Dział 1- dział 1



Pobieranie 43.59 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar43.59 Kb.

Praca klasowa z działu: Średniowiecze wersja 1.0

stan pracy z dnia 2016-05-09 23:21:34



- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1- DZIAŁ 1 -

Św. Aleksy a św. Franciszek – różnice w ideale świętego (Internet)

Jako świeżo poślubiony młody Rzymianin, Aleksy opuścił swój dom, rodzinę i żonę w noc poślubną. Postanowił oddać całe swoje życie Bogu. Stał się żebrakiem, by nierozpoznanym nawet przez własnych rodziców, wrócić do rodzinnego miasta. Zamieszkał pod schodami swojego bogatego domu. Cierpiąc pokusy i odtrącenie przez nieświadomych niczego najbliższych, przybliżał się do Boga. Gdy nadszedł jego koniec napisał list do swojej żony, opisując w nim swoje cierpienia. Św. Aleksy zrezygnował z szczęścia, miłości, dostatniego życia i szacunku. Poświecił swoje bogactwo dla uzyskania życia wiecznego. Uważał on, bowiem, że prawdziwy kontakt z Bogiem jest możliwy tylko przez wyrzeczenie się uciech ciała. Ciało jest dla niego zbędne i tylko dusza zasługuje na uwagę. Dlatego odizolował się od świata materialnego i również od świata ludzi.

Inaczej pojmował to św. Franciszek z Asyżu. On także porzucił swój majątek, ukochaną kobietę i beztroskie życie by oddać się w całości Bogu. Jednak nie zapomniał on o swoich bratach i siostrach. Głosił miłość nie tylko do Boga, ale też do jego stworzenia. Stąd, więc typowe dla św. Franciszka nazywanie wszystkich i wszystkiego „Bratem” i „Siostro”. Tak jak św. Aleksy, zrezygnował on z bogactw i dobrodziejstw tego świata – wypełniał słowa Chrystusa, co do ubóstwa. Nie umartwiał się tak jak św. Aleksy. Żył przepełniony radością z życia, miłością do bliźnich i świata. Wszystko, bowiem co mamy obok siebie jest darem stworzonym dla nas, przez Boga. Zaczynając od „brata Słońca” i kończąc na „siostrze śmierci”.
Tu pojawia się różnica między św. Aleksym a św. Franciszkiem. Wesołek Boży nie traktował swojego ciała jak zła koniecznego, tak jak robił to św. z Rzymu. Św. Franciszek uczy miłości do tego, co stworzył Bóg, a Aleksy do tego, co przybliża do Niego. Główną różnicą stanowi jednak to, jak obaj traktowali ludzi. Aleksy odrzucił ich i wybrał życie w samotności. Nie przejmował się tym, jak zareagują najbliżsi na jego odejście. Sprawił im ból, wzniecił tęsknotę, żal i złość. Uważam jednak, że miał w tym zamiar. Nakładając na nich cierpienie, darował im szczęście wieczne. Św. Franciszek natomiast starał się nie zapominać o braciach. Żył pomagając im tak jak mógł najlepiej. Pośpieszał z pomocą najbardziej potrzebującym. Dawał im tym samym wzór do naśladowania Chrystusa.
Style (Internet)

Styl Romański

Styl Gotycki

Kościoły romańskie miały obronny charakter, posiadały grube mury z niewielkimi otworami okiennymi.


W gotyku budowle odznaczały się dużą lekkością w stosunku do budowli romańskich. Miały one dużo okien, strzeliste wieże, bogato zdobione portale. We wnętrzu kościołów znajdowały się miedzioryty oraz freski przedstawiające sceny biblijne. Kościoły były zazwyczaj 3 nawowe, z jedną nawą główną i dwoma bocznymi.

- DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 - DZIAŁ 2 –


Średniowieczna koncepcja człowieka (s.114)

Dusza: doskonała, tęskniąca do Boga, oczekująca na nagrodę wiecznego życia.

Ciało: grzeszne, pragnące zmysłowych rozkoszy, powstrzymujące duszę w jej locie do nieba

Legenda o św. Aleksym


Co każdy Polak o Bogurodzicy wiedzieć powinien (s.101)

  1. Najstarsza pieśń religijna i najstarszy polski tekst poetycki

  2. Dawniej – autor: św. Wojciech (†997). Dziś – autor: nieznany (XIII w.)

  3. Rola hymnu narodowego (Bitwa pod Grunwaldem, Jan Długosz (XV w.) nazywa ją „pieśnią ojczystą” („patrium carmen”). Odśpiewana także w czasie koronacji Władysława Warneńczyka

  4. Pierwotna Bogurodzica to jedynie 2 strofy rozdzielone refrenem Kyrieleison. Hipoteza: Bogurodzica jako rozwinięcie niezrozumiałej dla wiernych greckiej formuły.

  5. Pieśń oparta na idei pośrednictwa. Wierni → Maryja / Jezus → Bóg


Hierarchia i pośrednictwo

Hierarchiczność wyklucza bezpośredni kontakt między odległymi elementami



  1. Chłop → Rycerz → Władca

  2. Lud → Maryja / Jan Chrzciciel / Jezus → Bóg


Artystyczna oryginalność Bogurodzicy
Cezury czasowe

476 – upadek Rzymu → 1453 upadek Konstantynopola

1455 wynalazek druku

1492 odkrycie Ameryki


Pochodzenie nazwy „Średniowiecze”

Termin „Średniowiecze” został wymyślony przez twórców renesansowych, którzy uważali średniowiecze za epokę barbarzyństwa i utraty dorobku antyku



MEDIA AETAS = MEDIUM AETUM → wieki średnie
- DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 - DZIAŁ 3 -
Postacie:

Roland- Według współczesnych mu kronikarzy - Hruotland, hrabia marchii bretnońskiej. Należał do grona rycerzy Karola Wielkiego. Podczas powrotu z wyprawy przeciwko Saracenom (778 r.) dowodził tylną strażą wojsk francuskich. W czasie przeprawy przez Pireneje jego odział został napadnięty i pokonany.

Durendal- nazwa miecza należącego do hrabiego Rolanda,

Oliwier- przyjaciel Rolanda

Karol Wielki- (ur. 2 kwietnia 742 r. - zm. 28 stycznia 814 r. w Akwizgranie) - największy władca średniowiecznej Europy, z dynastii Karolingów. Był królem Franków od 768 roku. W 800 roku został cesarzem. Jego ojcem był Pepin Mały zwany również Krótkim. Matka Berta c. Heriberta hr. Laonu.



Św. Graal- legendarny kielich (lub misa), do którego Józef z Arymatei zebrał krew z przebitego boku Chrystusa lub/i puchar, z którego Jezus Chrystus pił podczas Ostatniej Wieczerzy.

Król Artur, król Morgannwgu i Gwentu, władca Brytów. W bitwie pod Camlanem, Artur zostaje ciężko ranny. Zostaje przewieziony na wyspę Ynys Afallach (obecnie Bardsey Island), gdzie z trudem wraca do życia. Zrzeka się wtedy korony na rzecz syna. Po upadku Artura w 437 wielka konfederacja księstw brytyjskich, tak skutecznie powstrzymująca inzwazję Saksonów, rozpada się. W 430 po śmierci ojca Ginewry, hrabiego Gwythyra, przejmuje księstwo Leon w Armoryce. Artur był synem Meuriga i Onbrawsty, córki króla Goare i Ergingu. Potomek cesarza rzymskiego Magnusa Maksymusa.Camelot- Zamek Króla Artura

Ekskalibur- magiczny miecz Artura, dar Pani z Jeziora

Galahad- historyczny Gwalchaved. Jeden z Rycerzy Okrągłego Stołu, nieślubny syn Lancelota, ostatni potomek Józefa z Arymatei. Jako najczystszy spośród rycerzy zdobył świętego Graala. Galahad był niezwyciężony w boju i pozostał jedynym rycerzem, który zdołał wysadzić z siodła Lancelota, w bezpośrednim starciu.

Ginewra- kochanka lancelota, królowa, Żona Króla Arura

Lancelot- najznamienitszy z Rycerzy Okrągłego Stołu

Merlin- jeden z bohaterów legend o królu Arturze, postać fikcyjna. Wielki czarodziej.

Mordred- legendarny rycerz, jeden z bohaterów sagi arturiańskiej. Był dzieckiem z kazirodczego związku króla Artura i Morgan le Fay. Zginął z ręki swojego ojca w walce nad jeziorem, na którym znajdowała się wyspa Avalon.

Morgan Le Fay- est ona przyrodnią siostrą króla Artura

Percewal- literacka postać fikcyjna, jeden z bohaterów legend o Rycerzach Okrągłego Stołu. Poszukiwacz Świetego Graala, sprzymierzeniec Króla Artura. Istnieje prawdopodobieństwo że jest za synem sir Gawaina i pani Rionel.

Rivalen- Ojciec Tristana

Blanche- Matka Tristana

Król Marek- król Kornwalii,władca zamku-Tyntagielu

Izolda o Złotych włosach- jego kochanka, ale żona Marka

Izolda o Białych Rękach- żona Tristana

Bolesław Chrobry- ur. 966/967 - zm. 17 czerwca 1025) książę od 992, król Polski od 1025 z dynastii Piastów, pierworodny (i jedyny) syn Mieszka I i Dobrawy, księżniczki czeskiej z Przemyślidów, pierwszy król Polski.

Pan Cogito- jest doświadczonym, mądrym, obeznanym ze światem starcem, estetą i głęboko wierzącym chrześcijaninem.

Gall Anonim- pierwszy kronikarz historii Polski, autor Kroniki polskiej.

Tematyka:

Cykl legend bretońskich (Król Artur)- Legenda o Królu Arturze i Rycerzach Okrągłego Stołu jest jednym z najpłodniejszych mitów kultury europejskiej. Król Artur miał być bardzo sprawiedliwym władcą, który wprowadził prawo w Anglii, jak kraj długi i szeroki. Jego rycerze mieli poszukiwać świętego Graala, czyli kielicha, z którego Jezus Chrystus odprawiał eucharystię podczas Ostatniej Wieczerzy. Graal mógł zostać znaleziony tylko przez najbardziej prawego spośród ludzi. Po pojawieniu się kielicha na zamku Camelot zorganizowano wyprawę poszukiwawczą, zakończoną sukcesem za sprawą Parsifala. Później, po przybyciu Mordreda, nieślubnego syna Artura, jak również na skutek romansu Ginewry z rycerzem Lancelotem nadszedł koniec Okrągłego Stołu. Król Artur po ranach odniesionych w walce z Mordredem pod Camlan został zabrany do Avalonu, aby tam leczyć się i czekać na czas swojego powrotu.



Dzieje Tristana i Izoldy- to bohaterowie legendy celtyckiej, związanej z opowieściami o królu Arturze. Jej najstarsze pisemne wersje pochodzą z XII wieku, a sama legenda stała się inspiracją dla wielu średniowiecznych utworów literatury europejskiej. W najpełniejszej postaci została zrekonstruował w 1900 roku przez Josepha Bédiera (Dzieje Tristana i Izoldy). Na jej podstawie powstała również w 1859 roku opera Richarda Wagnera o tym samym tytule.

Legenda ta opowiada o tragicznej miłości rycerza Tristana i irlandzkiej księżniczki Izoldy Jasnowłosej, którzy przez przypadek zakochują się w sobie. W opowieści występuje także król Kornwalii Marek - mąż Izoldy oraz Izolda o Białych Dłoniach - żona Tristana.



Kronika Polska (łac. Chronica Polonorum) – spisana po łacinie w latach 1112-1116 kronika historii Polski. Jej anonimowy autor był cudzoziemcem, prawdopodobnie Francuzem lub Węgrem, mnichem benedyktyńskim, a zarazem dworzaninem Bolesława Krzywoustego.

Kronika... opisuje dzieje Piastów, przede wszystkim zaś Bolesława Krzywoustego. Składa się z trzech ksiąg:

1. Część pierwsza, tzw. "Gesta", opisuje legendarne początki państwa polskiego do narodzin Bolesława Krzywoustego;

2. Księga druga opisuje młodość księcia, do roku 1108;

3. Niedokończona część trzecia mówi o latach panowania Krzywoustego, aż do roku 1113. Jest to ostatni rok opisany przez Galla w jego kronice.

W księgach opisuje przede wszystkim dzieje Bolesława Krzywoustego, ale pisze także o Mieszku I, Bolesławie Chrobrym, Mieszku II, Kazimierzu Odnowicielu, Bolesławie Śmiałym oraz Władysławie Hermanie.



Przesłanie Pana Cogito- Wiersz ten zawiera cały szereg wartości moralnych, jakich człowiek powinien przestrzegać. Nigdy nie wolno pozostawać obojętnym na obłudę i przemoc, należy umieć odróżnić dobro od zła. Obowiązkiem człowieka jest heroizm, walka, zachowanie "postawy wyprostowanej".
Na ich podstawie można sformułować Dekalog Pana Cogito:
1. Idź przez życie wyprostowany, to znaczy z godnością (II strofa)
2. Dawaj zawsze świadectwo prawdy (III strofa)
3. Bądź odważny (IV strofa)
4. Nie toleruj zła (V strofa)
5. Pogardzaj ludźmi małymi (VI strofa)
6. Nie przebaczaj w cudzym imieniu (VII strofa)
7. Strzeż się pychy (VIII strofa)
8. Kochaj (IX strofa)
9. Bądź wrażliwy (IX strofa)
10. Szanuj tradycję, bądź wierny odwiecznym wartościom (X strofa)
Poeta odmawia zgody na jakikolwiek kompromis ze złem, odmawia również zgody na łatwe przebaczanie win ("nie w twojej mocy przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie"). Wzywa, jak kiedyś romantycy, do aktywności, do czynu, mówiąc: "wstań i idź".
- DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 - DZIAŁ 4 -
Dlaczego człowiek był oswojony ze śmiercią?

→ ciągłe powtarzane przysłowie – „memento mori” – pamiętaj o śmierci

→ ludzie byli zainteresowani śmiercią z różnych powodów (np. duża umieralność wśród ludności)

→ powstanie traktatów o dobrym umieraniu (ars benet moriendi – sztuka dobrego umierania), w których opisane było jak godnie żyć, oraz jak się zachować przed śmiercią.

→ Wprowadzenie motywu „Danse Macabre” – tańca śmierci; w związku z tym, śmierć była popularna w literaturze i sztuce (np. „Rozmowa Polikarpa ze śmiercią” czy drzeworyty Hansa Holbeina)

→ Śmierć nie była tematem Tabu (w przeciwieństwie do dzisiejszych czasów)


Zabytki Języka Polskiego

Teksty (polskie), które pochodziły z okresu średniowiecza. Przykłady:

~ Bulla gnieźnieńska z 1136 r. – dokument papieski wymieniający nazwy polskich miejscowości

~ Bogurodzica (połowa XIII w.)

~ Kazania świętokrzyskie (pierwsza poł. XIV w.)

~ Kazania gnieźnieńskie (początek XV w.)

~ Przekłady Biblii – np. Biblia Królowej Zofii (I. poł. XV w.)

~ Posłuchajcie, bracia miła... (XV w.)

~ Legenda o św. Aleksym (połowa XV w.)

~ Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią (XV/XVI w.)


Ikonografia motywu danse macabre

Autorzy w literaturze: raczej nieznani

Przykłady dzieł literackich:

→ „Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercia” – autor nieznany

→ „Wielki Testament” – Francois Villon

Przykłady dzieł sztuki:

→ „Śmierć” – autor nieznany, przedstawiona śmierć w formie kościotrupa z kościstymi skrzydłami i wielką kosą

→ Drzeworyty z cyklu „Koniec Świata” – Hansa Holbeina – jego cykl przetwarza motyw korowodu w pojedyncze sceny, np. „Starzec”, „Dziecko”...



→ „Taniec Śmierci” – Berut Notke, przedstawienie śmierci ciągnącej za sobą jakiegoś władcę. Przykład tego, że śmierć nie patrzy na klasę społeczną, bogactwo, itp.
- POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA – POJĘCIA –
Teocentryzm – pogląd sprowadzający wszystkie sprawy ludzkie do Boga oraz podporządkowujący celom pozaziemskim wszystkie strefy kultury. Postawa będąca wyrazem przekonania, że Bóg jest przyczyną, ośrodkiem i ostatecznym celem wszystkiego.
Uniwersalizm – przyczyną uniwersalizmu (jednolitości epoki średniowiecza) była dominacja kościoła. Gdziekolwiek docierały idee chrześcijańskie, kultura przybierała podobną formę, a filozofia, sztuka i literatura podejmowały te same problemy i motywy.
Archaizm – element językowy, który stał się z różnych względów przestarzały.
Motyw Deesis – (gr. ‘prośba’, ‘modlitwa’) to charakterystyczna dla sztuki średniowiecza kompozycja przedstawiająca trzy postaci: Chrystusa siedzącego na tronie po środku oraz Maryję i Jana Chrzciciela po bokach. Motyw występuje zarówno w sztuce zachodu jak i wschodu.
Apokryf – uzupełnienie opowieści biblijnej, mające pozory autentyzmu. Ich autorstwo przypisywano świętym.
Scholastyka (łac. scholasticus ‘szkolny’) – średniowieczna metoda filozoficzna, polegająca przede wszystkim na:

  • oparciu wiedzy na zhierarchizowanych autorytetach (najwyższy autorytet – biblia)

  • podporządkowaniu wiedzy zasadom wiary (co jest sprzeczne z wiarą, jest nieprawdziwe)


Carmen Patrium (pieśń ojców) – tak nazywano Bogurodzicę
Feudalizm – ustrój społeczno-polityczny rozpowszechniony w średniowieczu w Europie, w którym podstawą stosunków produkcji była ziemia stanowiąca własność feudałów oraz zobowiązanie chłopów (poddanych) do świadczeń z tytułu zależności osobistej i z tytułu uprawiania przydzielonej im przez pana ziemi.
Legendarodzaj literatury popularnej, nie tylko dla zbudowania duszy, ale i dla zwykłej rozrywki. Legendy pełne były baśniowej, nieco naiwnej fantastyki. Były to opowieści o świętych, którzy z łatwością dokonywali nadludzkich czynów, żyli w świecie nieustających cudów.
Hagiografia – utwory opisujące życie i czyny świętych chrześcijańskich.
Asceza (gr. 'ćwiczenie’) – średniowieczny ideał postępowania polegający na dobrowolnym wyrzeczeniu się wszystkich rozkoszy i przyjemności życia.
Asceta – człowiek podążający drogą ascezy, który poddaje nieustannym ćwiczeniom swoje ciało i dusze.
Herezja – pogląd niezgodny z oficjalną nauką Kościoła.
Franciszkanizm – tendencje w lit. XXw. nawiązujące do idei św. Franciszka z Asyżu. Bohater literatury nurtu franciszkańskiego to człowiek prosty, radujący się z życia, głęboko religijny i miłujący naturę. Pochwała prostego stosunku do świata, łączy się często w utworach tego nurtu ze świadomym uproszczeniem kompozycji i stylu.
Erystyka - sztuka prowadzenia sporów, dyskutowania, obalania argumentów przeciwnika i przekonywania o słuszności własnych tez; rozwinęła się zwłaszcza w starożytnej Grecji, uprawiana głównie przez sofistów.
Chansons de geste, fr. - poematy epickie z XI–XIII w., opiewające czyny hist. lub legendarnych bohaterów; recytowane przez wędrownych śpiewaków i truwerów przy akompaniamencie lutni, od XIII w. przeznaczone do lektury (np. Pieśń o Rolandzie).
Romanse rycerskie – opowieści, w których surowi wojownicy zamieniają się w czułych kochanków, nie tracąc przy tym dzielności i męstwa.
Krucjata - jedna z wypraw krzyżowych podejmowanych przez rycerstwo chrześcijańskie zachodniej Europy (XI–XIII w.) w celu zdobycia Ziemi Świętej i rozszerzenia wpływów papiestwa; w szerszym znaczeniu: uświęcona przez kościół katolicki wojna z niewiernymi lub przeciwnikami kościoła, mająca rozszerzyć lub przywrócić wiarę katolicką; wyprawa krzyżowa.
Alegoria - w sztuce i literaturze: dzieło, utwór lub ich element mające poza znaczeniem dosłownym jednoznacznie określony umowny sens przenośny, będące zwykle obrazowym przedstawieniem pojęć oderwanych. Bestiaria – ukryte znaczenie zwierząt, floralia – tajemny sens kwitów, lapidaria – sekretna mowa kamieni.


Biel – dziewictwo

Błękit – niebo, duchowość

Czerń – grzech, niewiara

Czerwień – miłość, władza

Drabina – droga do nieba

Heban – trwałość, niewzruszoność

Jednorożec – dziewictwo

Las – grzech, pokusy świata

Lew – pycha

Lilia – czystość, niewinność




Lis – chytrość, obłuda

Młot – męczeństwo

Pelikan – ofiara Chrystusa

Pantera – rozwiązłość

Pies – pokusa, zawiść

Róża – miłość

Wilk – chciwość

Włócznia – miłość, ofiara Chrystusa

Zieleń – odrodzenie, nadzieja

Żółć – zdrada





Groteska - utwór literacki, muzyczny lub plastyczny o elementach komicznie przejaskrawionych, karykaturalnych lub fantastycznych
Etymologia - dział językoznawstwa zajmujący się badaniem pochodzenia wyrazów
Danse macabre (fr. Taniec śmierci) przedstawienie lub cykl obrazów tańczących par szkieletów (personifikujących śmierć) i postaci ludzkich, reprezentujących różne stany społ.; zwykle uzupełniany moralizującymi maksymami; miał na celu uzmysłowienie, że w obliczu śmierci wszyscy ludzie są równi; temat popularny w średniowieczu (gł. w XV w.), w Polsce aktualizowany w okresie baroku.
Pytanie retoryczne - forma pytajna użyta w zdaniu nie w celu wyrażenia wątpliwości czy uzyskania odpowiedzi, lecz zaakcentowania własnej opinii mówiącego i potwierdzenia jej u odbiorców; jeden z często stosowanych chwytów oratorskich.
Ubi sunt? – topos polegający na wyliczeniu imion jakichś sławnych postaci oraz na powtarzanym wciąż pytaniu: gdzie one się podziały?. Po sławie, władzy, bogactwie i urodzie pozostaje tylko pusty szelest słów.
Hołd lenny – symboliczne uznanie przez wasala władzy seniora. Wasal składał panu przysięge, pan zaś przeklazywał mu w zamian za to jakiś symbol władzy nad lennem. Mogła to być np. chorągiew albo rycerska rękawica.
Sztuki wyzwolone (łac. artes liberales) - przedmioty wykładane w szkołach staroż. Rzymu i w średniow. Europie; dzieliły się na 2 stopnie: trivium — obejmujące gramatykę, retorykę, dialektykę, i quadrivium — obejmujące arytmetykę, geometrię, muzykę i astronomię Sztuki wyzwolone były przedmiotem nauczania na uniwersytetach średniow. na wydziałach sztuk wyzwolonych, stanowiących przygotowanie do studiów teol., med. i prawniczych.


Strona z

Praca zbiorowa – Marek Niemczyk, Michał Dambek, Paweł Proskurnicki




Pobieranie 43.59 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna