Dziewczyny, bardzo proszę o przestudiowanie – oprócz tekstu Starzomskiej – podstawowych informacji na temat specyficznych zaburzeń odżywiania (poniżej). Pozdrawiam, Beata



Pobieranie 54.26 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar54.26 Kb.
Dziewczyny,

bardzo proszę o przestudiowanie – oprócz tekstu Starzomskiej – podstawowych informacji na temat specyficznych zaburzeń odżywiania (poniżej). Pozdrawiam, Beata

Źródło: Wycisk, J., Ziółkowska, B. (2009). Przeciw sobie. Wybrane zaburzenia autodestruktywne u młodzieży szkolnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe DIFIN (w druku).


4. Rozpoznawanie specyficznych zaburzeń

Jak wspomniano zaburzenia odżywiania stanowią różnorodną grupę problemów dotyczących ustosunkowania jednostki do pokarmu, własnego ciała oraz zachowań żywieniowych. Sygnałem dysfunkcji organizmu jest pojawienie się mniej lub bardziej subtelnych i dostrzegalnych symptomów. Jednak symptom (z gr. symptoma – przypadek) czyli pojedynczy objaw, może mieć charakter niespecyficzny i pojawiać się w obrazie wielu zaburzeń/chorób (Sękowa, 2001, s. 71-72). Dla przykładu: znaczna utrata masy ciała, odmawianie jedzenia versus objadanie się widoczne są w wielu jednostkach chorobowych (por. diagnoza różnicowa). Symptomy współwystępując z sobą tworzą syndrom, a jego rozpoznanie zdecydowanie zawęża krąg problemów zdrowotnych, dla których jest on specyficzny. Celem niniejszego podrozdziału jest przedstawienie kryteriów diagnostycznych pozwalających na rozpoznawanie objawów osiowych zaburzeń odżywiania, stanowiących podstawowy element obrazu klinicznego zaburzenia we wszystkich jego postaciach. W punktach 4.1. i 4.2. omówiono dwa podstawowe specyficzne zaburzenia odżywiania: anoreksję i bulimię (por. pkt. Klasyfikacja i rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania); dalej wyróżniamy i charakteryzujemy wybrane tzw. niespecyficzne zaburzenia odżywiania.



4.1. Co to jest anorexia nervosa1?

W dostępnych, zarówno naukowych jak i popularnych źródłach, znaleźć można wiele definicji anoreksji. Jest ona ujmowana jako:



  • groźne zaburzenie polegające na braku apetytu i/lub awersji do pokarmu (Tokarski,1980; www.nationaleatingdisorders.org/p.asp?WebPage_ID=294);

  • zaburzenie polegające na dążeniu do ograniczenia masy ciała, wyraźnie odbiegającej od norm przyjętych dla wieku i wzrostu (Rajewski, 2003);

  • kompulsywne unikanie pożywienia (http://www.articlesbase.com/addictions-articles/anorexia-nervosa-bulimia-nervosa-and-compulsive-overeating-818553.html);

  • świadome ograniczanie ilości przyjmowanych pokarmów w celu osiągnięcia szczupłej sylwetki (Brytek-Matera, 2008, s. 49);

  • nadmierna wrażliwość na punkcie tuszy lub chorobliwy lęk przed przytyciem mobilizujący do stosowania metod prowadzących do utraty masy ciała (Abraham, Llewelyn-Jones, 1999);

  • zaburzenie psychiczne charakteryzuje się fałszywą oceną własnego ciała (Craggs-Hinton, 2008, s. 31; Luyat, Guardia, Lafargue, i Thomas, 2009).

Anoreksja (z łac. anorexia nervosa) to zatem – mówiąc najogólniej – pewna stała determinowana zasadniczo czynnikami psychicznymi tendencja do niezdrowego jedzenia i/lub stosowania surowej diety2 czy też brak apetytu występujące najczęściej u dziewcząt w okresie pokwitania i u młodych kobiet (choć znane są także przypadki anoreksji w okresie przedpokwitaniowym, okołoklimakterycznym czy starczym). Uściślając definicję anorexia nervosa podkreślić należy, że – po pierwsze – osoby chore zwykle odczuwają głód (por. m.in. Józefik, 1999), z którym nieustannie muszą toczyć walkę, po drugie – podstawowym problemem osób cierpiących na anorexia nervosa jest pragnienie skrajnej szczupłości, wytrwałości i kontroli. Wielkość i kształt ciała osób dotkniętych tym zaburzeniem ma ogromny wpływ na ich poczucie własnej wartości i samoocenę. Na skutek restrykcyjnych praktyk żywieniowych u osób chorych widoczny jest znaczny spadek masy ciała (lub brak jej przyrostu), który wynosi co najmniej 15% poniżej jej prawidłowej wartości dla danego wieku i płci3.

Do syndromu anorexia nervosa dołącza praktykowanie zachowań kompensacyjnych pomocnych w kontrolowaniu masy ciała oraz swojego wyglądu. Należą do nich intensywne ćwiczenia fizyczne, ale także prowokowanie wymiotów czy zażywanie olbrzymich ilości środków przeczyszczających i/lub moczopędnych, stosowanie lewatyw itp. Myśli i uczucia osób cierpiących na anoreksję, a także plan ich dnia koncentrują się wokół jedzenia, studiowania diet, analizowania wartości kalorycznych produktów żywnościowych. Z czasem chorzy wycofują się z życia społecznego, a absorbują ich jedynie sfery jedzenia i własnego ciała. Ponadto w następstwie głodzenia się oraz wskutek praktyk kompensacyjnych, w dłuższej perspektywie dochodzi do szeregu groźnych powikłań o charakterze somatycznym




Tab. 12. Powikłania anorexia nervosa

  • Trwałe i nieodwracalne uszkodzenie wątroby (zanik, marskość)

  • Trwałe uszkodzenie funkcji wydzielniczej nerek

  • Trwałe zmiany organiczne w Ośrodkowym Układzie Nerwowym

  • Zrzeszotnienie kości (osteoporoza), w tym utrata zębów

  • Niepłodność

  • Inne dysfunkcje hormonalne - guzy tarczycy, hirsutyzm (owłosienie typu męskiego)

  • Zmętnienie rogówki

  • Wyłysienie

  • Trwały defekt metaboliczny - spowolnienie przemiany materii
(por. Tab. 12.).

Źródło: opracowanie Beata Ziółkowska na podstawie Sharp, Freeman, 1993; Lock, Le Grange, 2006.

4.1.1. Kryteria diagnostyczne

Zgodnie z klasyfikacją DSM-IV (1994) wyróżniamy następujące kryteria diagnostyczne pozwalające na rozpoznanie anorexia nervosa:



  1. Odmowa utrzymania ciężaru ciała na lub powyżej granicy wagi minimalnej dla wieku i wzrostu (np. utrata wagi prowadząca do utrzymaniu ciężaru ciała poniżej 85% wagi oczekiwanej lub brak należnego przyrostu wagi w okresie wzrastania, prowadzący do utrzymania ciężaru poniżej 85% wagi należnej).

  2. Intensywny lęk przed przybraniem na wadze lub otyłością, mimo utrzymującej się rzeczywistej niedowagi.

  3. Zaburzenie sposobu doświadczania własnej wagi i kształtu ciała; pacjentka nie jest w stanie wpływać na ciężar i kształt ciała na podstawie własnej oceny lub zaprzecza znaczeniu niskiej masy ciała.

  4. U kobiet w okresie po menarche ammenorhoea, nieobecność przynajmniej trzech kolejnych cykli menstruacyjnych.

Wyodrębnione typy:

  • Typ ograniczający (restricting type): w trakcie anorexia nervosa nie dochodzi do regularnych epizodów niekontrolowanego objadania się lub zachowań wydalających (np. indukowanie wymiotów lub nadużywanie środków przeczyszczających albo moczopędnych).

  • Typ żarłoczno – wydalający (binge eating/ purging type): w trakcie epizodu anorexia nervosa dochodzi do regularnych epizodów niekontrolowanego objadania się lub zachowań wydalających (np. indukowanych wymiotów lub nadużywania środków przeczyszczających, diuretyków lub lewatyw).

Pierwszy z wymienionych – restrykcyjny typ anoreksji – ujawnia się w radykalnym jakościowym i ilościowym ograniczaniu jedzenia. W skrajnych przypadkach chorzy przyjmują jedynie niewielkie ilości płynów. Zazwyczaj drakońskiej diecie towarzyszy silne uczucie głodu, które z czasem maleje. Pacjentki zaprzeczają także doznaniom płynącym z ciała; sygnały jakie dotąd interpretowały w kategoriach głodu, teraz zaczynają identyfikować jako np. zdenerwowanie. Dzieje się tak być może także dlatego, że spożycie nawet mniejszej ilości pokarmu powoduje przykre dolegliwości ze strony układu pokarmowego (uczucie przepełnienia żołądka, obciążenia jelit), ale także wywołuje dotkliwe zmiany w funkcjonowaniu psychicznym. Osoby cierpiące na anoreksję doświadczają natrętnego wyobrażenia o natychmiastowym odkładaniu się tkanki tłuszczowej w różnych okolicach ciała (najczęściej na brzuchu, pośladkach i udach), a także poczucia winy, wstrętu do siebie i utraty kontroli; aby to wszystko ograniczyć – intensywnie ćwiczą.

Drugi – bulimiczny typ anoreksji charakteryzuje się tym, że wobec nieumiejętności opanowania głodu chorzy przyjmują, a raczej „pożerają”, „pochłaniają” w sposób niekontrolowany (nie dający się opanować) olbrzymie ilości jedzenia. Początkowo taka „uczta jedzeniowa” redukuje napięcie wynikające m.in. z frustrowania przez dłuższy czas potrzeby pokarmowej oraz łagodzi uczucie samotności. Jednak z czasem narasta lęk przed przytyciem i poczucie winy wynikające z utraty kontroli nad własnym ciałem i swoim zachowaniem. Stan ten jest na tyle uciążliwy, iż prowokuje pacjentów do pozbycia się pokarmu. Rozwiązaniem tego problem są najczęściej: prowokowanie wymiotów, przyjmowanie środków przeczyszczających i/lub moczopędnych.



4.1.2. Obraz kliniczny, mechanizm i diagnoza różnicowa

Obraz kliniczny anoreksji jest dynamiczny, zmienny, a początek choroby trudny do ustalenia. Najczęściej bowiem ograniczanie ilości przyjmowanych posiłków odbywa się stopniowo. Zdarza się, że jednym z czynników motywujących pacjentkę do podjęcia diety jest nadwaga i związane z tym niezadowolenie z własnego ciała; nie jest to jednak regułą. Czasami dziewczęta podejmują dietę z przyjaciółką, siostrą, mamą, mimo iż ich waga mieści się w granicach normy. Czynnikiem spustowym anoreksji bywają niekiedy kąśliwe uwagi koleżanek, chłopaka, albo przymus diety (np. po operacji usunięcia wyrostka robaczkowego), której pierwsze efekty sprawiają, że dziewczyna zaczyna przychylniej oceniać swoją atrakcyjność.

Pierwszymi produktami, które podlegają wyeliminowaniu z jadłospisu są słodycze i pokarmy wysokokaloryczne. Z czasem coraz więcej produktów zostaje przez dziewczęta uznanych za zakazane i jednocześnie coraz częściej towarzyszą im myśli o jedzeniu oraz lęk przed przytyciem. Istotnym elementem obrazu klinicznego jest skłonność do jedzenia w samotności (Józefik, Pilecki, 1999); dziewczęta zaczynają więc unikać sytuacji, w których musiałyby jeść w towarzystwie (spotkania rodzinne, wyjścia z przyjaciółmi), zaś każdorazowe złamanie diety wywołuje poczucie winy. Mimo znacznej utraty wagi i widocznych już objawów wyniszczenia osoby chore utrzymują, że ich ciało jest otłuszczone, obfite, grube itp., co prowokuje je do podejmowania dodatkowych działań mających na celu kontrolowanie masy ciała; zaczynają zatem intensywnie ćwiczyć bądź prowokują wymioty, nadużywają środków przeczyszczających. Paradoksalnie, wraz z zaostrzaniem diety i postępującą utratą kolejnych kilogramów, dziewczęta na początku rozwoju zaburzenia odczuwają euforię (por. rys. 10.), dobrze się uczą, podejmują szereg pozaszkolnych aktywności i osiągają sukcesy w wielu sferach życia, nie mając zwykle świadomości choroby. Postępujące wyniszczenie sprawia jednak, że zaczynają się izolować, odczuwają bowiem tzw. „poczucie wyższości moralnej nad innymi ludźmi”; witalność ustępuje miejsca osłabieniu, spowolnieniu, a euforia chwiejności emocjonalnej, przy czym coraz częściej towarzyszy im nastrój depresyjny.

Ponadto kliniczny obraz anorexia nervosa uzupełniają takie objawy, jak: spowolnienie psychoruchowe, nadwrażliwość na bodźce, powrót do dziecięcych zachowań (wtórny infantylizm). Oprócz symptomów w funkcjonowaniu psychospołecznym, pojawiających się w kolejnych etapach rozwoju choroby, notuje się szereg objawów somatycznych. Do najbardziej typowych, współtowarzyszących znacznemu wychudzeniu, zaliczamy (por. Levis,1996; Józefik 1999; Lipnicka, http://www.anoreksja.net.pl/news.php): postępujący zanik tkanek ciała, suchość i łuszczenie się skóry („brudna karnacja”), uczucie zimna (hipotermia) i paniczny lęk przed zimnem, zasinienie i obrzęki dłoni, stóp i twarzy, kruszenie i wypadanie włosów na głowie, wypadanie włosów w dole pachowym i na wzgórku łonowym, pojawienie się owłosienia płodowego w postaci meszku na skórze (lanugo), zwolnienie akcji serca i oddechu, niskie ciśnienie krwi, zaparcia, utratę miesiączki, anemię, pogorszenie stanu zębów i paznokci (zwłaszcza u osób prowokujących wymioty), zrzeszotnienie kości (osteoporoza), wzdęcia, zaparcia, owrzodzenia jamy ustnej, przełyku i wiele innych.

Jak wspomniano wyniszczenie organizmu charakterystyczne dla anoreksji może być także objawem innych chorób somatycznych oraz problemów natury psychicznej (por. Pilecki, 1999). W związku z powyższym podczas diagnozowania pacjentki w kierunku anorexia nervosa wyklucza się problemy somatyczne powodujące spadek masy ciała lub brak jego przyrostu; zwykle bierze się więc pod uwagę: dysfunkcje organiczne w funkcjonowaniu mózgu (np. guzy, urazy, stany zapalne), powikłanie radioterapii, choroby nowotworowe, przewlekłą niewydolność nerek, wirusowe zapalenie wątroby, mononukleozę zakaźną, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, mukowiscydozę, tasiemczycę, zaburzenia endokrynne okresu dojrzewania, nadczynność tarczycy, cukrzycę, choroby degeneracyjne układu nerwowego, AIDS. Pośród chorób psychicznych należy z kolei wykluczyć: depresję endogenną, bulimia nervosa, zaburzenia nerwicowe, schizofrenię, uzależnienie od substancji psychoaktywnych.

Przebieg anorexia nervosa jest przewlekły, z tendencją do nawrotów,w wielu przypadkach leczenie anoreksji wymaga hospitalizacji w celu ratowania życia, a dalej – psychoterapii. Badania wykazały, że trwałe wyleczenie bez nawrotów spotyka się u około 15% chorych (por. http://anoreksja.biz/o-chorobie/przebieg-i-skutki-choroby). Jeśli choroba wystąpi przed 16. rokiem życia i jest to pierwszy rok jej trwania, szanse na wyleczenie pacjenta szacuje się na 85%; w drugim roku odsetek ten wynosi już tylko 50% (Levis,1996; Czabała, 1997; Jablow, 2001; Józefik 1999). W części przypadków choroba kończy się zgonem (przyczyną śmierci bywa samobójstwo, nagła niewydolność krążenia i zaburzenie elektrolitowe. Stopień śmiertelności na skutek powikłań zdrowotnych lub samobójstw ocenia się na 2–5% u osób z chroniczną anoreksją (Levis,1996; Czabała, 1997; Jablow, 1993; Józefik, 1999).



4.2. Co to jest bulimia nervosa?

Żarłoczność psychiczna (z łac. bulimia nervosa, hyperorexia) czyli tzw. byczy, wilczy, niedźwiedzi głód określana jest jako:



    • spożywanie dużych ilości pokarmu w krótkim czasie

(http://www.news-medical.net/?tag=/Bulimia+Nervosa);

    • pochłanianie wyjątkowo dużej ilości pokarmu połączone z pozbywaniem się go najczęściej poprzez prowokowanie wymiotów (http://www.behavenet.com/capsules/disorders/bulimia.htm, Craggs-Hinton, 2008);

    • wielki żarłoczny głód (m.in. Apfeldorfer, 2002).

Bbulimia nervosa od zwykłego przejadania się odróżnia przede wszystkim doświadczanie przymusu jedzenia oraz poczucie utraty nad nim kontroli. W trakcie epizodu objadania się dochodzi do pospiesznego pochłaniania przez chorego niewyobrażalnej dla przeciętnego człowieka ilości pokarmu (niekiedy nawet produktów niedogotowanych, nie rozmrożonych czy nadpsutych). Następnie zaś osoba cierpiąca na bulimię podejmuje próby przywrócenia kontroli nad własnym ciałem. Służą jej do tego zachowania kompensacyjne, takie jak: prowokowanie wymiotów, nadużywanie leków przeczyszczających i/lub moczopędnych, stosowanie lewatyw.

Zarówno objadanie się jak wymiotowanie odbywa się nawet kilka razy dziennie. „Zamiast lub oprócz wymiotowania osoba cierpiąca na bulimię może przeciwdziałać tyciu stosując leki obniżające łaknienie, przeczyszczające, okresowe głodówki lub intensywne ćwiczenia fizyczne” (Mroczkowska, Ziółkowska, Cwojdzińska, s. 2007, 26). Cykl jedzenie – przeczyszczanie staje się dla osób chorych jedynym dostępnym i gratyfikującym sposobem rozładowania napięcia; ulega on utrwaleniu prawdopodobnie dlatego, „iż nie skutkuje zagrażającymi otoczeniu konsekwencjami (tak np. jak w przypadku jawnej złości, której wyrażenie może przyczynić się do rozpadu relacji, wyłączenia z grupy itp.). Osoby cierpiące na bulimia nervosa mając problem z ekspresją gniewu w relacjach społecznych, wybierają więc takie formy radzenia sobie, które w ich poczuciu nie są naganne moralnie” (op. cit., s. 27).

Oprócz typowego dla żarłoczności psychicznej objadania się i przeczyszczania, chorzy na bulimię– podobnie jak chorzy na anoreksję – nadmiernie koncentrują się na własnym ciele, jego kształcie, masie i przejawiają silny krytycyzm wobec własnego wyglądu. Z kolei od jego oceny zależy ich poczucie własnej wartości i samoocena. Ta ostatnia jest nierealistyczna, zaniżona, wskutek czego życie chorych jest smutne, przepełnione nieszczęściem, poczuciem winy i krzywdy. Choroba w dłuższej perspektywie obarczona jest tez wieloma poważnymi fizycznymi konsekwencjami (por. Tab. 13.).


Tab. 13. Powikłania bulimia nervosa

Powikłania wymiotów

  • Zapalne obrzęki ślinianek przyusznych

  • Przewlekłe zapalenie trzustki (obrzęk)

  • Nadżerki w przełyku i żołądku

  • Nadżerki tylnej ściany gardła

  • Chrypka, dzwonienie w uchu

  • Zapalenie dziąseł

  • Ubytki szkliwa, próchnica zębów

  • Ubytki naskórka na grzbietowej powierzchni dłoni

Powikłania po środkach przeczyszczających i odwadniających

  • Biegunki

  • Wahania masy ciała przebiegające z odwodnieniem

Powikłania zabiegów kompensacyjnych

  • Uogólniony lub miejscowy obrzęk kończyn dolnych

  • Rozdęcie brzucha

  • Porażenna niedrożność jelit

  • Objawy uszkodzenia obwodowego układu nerwowego

  • Stałe wzmożone pragnienie

  • Częste oddawanie moczu

  • Napady drgawek i kurcze mięśniowe

  • Zaburzenia miesiączkowania

  • Niepłodność

Źródło: opracowanie Beata Ziółkowska na podstawie Fairburn, Harrison, 2003; Lock, Le Grange, 2006.
Jak wspomniano w przypadku anoreksji osoby chore nie mają początkowo poczucia choroby, natomiast w bulimii są zazwyczaj świadome tego, że sposób ich funkcjonowania nie jest prawidłowy. Skutkiem tego jest potajemne jedzenie i pozbywanie się pokarmu, stąd bliscy chorych niekiedy przez długi czas nie mają pojęcia o tym, jaką cichą tragedię przeżywa młody człowiek.

4.2.1. Kryteria diagnostyczne

Zgodnie z klasyfikacją DSM-IV (1994) wyróżniamy następujące kryteria diagnostyczne pozwalające na rozpoznanie bulimia nervosa:



    1. Powtarzające się epizody gwałtownego objadania się. Epizod objadania się charakteryzuje się:

  • jedzeniem w krótkim czasie (np. w ciągu dwóch godzin) ilości jedzenia, która dla większości osób jest zdecydowanie za duża, aby można było zjeść ją w tym czasie i w podobnych okolicznościach;

  • poczucie braku kontroli nad jedzeniem w trakcie epizodu (na przykład poczucie, że nie można przestać jeść lub zapanować nad ilością i sposobem jedzenia).

B. Stosowanie nawracających nieprawidłowych zachowań kompensacyjnych służących zapobieganiu przyrostowi masy ciała, takich jak:

  • prowokowanie wymiotów,

  • poszczenie,

  • intensywne ćwiczenia fizyczne.

C. Zarówno epizody objadania się, jak i nieprawidłowe zachowania kompensacyjne występują przeciętnie co najmniej dwa razy na tydzień przez trzy miesiące.

D. Samoocena wyznaczona głównie przez kształt i wagę ciała.

E. Zaburzenie to nie występuje w przebiegu anorexia nervosa.

Wyodrębnione typy:



  • Typ przeczyszczający (purging type): w przebiegu epizodu bulimia nervosa dochodzi do regularnego prowokowania wymiotów lub używania środków przeczyszczających odwadniających lub lewatyw.

  • Typ nie przeczyszczający (non purging type): w przebiegu epizodu bulimia nervosa dochodzi do stosowania takich nieprawidłowych zachowań kompensacyjnych, jak poszczenie lub uprawianie intensywnych ćwiczeń fizycznych bez regularnego stosowania wymiotów lub używania środków przeczyszczających odwadniających lub lewatyw.

Niektórzy badacze (por. Mitchell, 1997) proponują jeszcze bardziej szczegółowy podział bulimii. Zdaniem Mitchella wyróżnić można następujące jej podtypy:

1. Bulimię z towarzyszącym lub bez towarzyszącego oczyszczania żołądka /wymiotowania.

2. Bulimię z występującą w przeszłości anoreksją i bez występującej w przeszłości anoreksji.

3. Bulimię z występującą w przeszłości otyłością lub bez występującej w przeszłości otyłości.

4. Bulimię u osób z normalną wagą ciała i u osób z nadwagą.

3.2.2. Obraz kliniczny, mechanizm i diagnoza różnicowa

W historii chorób pacjentek cierpiących na bulimię charakterystyczne jest to, że jeszcze przed wystąpieniem choroby miały tendencję do objadania się, a w następstwie do stosowania różnorodnych diet (Józefik, Pilecki, 1999). Ponadto typowe było dla nich koncentrowanie się na własnym wyglądzie, niezadowolenie ze swojej sylwetki i zainteresowanie pokarmami. Choroba ta rozpoczyna się często w późnej adolescencji i wczesnej dorosłości. Jej czynnikami spustowymi mogą być różnego rodzaju trudne sytuacje wywołujące przewlekły stres, a także nastrój depresyjny, uczucie pustki emocjonalnej, złość, a nawet nuda (por. rys. 11.). Napięcie – bez względu na źródło – popycha do jedzenia, nad którym chora traci kontrolę. Epizod obżarstwa bywa rozumiany jako jednorazowy atak jedzenia zakończony czynnościami kompensacyjnymi, albo jako ciąg szybko występujących po sobie ataków przerywany pozbywaniem się pokarmu. Stąd też może on trwać od kilku godzin do kilku tygodni i może być poprzedzony gromadzeniem jedzenia.



Pochłonięcie olbrzymich ilości jedzenia – jakkolwiek daje upust emocjom – wkrótce wywołuje u osoby chorej poczucie winy i wstręt do siebie; motywuje więc do pozbycia się tego, co niechciane, czyli pokarmu i/lub zbędnych kilogramów. Wobec tego chore prowokują więc wymioty przy użyciu dłoni lub jakiegoś przedmiotu czy pijąc duże ilości wody; stosują lewatywy; podejmują ostrą dietę; przyjmują środki odchudzające, a nawet zażywają narkotyki (por. Holderness i in., 1994).

Osoby cierpiące na bulimię lepiej funkcjonują społecznie od chorujących na anoreksję, są też bardziej akceptowane, bowiem ich problem nie jest przez długi czas widoczny. Mimo że objawy bulimii nie są tak spektakularne jak anoreksji, to bez wątpienia choroba ta także wyniszcza organizm, co powoduje szereg negatywnych następstw somatycznych i psychicznych. Do pierwszych z nich należą m.in. (por Fairburn, Harrison, 2003): wysuszona skóra, obrzęk tkanki podskórnej, obrzęki miejscowe lub uogólnione, zapalne obrzęki ślinianek przyusznych, uszkodzenie śluzówki przełyku i żołądka, nadżerki tylnej ściany gardła, choroby dziąseł, ubytki szkliwa zębów, owrzodzenie grzbietowej powierzchni dłoni, wzdęcie brzucha, porażenna niedrożność jelit, duszność, zmniejszenie ilości potasu, co może uszkodzić mięsień sercowy zaburzenia rytmu serca, postępująca niewydolność krążenia, uszkodzenie organiczne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, wzmożone pragnienie, uszkodzenie nerek, zwiększone wydalanie moczu, napady drgawek i skurczów mięśniowych, zmiany cykli menstruacyjnych, napady padaczkowe, osłabienie mięśni.

Z kolei do drugich – powikłań o charakterze psychicznym – zaliczyć należy (op. cit.) depresję, spowolnienie psychoruchowe, deficyt odporności emocjonalnej, deficyt kontroli impulsów, kleptomanię czyli trwały impuls nakłaniającego do kradzieży, nałogi wielopostaciowe (alkoholizm, narkomanię, uzależnienie od seksu popularnie zwane seksoholizmem, pracoholizm), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (polegające na pojawianiu się natrętnych myśli oraz przymusowych ruchów i zachowań).



Symptomy typowe dla bulimii mogą zwiastować też innego rodzaju problemy. Dla klinicznego rozpoznania bulimia nervosa lekarz musi wziąć pod uwagę i wykluczyć wszystkie inne przyczyny wymiotowania, a zatem (por. op. cit.): choroby zakaźne, choroby przewodu pokarmowego: np. przepuklinę żołądka, przełyku, zwężenie światła dwunastnicy, rozszerzenie przełyku (achalasia), ostre nadmierne wypełnienie żołądka, alergie pokarmowe, wirusowe zapalenie wątroby, chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy, choroby układu nerwowego oraz stany podrażnienia układu nerwowego przebiegające z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym jak np. zapalenie mózgu czy opon mózgowych, migreny, padaczkę
Pośród chorób/zaburzeń psychicznych w diagnozie różnicowej należy także wziąć pod uwagę: reakcje nerwicowe, depresję endogenną, anorexia nevosa, wymioty nawykowe.

Bulimia nervosa przebiega z nawrotami, a wyniki dostępnych i niejednoznacznych badań wskazują na poprawę (zdolność do kontrolowania odżywiania się) u 30-80% pacjentów. Rokowanie polepsza brak współistniejących zaburzeń psychicznych, nienadużywanie alkoholu i narkotyków, prawidłowa masa ciała przed zachorowaniem. Leczenie bulimii powinno składać się z psychoterapii i odpowiednio dobranej farmakoterapii. Do bezwzględnych wskazań do hospitalizacji należą zaburzenia elektrolitowe, ciężka depresja lub stan presuicydalny.


1 W literaturze spotyka się termin „manoreksja” dla określenia anoreksji występującej u mężczyzn.

2 Wyniki jednego z sondaży przeprowadzonego wśród nastolatków (por. Patton i inni, 1997) wskazują, że aż 40% dziewcząt i 10% chłopców w okresie dorastania intensywnie się odchudza, w tym 7% dziewcząt i 1% chłopców stosuje rygorystyczną dietę.

3 Jeśli do restrykcyjnego głodzenia się dochodzi w fazie przedpokwitaniowej lub jeszcze wcześniej, następuje zahamowanie wzrostu.




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna