Efektywność interwencji kosztowych na rynku edukacji wyższej



Pobieranie 23.87 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar23.87 Kb.

9 maja 2016 / /


Streszczenie referatu p.t.

Efektywność interwencji kosztowych na rynku edukacji wyższej
Przemysław Szufel

Celem opracowania jest zbadanie wpływu sposobu finansowania rynku edukacji wyższej na efektywność tego rynku.Literatura ekonomiczna1 wskazuje, że skutkiem działań edukacyjnych jest podnoszenie poziomu kapitału ludzkiego oraz budowanie kapitału społecznego2. Wyższy poziom kapitału ludzkiego prowadzi to dalej do wyższej produktywności3, wyższego poziomu dochodów a tym samym wyższego poziomu dobrobytu.

Analiza danych o krajach OECD wskazuje, że dla poszczególnych grup państw może być osiągany podobny poziom produktu wytworzonego przez pracownika przy znacznie zróżnicowanych nakładach na kształcenie. Oznacza to, że inwestycje w edukację mogą charakteryzować się różną efektywnością. Prowadzi to do pytania o efektywność systemów edukacyjnych poszczególnych państw. Konieczność zmian w systemach edukacyjnych jest zgłaszana m.in. przez European University Association [2009]. Proces przemian systemów edukacyjnych na świecie dostrzeżono również w raportach Banku Światowego – Johnstone i in. [1998] wskazują, że kierunkiem zmian w systemach edukacji krajów rozwijających się jest odejście od finansowania edukacji wyższej ze środków publicznych na rzecz środków prywatnych. Johnstone in. [1998] zauważają, że takie finansowanie edukacji (ze środków prywatnych) jest typowym rozwiązaniem w krajach OECD.

Analizy stanu polskiego systemu edukacyjnego również wskazują konieczność dokonywania zmian w jego strukturze. Analiza Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów [2008] wskazuje, że w Polska pod względem indeksu kapitału intelektualnego dorosłych – zajmuje 14 miejsce na 16 państw natomiast pod względem liczby patentów na milion mieszkańców – ostatnie miejsce wśród badanych krajów. Konieczność wprowadzenia zmian w regulacji rynku edukacyjnego w Polsce zauważono zarówno w opracowaniu Ernst & Young Poland, IBnGR [2010] jak i propozycji przygotowanej przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP). Propozycja KRASP [2010] zakłada między innymi wprowadzenie częściowej odpłatności za studia wyższe.

Celem opracowania jest przedstawienie wyników badania potencjalnych skutków zmian struktury finansowanie na rynku edukacyjnym polegającej na wprowadzeniu współpłatności czesnego przez państwo i studenta na uczelniach publicznych i niepublicznych. W artykule podjęto próbę weryfikacji następujących trzech hipotez dotyczących rynku edukacji wyższej: (1) O regulacji - Regulacja polegająca na zmianie struktury kosztowej na rynku edukacyjnym może prowadzić do zmiany dochodu, zmiany nierówności dystrybucji dochodów oraz zmiany efektywności kosztowej wydatków regulatora; (2) O jakości kształcenia – Zróżnicowanie jakości kształcenia pomiędzy różnymi typami uczelni może istotnie wpływać na skuteczność polityki regulacyjnej; (3) O rozkładzie dochodów – Poziom nierówności dochodów w populacji ma istotny wpływ na skuteczność polityki regulacyjnej.

Przy weryfikacji powyższych hipotez uwzględniono następujące cechy rynku edukacyjnego: złożoność, współzależność decyzji, ograniczoną racjonalności, heterogeniczność podmiotów oraz dynamikę rynku. Metodą budowy modeli pozwalających opisywać rynki edukacyjne z uwzględnieniem wyżej wymienionych złożonych zjawisk jest symulacja wieloagentowa4. Opracowany wieloagentowy model rynku edukacyjnego obejmuje cztery klasy agentów: indywidua5, uczelnie, firmy oraz regulatora. W rozważanym modelu celem indywiduów jest maksymalizacja przyszłego zdyskontowanego strumienia dochodów oraz zapewnienie ciągłości populacji, celem uczelni jest realizacja misji edukacyjnej, celem firm jest maksymalizacja zysku a celem regulatora maksymalizacja dobrobytu i zmniejszanie nierówności społecznych. Indywidua realizują swój cel poprzez wybór optymalnej formy kształcenia, uczelnie poprzez dobór najlepszych kandydatów na studia, firmy poprzez zatrudnianie pracowników6, a regulator poprzez prowadzenie odpowiedniej polityki.

Otrzymane wyniki symulacji wskazują na zależność skutków wdrożenia współpłatności za studia od jakości kształcenia zaocznego na uczelniach prywatnych. Dzieje się tak dlatego, że wprowadzenie jednolitej współpłatności z jednej strony zmniejszy atrakcyjność studiów dziennych na uczelniach publicznych (gdyż studenci będą musieli częściowo opłacać czesne), a z drugiej strony wzrośnie atrakcyjność studiów zaocznych, które do tej pory były finansowane wyłącznie z kieszeni studentów. Sytuacja ta doprowadzi do zmniejszenia jeśli nie liczby studentów, to na pewno liczby kandydatów na studiach dziennych na uczelniach publicznych. Mniejsza liczba kandydatów oznacza obniżenie progu rekrutacji – część osób zdolnych wybierze studia zaoczne gdyż taka decyzja może być przez nich postrzegana jako bardziej korzystna7, bądź bo nie będą w stanie sfinansować studiów dziennych8. Wzrost poziomu zdolności studentów zaocznych w połączeniu z poczynionym w modelu założeniem o multiplikatywnym wpływie zdolności i jakości uczelni na przyrost kapitału ludzkiego w wyniku procesu kształcenia oraz ograniczenie liczby miejsc na uczelniach publicznych prowadzi do kluczowej roli kształcenia zaocznego na uczelniach prywatnych dla skutków wprowadzenia współpłatności za studia wyższe.

Symulacja dowodzą też wrażliwości skuteczności polityki edukacyjnej na strukturę dochodów gospodarstw domowych. W przypadku niskiej wariancji dochodów decyzje regulatora mogą istotnie wpływać na działania kandydatów na studia. W przypadku wysokiej wariancji dochodów gospodarstw domowych z jednej strony duża grupa osób nie może pozwolić sobie na studia nawet wtedy gdy czesne jest w całości płacone przez państwo, a z drugiej strony duża grupa osób ma na tyle duże dochody, że fakt istnienia bądź odpłatności za studia jest tylko w niewielkim stopniu brany pod uwagę przy wyborze rodzaju kształcenia.

***

Symulacje rynku edukacyjnego zostały przeprowadzone z wykorzystaniem biblioteki programistycznej symulacji wieloagentowych MASON Multiagent Simulation Toolkit stworzonej w George Mason University (por. Luke i in. 2004). Część prac badawczych została sfinansowana za pośrednictwem grantu „Mistrz” Fundacji Nauki Polskiej.


Bibliografia


Agrawal A.K., I.M. Cockburn, J. McHale (2003) Gone but not forgotten: labor flows, knowledge spillovers and enduring social capital, NBER Working Paper 9950, Cambridge, MA

Axtell R. (2000) Why agents? On the varied motivations for agent computing in the social sciences, Center on Social and Economic Dynamics, Working Paper No. 17

Becker G. S. (1993) Human capital: a theoretical and empirical analysis, with special reference to education, The University of Chicago Press, Chicago, 1993

Ernst & Young Poland, IBnGR (2010) Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do 2020 roku

European University Association (2009) Prague Declaration 2009, European Universities – Looking Forward With Confidence, Brussels

Growiec J. (2004) Kapitał społeczny a wzrost gospodarczy, w: T. Szapiro (red.) Mechanizmy kształtujące decyzje edukacyjne

Hanushek E.A., D.D. Kimko (2000) Schooling, Labor Force Quality, and the Growth of Nations, American Economic Review, vol. 90 (5)

Johnstone D. B., A. Arora, W. Experton (1998) The Financing and Management of Higher Education: A Status Report on World-Wide Reforms, Washington, World Bank

Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (2010) Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego 2010 - 2020. Projekt środowiskowy.

Lange F., R. Topel (2006) The social value of education and human capital, w: Handbook of Economics of Education, E.A. Hanushek i F. Welch (red.), vol. 1, pp. 459-509 Elsevier

Luke S., C. Cioffi-Revilla, L. Panait, K. Sullivan (2004) MASON: A New Multi-Agent Simulation Toolkit w: materiały konferencji Swarm Fest 2004

Macal C.M., M.J. North (2006) Tutorial on agent-based modeling and simulation part 2: how to model with agents, Proceedings of the 2006 Winter Simulation Conference, red.: L. F. Perrone, F. P. Wieland, J. Liu, B. G. Lawson, D. M. Nicol, R. M. Fujimoto

Peracchi F. (2006) Educational wage premia and the distribution of earnings: an international perspective, w: Handbook of Economics of Education, E.A. Hanushek i F. Welch (red.), vol. 1, pp. 189-254, Elsevier

Robalino D.A. (2000) Social capital, technology diffusion and sustainable growth in the developing world, RAND Corporation

Tesfatsion, L. (2001). Guest Editor, Special Issue on Agent-Based Computational Economics, Journal of Economic Dynamics and Control , vol. 25, no. 3-4.

Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów (2008) Kapitał intelektualny Polski



1 Np. Hanushek i Kimko [2000] wskazują, że mechanizmem wyjaśniającym wpływ systemu edukacyjnego na wzrost gospodarczy jest rozwój umiejętności, które są czynnikiem w coraz większym stopniu decydującym o poziomie wzrostu gospodarczego. Peracchi [2006] zauważa, że wykształcenie zwiększa wynagrodzenie pracowników, gdyż bezpośrednio wpływa na efektywność ich pracy. Lange i Topel [2006] dokonują przeglądu literatury i zauważają, że szereg badań wykazał, że edukacja przyczynia się do zmniejszania poziomu bezrobocia, wzrostu wydajności pracy, wzrostu płac, obniżania poziomu przestępczości, zwiększania poziomu zdrowia oraz kształtowania wzorców konsumpcyjnych w społeczeństwie.

2 Wyniki badań wskazują, że zarówno niski jak i bardzo wysoki poziom kapitału społecznego wpływają negatywnie na wzrost gospodarczy. Agrawal i in. [2003] wskazują na znaczenie przepływu informacji (kapitału społecznego międzygrupowego) dla tworzenia zasobu wiedzy i tym samym tworzenia kapitału ludzkiego będącego czynnikiem wzrostu gospodarczego. Robalino [2000] podaje przykład włoskiej mafii jako sytuacji, w której zbyt wysoki poziom kapitału społecznego ma negatywny wpływ na wzrost gospodarczy. Wyniki przytoczone za Growiec [2004].

3 W klasycznym artykule Mankiw i in. [1992] przedstawili model gospodarki wykorzystując skonstruowaną przez siebie funkcję produkcji analogiczną do funkcji Cobba-Douglasa. Dokonane przez autorów modelu oszacowanie dla danych empirycznych opisujących gospodarkę światową wykazało, że różnice w oszczędnościach, edukacji i wzroście populacji wyjaśniają w około 80% zróżnicowanie dochodów przypadających na jednego mieszkańca w poszczególnych krajach

4 Por. Axtell [2000] oraz por. Macal i North [2005] oraz por. Tesfatsion [2001]

5 Zależnie od etapu życia indywidua pełnią w modelu rolę studentów bądź pracowników. W modelu indywidua łączą się w pary, posiadają potomstwo i w ten sposób powstają gospodarstwa domowe. Przyjęto przy tym egzogeniczne założenie że wielkość populacji jest stała.

6 W modelu przyjęto założenie o pełnym zatrudnieniu i braku bezrobocia.

7 W modelu przy wyborze uczelni studenci kierują się zasadą maksymalizacji oczekiwanej wartości

8 Konsekwencją założenia o pełnym zatrudnieniu jest to, że wszyscy studenci niestacjonarni pracują na część etatu.






©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna