocy istniejących elektrowni dzięki ich modernizacji. Względny udział w ogólnym wzroście wytwarzania energii elektrycznej z energii jądrowej przedstawia się następująco: nowe budowy – 36%, modernizacje – 7%, wzrost osiągów w istniejących blokach – 57%.

Rys. 2.:Nowe jądrowe moce zainstalowane w poszczególnych latach oraz wytwarzanie energii elektrycznej z energii jądrowej.


Liberalizacja rynku była przez wielu postrzegana jako koniec dla energetyki jądrowej. „Łabędzi śpiew” przewidywany dla energetyki jądrowej nigdy nie zabrzmiał. Skoro stary sposób ustalania ceny na rynkach regulowanych, polegający na dodaniu pewnego procentu do kosztu produkcji jednostkowej, pozwalał na przerzucanie skutków braku wydajności na płatników, to wielu analityków uważało, że liberalizacja sprawi, iż energia jądrowa stanie się niekonkurencyjna. Jednak jądrowe przedsiębiorstwa energetyczne podjęły wyzwanie i przekształciły swoją branżę w wysoko zyskowny sektor. Innowacje i usprawnienie wszystkich operacji, zarządzania, szkolenia, zaopatrzenia i konserwacji, wraz z bezwzględnym podporządkowaniem się kulturze bezpieczeństwa oraz niektóre konsolidacje (tak, że więcej elektrowni jest zarządzanych przez tych, którzy robią to najlepiej) przyczyniły się wspólnie do ciągłego wzrostu dyspozycyjności globalnej „floty” reaktorów, tym samym powodując wyraźny spadek kosztu wytwarzania i faktycznie zwiększając moc zainstalowaną, która odpowiada ponad 34 nowym blokom o mocy 1000 MWe pomiędzy 1990 i 2004 r. Jedna czwarta reaktorów świata ma obecnie dyspozycyjność większą od 90%, a prawie dwie trzecie większą od 75%, w porównaniu z jedynie jedną czwartą w 1990 r. W 2004 r. dziesięć krajów miało dyspozycyjność lepszą od 80%. Reaktory francuskie mogły się pochwalić 76% dlatego, że w większym stopniu pracują nadążając za zapotrzebowaniem niż jedynie w podstawie obciążenia.
W dodatku większość elektrowni jest już zamortyzowana i obecnie korzysta z prawdziwej zalety energetyki jądrowej, czyli niskich kosztów operacyjnych. Konkurencyjny koszt wytwarzania oraz doskonałe wyniki w zakresie bezpieczeństwa stały się podstawą dla modernizacji zwiększenia mocy i wydłużenia czasu eksploatacji.

Rys. 3.: Dyspozycyjność energetyczna w latach 1990-2004. Źródło: MAEA, 2006.


2.1 Modernizacje zwiększenia mocy
Wymiana zestarzałego wyposażenia, takiego jak wytwornice pary lub turbiny w istniejących elektrowniach jądrowych zwykle skutkuje powstaniem dodatkowej mocy zainstalowanej ponad pierwotną moc nominalną. Jest to wysoce wydajny kosztowo sposób dodania nowych mocy i jest często podejmowany wraz z odnowieniem zezwolenia. Na przykład:

  • W Szwajcarii moc zainstalowana posiadanych przez ten kraj pięciu reaktorów została zwiększona o 12,3%.

  • W USA, Komisja Dozoru Jądrowego (NRC) zatwierdziła 96 modernizacji od 1977 r., przy czym niektóre „rozszerzone modernizacje” sięgały wzrostu mocy do 20%.

  • Hiszpania, pomimo planów wycofania się z energetyki jądrowej, posiada program dodania 810 MWe mocy (11%) do swoich jądrowych mocy zainstalowanych poprzez modernizację swoich dziewięciu bloków reaktorowych.

  • W Finlandii moc bloków w Olkiluoto zwiększono o 23%, podczas gdy moc elektrowni w Loviisa z dwoma reaktorami WWER-440 została zwiększona o 100 MWe (11%).

  • Electricité de France zapowiedziała, że zwiększy moc pięciu ze swoich bloków o mocy 900 MWe w trzech lokalizacjach w latach 2008-10, dzięki wymianie wirników turbin, w ten sposób dodając 30 MWe do każdej.

  • Ostatnio, regulatorzy szwedzcy zatwierdzili zwiąkszenie o 250 MWe mocy reaktora Oskarshamn-3 o mocy 1250 MWe i oczekuje się przyjęcia przez rząd innych mniejszych modernizacji w Forsmark i Ringhals. Forsmark-1 został już zmodernizowany ze zwiększeniem mocy o 47 MWe do poziomu 1015 MWe.


2.2 Przedłużanie zezwolenia na eksploatację
Większość elektrowni jądrowych miała nominalny projektowy czas eksploatacji sięgający 40 lat, ale techniczne oceny bezpieczeństwa wielu bloków w ostatniej dekadzie pokazały, że wiele spośród nich mogłoby pracować dłużej. W szczególności, skoro zamortyzowane elektrownie wytwarzają energię elektryczną po bardzo niskich cenach, przedsiębiorstwa energetyczne dążą do przedłużania zezwoleń, aby maksymalnie wydłużyć zyskowny czas eksploatacji tych elektrowni. W USA 39 reaktorom wydano zgody na odnowienie zezwolenia, które wydłużają ich okres eksploatacji z pierwotnych 40 lat do 60, i oczekuje się, że operatorzy większości pozostałych reaktorów wystąpią o podobne przedłużenia. W Japonii rozważane są sięgające 70 lat okresy eksploatatcji bloków. W Wielkiej Brytanii dwóm blokom w Dungeness B w Kencie wydano zgodę na dziesięcioletnie wydłużenie czasu eksploatacji. Rząd rosyjski w 2000 r. przedłużył zezwolenia na eksploatację 12 reaktorów z pierwotnych 30 do 45 lat. Ostatnio Holandia przedłużyła zezwolenie swojej jedynej elektrowni jądrowej do 2033 r., przyznając jej 60-letni okres eksploatacji.
2.3 Nowe elektrowni jądrowe
W skrócie sytuacja od lat 1990-tych może być opisana następująco: na zderegulowanych rynkach istniejące elektrownie jądrowe rozkwitają, ale nowe bloki czekają. Przyczyny tego stanu rzeczy są następujące:

  • Przedsiębiorstwa energetyczne na zderegulowanych rynkach nie mają obowiązku zapewnienia określonych dostaw,

  • Rządy w dużym stopniu wycofały się z finansowania energetyki jądrowej,

  • Struktura kosztowa płatności „z góry” dla nowych EJ jest na zderegulowanych rynkach niekorzystna,

  • Utrzymuje się niepewność w zakresie regulacji i polityki oraz

  • Występuje ogólna preferencja prywatnych inwestorów dla krótkich okresów amortyzacji i niskiego ryzyka finansowego.

Jednakże atrakcyjność ekonomiczna jest różna dla różnych krajów, inwestorów i rynków. EJ są bardziej atrakcyjne dla inwestorów rządowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne, emisje gazów cieplarnianych i długoterminowy rozwój, niż dla inwestorów prywatnych, którzy potrzebują szybkiego zwrotu z kapitału i nie korzystają finansowo z niskiej emisji gazów cieplarnianych w energetyce jądrowej lub przyczyniania się do bezpieczeństwa energetycznego. Jednak odpowiednia polityka może przyczynić się do transferu części lub całości „odpowiedzialności rządowej”, np. za bezpieczeństwo dostaw lub ochronę środowiska, do sektora prywatnego, poprzez stworzenie bodźców ekonomicznych (podatki od emisji gazów cieplarnianych lub produkcyjne ulgi podatkowe, itd.).


Decyzja fińskiej firmy TVO z 2004 r. aby wybudować Olkiluoto-3 pokazuje, że długoterminowe myślenie oraz energetyka jądrowa nie muszą być sprzeczne ze zliberalizowanymi rynkami energii. TVO posiada pewne specjalne cechy, które faworyzują myślenie długoterminowe, a myślenie długoterminowe (niskie stopy dyskontowe) sprzyja energetyce jądrowej, która cechuje się względnie wysokimi wstępnymi nakładami inwestycyjnymi, ale za to niskim długoterminowym kosztem eksploatacyjnym. Po pierwsze, właścicielem TVO są główni długoterminowi konsumenci energii elektrycznej. Tym samym firma ta faktycznie zaczyna z długoterminowymi kontraktami, zapewniającymi sprzedaż całości energii elektrycznej oraz redukcję ryzyka finansowego. Po drugie, gaz ziemny był najgroźniejszym konkurentem dla energii jądrowej, a 100% gazu ziemnego importowanego przez Finlandię pochodzi z Rosji. Chociaż nie było wyraźnych ograniczeń politycznych ze strony rządu fińskiego mających na celu promowanie narodowego bezpieczeństwa energetycznego, to dodatkowa zależność od rosyjskiego gazu zmniejszyłaby zdywersyfikowanie struktury wytwarzania TVO, a tym samym i niezawodność dostaw. Z czysto korporacyjnego punktu widzenia, zmniejszona niezawodność przekłada się na zmniejszone potencjalne dochody oraz dodatkowy koszt w ostatecznym rozrachunku. Po trzecie, Finlandia, jak dotąd, jest liderem rzeczywistych, a nie retorycznych podatków od emisji dwutlenku węgla, co oznacza, że TVO musi zabezpieczać się przed przyszłymi kosztami związanymi z tymi emisjami, które wpływają również na ostateczny stan rozliczeń. I w końcu TVO jest już w posiadaniu dwóch lokalizacji z pracującymi blokami jądrowymi, co umożliwia zmniejszenie oszacowań kosztowych dla nowych bloków jądrowych.
2.4 Nowe przyłączenia do sieci
W 2005 r. sześć nowych bloków jądrowych rozpoczęło komercyjną eksploatację:

  • Higashidori – reaktor z wrzącą wodą (BWR) o mocy 1067 MWe oraz Hamaoka 5 – zaawansowany reaktor z wrzącą wodą (ABWR) o mocy 1325 MWe rozpoczęły pracę w Japonii.

  • Komercyjna eksploatacja rozpoczęła się dla dwóch reaktorów wodnych ciśnieniowych (PWR) – Kalinin-3 w Rosji oraz Chmielnicki-2 na Ukrainie o mocy 950 MWe każdy.

  • W Korei Południowej rozpoczął pracę Ulchin-6 – PWR o mocy 960 MWe.

  • W Indiach, Tarapur-4 – ciśnieniowy reaktor ciężkowodny (PHWR), o mocy 490 MWe został przyłączony do sieci w czerwcu 2005 r. i obecnie jest już eksploatowany komercyjnie.

Ponadto, Shika-2 (1304 MWe, ABWR) w Japonii został przyłączony do sieci i zgodnie z harmonogramem ma rozpocząć pracę w marcu 2006 r. Pickering-1 w Kanadzie (515 MWe, PHWR) został powtórnie przyłączony do sieci we wrześniu po długim zamknięciu. Jednocześnie nowe budowy rozpoczęto w trzech elektrowniach, Chasnupp-2 (300 MWe, PWR) w Pakistanie, Olkiluoto-3 (1600 MWe, PWR) w Finlandii oraz Lingao-3 w Chinach (1000 MWe, PWR), za to ostatecznie zamknieto Barsebaeck-2 (600 MWe, BWR) w Szwecji oraz Obrigheim (340 MWe, PWR) w Niemczech.


2.5 Bloki jądrowe w budowie oraz plany ekspansji
Większość z obecnie prowadzonych nowych budów ma miejsce w krajach rozwijających się o szybkim tempie rozwoju. Tablica 1. pokazuje, że szesnaście spośród 25 nowych reaktorów obecnie budowanych, czyli 11 GWe (56%) z 20 GWe jest umiejscowiona w krajach rozwijających się.
Ambitne plany ekspansji energetyki jądrowej istnieją w Chinach i Indiach. Chiny, z trzema blokami jądrowymi w budowie oraz dziewięcioma blokami zatwierdzonymi przez rząd, planują zwiększenie jądrowych mocy zainstalowanych z obecnych 6,6 GWe do pomiędzy 32 a 40 GWe w 2020 r.
Indie, które posiadają najmłodszą „flotę” reaktorów jądrowych ze wszystkich krajów świata (dziewięć bloków pracujących oraz osiem w budowie) planują 100-krotny wzrost mocy jądrowych do połowy obecnego wieku oraz wzrost udziału energii elektrycznej produkowanej z energii jądrowej z 3% do 25%. Wzrost 100-krotny wydaje się ogromny, ale przekłada się na średnio 9,2% rocznie. Jest to znacznie mniej od tempa globalnego wzrostu mocy jądrowych w latach 1970-tych, tj. 21%, ale więcej niż w latach 1980-tych – 8,7%. Jest on równoważny 34-letniemu średniemu wzrostowi globalnemu wynoszącemu 9,2% w latach 1970-2004.
Tablica 1.: Bloki jądrowe w budowie w 2005 r. Źródło: MAEA, 2006.




Liczba bloków EJ w budowie

Moc bloków EJ w budowie

MWe


India

8

3 638

Rosja

4

3 600

Tajwan

2

2 600

Chiny

2

1 900

Ukraina

2

1 900

Finlandia

1

1 600

Iran

1

950

Japonia

1

866

Argentyna

1

692

Rumunia

1

655

Pakistan

1

300

Razem

24

18 701

Pakistan, z 425 MWe oraz jednym blokiem w budowie, planuje dodanie około 8 GWe nowych mocy do 2030 r. Znaczne krótkoterminowe zwiększenia zainstalowanych mocy zostały zaplanowane również przez Japonię (14,7 GWe) oraz Republikę Korei (9,2 GWe) (WNA, 2006). Jeśli to przesunięcie rozwoju energetyki jądrowej do krajów rozwijających się utrzyma się, to będzie miało wpływ na geograficzną dystrybucję i doświadczenie operacyjne elektrowni jądrowych w przyszłości.


Pespektywy ekspansji energetyki jądrowej zdają się nabierać tempa również w innych częściach świata, choć mniej dramatycznie niż w Chinach i Indiach. Rosja posiada dwa nowe bloki w budowie i planuje więcej niż podwojenie mocy zainstalowanej z obecnych 22 GWe do 53 GWe w 2020 r. Nowe kraje członkowskie UE oraz inne wschodnioeuropejskie kraje posiadające energetykę jądrową wyraziły jasną determinację zachowania i ekspansji opcji jądrowej. W Polsce, w której rozwój energetyki jądrowej został zatrzymany decyzją parlamentu z 1990 r., Rada Ministrów przyjęła projekt polityki energetycznej na początku 2005 r., który wyraźnie uwzględnia energetykę jądrową.
W końcu, w Europie Zachodniej, roboty ziemne rozpoczęto w 2004 r. w Olkiluoto-3 w Finlandii dla Europejskiego Ciśnieniowego Reaktora Wodnego (EPR), który będzie pierwszą tego typu budową w regionie od 1991 r. We Francji Electricité de France wybrało lokalizację dla demonstracyjnego EPRu, z początkiem budowy przewidzianym na 2007 r.
3 Globalne i regionalne prognozy rozwoju energetyki jądrowej
Przewidywanie rozwoju energetyki jądrowej w średnim i dłuższym terminie jest zadaniem trudnym, ponieważ duża liczba decydujących czynników nie może być oszacowana na jakimkolwiek poziomie pewności. Przewidywania opracowane przez MAEA nie są, pomyślane jako przepowiednie prawdopodobnej ewolucji wytwarzania energii elektrycznej z energii jądrowej, ale raczej mają być ilustracją pewnych prawdopodobnych przyszłych możliwości. Scenariusze średnioterminowe, do 2030 r., zbudowano w podejści „z dołu do góry”, w oparciu o przegląd programów i planów dla energetyki jądrowej w krajach członkowskich MAEA. Prognozy NISKA i WYSOKA dla mocy jądrowych (tablica 2.) odpowiadają zbiorowi skontrastowanych lecz nie skrajnych założeń co do parametrów, które będą wpływały na wdrażanie krajowych programów jądrowych.
Tablica 2.: Prognozy rozwoju energetyki jądrowej. Źródło: MAEA, 2005a

Grupy krajów

2004

2010

2020

2030

Całk.

GWe


Energia jądrowa

Całk.

GWe


Energia jądrowa

Całk.

GWe


Energia jądrowa

Całk.

GWe


Energia jądrowa

GWe

%

GWe

%

GWe

%

GWe

%

Ameryka Płn.

1155

111,3

10,6

1099

1155


116

117


11

10


1194

1279


118

128


10

10


1318

1422


115

145


8,7

10


Ameryka Łac.

264

4,1

1,6

303

350


4,1

4,1


1,4

1,2


383

543


6,1

6,1


1,6

1,1


483

828


5,8

15


1,2

1,8


Europa Zach.

724

125,1

17,3

762

816


119

125


16

15


842

951


97

130


11

14


940

1118


79

145


8,5

13


Europa Wsch.

466

49,4

10,6

469

496


48

51


10

10


505

605


64

78


13

13


543

736


66

97


12

13


Afryka

105

1,8

1,7

115

135


1,8

1,8


1,6

1,3


143

207


2,1

4,1


1,5

2,0


181

316


2,1

9,3


1,2

3,0


Bl. Wsch. i Azja Płd.

284

3,0

1,0

331

370


9

10


2,8

2,8


430

555


15

27


3,6

4,9


556

811


18

43


3,2

5,3


Azja Płd.-Wsch. i Oceania

143







169

184








213

270


0,9

0,9


0,4

0,3


264

391


0,9

3,0


0,3

0,6


Daleki Wschód

651

72,8

11,2

685

840


82

85


12

10


804

1167


113

142


14

12


937

1589


131

183


14

11


Świat

Sc. Niski

3693

367,5

10

3934

4347


380

395


10

9,1


4515

5576


416

516


9,2

9,3


5223

7210


418

640


8,0

8,9


Sc. Wysoki

Prognoza NISKA jest oparta na założeniach odpowiadających kontynuacji obecnego trendu: sprzeciw społeczny w niektórych krajach, niski wzrost gospodarczy w krajach rozwiniętych, instytucjonalna i społeczno-polityczna niepewność w krajach przechodzących transformację ekonomiczną oraz brak źródeł finansowania w krajach rozwijających się. W tym wypadku, budowane obecnie bloki zostaną dokończone, ale tylko te kraje, w których programy rozwoju energetyki jądrowej są już mocno utwierdzone będą nadal zamawiały nowe bloki. W niektórych krajach bloki jądrowe nie będą zastępowane nowymi pod koniec ich eksploatacji, a całkowita jądrowa moc zainstalowana w tych krajach pozostanie po 2020 r. prawie niezmieniona. Prognozowane jądrowe moce zainstalowane mają wynieść 418 GWe w 2030 r. (przypadek NISKI) z udziałem energetyki jądrowej na poziomie 13% całkowitej globalnej produkcji energii elektrycznej.


Regionalnie, prognoza NISKA wskazuje na skurczenie się mocy jądrowych w Europie Zachodniej oraz ekspansję na Dalekim Wschodzie (Rys. 4.). Znaczący sześciokrotny wzrost pomiędzy 2004 a 2030 r. zachodzi również na Bliskim Wschodzie oraz w regionie Azji południowo-wschodniej, choć z małej podstawy początkowej. Występuje pewien niewielki wzrost netto w Europie Wschodniej i praktycznie żadnej zmiany w Ameryce Północnej.
Prognoza WYSOKA odzwierciedla umiarkowane odrodzenie się rozwoju energetyki jądrowej, które mogłoby mieć miejsce w świetle bardziej wyczerpującego oszacowania makroekonomicznych i środowiskowych aspektów różnych opcji dostępnych dla wytwarzania energii elektrycznej. Odrodzenie to jest przewidywane głównie w Europie Zachodniej i w mniejszym stopniu w Ameryce Północnej. We Wschodniej Europie programy energetyki jądrowej będą wdrażane zgodnie z obecnymi planami. Na Dalekim Wschodzie energetyka jądrowa będzie rozwijana zgodnie z szybkim wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną. W przypadku WYSOKIM, całkowite jądrowe moce zainstalowane mają osiągnąć około 640 GWe w 2030 r., co pozwoli osiągnąć jedynie 12-procentowy udział energetyki jądrowej w wytwarzaniu energii elektrycznej (z powodu wyraźnie większego wzrostu całkowitego popytu na energię elektryczną będącego podstawą prognozy WYSOKIEJ).
Przewiduje się wzrost mocy zainstalowanych we wszystkich regionach (Rys. 4.), ale Daleki Wschód nadal prowadzi z 100 GWe nowych mocy netto około 2030 r. („netto” oznacza przyrost mocy zainstalowanej ponad wymianę starych wysłużonych mocy). W 2030 r., 45% światowych dodatkowych mocy będzie się znajdowało na Dalekim Wschodzie. Podczas gdy Daleki Wschód prowadzi w przyrostach mocy netto, Bliski Wschód oraz region Azji Południowej mają najwyższe wskaźniki wzrostu – dodanie 31 GWe skutkuje 10-krotnym wzrostem, odpowiadającym średniemu wzrostowi rocznemu wynoszącemu 9%. Europa Wschodnia powiększa swoje moce o 40 GWe netto.



NA – Ameryka Północna, LA – Ameryka Łacińska, WE – Europa Zachodnia, EE – Europa Wschodnia, ME/SA – Środkowy Wschód / Azja Południowa, SEA/PAC – Azja Południowo-Wschodnia / Oceania.

MAEA-PROGNOZA NISKA

MAEA–PROGNOZA WYSOKA

Rys. 4.: Regionalna struktura jądrowych mocy energetycznych na świecie – prognoza MAEA – NISKA i WYSOKA


Prognozy MAEA są, w różnym stopniu, zgodne z „oczekiwaniami wzrostowymi”. Po pierwsze, w ostatnich dwóch latach ujawniły się zachęcające „znaki”, w tym - korekty w górę w poszczególnych planach i działaniach rozwojowych w pewnej liczbie krajów, konsekwentnie wyższe średnioterminowe prognozy dla energii jądrowej, większe zainteresowanie mediów potencjalnymi korzyściami z energii jądrowej, w tym - jej bardzo niskimi emisjami gazów cieplarnianych, oraz lepsze oceny energetyki jądrowej w pewnej liczbie badań opinii publicznej. Chociaż wejście w życie Protokołu z Kioto mogłoby stymulować przyszły rozwój energetyki jądrowej, to natychmiastowy wpływ Protokołu na energetykę jądrową w okresie pierwszego okna realizacji zobowiązań 2008-2012 jest pośredni (uwidoczniają zalety energetyki jądrowej odnośnie gazów cieplarnianych obecnym operatorom elektrowni w krajach zobowiązanych do redukcji emisji), a więc ograniczony. Potencjalnie znaczące skutki będą zależeć od szczegółów projektów post-Kioto dotyczących redukcji emisji w okresie po 2012 r., które będą dopiero negocjowane.
Po drugie, co można uznać za bardziej znaczące, to występowanie regularnych korekt w górę średnioterminowych prognoz wobec energetyki jądrowej w ostatnich czterech latach. Jak pokazano na rys. 5. prognoza NISKA została znacząco skorygowana w górę pomiędzy 2001 a 2004 r., odzwierciedlając coraz mocniejszą pozycję energetyki jądrowej (pomimo niewielkiej korekty w dół w 2005 r.). Obecnie scenariusz NISKI przewiduje 416 GWe dla jądrowych mocy zainstalowanych w 2020 r., co odpowiada liczbie 116 dodatkowych bloków jądrowych o mocy 1000 MWe każdy, w porównaniu a przewidywaniami jeszcze sprzed czterech lat. W prognozie WYSOKIEJ było mniej zmian z roku na rok i struktura tych zmian była mniej spójna. Jednak ogólna tendencja odpowiada przemysłowi o dobrych perspektywach rozwojowych. Lista sensownych średnioterminowych projektów na wysokim końcu ich spektrum jest dość stabilna i każdego roku coraz więcej spośród nich przechodzi z pozycji obiecujących perspektyw do projektów faktycznie realizowanych. Rys. 5. pokazuje historyczny wzrost mocy jądrowych wraz z ewolucją prognoz MAEA w ostatnich czterech latach. Ostatnia WYSOKA prognoza MAEA ukazuje wzrost wytwarzania energii elektrycznej z energii jądrowej o 82% pomiędzy 2004 a 2030 r.


MAEA-PROGNOZA NISKA



MAEA–PROGNOZA WYSOKA



Rys. 5.: Historyczny wzrost jądrowych mocy zainstalowanych oraz prognozy MAEA – NISKA i WYSOKA z lat 2001, 2002, 2003 2004 i 2005 (słupki od lewej do prawej).




  1   2


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna