Emil W. Pływaczewski 62. Doroczna Konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii, San Francisco, 17–20 listopada 2010



Pobieranie 35.09 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar35.09 Kb.

62. Doroczna Konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii…

Emil W. Pływaczewski

62. Doroczna Konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii, San Francisco, 17–20 listopada 2010 r.1

Konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii (ASC)2 w San Francisco, obradująca pod generalnym hasłem „Przestępczość i instytucje społeczne”, była wydarzeniem szczególnym w historii tej organizacji. Zgromadziła ona bowiem 3165 uczestników z kilkudziesięciu krajów, co jest rekordem w historii dotychczasowych konferencji ASC, potwierdzającym jego prymat wśród kryminologicznych stowarzyszeń na świecie. Warto jednak przypomnieć, że jeszcze w latach sześćdziesiątych konferencje ASC miały charakter niejako „lokalny”, gdyż udział w nich brali wyłącznie kryminolodzy amerykańscy. Pierwszym zaś europejskim kryminologiem, który był uczestnikiem tego typu spotkania był Hans Joachim Schneider3. Było to w 1966 r. na Konferencji ASC w Filadelfii, w której wzięło udział zaledwie 80 uczestników. Dla porównania w roku 1980 liczba ta wzrosła do 250. Aktualnie blisko 25% uczestników konferencji ASC to kryminolodzy „zagraniczni”, reprezentujący kilkadziesiąt krajów ze wszystkich kontynentów, a od kilkunastu już lat liczba wszystkich uczestników znacznie przekraczała poziom dwóch tysięcy, sukcesywnie zbliżając się do progu 3 tysięcy.

Obrady 62. Konferencji ASC toczyły się w salach konferencyjnych Hotelu San Francisco Marriott Marquis w ramach około 872 sesji4 obejmujących szerokie spektrum problemów związanych z przestępstwem i przestępczością. Opublikowany w dużym formacie książkowym program konferencji liczył tym razem aż 468 stron. Z wyliczeń statystycznych wynika, że na 676 sesjach merytorycznych, zwłaszcza plenarnych, roboczych, dyskusji okrągłego stołu i plakatowych, zaprezentowanych zostało ponad 2300 referatów. Także ta liczba sesji stanowi kolejny rekord w dotychczasowej działalności ASC5.

W nawiązaniu do przytoczonej wyżej rekordowej liczby sesji wspomnieć też trzeba o tzw. poster session (sesja plakatowa). W sesji tej sklasyfikowanej pod numerem 506 zaprezentowanych zostało – indywidualnie lub zespołowo6 – aż 260 różnych tematów. Każdy z nich był zilustrowany na wymiarowej przestrzeni plakatowej wykresami, zdjęciami bądź inną formą ilustracji graficznej, łącznie z syntetycznym opisem metodologii przeprowadzonych badań i uzyskanych wyników. „Dysponenci” poszczególnych tematów w czasie 2 godzin trwania sesji pozostawali do dyspozycji osób zainteresowanych prezentowaną tematyką.

Tradycyjnie już organizatorzy dokonali merytorycznego podziału programu Konferencji na 49 kategorii tematycznych. W tym zakresie hasłowo wyróżniono między innymi: teorie kryminologiczne, faktory biospołeczne (genetyczne), instytucje społeczne a przestępczość, kobiety, kryminologię międzynarodową i porównawczą, przemoc, nadużywanie narkotyków i substancji psychotropowych, przestępstwa z nienawiści, przestępczość zorganizowaną, gangi, broń, karę śmierci, więziennictwo, przestępczość nieletnich i sądownictwo w sprawach nieletnich, zapobieganie przestępczości, przestępczość „białych kołnierzyków” (korporacyjną), przestępczość związaną z zatrudnieniem, religię, rodziny, ekonomię, wiktymizację, politykę karną oraz kształcenie i szkolenie w sprawach karnych.

W ramach najbardziej prestiżowych sesji zwanych panelami prezydenckimi, którymi kierowali R. Akers, S. Bushway, D. Farrington, A. Payne i T. D. Stucky, wygłoszonych zostało dziewięć referatów dotyczących takich zagadnień, jak: przestępczość i religia, przestępczość i ekonomia, przestępczość i edukacja oraz przestępczość i polityka.

Podobnie jak na poprzednich konferencjach największym zainteresowaniem uczestników cieszyły się teorie kryminologiczne, którym w aspekcie ogólnym poświęcono aż 160 sesji. Dodajmy jednak, że niektóre kierunki czy teorie kryminologiczne są klasyfikowane odrębnie, zwłaszcza kierunek „krytycznej” (radykalnej) kryminologii (78 sesji), teoria racjonalnego wyboru (11), czy teorie feministyczne (48). Jak z tego wynika, problematyka teorii kryminologicznych w szerokim tego słowa znaczeniu podejmowana była na ponad jednej trzeciej ogólnej liczby sesji.

Zwraca też z uwagą znaczący wzrost zainteresowania obszarem polityki wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych (195 sesji) oraz różnymi aspektami związanymi z funkcjonowaniem więziennictwa (151). W tej ostatniej tematyce dużym zainteresowaniem cieszył się zwłaszcza jeden z paneli prezydenckich (sesja nr 127), zorganizowany w ramach szerszego tematu „Przestępczość a polityka administracyjna” pod hasłami „The Great Recession and the Great Confinement: the Economic Crisis and the Future of Penal Reform”. Panelem tym kierował T.D. Stucky (Indiana University – Purdue University at Indianapolis), a w charakterze referentów wystąpili M. Gottschlank (University of Pensylvania), J. Simon (Berkeley Center of Criminal Justice) i J. Petersilia (Stanford Law School). Sygnalizowane były zwłaszcza problemy punitywności amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości oraz – będącego tego konsekwencją – przeludnienia w zakładach karnych. Szczególnie trudna sytuacja występuje w Kalifornii, gdzie liczba osób osadzonych przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców (około 460) przekracza średnią w Stanach Zjednoczonych (około 430), zaś poziom recydywy penitencjarnej – także rekordowy w USA – w okresie trzech lat od opuszczenia zakładu karnego jest bliski 70%. Pewne nadzieje na poprawę sytuacji dawała podjęta przed kilkoma laty inicjatywa gubernatora Kalifornii Arnolda Schwarzeneggera, który powołał grupę ekspertów ds. reformy więziennictwa. W jej składzie znalazła się właśnie uczestnicząca w omawianej sesji J. Petersilia, propagująca od dawna różnego rodzaju programy szkoleniowe i rehabilitacyjne umożliwiające osadzonym wyzwolenie się z nałogów, zdobycie kwalifikacji zawodowych, a tym samym stworzenie podstaw do znalezienia swojego miejsca w społeczeństwie wolnościowym. Tę ważną polityczną inicjatywę można niewątpliwie uznać za chlubny wyjątek od ignorowania przez polityków amerykańskich licznych postulatów wypływających z badań kryminologicznych prowadzonych na najszerszą – w skali światowej – skalę. Realizacja tych postulatów mogłaby spowodować odejście od „wizerunkowego” (populistycznego) modelu surowego karania – eksponowanego i deklarowanego przez polityków, zwłaszcza w okresie kampanii wyborczych – na rzecz racjonalnej polityki karnej.

Do kolejnych sześciu obszarów tematycznych, które także odnotowały dużą, większą niż zwykle, liczbę referentów, weszła problematyka przemocy (145 sesji), rasy i aspektów etnicznych (141), aspekty międzynarodowe i porównawcze (137), policing – nowe możliwości rozwiązywania problemów w relacji policja–społeczeństwo i inne instytucje (125), przestępczość nieletnich (123), wiktymizacja (113), działalność sądów i związanych z tym aspektów prawnych (107) oraz szerokie spektrum problemów związanych metodologią badań kryminologicznych (101). W dalszym ciągu prezentacje dotyczące teorii i praktyki community policing potwierdzały tezę, że problemy związane z eliminacją zagrożeń w cywilizowanych systemach prawnych przestały być tylko i wyłącznie domeną policji. W coraz szerszym zakresie stają się one bowiem przedmiotem zainteresowania administracji samorządowej i wspólnot lokalnych, stwarzając tym samym nowe płaszczyzny współdziałania z policją. Warto również pokreślić, że społecznościom jako takim poświęcono kolejnych 129 sesji.

Sporo miejsca zajmowały też problemy dotyczące zapobiegania przestępczości (96 sesji), nadużywania narkotyków i substancji psychotropowych (93), zapobiegania przestępczości (96), sądownictwa w sprawach nieletnich (61) oraz klasyfikowanej odrębnie przemocy domowej (łącznie z przemocą wobec więźniów) – 56 sesji.

Na zbliżonym, choć nieco wyższym niż na poprzednich konferencjach, poziomie występowało zainteresowanie problematyką przestępczości zorganizowanej (29)7 i kary śmierci (24). Warto nadmienić, że w USA za karą śmierci wypowiada się 62% obywateli, przeciwnych jest zaś 26%. Jednocześnie 73% Amerykanów wyraża obawę, że niektórzy skazani mogą zostać straceni za przestępstwa, których nie popełnili. W roku 2009 wypuszczono na wolność dziewięciu mężczyzn skazanych wcześniej na karę śmierci.

Dalszy spadek odnotowała natomiast problematyka sprawiedliwości naprawczej, która była przedmiotem referatów i dyskusji zaledwie na 19 sesjach. Nadal też można mówić o zdecydowanie słabszym niż w poprzednich latach zainteresowaniu tematyką terroryzmu (32); dotyczy to również korespondującemu z terroryzmem problemowi przestępstw z nienawiści (13). Coraz silniej eksponowany jest pogląd, że u źródeł terroryzmu leży nie religia, lecz brak oczekiwanych przez społeczności islamskie zmian w zakresie kulturowym, politycznym czy ekonomicznym. Kryminolodzy, w tym także amerykańscy, nie kryją krytycznego stosunku do interwencyjnej polityki Ameryki, czyniąc ją niejako odpowiedzialną za postępującą erozję w świecie islamskim, dającą podatny grunt dla eskalacji działań wyznawców świętej wojny. Droga od autorytaryzmu do demokracji nie może prowadzić na skróty.

Od wielu już lat daje się zaobserwować rosnący wzrost zainteresowania wynikami badań kryminologicznych w rejonie azjatyckim. Przykładem tego może być chociażby sesja nr 848 („Criminal Justice Research in Asia”), kierowana przez Y. W. Cheunga z Uniwersytetu w Hong-Kongu, w której prezentowane były problemy orzekania i wykonywania kary pozbawienia wolności z perspektywy Japonii (K. Hamai z Ryukoku University, Kioto), przemocy domowej w kontekście reakcji policji w społecznościach chińskich (I. Sun, L. Huang i Y. Lin, wszyscy z National Taipei University), stosowania kary śmierci wobec sprawców przestępstw w „białych kołnierzykach” w Chinach (L. Li z Metropolitan State College of Denver) oraz aspektów wiktymizacyjnych dotyczących agresji w rodzinie (ze strony żon) w Hongkongu, zreferowanych przez przewodniczącego sesji. Szokować mogły zwłaszcza wyniki badań K. Hamai, z których wynika, że japońskie zakłady karne zaczynają niejako przejmować rolę – niewydolnych w Japonii – urzędów i instytucji socjalnych, które powinny zajmować się osobami wykluczonymi społecznie, starszymi, nierzadko z problemami natury psychicznej, popełniającymi rożnego rodzaju przestępstwa, najczęściej przeciwko mieniu. Referent wskazywał też na wzrastającą liczbę zgonów w zakładach karnych, głównie ludzi starszych, co w tym zakresie zbliża je do funkcji hospicjów.

Szczególny charakter miała sesja nr 267 („ASC Award Plenary”), na której tradycyjnie wręczane były doroczne nagrody Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii w dziesięciu kategoriach. Główną z nich „Edwin H. Sutherland Award” otrzymał – z rąk prezydenta Stowarzyszenia Richarda Rosenfelda – były prezydent ASC Francis Cullen z Uniwersytetu w Cincinnati, który jest jednym z najlepszych w USA ośrodków kryminologicznych. Temat jego uroczystego wykładu brzmiał: ”Beyond Adolescence-Limited Chriminology: Choosing Our Future”. Laureatem drugiej, bardzo prestiżowej nagrody, przyznawanej kryminologom spoza obszaru północnoamerykańskiego, tj. „Thorsten Sellin and Sheldon and Eleanor Glueck Award”, został Ross Homel z Griffith University w Australii.

Istotnym wydarzeniem była też sesja nr 213, na której – po raz pierwszy na forum Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii – ogłoszono nazwiska laureatów Sztokholmskiej Nagrody Naukowej w Dziedzinie Kryminologii w roku 2010, określanej potocznie jako „kryminologiczny Nobel”. Sesją tą kierowali dwaj współprzewodniczący jury L. W. Sherman (Cambridge University) i J. Sarnecki (Stockholm University) z udziałem – jako dyskutanta P. N. Grabosky’ego (Australian National University). Laureatami zostali dwaj profesorowie amerykańscy: były prezydent ASC, John Laub, dyrektor National Institute of Justice oraz Robert J. Sampson (Harvard University). Nagroda ta przyznawana jest od 2006 r. za nadzwyczajne osiągnięcia w badaniach kryminologicznych albo za wykorzystanie wyników badań w celu ograniczenia przestępczości i podniesienia rangi praw człowieka. Jej uroczyste wręczenie każdorazowo ma miejsce podczas dorocznej czerwcowej gali w sztokholmskim ratuszu w czasie trwania międzynarodowej konferencji, tj. the Stockholm Criminology Symposium. W roku 2009 laureatem został profesor David L. Weisburg, reprezentujący Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie oraz Uniwersytet im. George’a Masona w amerykańskiej Wirginii8.

Ze strony polskiej jedynym uczestnikiem konferencji był piszący te słowa (UwB), który wystąpił jako referent w sesji nr 25 zatytułowanej “Combating Organized Crime”. Sesją tą kierował J. O. Nyholm z Norwegii (National Bureau of Investigation), który wygłosił pierwszy referat zatytułowany „Zwalczanie przestępczości zorganizowanej w Europie: stare strategie i nowe pomysły z obszaru ekonomii i psychologii”. Kolejny referat nt. „Sytuacyjna prewencja piractwa morskiego: czy może przynieść efekty?” przedstawił Ernesto U. Savona (Catholic University, Milan). O psychologicznym podejściu do badań nad przestępczością zorganizowaną i w zakresie jej zwalczania, niejako w nawiązaniu do pierwszego wystąpienia, mówiła H. Hakkanen-Nyholm z Norwegii, reprezentująca tę samą instytucję co kierujący sesją. Czwarty referat – będący udziałem E. W. Pływaczewskiego – dotyczył roli instytucji świadka koronnego w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej w Polsce. W dyskusji koncentrowano się w szczególności na kwestii możliwości skuteczniejszego przeciwdziałania piractwu morskiemu oraz efektywności instytucji świadka koronnego w polskiej i włoskiej praktyce organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Dodajmy, że problematyka trendów i możliwości przeciwdziałania piractwu morskiemu była też prezentowana na sesji nr 591 pod hasłem „Global Organized Crime” kierowanej przez R. Aniskiewicza (Indiana University Kokomo). Referat na ten temat wygłosił M. C. Walter (Passaic Country Community College, New Jersey).

Na Konferencji tradycyjnie już odbyło się spotkanie seminaryjne Międzynarodowego Stowarzyszenia Badań nad Przestępczością Zorganizowaną (IASOC)9, którego zasadniczym celem jest prezentacja najnowszej wiedzy i badań w zakresie zarówno tradycyjnych, jak i nowych form przestępczości zorganizowanej. Interesujący referat na tym spotkaniu przedstawiła B. C. Breuil z Uniwersytetu w Utrechcie. Zaprezentowała ona wyniki badań empirycznych na temat wpływu procederu handlu ludźmi na prostytucję uliczną (głównie kobiet przybyłych z Rumunii) w Marsylii. Z badań tych wynika, że w znacznej części kobiety te motywowane trudną sytuacją materialną podejmowały samodzielne decyzje o wyjeździe z kraju, niejako godząc się na zarobkowanie drogą uprawiania prostytucji. Kolejny referat, na temat roli kobiet w strukturach przestępczości zorganizowanej w wymiarze międzynarodowym, przedstawiła prezydent Stowarzyszenia D. Singel z Uniwersytetu w Utrechcie oraz sekretarz Stowarzyszenia K. von Lampe (John Jay College of Criminal Justice, the City University of New York), prezentujący fenomenologię rosnącego udziału nielegalnej produkcji i handlu papierosami w obrotach międzynarodowej przestępczości zorganizowanej na kontynencie europejskim. Kilku członków Stowarzyszenia zaprezentowało krótkie informacje na temat kierunków realizowanych aktualnie badań nad przestępczością zorganizowaną.

Z sesji tematycznych poświęconych przestępczości zorganizowanej dużym zainteresowaniem cieszyła się sesja nr 142 pod hasłem „Stan wiedzy na temat międzynarodowego zorganizowanego przestępstwa”, kierowana przez J. Picarelli (National Institute of Justice, USA), który wygłosił referat korespondujący z tytułem sesji. K. von Lampe przedstawił przegląd literatury naukowej związanej z tematem, J. Albanese (Virginia Commonwealth University, USA) wykazywał, dlaczego dzisiaj wiemy już więcej o międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, zaś ostatni referent E. U. Savona odniósł się do roli badań kryminologicznych w kreowaniu polityki przeciwdziałania zorganizowanemu przestępstwu.

Ważnym uzupełnieniem obrad największego forum kryminologicznego na świecie były też liczne ekspozycje wiodących wydawnictw i agencji rządowych, eksponujących swoje publikacje i inne materiały dotyczące szeroko rozumianych problemów przestępczości i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

W czasie pobytu w San Francisco piszący te słowa skorzystał z zaproszenia do złożenia wizyty studyjnej i wygłoszenia wykładu na Wydziale Prawa University of California w Berkeley. Po wykładzie odbyło się spotkanie z kierownictwem – usytuowanego na tym Wydziale – Berkeley Center for Criminal Justice. Kolejna Konferencja ASC odbędzie się w dniach od 16 do 19 listopada 2011 r. w stołecznym Waszyngtonie.


1 The American Society of Criminology, 62nd Annual Meeting: Crime an Social Institutions, November 17–20, 2010, San Francisco, California.

2 Na dzień dzisiejszy organizacja ta, powołana do życia w 1941 r. w Berkeley, liczy 3421 członków z 50 krajów. Funkcję jej dyrektora wykonawczego sprawuje Chris W. Eskridge (University of Nebraska). Autor niniejszego sprawozdania, będący od 1997 r. członkiem ASC, prezentował referaty na 14 kolejnych konferencjach tego Stowarzyszenia w San Diego, Waszyngtonie, Toronto (dwukrotnie), San Francisco (dwukrotnie), Atlancie (dwukrotnie), Chicago, Denver, Nashville, Los Angeles, St. Louis i Filadelfii.

3 Wybitny kryminolog i wiktymolog, emerytowany profesor Uniwersytetu w Münster, od kilkudziesięciu lat silnie związany z kryminologią amerykańską, do dzisiaj systematycznie uczestniczący w konferencjach ASC.

4 Liczba ta obejmuje także różnego rodzaju spotkania towarzyszące konferencji.

5 Zob. E. W. Pływaczewski, Sprawozdanie z 50. Dorocznej konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii, Przegląd Policyjny 1999, nr 3, s. 231 i nast.; tenże, Sprawozdanie z 53. Dorocznej Konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii (Atlanta, Georgia, 7–10 listopada 2001 r.), Przegląd Policyjny 2002, nr 3–4, s. 67 i nast.; tenże, Sprawozdanie z 52. Dorocznej konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii nt. Przestępczość a kryminologia w roku 2000, San Francisco, 15–18 listopada 2000, Państwo i Prawo 2001, nr 7, s. 108 i nast.; tenże, Wyzwanie praktyki – korzyści z teorii (55. Doroczna Konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia kryminologii (Denver, 19–22 listopada 2003 r.), Państwo i Prawo 2004, nr 4, s. 115; tenże, Sprawozdanie z 57. Dorocznej Konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii (Toronto, 15–19 listopada 2005 r.), Prokuratura i Prawo 2006, nr 6; tenże, Sprawozdanie z 58. Dorocznej Konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii nt. Demokracja, przestępczość i sprawiedliwość, Los Angeles, 1–4 grudnia 2006 r., Państwo i Prawo 2007, nr 7, s. 130 i nast.; K. Krajewski, E. W. Pływaczewski, Sprawozdanie z 59. Konferencji Amerykańskiego Stowarzyszenia Kryminologii nt.: Przestępczość i wymiar sprawiedliwości w skali lokalnej i globalnej, Atlanta, 14–17 listopada 2007 r., Państwo i Prawo 2008, nr 6, s. 124 i nast.

6 Najliczniejsze z tych zespołów liczyły po 8 osób.

7 Odrębnie klasyfikowany problem gangów był jednak przedmiotem 33 sesji.

8 Szerzej zob. L. W. Sherman, J. Lee, The Stockholm Price in Criminology, The Criminologist, vol. 32, March/April 2007, s. 1, 3 i nast.; M. Fajst, Kryminologiczne Noble 2009–2010 – zagrożenia dla wolności badań naukowych?, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Kryminologicznego im. Profesora Stanislawa Batawii 2009, nr 18, s. 37 i nast.

9 International Association for the Study of Organized Crime.


Prokuratura

i Prawo 7–8, 2011


Pobieranie 35.09 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna