Gmina Biłgoraj program ochrony środowiska dla gminy biłgoraj na lata 2008 2020 Biłgoraj, grudzień 2008


Przyrodniczy system gminy Biłgoraj



Pobieranie 0.74 Mb.
Strona5/18
Data06.05.2016
Rozmiar0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

3. Przyrodniczy system gminy Biłgoraj.

3.1. Istniejący system ochrony przyrody gminy Biłgoraj.


Gmina Biłgoraj jest terenem o cennych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, które do tej pory w niewielkim stopniu zostały objęte ochroną obszarową. Gmina położona jest w południowo-wschodnim pasie obszarów chronionych Lubelszczyzny i leży pomiędzy Parkiem Krajobrazowym „Lasy Janowskie”, a Szczebrzeszyńskim Parkiem Krajobrazowym i Puszczą Solską. Na jej terenie znajduje się jedynie niewielki fragment Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego.

3.1.1. Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy.


Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy obejmuje wschodnie krańce gminy Biłgoraj. Utworzony został na mocy Rozporządzenia nr 3 WZ dnia 22 stycznia 1991r /Dz. Urz. Woj. Zamoj. Nr 5, poz.48/; Rozporządzenia nr23 WZ z dnia 19 czerwca 1998r /Dz.Urz.Woj. Zamoj. Nr 15, poz. 127/. Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy obejmuje powierzchnię 20 209 ha i leży w obrębie Roztocza Zachodniego. Cechuje się urozmaiconą rzeźbą, z dużą ilością głębokich wąwozów, wciętych w pokrywę lessową, lub utwory kredowe. Szata roślinna Parku należy do geobotanicznej krainy Roztocza, jej najcenniejszymi zbiorowiskami są kompleksy leśne, a wśród nich buczyna karpacka, subkontynentalny grąd lipowo – grabowy oraz niewielkie fragmenty wyżynnego jodłowego boru mieszanego. Duże powierzchnie zajmują też zbiorowiska zastępcze z Querco – Fagetea z podsadzoną sosną. W obrębie Parku zwraca uwagę bogactwo roślin zielonych. Są to zarówno rośliny naczyniowe jak i zarodnikowe. Dominują w nich rośliny górskie (przeważnie runa leśnego – 30 gatunków) oraz gatunki południowo-wschodnie. Z rzadkich górskich wymienić należy: żywiec gruczołowaty, przetacznik górski, paprotnik kolczasty, paprotnik Brauna, wilczomlecz migdałolistny. Gatunki południowo – wschodnie to: szczodrzeniec ruski, pluskwica europejska, zawilec wielkokwiatowy, miodunka miękkowłosa i dzwonek syberyjski.

Obszary leśne w obrębie Parku cechuje bardzo bogate runo (zajmujące ok. 90% dna lasu) oraz liściaste gatunki w poziomie krzewów. W runie dominują rośliny typowe dla grądów; gwiazdnica wielkokwiatowa, gajowiec żółty, jaskier kaszubski, marzanna wonna, miodunka ćma, podagrycznik pospolity, turzyca orzęsiona, zawilec gajowy i inne. Dla borów typowe gatunki to – kosmatka owłosiona, konwalijka dwulistna i szczawik zajęczy.

W górnym odcinku Gorajca występują olsy z olszą czarną i świerkiem, a w ich runie – porzeczka czarna i turzyca długokłosa. W części południowej Parku (rejon Zwierzyńca) występuje na niewielkich obszarach bór świeży z sosną, świerkiem, jodłą, rzadziej z bukiem i grabem. W jego runie dominuje: borówka czernica, konwalijka dwulistna, pszeniec zwyczajny, szczawik zajęczy i wrzos zwyczajny. Cieniste, różnowiekowe bory jodłowe, czasami z domieszką sosny, świerka i gatunków liściastych, zajmują niewielkie powierzchnie W ich runie występują te same gatunki jak w borach świeżych oraz widłak spłaszczony. W najbardziej wysuniętej południowo- zachodniej części Parku znajduje się torfowisko wysokie – Bagno Tałandy. Występuje tu karłowata sosna i brzoza omszona, a wśród torfowców typowy kompleks gatunków: modrzewnica zwyczajna, przygiełka zwyczajna, przygiełka biaława i brunatna, rosiczka okrągłolistna, wełnianka pochwowata, wierzba borówkolistna, żurawina błotna i kilka gatunków turzyc.

Południowe, niezalesione stoki wzniesień i wąwozów lessowych porastają murawy kserotermiczne.

W granicach Parku najcenniejszym botanicznie obiektem jest „Las Cetner” k/Kawęczynka. Jest to zwarty kompleks leśny – buczyny karpackiej z niewielką ilością grabu, osiki i klonu, zlokalizowany w obszarze o najbardziej charakterystycznej rzeźbie terenu. O prężności ekologicznej tego siedliska świadczy odnawiający się tu bardzo dobrze buk i jodła.

Fauna Parku reprezentowana jest przez liczne gatunki, w tym wiele rzadkich. Najlepiej poznaną gromadą są ptaki – około 80 gatunków, w tym głównie (85%) gatunki łęgowe. Najcenniejsze gatunki ptaków reprezentowane są przez: brodźca krwawodziobego, dzięcioła czarnego, jastrzębia, krogulca, kruka, krzyka, muchołówkę żałobną, płomykówkę, puszczyka, rycyka, sisiaka, bardzo rzadką kląsawkę, gila i zniczka. Licznie występuje bocian biały. Teren Parku zasiedla też bóbr europejski.


3.1.2. Rezerwat „Obary”.


Na terenie gminy Biłgoraj znajduje się rezerwat „Obary”, który został utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dn. 21. 07.1958 (MP Nr11, poz.64) w celu ochrony fragmentów torfowiska przejściowego i wysokiego. Torfowisko znajduje się w śródleśnej kotlinie o genezie oczka polodowcowego i zajmuje powierzchnię 62,3 ha. Rezerwat obejmuje kompleks torfowisk i zagospodarowane drzewostany sosnowe (bór wilgotny, świeży i bagienny). Na terenie rezerwatu żyją głuszce, jarząbki, cietrzewie i żurawie, a także rzadkie gatunki roślin: turzyca bagienna, gnidosz królewski, bagnica torfowa, rosiczka okrągłolistna i długolistna.

3.1.3. Pomniki przyrody.


Na obszarze gminy Biłgoraj ustanowiono 6 pomników przyrody ożywionej. Są to drzewa, które ze względu na swój wiek oraz rozmiary winny być chronione.

Charakterystykę pomników przyrody ożywionej przedstawiono w tab. nr 3.

Istniejący system ochrony przyrody w gminie Biłgoraj obrazuje rys. 6.

Rys. 6. Formy ochrony przyrody w gminie Biłgoraj (źródło Strategia rozwoju Gminy Biłgoraj)





    Tab. nr 3. Zestawienie pomników przyrody ożywionej na terenie powiatu Biłgoraj.

Nr

ewid.


Rodzaj pomnika.

Opis pomnika

Gmina

Miejscowość



Bliższe określenie położenia

Właściciel

Podstawa prawna

ochrony


5

PD

(5)


Dąb szypułkowy

/Querkus robur/

o obw. 558 cm

i wys. 25m



gm. Biłgoraj

m. Sól


na łące od strony

wsi Bidaczów,

w odległości około 80 m

od zabudowań



Jan Wolanin

zam. Sól



Orzeczenie Nr RLX/OB/36/60

Prezydium WRN w Lublinie

Wydział Rolnictwa i Leśnictwa

z dnia 16 lutego 1960r.

/Dz.Urz. WRN w Lublinie Nr 3 poz.13/


93

PD

(93)


grusza polna

/Pirus comunis/

obw. 250 cm

i wys. 11 m



gm. Biłgoraj

m. Andrzejówka



w odl. 50 m od drogi

Korytków Mały –

Andrzejówka


Tadeusz Myszak

zam. Andrzejówka



Orzeczenie Nr 1

Wojewody Zamojskiego

z dnia 24 marca 1987r.

/Dz.Urz. Województwa Zamojskiego

z 1987r. Nr 6, poz. 37/


113

PD

(113)


Dąb szypułkowy

/Quercus robur/

obw. 460 cm

i wys. 22 m



gm. Biłgoraj

m. Wola Mała



na łące

nad strumykiem-

dopływem Próchnicy


własność Adama Trojanowskiego użytkownik

Tadeusz Żerebiec



Orzeczenie Nr 1 Wojewody

Zamojskiego z dnia 24 marca 1987r

/Dz.Urz. Województwa Zamojskiego

z 1987r. Nr 6, poz. 37/




116

PD

(116)


lipa drobnolistna

/Tilia cordata/

obw. 400 cm

i wys. 25 m



gm. Biłgoraj

m. Bukowa



w obrębie zabudowań gospodarskich,

5 m od drogi



własność

Marek Małek

zam. Bukowa 477


Orzeczenie Nr 1 Wojewody

Zamojskiego z dnia24 marca 1987r

/Dz.Urz. Województwa Zamojskiego

z 1987r. Nr 6, poz. 37/



117

PD

(117)


klon pospolity

/Acer platanoides/

obw. 320 cm

i wys. 22 m



gm. Biłgoraj

m. Bukowa



po prawej stronie

bramy wjazdowej

na teren gospodarstwa


własność

Czesław Myszak

zam. Bukowa


Orzeczenie Nr 1

Wojewody Zamojskiego

z dnia 24 marca 1987r.

/Dz.Urz. Województwa Zamojskiego

z 1987r. Nr 6, poz. 37/


1

URG


PD

(1)


Dąb szypułkowy

/Quercus robur/

obw. 685 cm

i wys. 25 m



gm. Biłgoraj

m. Ciosmy 20



łąka poza zabudowaniami, północna strona wsi Ciosmy, na wysokości posesji 20, około 250 m od przystanku PKS.

Tutka Józef

Ciosmy 20



Uchwała Rady Gminy Biłgoraj Nr XVI/91/07 z dnia 30 listopada 2007 r.

PD – pojedyncze drzewo

gm. – gmina

m. – miejscowość

3.1.4. Zabytki architektury w gminie Biłgoraj.


Ważnym walorem turystyczno-krajoznawczym gminy Biłgoraj są zabytki architektury świeckiej i sakralnej. Zabytki architektury świeckiej to dwory, zabudowania gospodarcze i folwarczne oraz słabo zachowane fragmenty architektury ogrodowej i parki podworskie. W wielu miejscowościach zachowały się relikty starej zabudowy okólnikowej oraz chałupy o konstrukcji wieńcowej wraz z wyposażeniem gospodarczym. Przy drogach zachowało się wiele krzyży i kapliczek, często otoczonych drzewostanem.

Obiektem objętym ścisłą ochroną konserwatorską na terenie gminy Biłgoraj jest wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. A/443 zespół cerkwi prawosławnej, w miejscowości Sól, w skład którego wchodzi: cerkiew (obecnie kościół rzymskokatolicki) z dobudowaną w 1939 r zakrystią, kapliczka drewniana z końca XIX w. oraz cmentarz przykościelny.

Obiektami podlegającymi pośredniej ochronie konserwatorskiej wpisanymi do „Katalogu zabytków architektury i budownictwa woj. Zamojskiego” są zabytki znajdujące się we wsiach:

Brodziaki:



  • leśniczówka drewniana z 1898 r.

Bukowa:

  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli , drewniany z 1957 r.

  • kapliczka św. Antoniego, drewniana z końca XIX w.

  • kapliczka Chrystusa Frasobliwego, drewniana z 1838 r.

  • zagroda nr 30 – w niej dwie obory drewniane z połowy XIX w.

Dąbrowica:

  • kaplica drewniana ok. 1903 r.

  • kapliczka św. Antoniego, murowana z końca XIX w.

  • kapliczka Matki Boskiej, drewniana z końca XIXw.

  • szkoła drewniana z 1930 r. (obecnie dom mieszkalny).

Dereźnia Zagrody:

  • młyn wodny, drewniany z 1936 r.

Dyle:

  • gorzelnia drewniana z końca XIX w.

  • relikty dawnego parku podworskiego.

Hedwiżyn:

  • kapliczka Matki Boskiej, drewniana z końca XIX w.

Ignatówka:

  • kaplica murowana z 1908 r.

  • willa z kaplicą, murowana z lat trzydziestych XX w.

Kajetanówka:

  • kapliczka murowana z 1906 r.

Knieja:

  • kapliczka drewniana z połowy XIX w.

  • leśniczówka Ordynacji Zamojskich, drewniana z 1860 r.

Korczów:

  • kaplica drewniana z końca XIX w.

Korytków Duży:

  • kapliczka św. Jana Nepomucena, drewniana ok. 1880 r.

  • leśniczówka drewniana z końca XIX w.

Nowy Bidaczów:

  • młyn wodny, drewniany z 1905 r.

Pszczelne:

  • kapliczka Chrystusa Frasobliwego, drewniana z drugiej połowy XIX w.

Ruda Solska:

  • stodoła w zagrodzie nr 22, drewniana z końca XIX w.

Smólsko Małe:

  • kapliczka drewniana z końca XIX w.

Sól:

  • kapliczka św. Antoniego, murowana z 1917 r.

  • kapliczka Matki Boskiej, drewniana z końca XIX w.

  • Zespół dworski, w tym: dwór drewniany z 1932 r., pozostałości parku z końca

XIX w., 3 domy drewniane z końca XIX w.

Stary Bidaczów:



  • kapliczka Matki Boskiej, drewniana z początku XX w.

  • kapliczka drewniana z początku XX w.

  • Dom nr 14, drewniany z połowy XIX w. (przykład tzw. „chaty biłgorajskiej”),

  • Młyn wodny z tartakiem, drewniany z lat dwudziestych XX w.

Wola Dereźniańska:

  • kapliczka Matki Boskiej, drewniana z końca XIX w.

  • zagroda nr 12, w tym: dom drewniany z 1912 r., obora drewniana z 1912 r.

  • stodoła w zagrodzie nr 23, drewniana z połowy XIX w.

Wola Duża:

  • zagroda nr 18 z drugiej połowy XIX w., w tym: dom drewniany, obora drewniana, stodoła drewniana,

  • zagroda nr 19, w tym: dom drewniany z 1937 r., obora drewniana z początku XX w., stodoła drewniana z 1873 r.

Wola Mała:

  • gajówka drewniana z 1890 r.

Pośredniej ochronie konserwatorskiej podlegają również:

  • cmentarz epidemiczny z pierwszej połowy XIX w. w Dąbrowicy,

  • cmentarz prawosławny z końca XIX w Soli,

  • cmentarz rzymskokatolicki z połowy XX w. w Soli.

Na uwagę zasługują również charakterystyczne tzw. kapliczki domowe w Soli, Hedwiżynie, Ignatówce, Kajetanówce i Dąbrowicy z przełomu XIX i XX w. oraz dawne folwarki, takie jak: folwark w Zofiampolu lub należący do Ordynacji Zamojskich folwark w Dereźni.

3.1.5. Stanowiska archeologiczne.


Gmina Biłgoraj bogata jest również w wykopaliska archeologiczne z klasyfikacją kulturową od epoki kamiennej po okres nowożytny. Większe lub mniejsze stanowiska archeologiczne znajdują się w miejscowościach:

  • Andrzejówka – 8 stanowisk,

  • Bidaczów Nowy – 1 stanowisko,

  • Bidaczów Stary – 1 stanowisko,

  • Bukowa – 15 stanowisk,

  • Dąbrowica – 8 stanowisk,

  • Ignatówka – 1 stanowisko,

  • Jachosze – 1 stanowisko,

  • Karolówka – 1 stanowisko,

  • Kolonia Sól – 1 stanowisko,

  • Korytków Duży – 6 stanowisk,

  • Rapy Dylańskie – 1 stanowisko,

  • Ruda Zagrody – 1 stanowisko,

  • Sól – 4 stanowiska,

  • Wola Dereźniańska – 1 stanowisko,

  • Żelebsko – 3 stanowiska.


Pobieranie 0.74 Mb.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna