Farmakoterapia niedokrwistości niedoborowych. Czynniki wzrostowe działające na układ krwiotwórczy



Pobieranie 55.86 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar55.86 Kb.

Farmakoterapia niedokrwistości niedoborowych.

Czynniki wzrostowe działające na układ krwiotwórczy


Hanna Winiarska
1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza


Przyczyny niedokrwistości z niedoboru żelaza

Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo i/lub zwiększona hematopoeza


  • okres wzrastania

  • ciąża

  • leczenie innych postaci niedokrwistości

Zwiększone straty żelaza


  • przewlekła utrata krwi (nowotwory przewodu pokarmowego, moczowego, płuc)

  • miesiączki

  • ostra utrata krwi

  • flebotomia w przebiegu terapii czerwienicy prawdziwej

Zmniejszony dowóz żelaza w diecie, zmniejszone wchłanianie, zaburzone wykorzystanie żelaza

  • dieta ubogożelazowa

  • zespół złego wchłaniania

  • zaburzenie wchłaniania po operacjach na przewodzie pokarmowym

  • ostre lub przewlekłe choroby zapalne



LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI Z NIEDOBORU ŻELAZA:

Cel:

  1. przywrócenie prawidłowego stężenia hemoglobiny,

  2. odbudowa puli zapasowej żelaza (około 400-500mg u kobiet, 1000mg u mężczyzn).

Droga podania: po, iv, im

Najczęściej po - najtańsza, efektywna i obciążona niewielką liczba działań niepożądanych


Preparaty soli Fe

Związek żelaza

Preparat

Glukonian żelazawy

Ascofer (23mg Fe)

Fumaran żelazawy




Siarczan żelazawy

Resoferon (37mg Fe)

Preparaty o powolnym uwalnianiu (siarczan żelazawy)

Hemofer prol.(105mgFe), Sorbifer durules (100mg Fe), Tardyferon (80mg Fe)

Doustne preparaty żelaza - charakterystyka


  • żelazo w preparatach leczniczych znajduje się w postaci soli żelazawych (Fe2+),

  • wchłanianie preparatów żelaza z przewodu pokarmowego może ulec zmniejszeniu w obecności pokarmu (zwłaszcza mleka), przy jednoczesnym stosowaniu leków zobojętniających kwas solny, antybiotyków tetracyklinowych.

Czas trwania leczenia doustnymi preparatami żelaza:

  • maksymalny poziom syntezy dobowej Hb wynosi 0,2-0,25g/dl pełnej krwi dziennie, zwykle dla resyntezy hemoglobiny potrzeba od 30-40 dni przy stosowaniu 200mg Fe/dobę,

  • odbudowa tkankowych zapasów żelaza (500mg u kobiet, 1000mg u mężczyzn) - wiele miesięcy leczenia (wchłanianie żelaza w jelitach spada dość szybko po odbudowaniu prawidłowego poziomu hemoglobin);

ZAZWYCZAJ CZAS TRWANIA KURACJI (ODBUDOWA HEMOGLOBINY I PULI ZAPASOWEJ ŻELAZA) TO 4-6 MIESIĘCY, W ZALEŻNOŚCI OD WYJŚCIOWEGO STĘŻENIA HEMOGLOBINY
Działania niepożądane doustnych preparatów żelaza:

  • zgaga,

  • nudności

  • dyskomfort w nadbrzuszu środkowym

  • zaparcia lub biegunki

  • czarne przebarwienie stolca

  • płynne preparaty mogą powodować przebarwienie szkliwa



PREPARAT

ŻELAZA


DAWKA

(mg)


Fe++/tab

(mg)


% Fe

DZIENNA

DAWKA

(liczba tabletek)

Glukonian

żelaza (Ascofer®)


200

24

11

6 -12


Fumaran żelaza (preparaty wielowitaminowe)

200


66


33


3


Siarczan żelaza (Hemofer prol®)

325

105

30

2




W ostrym zatruciu doustnymi preparatami żelaza (najczęściej są to przypadkowe spożycia leku przez dzieci) stosuje się:

  • indukcję wymiotów,

  • wiązanie preparatów Fe w żołądku,

  • zastosowanie deferoksaminy


HEMOCHROMATOZA

uszkodzenia:



przyczyny:

  • wrodzone zaburzenia wchłaniania żelaza

  • częste transfuzje

  • długotrwała terapia pozajelitowymi preparatami żelaza

leczenie:

  • upusty żylne, deferoksamina (iv,im), deferasirox

Deferasirox (Exjade)

Preparat doustny, tworzy kompleksy z Fe, wydalane następnie drogą p.pok.

Wskazania


  • chorzy z talasemią beta- częste transfuzje krwi

  • inne niedokrwistości leczone wielokrotnymi przetoczeniami krwi


Wskazania do stosowania pozajelitowych preparatów żelaza:

  • zaburzenia wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego (zespół złego wchłaniania, stan po resekcji XII-cy lub górnej części jelita cienkiego)

  • zapalne choroby jelit, których objawy mogą ulec zaostrzeniu po zastosowaniu doustnych preparatów żelaza (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna)

  • brak tolerancji doustnych preparatów żelaza

  • trudna do korekcji utratą żelaza (np. hemofilia, trombocytopenia)


Obliczenie całkowitej dawki żelaza potrzebnej do leczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Całkowitą dawkę żelaza, konieczną dla korekty poziomu Hb wylicza się ze wzoru:


całkowita dawka żelaza(mg) = m.c.[kg] x 0.24 x (docelowe stężenie Hb - Hb[g/l])
gdzie:

  • m.c – masa ciała

  • Hb(g/l) - aktualna wartość stężenia Hb u danego chorego

Tak obliczoną dawkę żelaza zwiększa się o 500 lub1000 mg (pula tkankowa żelaza odpowiednio dla kobiet i mężczyzn).

Objawy niepożądane pozajelitowych preparatów żelaza:


    1. reakcja anafilaktyczna (0,3 % pacjentów)

    2. inne reakcje z nadwrażliwości: pokrzywka, wysypka, zawroty głowy, zapalenia stawów, bóle mięśniowe, gorączka

    3. opóźnione reakcje alergiczne (24 do 48 h po dużej dawce żelaza i.v.; 3-7 dni po podaniu i.m): bóle stawów, bóle pleców, dreszcze, gorączka, bóle głowy, bóle mięśniowe, nudności, wymioty.

    4. zapalenie żył – przedłużona dożylna infuzja stężonych roztworów

    5. miejscowe odczyny przy podawaniu domięśniowym: ból, jałowe ropnie, przebarwienie skóry


ANEMIA MEGALOBLASTYCZNA

1. wywołana przez niedobór witaminy B12

2.wywołana przez niedobór kwasu foliowego

3.spowodowana przez wrodzony defekt metaboliczny


NIEDOKRWISTOŚĆ Z NIEDOBORU WITAMINY B12 – dzienne zapotrzebowanie 3-5µg/24h


Przyczyny niedoboru witaminy B12

Niedobór w diecie


  • dieta wegańska

Zaburzenie wchłaniania


  • zaburzenie uwalniana witaminy B12 z połączeń białkowych w żywności (achlorhydria, częściowa gastrektomia, leki blokujące wydzielanie kwasu solnego

  • zaburzenia syntezy czynnika wewnętrznego (anemia złośliwa - Addisona-Biermera, całkowita gastrektomia, rodzony niedobór lub zaburzenia działania czynnika wewnętrznego

  • choroby końcowego odcinka jelita cienkiego

  • współzawodniczenie o witaminę B12 (bruzdogłowiec szeroki, zespół ślepej pętli jelitowej)

  • leki: neomycyna, kolchicyna, kwas para-aminosalicylowy

OBJAWY NIEDOBORU WITAMINY B12

  • zaburzenia odnowy materiału genetycznego (DNA) – powstawanie nieprawidłowych komórek, obumieranie komórek w trakcie dojrzewania (erytropoeza megaloblastyczna)

  • rozmaz krwi obwodowej - nieprawidłowe komórki i ich fragmenty (poikilocytoza, anizocytoza), makrocytoza

  • objawy kliniczne: osłabienie, kremowe zabarwienie skóry, zapalenie błony śluzowej języka i przewodu pokarmowego, objawy neurologiczne

  • zmiany w układzie nerwowym - postępujący obrzęki i demielinizacja włókien nerwowych, śmierć komórek nerwowych w rdzeniu kręgowym i móżdżku.

- obwodowa neuropatia, zaburzenia czucia wibracji, wygórowanie odruchów głębokich

- przewlekły niedobór kobalaminy może doprowadzić do rozwoju ataksji, demencji


LECZENIE NIEDBORU WITAMINY B12:

  • profilaktycznie u ścisłych wegetarian (wegan) - doustnie, u chorych po gastrektomii lub z zaburzeniami wchłaniania - pozajelitowo

  • w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej początkowo raz dziennie 1000ug witaminy im, przez 2-3 tygodnie, następnie co 4 tygodnie, zazwyczaj do końca życia

Preparaty: Vitaminum B12 (inj 100, 1000mg/ml), VegevitB12 (tabl.5 mg)

NIEDOKRWISTOŚĆ Z NIEDOBORU KWASU FOLIOWEGO

DZIENNE ZAPOTRZEBOWANIE:

minimalne dzienne zapotrzebowanie - 50 μg,

w czasie ciąży - 400 μg, karmienia - 300 μg

Żywność bogata w foliniany – świeże, zielone warzywa, wątroba, drożdże, niektóre owoce. W czasie gotowania około 90% kwas foliowego ulega destrukcji

Niedobór kwasu foliowego

Niedobór w diecie

Zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy


  • ciąża

  • karmienie

  • nowotwory złośliwe

  • zwiększona hematopoeza (anemia hemolityczna)

  • przewlekłe złuszczajace choroby skóry

  • hemodializa

Zaburzenia wchłaniania


  • tropikalna sprue

  • leki: fenytoina, barbiturany, etanol

Zaburzenia metabolizmu kwasu foliowego


  • inhbitory reduktazy dihydrofolianowej: metptreksat, pyrimetamina, triamteren, trimetoprim

  • alkohol

  • rzadkie niedobory enzymatyczne


Standardowe leczenie – początkowo 0,8-1,2mg/dzień p.o. przez 1-4 miesięcy

Profilaktycznie - 400 μg/dzień p.o.

Kwas tetrahydrofoliowy (kwas folinowy)



    • aktywna postać kwasu foliowego

    • znajduje zastosowanie głównie w profilaktyce i terapii niedokrwistości niedoborowych u chorych leczonych metotreksatem oraz w terapii niedokrwistości megaloblastycznej występującej jako następstwo sprue, zespołów złego wchłaniania, w niedożywieniu, u kobiet ciężarnych i wcześniaków, po leczeniu inhibitorami reduktazy folinowej (jak już wspomniano, po leczeniu lub zatruciu metotreksatem, a także po zatruciu kotrimoksazolem).

PREPARATY: Acidum folicum, Folacid, Folimin

CZYNNIKI WZROSTOWE WPŁYWAJĄCE NA UKŁAD KRWIOTWÓRCZY


Erytropoetyna

Hormon glikopeptydowy syntezowany w nerkach (komórki aparatu przykłębuszkowego - 90%) i w wątrobie (10%);

w warunkach niedokrwistości lub niedotlenienia (pobyt w wysokich górach) nerkowa produkcja erytropoetyny wzrasta nawet 100-krotnie

Efekty farmakodynamiczne


  • pobudzanie różnicowania i podziałów komórek CFU-E (colony forming unit - komórka tworząca kolonie) w kierunku linii erytropoetycznej

Wskazania do stosowania:

  1. anemia w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek (typowe wskazanie)

  2. w trakcie leczenia zydowudyną

  3. anemia towarzysząca intensywnej chemioterapii

  4. anemia wtórna do chorób szpiku

  5. anemia u wcześniaków

  6. przed planowanym pobraniem krwi do przeszczepu autologicznego szpiku

Taktyka leczenia:

  1. terapia pod kontrolą hematokrytu – 2 razy w tygodniu

  2. zazwyczaj podskórnie – 50-100j.m./kg trzy razy w tygodniu (klasyczne preparaty epo)

  3. KAŻDY CHORY LECZONY ERYTROPOETYNĄ WYMAGA SUPLEMENTACJI PREPARATAMI ŻELAZA (po lub iv)

Działania niepożądane:

  1. nadciśnienie tętnicze, zwłaszcza u chorych, u których doszło do gwałtownego podwyższenia hematokrytu.

  2. zwiększenie krzepliwości

  3. drgawki

  4. reakcje alergiczne (rzadko)

epoetyna i β, - taką sama sekwencja aminokwasów, różnią się glikozylacją.

Darbepoetyna - wytwarzana w komórkach jajnika chomika chińskiego (CHO-K1).

Wykazuje dużą swoistość wobec receptora dla erytropoetyny i charakteryzuje ją taki sam mechanizm działania. W odróżnieniu od erytropoetyny ludzkiej i r-HuEPO mających 3 łańcuchy, darbepoetyna α ma 5 łańcuchów węglowodanowych, których części N-końcowe są połączone wiązaniami sieciowymi - co zwiększa jej okres półtrwania w surowicy.



Preparaty: epoetyna - Eprex (Cilag AG), Neorecormon (Roche)

Darbapoeyna - Aranesp (Amgen Europe B.V)


GM-CSF (sargramostim)

Rekombinowany ludzki czynnik wzrostowy, uzyskiwany z komórek drożdży



  • zwiększa wytwarzanie neutrofili i monocytów

  • aktywuje migrację, fagocytozę, produkcje nadtlenku wodoru i zależna od p-ciał toksyczność neutrofili, monocytów i eozynofili

  • wraz z epo zwieksza twoprzenie się BFU-E (Burst-Forming Unit)

Wskazania do stosowania:

  • autologiczny przeszczep szpiku

  • chorzy po przeszczepie (z reakcją wczesnego odrzutu przeszczepu)

  • intensywna chemioterapia

  • neutropenia występująca w AIDS,

  • anemia aplastyczna

Działania niepożądane:

    1. bóle kostne

    2. zespół grypopodobny

    3. gorączka

    4. biegunka

    5. duszność

    6. wysypka


G-CSF (filgrastmin)

Rekombinowany ludzki czynnik wzrostowy otrzymywany z E.coli, stymuluje wytwarzanie neutrofili, zwiększa zdolności żerne i cytotoksyczne neutrofili



Wskazania:

  1. leczenie ciężkiej neutropenii towarzyszącej autologicznym przeszczepom szpiku i intensywnej chemioterapii

  2. leczenie ciężkiej wrodzonej neutropenii

  3. leczenie neutropenii towarzyszącej terapii zydowudyną

Działania niepożądane:

- ból kości

- miejscowe odczyny skórne

- splenomegalia (długotrwała terapia)

- znaczące zwiększenie liczby neutrofili

Interleukina 11 (oprelvekin)

Stymuluje wzrost prymitywnych komórek progenitorowych dla megakariocytów

Zwiększa liczbę płytek krwi i neutrofili

Wskazania:


  • trombocytopenia

  • zapobieganie rozwojowi trombocytopenii u chorych leczonych intensywną chemioterapią

Objawy niepożądane:

  • bóle, zawroty głowy, zmęczenie

  • zwiększenie retencji płynów, anemia, zaburzenia rytmu


Pegfilgrastim (Neulasta)

Pochodna filgrastimu o wydłużonym czasie działania


Plerixafor (Mozobil)

Antagonista CXCR4

Stosowany w celu oddzielenia komórek pnia od szpiku kostnego – przy przeszczepach komórek pnia (przeszczep autologiczny) u chorych ze szpiczakiem mnogim, chłoniakiem
Romiplostim (Nplate)

Białko fuzyjne = peptyd +fragment Fc IgG1

Peptyd - sygnalizuje i aktywuje za pomocą receptora trombopoetyny wewnątrzkomórkowe szlaki transkrypcji, zwiększając w ten sposób wytwarzanie płytek krwi

Wskazania - przewlekła pierwotna małopłytkowość immunologiczna







: attachments -> article
article -> O g ł oszeni e o wyborze najkorzystniejszej oferty
article -> O g ł oszeni e o wyborze najkorzystniejszej oferty
article -> Wojewódzki szpital specjalistyczny w białej podlaskiej
article -> Numer lekcji Poniedziałek
article -> Postępowanie o udzielenie zamówienia prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego w oparciu o przepisy art. 701 Kodeksu cywilnego
article -> Numer lekcji Poniedziałek
article -> Dla kierunku Papiernictwo I Poligrafia rok akademicki 2014/2015, studia I st semestr I
article -> Unia europejska
article -> Informacja dot zasad realizacji zadań publicznych oraz sposobu ich rozliczania
article -> Zarządzenie Nr 51/2014 Dyrektora Powiatowego Szpitala im. Władysława Biegańskiego w Iławie z dnia 28. 05. 2014 r w sprawie zmiany Regulaminu Organizacyjnego Powiatowego Szpitala im. Władysława Biegańskiego w Iławie




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna