Gmina łubniany program ochrony środowiska dla gminy łubniany na lata 2004 – 2007 z perspektywą do roku 2011



Pobieranie 1.14 Mb.
Strona10/14
Data07.05.2016
Rozmiar1.14 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14




Źródło: G. Wiśniewski – Stan wdrożenia krajowej Strategii Rozwoju Energetyki Odnawialnej. VI Międzynarodowe Targi Energetyki, Kielce, 25 – 26 marca 2003 r.

Powiat opolski ziemski, w tym gmina Łubniany jest potencjalnie obszarem wytwarzania energii odnawialnej przede wszystkim wykorzystującej biopaliwa oraz energię wodną.


Biopaliwem nazywamy paliwo o określonych parametrach z surowca roślinnego lub zwierzęcego uzyskanego jako odpad lub celowy produkt, bądź w procesie biologicznej degradacji biomasy lub w procesie rozkładu termicznego biomasy z niedomiarem tlenu. Bliskoznacznym pojęciem jest biomasa, często niesłusznie używana zamiennie z biopaliwem.
Biomasa jest, bowiem surowcem do uzyskania biopaliwa, w pewnych przypadkach jest rzeczywiście biopaliwem (np. słoma).Rozważając możliwość energetycznego wykorzystania biopaliw należy je podzielić na: stałe, płynne i gazowe (biogaz). Biopaliwa mogą być używane na cele energetyczne w procesach bezpośredniego spalania biopaliw stałych (drewna i odpadów drzewnych, słomy, upraw specjalnych roślin energetycznych, osadów ściekowych), gazowych w postaci biogazu lub przetwarzana na paliwa ciekłe (olej, alkohol).
Na obszarze gminy Łubniany produkuje się rocznie pewne ilości słomy oraz siana. Słoma jest częściowo wykorzystywana jako ściółka i pasza w hodowli zwierząt oraz do nawożenia pól. Znaczna część nadwyżek wypalana jest na polach, co powoduje poważne zagrożenia dla środowiska i zdrowia mieszkańców. Nadwyżki słomy mogą być wykorzystane dla celów energetycznych, przynosząc dodatkowe dochody lub oszczędności gospodarstwom rolnym. Obecnie słoma na cele energetyczne wykorzystywana jest w niewielkim stopniu.
Tabela 41. Możliwości energetycznego wykorzystania słomy w gminie Łubniany

Gmina

Grunty orne [ha]

Grunty orne możliwe do wykorzystania [ha]

Ilość energii możliwa do wykorzystania w ciągu jednego roku [ GJ ]

Gmina Łubniany

4 233

400

6 898

Powiat opolski

51 517

7 728

133 286

Ogółem województwo

479 025

71 854

1 239 333

Źródło: ,,Studium rozwoju systemów energetycznych w województwie opolskim do roku 2015, Energoprojekt Katowice S.A. Źródło: „Rocznik statystyczny województwa opolskiego, 2003”
Na obszarze gminy Łubniany podstawowym surowcem do uzyskiwania biopaliwa są odpady drewna. Lasy stanowią w gminie Łubniany ok. 48,8% powierzchni i zajmują około 6 120 ha. Szacuje się, że w lasach pozostaje bardzo duża ilość odpadów drzewnych mających istotny wpływ na wytworzenie energii odnawialnej. Odpady drewna można pozyskiwać w wyniku prowadzonej gospodarki leśnej, z zakładów przeróbki drewna oraz uprawy roślin energetycznych. W sektorze komunalnym na obszarze województwa opolskiego obecnie nie istnieją ciepłownie bazujące na odpadach pozyskiwanych w gospodarce leśnej. Gmina Łubniany posiada znaczący potencjał wykorzystania drewna i odpadów drzewnych do celów energetycznych.
Możliwości energetycznego wykorzystania odpadów drzewnych oszacowano dla Nadleśnictw i dla terenu gminy Łubniany. W poniższej tabeli przedstawiono możliwości dwóch nadleśnictw obejmujących swoim zasięgiem gminę Łubniany.

Tabela 42. Możliwości energetycznego wykorzystania odpadów drzewnych w Nadleśnictwach



Nadleśnictwo

Powierzchnia Nadleśnictwa ogółem [ha]

Ilość odpadów drewna

[m3/rok]



Ilość odpadów drewna możliwa do wykorzystania

[m3/rok]



Wartość energetyczna odpadów [GJ]

Turawa

16 991

37 020

20 566

308 490

Kup

19 864

32 097

17 831

267 465

Źródło: ,,Studium rozwoju systemów energetycznych w województwie opolskim do roku 2015, Energoprojekt Katowice S.A.

Tabela 43. Możliwości energetycznego wykorzystania odpadów drzewnych w gminie Łubniany



Obszar

Powierzchnia lasów

[ha]


Ilość odpadów drzewnych do zagospodarowania [m3/rok]

Możliwa do wykorzystania moc

[MW]


Spodziewana ilość uzyskanej energii

[TJ/rok]


Gmina Łubniany

6 120

2 400

1 8

10,2

Powiat opolski ziemski


71 196


28 480


20,8


120,0

Źródło: Program Ochrony Środowiska dla powiatu opolskiego na lata 2004-2007....[2005].
Biorąc pod uwagę bardzo dużą lesistość gminy oraz potrzebę zachowania cennych walorów krajobrazowych i przyrodniczych, odpady drzewne, a w południowej części gminy słoma, powinny być podstawowym źródłem energii odnawialnej w gminie Łubniany.


  1. Hałas

Zagadnienie hałasu zewnętrznego na obszarze gminy Łubniany, ale także całego województwa opolskiego stanowi istotny problem, lecz dotychczas kompleksowo nierozpoznany.


W zależności od pochodzenia hałasu rozróżniamy kategorie hałasu takie jak:

  • hałas komunikacyjny (komunikacja samochodowa, kolejowa i lotnicza oraz obiekty z nią związane),

  • hałas przemysłowy (zakłady przemysłowe, rzemieślnicze i usługowe emitujące hałas do środowiska),

  • hałas komunalny (obiekty publiczne związane z hałaśliwą działalnością np. stadiony, tereny zabaw itp., transport dostawczy, urządzenia oczyszczania miasta i maszyny budowlane).

Podstawowym wskaźnikiem oceny zanieczyszczenia środowiska hałasem jest wskaźnik tzw. równoważny poziomu dźwięku – LAeq , który jest uśrednionym poziomem dźwięku w funkcji czasu. Stanowi on wartość porównawczą z dopuszczalnym poziomem hałasu, określonym dla wyróżnionego przeznaczenia terenu. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w środowisku, określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasów w środowisku [Dz.U. nr 178, poz.1841].


Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2002r. w sprawie wartości progowych poziomów hałasu określiło wartości progowe poziomów hałasu w środowisku, których przekroczenie powoduje zaliczenie obszaru do kategorii terenu zagrożonego hałasem. Dla hałasu komunikacyjnego dróg i linii kolejowych wartość progowa poziomu hałasu wynosi:

  • 75 dB – w porze dnia i 67 dB – w porze nocnej,

  • dla pozostałych źródeł odpowiednio 67 i 57 dB.

Na terenie województwa opolskiego monitoring stanu akustycznego w środowisku prowadzi Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Opolu. Według ustawy Prawo ochrony środowiska pomiary hałasu w najbliższych latach będą również prowadzone przez zarządców dróg i linii kolejowych oraz niektóre starostwa.




    1. Hałas drogowy

Do najbardziej uciążliwych źródeł hałasu w środowisku należy komunikacja drogowa, która emituje około 80 % wszystkich hałasów rozprzestrzeniających się na terenach osadniczych. Na poziom hałasu drogowego mają przede wszystkim wpływ: natężenia ruchu komunikacyjnego, udział transportu ciężkiego w strumieniu ruchu, prędkość ruchu pojazdów, stan techniczny pojazdów, odległość zabudowy mieszkaniowej, stan i rodzaj nawierzchni, płynność ruchu i sposób eksploatacji pojazdów.


Głównym elementem układu komunikacyjnego o znaczeniu regionalnym w gminie Łubniany jest droga krajowa nr 45 relacji granica państwa - Złoczew o największym natężeniu ruchu (przebiega ona przez teren gminy na długości ok. 6,9 km) oraz droga wojewódzka nr 461 Kup – Jełowa..
Pozostałe drogi tworzą układ uzupełniający o lokalnym znaczeniu transportowym i niewielkim natężeniu ruchu: 14 ciągów dróg powiatowych oraz ciągi dróg gminnych (o długości 121 km), a także liczne ciągi dróg dojazdowych do gruntów rolnych usytuowane poza głównymi drogami.


Drogi powiatowe:
DK 45 – Tuły

DK 45 - Kobylno

1702 Brynica – Czarnowąsy

1703 Opole – Łubniany

1704 Jełowa – Stare Budkowice

1710 droga przez wieś Jełowa

1721 Brynica - Grabczok

1722 Zagwiździe - Łubniany

1725 Chróścice - Dobrzeń Wlk. - Masów

1726 Łubniany - Turawa

1727 Luboszyce - Kolanowice

1728 Luboszyce – Węgry

1729 Luboszyce - Zawada

1765 Biadacz - Czarnowąsy


Istniejący układ komunikacyjny jest dobrze rozwinięty, ale stan techniczny dróg nie odpowiada w pełni wymaganym standardom i nie zapewnia bezpieczeństwa ruchu komunikacyjnego (zły stan techniczny, nieodpowiednia nawierzchnia, brak dróg dla rowerów, chodników i zatok autobusowych). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Opolu nie przeprowadzał pomiarów oceniających hałas komunikacyjny w otoczeniu drogi krajowej ani wojewódzkiej na terenie gminy. Jednakże, ze względu na znaczące natężenie ruchu, można się spodziewać podwyższonego poziomu natężenia hałasu w bezpośrednim sąsiedztwie drogi tj. na terenach zabudowanych wsi Kolanowice, Jełowa, Dąbrówka Łubniańska, Łubniany i Brynica. Natomiast na drogach powiatowych i gminnych, ze względu na niewielkie natężenie ruchu, poziom hałasu nie będzie przekraczał ustawowych norm, a pogorszenie klimatu akustycznego ma charakter jedynie lokalny.


    1. Hałas kolejowy

Przez teren gminy przebiegają dwie linie kolejowe: nr 293 Jełowa – Kluczbork oraz nr 301 relacji Opole – Jełowa - Namysłów. Linie te zostały zawieszone i od kilku lat są nie eksploatowane. W związku, z czym układ kolejowy w gminie Łubniany w chwili obecnej nie posiada negatywnego wpływu na poziom hałasu.




    1. Hałas przemysłowy

Hałas przemysłowy, obok hałasu komunikacyjnego decyduje o ogólnym poziomie uciążliwości akustycznej na rozpatrywanym terenie. Z uwagi na lokalny charakter źródła hałasu przemysłowego źródła te mają charakter drugorzędny. Uciążliwość akustyczna obiektów przemysłowych oceniana jest na podstawie pomiarów. Pomiary hałasu wykonywane są przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w związku ze skargami mieszkańców lub zgodnie z przyjętym planem kontroli zakładów. Na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r. [Dz.U. nr 62 poz.627 z późniejszymi zmianami] prowadzący instalację emitującą ponadnormatywny hałas do środowiska zobowiązany jest wystąpić do urzędu starosty o wydanie pozwolenia na emisję hałasu w przypadku, gdy pomiary stwierdzają przekroczenie normatywnej wartości poziomu hałasu w środowisku. W przypadku ponownego stwierdzenia przekroczeń wartości normatywnej, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nalicza kary pieniężne odpowiednią decyzją. Na terenie gminy Łubniany przede wszystkim zakłady rzemieślnicze, w szczególności stolarskie mogą stanowić podwyższone źródło hałasu.


Najczęstsze problemy związane z hałasem w gminie Łubniany to:

  • brak zieleni izolacyjnej i innych zabezpieczeń przed hałasem komunikacyjnym,

  • podwyższony poziom hałasu przy najbliższej zabudowie w sąsiedztwie tras komunikacyjnych, w szczególności drogi krajowej nr 45 relacji granica państwa - Złoczew.

7. Promieniowanie elektromagnetyczne
Obecnie, za jedno z poważniejszych zagrożeń środowiska uważa się promieniowanie elektromagnetyczne niejonizujące (wysokiej częstotliwości). Promieniowanie to powstaje w wyniku działania urządzeń elektrycznych w miejscu pracy, w domu, urządzeń elektromedycznych do badań diagnostycznych i zabiegów fizykochemicznych, stacji nadawczych, telekomunikacyjnych (używane dwie częstotliwości: 860-900 MHz oraz 1800-2200 MHz, moc ok.2W), radiolokacyjnych i radionawigacyjnych, urządzeń przemysłowych i gospodarstwa domowego (kuchenki mikrofalowe o przeciętnej mocy rzędu 1 kW – 2 kW) oraz systemów przesyłowych energii elektrycznej. Zagadnienia ochrony ludzi i środowiska przed niejonizującym promieniowaniem elektromagnetycznym są uregulowane przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa budowlanego, prawa ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego i przepisami sanitarnymi.
Źródłem promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego są fale elektromagnetyczne wysokiej częstotliwości (30 kHz - 300GHz). Emitują one zarówno fale o częstotliwości 300MHz-300GHz (1m-1mm) nazywane mikrofalami oraz fale o częstotliwości 30kHz-300MHz (10 km -1m) nazywane falami radiowymi. Najbardziej szkodliwe źródła pól elektromagnetycznych zanieczyszczające środowisko stanowią źródła liniowe w postaci linii elektroenergetycznych o napięciu znamionowym 110 kV, 220 kV i 400 kV oraz związane z nimi stacje elektroenergetyczne wysokich napięć.
Do sztucznych źródeł pól elektromagnetycznych mających wpływ na środowisko w gminie Łubniany należą:


  • linie elektroenergetyczna wysokich napięć 110 kV eksploatowana przez ,,Zakład Energetyczny Opole S.A.’’

Tabela 44. Linie elektroenergetyczne wysokich napięć 110 kV na terenie gminy Łubniany



L.p

Relacja linii

Rodzaj linii

Przekrój przewodów roboczych

[mm2]



Ocena stanu technicznego

Lokalizacja

1.

Dobrzeń - Ozimek

2-torowa

240

4,0

południowa część gminy

Źródło: Diagnoza stanu środowiska naturalnego w woj.opolskim [UM, 2003r.] na podstawie danych Zakładu Energetycznego S.A. Opole,


  • stacje bazowe telefonii komórkowej cyfrowej GSM (900/1800 MHz) operatorów: IDEA Centertel, instalowane specjalnych masztach,

T abela 45. Bazowe stacje przekaźnikowe (BTS) na terenie gminy Łubniany



L.p

Nazwa stacji przekaźnikowej

Operator

Mikrofale

[MHz]


Instalacja

1.

Jełowa

IDEA Centertel

900

na własnym maszcie w centrum wsi, przy drodze krajowej

Źródło: Diagnoza stanu środowiska naturalnego w woj.opolskim [UM, 2003r.] na podstawie danych Ł. Baran, D. Dereń – Bazowe Stacje Przekaźnikowe (BTS-y) na obszarze województwa opolskiego (strona internetowa GSM Opole www.opolskie.cad.pl)




  • cywilne stacje radiowe – CB o mocy do 10 W,

  • radiostacje amatorskie kat. 1 i 2, o mocy: 15 W, 250 W i 750 W,

  • stacje bazowe trunkingowej sieci łączności radiotelefonicznej,

  • szereg urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne pracujących w zakładach oraz urządzenia będące w dyspozycji wojska, policji czy straży pożarnej.


III. POLITYKA EKOLOGICZNA GMINY


  1. Zgodność polityki ekologicznej gminy z priorytetami ekologicznymi państwa, województwa i powiatu

Podstawę opracowania celów strategicznych i strategii wdrożeniowych „Programu ochrony środowiska dla gminy Łubniany na lata 2004 – 2007 z perspektywą do roku 2011” stanowią:


- dokumenty opracowane na szczeblu krajowym, a w szczególności „Polityka ekologiczna państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 –2010” i „II Polityka ekologiczna państwa” oraz opracowany dla jej wdrażania program operacyjny w postaci "Programu wykonawczego do II Polityki ekologicznej państwa na lata 2002 - 2010",

- dokumenty opracowane na szczeblu wojewódzkim, a w szczególności „Program ochrony środowiska województwa opolskiego na lata 2003 – 2006 z perspektywą na lata 2007 – 2010,

- dokumenty opracowane na szczeblu powiatowym, a w szczególności „Program Ochrony Środowiska wraz z Planem Gospodarki Odpadami dla Powiatu Opolskiego” wraz z wytycznymi dla gminy Łubniany.
R
ys. 4. Relacje programu ochrony środowiska gminy Łubniany do opracowań strategicznych, programowych i planistycznych.

Podstawą określenia celów szczegółowych i priorytetowych dla gminy jest także specyfika środowiska w gminie Łubniany wyznaczająca główne obszary zainteresowań i problemów dla niniejszego opracowania. Ważna jest także zgodność niniejszej polityki gminnej z prawodawstwem polskim oraz dokumentami strategicznymi szczebla gminnego tj. przede wszystkim ze „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łubniany” [1999r.].

1.1. Priorytety ekologiczne Polski do roku 2010
Zgodnie z aktualną Polityką ekologiczną państwa realizacja podstawowych założeń t.j. ochrony środowiska i poprawy jakości życia w zakresie:


  • ochrony dziedzictwa przyrodniczego i racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych ma nastąpić przede wszystkim wskutek przyjęcia następujących celów środowiskowych:

  • znacznego wzrostu lesistości Polski z 28,5% (2001r.) do 30% (do roku 2020), a w dalszej perspektywie nawet do 32-33%,

  • utworzenia europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000 obejmującej ok. 15% powierzchni państwa,

  • ochrony obszarów wodno-błotnych,

  • poprawy stanu czystości wód;




  • poprawy jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego ma nastąpić przede wszystkim wskutek przyjęcia następujących celów wymaganych do osiągnięcia do 2010r.:

  • pełną (100%) likwidację zrzutu ścieków nieoczyszczonych z miast i zakładów przemysłowych,

  • zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do wód powierzchniowych, w stosunku do stanu z 1990r., z przemysłu o 50%, z gospodarki komunalnej (na terenie miast i osiedli wiejskich) o 30% i ze spływu powierzchniowego – również o 30%,

  • ograniczenie emisji zanieczyszczeń pyłowych o 75 %, dwutlenku siarki o 56 %, dwutlenku azotu o 31 %, lotnych związków organicznych (LZO) o 31 %, amoniaku o 8 % w stosunku do roku bazowego 1990 oraz gazów cieplarnianych o 6 % w stosunku do roku bazowego 1988,

  • ograniczenie emisji toksycznych substancji z grupy metali ciężkich i trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO), zgodnie z wymaganiami protokołu z Aarhus do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości,

  • wycofanie z użytkowania do 2005 r. benzynę ołowiową oraz całkowicie dostosować wymagania dotyczące benzyn i oleju napędowego do norm europejskich,

  • intensyfikowanie procesu eliminacji bądź ograniczania użytkowania wyrobów i urządzeń zawierających rtęć, ołów, kadm i PCB oraz substancji niszczących warstwę ozonową,

  • wprowadzenie w szerokim zakresie najlepszej dostępnej techniki (BAT) w zakresie ochrony powietrza (instalacje IPPC, w szczególności w energetyce, przemyśle i sektorze komunalnym).

1.2. Priorytety ekologiczne województwa opolskiego do roku 2010


Priorytety ekologiczne województwa opolskiego zostały określone szczegółowo w opracowaniu „Program ochrony środowiska dla województwa opolskiego na lata 2003 -2006 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2010”:


  • Ochrona wód i gospodarka wodna:




    • kształtowanie i racjonalizacja wykorzystania zasobów wodnych (zagospodarowanie wód kopalnianych, ochrona GZWP nr 333, 335, wprowadzenie zamkniętych obiegów wody w przemyśle, wodooszczędnych technologii produkcji, modernizacja systemów zaopatrzenia w wodę miast, ukierunkowanych na zmniejszenie strat wody, budowa zbiorników małej retencji oraz odbudowa retencji glebowo - gruntowej),




    • ochrona przed powodzią (modernizacja i budowa obwałowań, budowa polderów, przebudowa i udrożnienie koryt rzecznych, budowa i modernizacja jazów i śluz, zapobieganie lokalizacji zabudowy na terenach zalewowych, ochrona obszarów wodno-błotnych, zalesianie wododziałów),




    • w zakresie zarządzania wodami (opracowanie bilansu wodno-gospodarczego, współpraca transgraniczna z Republiką Czeską, analiza stanu zasobów wodnych w regionie wodnym, opracowanie warunków korzystania z wód regionu wodnego, opracowanie analizy ekonomicznej gospodarowania wodami w regionie wodnym, sporządzenie wykazów wód, wdrożenie katastru wodnego),




    • w zakresie zaopatrzenia w wodę (zakończenie budowy sieci wodociągowych, budowa zastępczych ujęć wody oraz stacji uzdatniania wody, modernizacja stacji uzdatniana wody i sieci wodociągowych, ukształtowanie sieci studni awaryjnych, likwidacja nieczynnych ujęć wody),




    • w zakresie gospodarki ściekowej (realizacja programu budowy, rozbudowy, modernizacji systemów kanalizacyjnych z oczyszczalniami ścieków, likwidacja zrzutu ścieków nieoczyszczonych, obniżenie ładunków zanieczyszczeń w ściekach przemysłowych, budowa podczyszczalni w zakładach przemysłowych, budowa zbiorników na gnojowicę, rozbudowa systemu monitoringu jakości wód, kontrola oraz likwidacja obiektów produkcyjnych o niezrównoważonych technologiach w rolnictwie (np. fermy wielkoprzemysłowe);




  • Ochrona powierzchni ziemi przed odpadami. Zgodnie z "Planem Gospodarki Odpadami województwa opolskiego" głównym celami do 2010 roku jest:




  • minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów,

  • wprowadzenie systemowej gospodarki odpadami komunalnymi, zapewniającej osiągnięcie ustalonych dla województwa limitów i poziomów odzysku,

  • utworzenie 5 – 6 regionalnych składowisk odpadów oraz 2 –3 zakładów segregacji i przerobu odpadów komunalnych,

  • wprowadzenie nowoczesnego systemu unieszkodliwiania i gospodarczego wykorzystania odpadów powstających w sektorze gospodarczym,

  • pełne zagospodarowanie odpadów niebezpiecznych;




  • Ochrona powietrza przed zanieczyszczeniami i środowiska człowieka przed hałasem (przede wszystkim kontynuacja działań realizowanych dotychczas dla poprawy jakości powietrza, zwłaszcza intensyfikacji działań ukierunkowanych na proekologiczne rozwiązania systemu transportu):




  • zmniejszenie emisji komunikacyjnej, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych (Opole, Strzelce Opolskie, Kędzierzyn – Koźle, Nysa, Brzeg, Dobrodzień, Praszka, Gorzów Śląski, Ozimek),

  • zmniejszenie niskiej emisji zanieczyszczeń w miastach i na terenach wiejskich,

  • kontynuacja ograniczania emisji przemysłowych,

  • zmniejszenie negatywnego oddziaływania hałasu na człowieka i środowisko.



  • Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody (przede wszystkim nowe podejście do ochrony przyrody, uwzględniające europejskie wymogi i doświadczenia w tym zakresie):

- wdrożenie systemu NATURA 2000

- optymalizacja sieci obszarów chronionych, zapewniająca spójność ekologiczną województwa oraz ochronę różnorodności biologicznej


    • realizacja programów rolno-środowiskowych

    • aktualizacja i realizacja wojewódzkiego programu zwiększania lesistości, w tym zalesianie gruntów nieprzydatnych do produkcji rolniczej lub zdegradowanych




  • Ochrona powierzchni ziemi i środowiska glebowego. Dotyczy przede wszystkim działań rekultywacyjnych i rewitalizacyjnych na obszarach zdegradowanych wskutek eksploatacji surowców mineralnych oraz ochrony gleb:

- bieżąca rekultywacja wyrobisk poeksploatacyjnych



    • rewitalizacja terenów dawnych wyrobisk górniczych

    • zalesianie gruntów rolniczo nieprzydatnych do produkcji rolnej lub zdegradowanych

1.3. Priorytety ekologiczne powiatu opolskiego do roku 2011


Priorytety ekologiczne powiatu opolskiego oraz przypisane im kierunki działań określa opracowanie „Program ochrony środowiska dla powiatu opolskiego" [2004]:


  • gospodarka wodno-ściekowa

Cele długoterminowe::



  • przywrócenie czystości wód powierzchniowych, ochrona zasobów wód podziemnych oraz zapewnienie mieszkańcom wody o wysokiej jakości poprzez:

  • rozbudowę i modernizację sieci kanalizacyjnej i deszczowej,

  • ograniczenie ilości ścieków nieoczyszczonych,

  • ograniczenie strat wody związanych z przesyłem i poprawa zaopatrzenia ludności w wodę,

  • ochrona wód podziemnych i powierzchniowych,

  • zmniejszenie zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych,

  • zmniejszenie wodochłonności,

  • stworzenie monitoringu wód podziemnych,

  • zmniejszenie zużycia surowców energetycznych;

  • minimalizacja zagrożeń spowodowanych klęskami powodzi poprzez:

- opracowanie planów ochrony przeciwpowodziowej oraz ekspertyz


  • ochrona powierzchni ziemi i gleb

Cele długoterminowe:



  • poprawa jakości środowiska pod względem ziemi i gleb, w tym zwiększenie atrakcyjności powiatu poprzez:

  • przywrócenie pożądanych właściwości biologicznych gleb,

  • zagospodarowanie terenu w sposób racjonalny,

  • racjonalne użytkowanie zasobów powiatu poprzez:

  • wykorzystanie surowców naturalnych w sposób nie zagrażający środowisku,

  • rekultywacja terenów zdegradowanych przez eksploatację surowców naturalnych i przemysł;




  • ochrona powietrza

Cele długoterminowe:



      • poprawa jakości powietrza poprzez obniżenie poziomu substancji szkodliwych w powietrzu poprzez:

  • poprawa jakości powietrza poprzez ograniczenie emisji ze źródeł przemysłowych i energetycznych,

  • poprawa jakości powietrza poprzez ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł tzw. „niskiej emisji” oraz poprzez obniżenie zapotrzebowania na energię

  • ograniczenie emisji niezorganizowanej

  • ograniczenie emisji spalin poprzez modernizację dróg i wprowadzenie zmian w ruchu drogowym

  • rozwój energetyki odnawialnej




  • ochrona przed hałasem i promieniowaniem niejonizującym




  • zapewnienie sprzyjającego komfortu akustycznego środowiska

- ograniczenie hałasu komunikacyjnego,

- tworzenie terenów wolnych od oddziaływań akustycznych związanych z przemysłem i komunikacją;




  • obniżenie poziomów szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego w środowisku

  • kontrola i ograniczenie emisji elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego do środowiska.




  • ochrona przyrody

Cele długoterminowe:



    • ochrona różnorodności biologicznej oraz ochrona lasów

  • utworzenie ekologicznego systemu obszarów chronionych powiatu opolskiego

  • poprawa kondycji zdrowotnej lasów

  • kreacja i promocja walorów przyrodniczych powiatu

  • przeprowadzenie lub aktualizacja inwentaryzacji przyrodniczych gmin




    • rozszerzenie oferty rekreacyjno-turystycznej powiatu

  • rozszerzenie oferty rekreacyjno-turystycznej powiatu




    • wzrost świadomości ekologicznej w społeczeństwie

  • wzrost świadomości ekologicznej w społeczeństwie




    • rejestrowanie przetrzymywanych zwierząt i roślin na podstawie umów międzynarodowych

  • rejestrowanie przetrzymywanych zwierząt i roślin na podstawie umów międzynarodowych




  • edukacja ekologiczna

Cele długoterminowe:



    • wzrost świadomości ekologicznej mieszkańców

  • wzrost świadomości ekologicznej młodzieży i dzieci w wieku szkolnym

  • wzrost świadomości ekologicznej dorosłej części mieszkańców

1.4. Priorytety ekologiczne gminy Łubniany


Strategicznym celem w zakresie ochrony środowiska dla gminy Łubniany jest zharmonizowanie celów rozwoju gospodarczego i społecznego z celami ochrony środowiska.
Jednym z najważniejszych działań prewencyjnych i wzmacniających ochronę poszczególnych elementów środowiska oraz doskonalących harmonijny, zrównoważony rozwój na terenie gminy jest proces i procedury związane z planowaniem przestrzennym.
Nowa ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [Dz.U. nr 80, poz.717 z późniejszymi zmianami] próbuje jednocześnie połączyć dwa aspekty – szersze włączenie do prac nad planami zagospodarowania przestrzennego i do treści tych planów zagadnień związanych z ochroną środowiska oraz uproszczenie i przyśpieszenie procedur ustalania lokalizacji inwestycji, mających na celu pobudzenie i modernizację gospodarki oraz poprawę sytuacji na rynku pracy.
Istotnym zagadnieniem dla gminy Łubniany jest także współpraca z sąsiednimi gminami, która powinna polegać na rozwiązywaniu najważniejszych problemów w zakresie ochrony i racjonalnego wykorzystania środowiska, do których należą przede wszystkim:

  • stan czystości wód powierzchniowych i podziemnych poprzez wspólne inwestycje dotyczące kanalizowania terenów GZWP 333 (Fundusze UE: ISPA – Spójność),

  • przeciwdziałanie spływowi zanieczyszczeń z pól,

  • ochrona obszarów cennych przyrodniczo oraz struktur pełniących funkcję łącznikowe (Stobrawski Park Krajobrazowy, Obszar Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko-Turawskie”, dolina Brynicy i Małej Panwi itd.),

  • wykorzystanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych dla celów turystyczno-rekreacyjnych (Stobrawski Park Krajobrazowy).


Priorytety ekologiczne gminy Łubniany to:
- ochrona i wzrost różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz rozwój systemu obszarów chronionych, a także ich wykorzystanie w rozwoju społeczno-gospodarczym gminy (budowa tras i infrastruktury na trasach rowerowych i edukacyjnych, itd.),

- ochrona lasów (zwiększanie lesistości, przebudowa iglastych drzewostanów monokulturowych, ochrona i renaturyzacja obszarów wodno-błotnych),

- ochrona zasobów wód podziemnych i poprawa jakości wód powierzchniowych (kontynuacja budowy kanalizacji), w tym zmniejszenie spływu powierzchniowego z pól (m. in. wdrażanie i upowszechnianie dobrej praktyki rolniczej),

- utrzymanie czystości i podniesienie estetyki terenów, w szczególności na terenie i w sąsiedztwie Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, w tym wprowadzanie i uzupełnianie zieleni, w szczególności wysokiej wzdłuż dróg i w miejscowościach (szpalery, kępy itp.),

- zapewnienie dobrej jakościowo wody pitnej dla mieszkańców gminy (ustanowienie strefy ochronnej ujęcia wody „Kobylno – Niwa”),

- ochrona naturalnej rzeźby terenu, ochrona powierzchni ziemi przed odpadami,

- zmniejszenie niskiej emisji zanieczyszczeń, w tym promocja źródeł niskoemisyjnych i wykorzystania odnawialnych źródeł energii (przede wszystkim wykorzystujących odpady drzewne i słomę),

- ochrona przed hałasem, w tym przede wszystkim prewencyjna (odpowiednie lokalizowanie funkcji mieszkaniowej i usługowej, w szczególności przy drodze krajowej nr 45) oraz modernizacja drogi krajowej nr 45 i wojewódzkiej nr 461,

- podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców i promocja walorów kulturowo-krajobrazowych gminy (w szczególności miejscowości: Jełowa, Brynica, Dąbrówka Łubniańska, Łubniany, Kobylno).

2. Cele i zadania środowiskowe gminy Łubniany
W oparciu o szczegółową diagnozę stanu środowiska, uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne polityki ochrony środowiska oraz wymagania w zakresie jakości środowiska i racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych (określone stosownymi ustawami, aktami wykonawczymi i rozporządzeniami, planami implementacyjnymi dyrektyw UE) – w niniejszym rozdziale przedstawiono komponenty środowiska bądź uciążliwości wraz z głównymi priorytetowymi kierunkami działań (celami średniookresowymi) zmierzającymi do systematycznej poprawy jakości środowiska i racjonalnego użytkowania zasobów przyrody.

Wśród wymienionych celów znalazły się te, które powinny być realizowane na terenie gminy Łubniany dla poprawy lub utrzymania dobrego stanu środowiska przyrodniczego t.j. poprzez działania realizowane zarówno przez gminę, jak i inne podmioty lub/i instytucje (działania własne i koordynowane).


2.1. Ochrona przyrody i krajobrazu
2.1.1. Ocena stanu wyjściowego
Szata roślinna w gminie Łubniany oraz jej znaczące bogactwo (szczególnie w części północnej) jest odzwierciedleniem dużej ilości siedlisk, jakie wykształciły się tu w wyniku różnej żyzności gleb, warunków wodnych i mikroklimatycznych oraz wysokiej lesistości obszaru. Pomimo znaczących przekształceń środowiska szata roślinna gminy jest zróżnicowana oraz stosunkowo bogata w gatunki chronione i rzadkie. Siedliska roślin chronionych i zagrożonych koncentrują się głównie w północnej części gminy (okolice Brynicy, Dąbrówki Łubniańskiej, Kobylna, Jełowej) oraz w dolinie Małej Panwi, co jest wynikiem zachowania w większym stopniu naturalnego środowiska przyrodniczego na tych terenach.
Na terenie gminy zbiorowiska leśne i nieleśne zajmują podobne powierzchnie (odpowiednio 48,8% i 51,2%). Wśród użytków rolnych zajmujących 4 233 ha (33,8% powierzchni gminy), w większości występują grunty orne (76,6%). Zbiorowiska łąk i pastwisk także tworzą stosunkowo duże kompleksy – zajmują 23,4% powierzchni użytków rolnych. Największe kompleksy zbiorowisk półnaturalnych - łąk i pastwisk występują w północnej części gminy w miejscowościach: Brynica, Dąbrówka Łubniańska, Jełowa, Kobylno – zajmując duże powierzchnie w dolinie rzeki Brynicy.

Obszary o wysokich walorach przyrodniczych, objęte ochroną prawną zajmują w gminie Łubniany ok.25% powierzchni. Większość najcenniejszych przyrodniczo i krajobrazowo terenów gminy zostało objętych ochroną prawną w formie Stobrawskiego Parku Krajobrazowego (północna część gminy) i Obszaru Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko-Turawskie” (część północno-wschodnia). Jednakże na terenie gminy znajdują się jeszcze obszary cenne pod względem przyrodniczym, wymagające szczególnej ochrony obszarowej bądź indywidualnej, w tym wyznaczone do ochrony tereny łąk w dolinie Brynicy, kompleks śródleśnych zbiorników poeksploatacyjnych na północy gminy oraz drzewa pomnikowe. Prawną ochroną objęto jedynie łąki w okolicach Jełowej jako użytek ekologiczny „Jełowa” oraz drzewa pomnikowe.



Stan środowiska przyrodniczego gminy Łubniany nie został do tej pory szczegółowo rozpoznany, brakuje opracowania inwentaryzacyjnego dla terenu całej gminy. Jedynie tereny leśne w północnej części gminy zostały częściowo zwaloryzowane w związku z pracami studialnymi prowadzonymi w ramach Planu Ochrony Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.
Obszar gminy Łubniany charakteryzuje się znaczącymi walorami kulturowo-krajobrazowymi - wymagającymi ochrony i rewaloryzacji (przede wszystkim miejscowości Masów, Kępa, Jełowa i Łubniany). Cały obszar gminy zaliczono do terenów o predyspozycjach parku kulturowego - „Krajobraz reliktów Puszczy Odrzańskiej” oraz „Dolina Odry” (niewielki fragment w części południowej gminy).
2.1.2. Uwarunkowania prawne

    Ochrona przyrody i krajobrazu realizowana jest przede wszystkim w oparciu o następujące przepisy prawne:



- ustawę z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody [Dz.U. Nr 92, poz. 880],

- ustawę z 27 kwietnia 2001r. Prawo Ochrony Środowiska [Dz.U. nr 62, poz. 627 z późniejszymi zmianami],

- ustawę z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [Dz.U. nr 80, poz. 717 z późniejszymi zmianami].


    Szczególnego znaczenia dla obowiązujących w Polsce przepisów i działań w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu, posiadają funkcjonujące w Unii Europejskiej podstawowe regulacje prawne, które stały się podstawą do wyznaczanie ostoi Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000:





  • Dyrektywa 92/43/WE w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory,

  • Dyrektywa 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków.

2.1.3. Cele średniookresowe do 2011r.


Podstawowym celem polityki ekologicznej państwa w obszarze ochrony przyrody i krajobrazu jest utworzenie europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 oraz ochrona obszarów wodno-błotnych – cennych siedlisk najbardziej zagrożonych zniszczeniem w skali europejskiej. Polityka ekologiczna wojewódzka i powiatowa wyróżnia dodatkowe cele: ochronę i rozwój systemu obszarów chronionych oraz ochronę krajobrazu kulturowego.
Rozwój systemu obszarów chronionych jest niezwykle istotny ze względu na konieczność zachowania ciągłości systemów ekologicznych.
Strategiczny cel średniookresowy w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu dla gminy Łubniany:
Ochrona i wzrost różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz doskonalenie systemu obszarów chronionych, a także ich wykorzystanie w rozwoju społeczno-gospodarczym gminy
Cele cząstkowe w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu to:
- rozpoznanie zasobów i walorów przyrodniczych gminy
Ponieważ gmina Łubniany nie posiada rozpoznanych szczegółowo zasobów przyrodniczych, by skutecznie zrealizować cel strategiczny, należy przeprowadzić inwentaryzację i waloryzację terenu gminy wraz z określeniem Gminnej Sieci Obszarów Chronionych.
- objęcie różnymi formami prawnej ochrony najcenniejszych zasobów przyrody w gminie
Cześć terenu gminy Łubniany (ok.25%) podlega ochronie prawnej jako park krajobrazowy i obszar chronionego krajobrazu – form o randze regionalnej. Należy także dążyć do zapewnienia ochrony prawnej obszarom i obiektom cennym przyrodniczo, ważnym z punktu widzenia zapewnienia ochrony różnorodności i spójności ekologicznej w gminie (o randze lokalnej lub ponadgminnej), wymagającej szczególnej ochrony dla zachowania walorów.
Należy wyznaczyć Gminny System Obszarów Chronionych i objąć go zróżnicowaną ochroną (w ramach form prawnej ochrony przyrody oraz w ustaleniach planów miejscowych, w tym zgodnie z Planem Ochrony Stobrawskiego Parku Krajobrazowego).
Propozycje obszarów i obiektów cennych przyrodniczo i krajobrazowo kwalifikujących się do ochrony prawnej wyznacza niniejszy Program na podstawie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łubniany [1999] oraz projektu Planu Ochrony Stobrawskiego Parku Krajobrazowego [maszynopis, 2004]. Jednakże propozycje takie powinny wynikać przede wszystkim z inwentaryzacji przyrodniczej gminy.

Tabela 46. Obszary proponowane do prawnej ochrony



L.p.

Nazwa obszaru

Położenie

Przedmiot

ochrony

Projektowany użytek ekologiczny

1.

Kały

Na terenach leśnych przy północno-wschodniej granicy gminy (niedaleko wsi Kały) w obrębie Jełowa, nadleśnictwa Turawa, w oddz. 122-124 i 158-159.

Miejsce występowania rzadkich zbiorowisk roślinnych (wodnych, szuwarowych, turzycowych i bagiennych) oraz miejsce rozrodu dla wielu gatunków płazów.


Proponowany użytek ekologiczny

2.

Podmokłe łąki koło Jełowej

Pas podmokłych łąk na południowy-zachód od Jełowej

Dobrze wykształcone zbiorowiska łąkowe i szuwarowe. Miejsce występowania kukułki szerokolistnej Dactylorhiza majalis, bobrka trójliskowego Menyanthes trifoliata, siedmiopalecznika błotnego Comarum palustre, ostrożenia łąkowego Cirsium rivulare, wełnianki wąskolistnej Eriophorum angustifolium i innych.

3.

Podmokłe łąki koło Kobylna

Wilgotne łąki na skraju lasu na południe od Kobylna

Dobrze wykształconymi zbiorowiskami łąkowymi. Miejsce występowania kukułki szerokolistnej Dactylorhiza majalis, krwawnika kichawca Achillea ptarmica, sitowia leśnego Scirpus sylvaticus, wełnianki wąskolistnej Eriophorum angustifolium i innych

Projektowane stanowiska dokumentacyjne przyrody nieożywionej

4.

Wydma koło Dąbrówki Łubniańskiej

Stara piaskownia na północ od Dąbrówki Łubniańskiej (w okolicy „Studzionki”)

Stara piaskownia, w której odsłania się pełny profil geologiczny dużej wydmy o wysokości do 10 m. W profilu prześledzić można litologię osadów budujących wydmy, a także różne efekty sedymentacji piasku

Źródło: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łubniany [1999], Projekt Planu Ochrony Stobrawskiego Parku Krajobrazowego [maszynopis, 2004]

Tabela 47. Obiekty proponowane do prawnej ochrony w formie pomników przyrody



Lp.

Gatunek

Położenie

Obwód

[cm]


Drzewa pomnikowe

1.

Dąb szypułkowy – 2 szt.

Dąbrówka Łubniańska

500, 310

2.

Lipa szerokolistna

Dąbrówka Łubniańska, Kosowce

320

Żródło: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łubniany [1999]
- ochrona i renaturyzacja ekosystemów wodno-błotnych o kluczowym znaczeniu dla zachowania bioróżnorodności
Należy dążyć do zapewnienia ochrony lub przywrócenia stanu naturalnego w dolinach rzek, w szczególności w dolinie rzeki Brynicy i Małej Panwi (ochrona) oraz Swornicy i Jemielnicy (renaturyzacja) – ważnych z punktu widzenia zapewnienia spójności ekologicznej gminy i stanowiącej siedlisko cennych gatunków roślin i zwierząt.
- ochrona przed zainwestowaniem terenów występowania chronionych i zagrożonych siedlisk i gatunków
Oprócz obejmowania cennych terenów ochroną prawną, najważniejszym narzędziem pomocnym w ochronie zagrożonych siedlisk przed zainwestowaniem jest obecnie procedura uchwalania planów miejscowych, która dzięki opracowaniom ekofizjograficznym pozwala wyróżnić obszary występowania rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Istotnym opracowaniem rozpoznającym zasoby przyrodnicze gminy powinna być także inwentaryzacja przyrodnicza gminy, a dla terenów Stobrawskiego Parku Krajobrazowego - Plan Ochrony. Określa on szczegółowo miejsca występowania chronionych i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt oraz dopuszczalne zagospodarowanie i użytkowanie danego terenu (poprzez wytyczne do planów miejscowych). Plan miejscowy gminy powinien zostać zaktualizowany o wytyczne z Planu Ochrony Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.
- utrzymanie lub przywrócenie tradycyjnego, urozmaiconego krajobrazu kulturowego
Ochrona wartościowych elementów przyrody w powiązaniu z ochroną krajobrazu staje się coraz ważniejsza ze względu na presję działalności rolniczej i dysharmonijną zabudowę terenu. W szczególności ochroną należy objąć wyznaczone strefy ochrony konserwatorskiej wsi Kępa, Masów, Łubniany i Jełowa wraz z ich otoczeniem, ze względu na ich wartości kulturowe lub krajobrazowe.
-wprowadzanie zadrzewień i zakrzaczeń w południowej części gminy na terenach intensywniej użytkowanych rolniczo, wsparcie i rozwój rolnictwa ekologicznego, w szczególności na terenach w północnej część gminy,
- ochrona elementów środowiska przyrodniczo-kulturowego dotycząca w szczególności alei przydrożnych oraz ochrona i wzbogacenie układów zieleni wiejskiej;
- promocja i rozwój sieci szlaków turystycznych, tras rowerowych i ścieżek dydaktycznych, w szczególności w powiązaniu z gminą Murów i Dobrzeń Wlk., leżących w Stobrawskim Parku Krajobrazowym, a także wykorzystanie walorów i obiektów przyrodniczych dla rozwoju gospodarczego gminy (w szczególności lasy Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, planowany śródleśny użytek ekologiczny i stanowisko dokumentacyjne itp.).
2.2. Ochrona i zrównoważone wykorzystanie lasów
2.2.1. Ocena stanu wyjściowego
Wskaźnik lesistości gminy Łubniany (48,8%) jest prawie dwukrotnie wyższy od przeciętnej lesistości województwa (26,9%) i zbliżony do lesistości powiatu opolskiego (45,5%). [Rocznik Statystyczny, 2003]. Lasy należą do rozległego kompleksu Lasów Stobrawsko-Turawskich, które występują tu w postaci dużych powierzchni leśnych przedzielonych terenami rolniczymi. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie zalesianiem gruntów i ta tendencja prawdopodobnie się utrzyma, co będzie skutkowało dalszym wzrostem lesistości gminy.
Rozmieszczenie lasów w gminie jest nierównomierne. Duże kompleksy leśne zajmują większość terenu w środkowej i północnej części gminy (za wyjątkiem terenów zabudowanych i otwartych wsi: Brynica, Dąbrówka Łubniańska, Łubniany, Jełowa, Kobylno, Grabie i Masów). Obszary dominacji użytków rolnych i zabudowy występują głównie w południowej części gminy (Kępa, Luboszyce, Biadacz i Kolanowice). Największe powierzchnie lasów występują w sołectwach: Dąbrówka Łubniańska i Brynica.
W strukturze własnościowej lasów w gminie Łubniany zdecydowanie dominują lasy publiczne, które stanowią 97,8%. Lasami w gminie zarządzają Lasy Państwowe, które wchodzą w skład 2 Nadleśnictw: Turawa (2/3 lasów w gminie, część obrębów Jełowa i Turawa) oraz Kup (część obrębu Kup). Dużą rolę w kształtowaniu predyspozycji chorobowej lasów odgrywa także uproszczona struktura gatunkowa i wiekowa drzewostanów. Znaczną część drzewostanów cechuje brak zgodności składu gatunkowego z zajmowanymi przez nie siedliskami i roślinnością potencjalną. Na terenie gminy występują drzewostany iglaste na siedliskach żyznych oraz drzewostany o zawyżonym udziale gatunków iglastych. Większość lasów to drzewostany młode (do 60 lat).
Lasy w gminie Łubniany charakteryzują się niewielkimi uszkodzeniami drzewostanów przez emisje przemysłowe, w stosunku do lasów w województwie opolskim. Wszystkie lasy w gminie zaliczono do I strefy uszkodzeń (uszkodzenia słabe) przez oddziaływanie gazów i pyłów przemysłowych. Łączna powierzchnia lasów ochronnych w gminie Łubniany wynosi 4 409,8 ha, co stanowi ok. 72% powierzchni lasów ogółem (przy średniej dla powiatu – 76,3%).
2.2.2. Uwarunkowania prawne


    Ochrona i racjonalne wykorzystanie lasów oraz użytkowanie łowieckie realizowane jest przede wszystkim w oparciu o następujące przepisy prawne:

    - ustawa z dnia 28 września 1991r. o lasach [Dz.U. z 2000r. nr 56, poz. 679 z późniejszymi zmianami] wraz z przepisami wykonawczymi,

    - ustawa z dnia 13 października 1995r. Prawo Łowieckie [Dz.U. z 2002r. nr 42, poz. 372 z późniejszymi zmianami] wraz z przepisami wykonawczymi,


  • ustawa z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych [Dz.U. z 2004r. nr 121, poz. 1266 z późniejszymi zmianami],

2.2.3. Cele średniookresowe do 2011r.


Polityka ekologiczna państwa dużą wagę przywiązuje do wzrostu lesistości, a także zapewnienia trwałości i wielofunkcyjności lasów, kompleksowej ochrony ekosystemów leśnych oraz wprowadzania bezpiecznych technologii prac w lesie. Krajowy Program Zwiększania Lesistości przewiduje do roku 2020 osiągniecie 30% lesistości kraju. Wśród priorytetów Programu wojewódzkiego jest aktualizacja i realizacja Wojewódzkiego Programu Zwiększania Lesistości, w tym zalesianie gruntów nieprzydatnych do produkcji rolniczej lub zdegradowanych. Podobnie Program ochrony środowiska dla powiatu opolskiego wśród celów priorytetowych wymienia powiększenie i ochronę obszarów leśnych.
Podstawą prac zalesieniowych w Polsce jest „Krajowy Program Zwiększania Lesistości” (KPZL), zaakceptowany do realizacji przez Radę Ministrów w dniu 23 czerwca 1995r. W wyniku nowelizacji zakończonej w 2002r. zwiększono przewidywany uprzednio rozmiar zalesień oraz zweryfikowano preferencje zalesieniowe dla wszystkich gmin w kraju.
Głównym celem KPZL jest stworzenie warunków zwiększenia lesistości do 30% w 2020 r. i 33% w 2050r., zapewnienie optymalnego przestrzenno-czasowego rozmieszczenia zalesień, a także ustalenie priorytetów ekologicznych i gospodarczych oraz instrumentów realizacyjnych. Zalesienia prowadzone na gruntach publicznych zwiększają różnorodność biologiczną na poziomie gatunkowym, zmieniając proporcję między gatunkami iglastymi i liściastymi.
Zwiększenie lesistości uzasadnione jest przede wszystkim potrzebą większego wykorzystania funkcji lasów w:

  • retencjonowaniu i łagodzeniu ekstremalnych stanów przepływu wód powierzchniowych i gruntowych,

  • przeciwdziałaniu degradacji i erozji gleb oraz stepowieniu krajobrazu,

  • wiązaniu CO2 i gazów przemysłowych z powietrza, wody i gleby oraz neutralizacji ich negatywnego działania,

  • korzystnej modyfikacji warunków hydrologicznych i topoklimatycznych na terenach rolniczych,

  • zachowaniu zasobów genowych flory i fauny oraz przywracaniu różnorodności biologicznej i naturalności krajobrazu,

  • tworzeniu możliwości wypoczynku dla ludności oraz poprawy warunków życia na terenach zurbanizowanych.

Zgodnie z Krajowym Programem Zwiększania Lesistości, powierzchnia gruntów rolnych przewidzianych do zalesienia w latach 2001-2020 w powiecie opolskim 1023 ha (w tym w sektorze państwowym 410 ha i niepaństwowym - 613 ha).


Strategiczny cel średniookresowy w zakresie ochrony lasów dla gminy Łubniany:
Ochrona, przebudowa i zwiększanie powierzchni lasów
Cele cząstkowe w zakresie ochrony lasów to:
- stopniowe zwiększenie lesistości gminy do roku 2011, co najmniej o 100 ha do wysokości 50,4%
Obecna lesistość gminy jest na dużo wyższym poziomie (2-krotnie) niż średnia wojewódzka, jednakże występują w gminie obszary, gdzie lesistość jest niewielka (południowa część gminy). Powiększenie powierzchni terenów leśnych powinno być w związku z tym prowadzone głównie jako powiększanie terenów leśnych w południowej części gminy oraz powiększanie już istniejących kompleksów leśnych i ich powiązanie między sobą.
Generalnie, według Wojewódzkiego Programu Zwiększania Lesistości (przed aktualizacją) dla gminy Łubniany przewidziano do roku 2020 zalesienie 265 ha. Biorąc pod uwagę potencjalne możliwości zalesieniowe w gminie (ok. 1216 ha gleb najsłabszych – VI klasy bonitacyjnej), przewidziano do zalesienia do roku 2011 ok. 100 ha, a do roku 2007 ok. 40 ha (wskaźnik lesistości na poziomie 49,4%).
Lokalizacja zalesień i zadrzewień powinna przebiegać zgodnie z planami zagospodarowania przestrzennego. Wyłączone spod zalesienia powinny być obszary nieleśne – siedliska zagrożonych gatunków roślin – głównie łąki wilgotne i bagienne. Priorytetem w ustalaniu zalesień w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego powinna być konieczność zapewnienia ciągłości i przestrzennej spójności obszarów leśnych.
- zwiększanie ilości i powierzchni zadrzewień i zakrzaczeń, w szczególności na tereniach o dużym udziale użytków rolnych, w pierwszej kolejności we wsiach: Masów, Łubniany, Kobylno, Jełowa, a następnie Kępa, Kolanowice i Biadacz;
- różnicowanie struktury gatunkowej i wiekowej lasów (przebudowa drzewostanów), przebudowa wszędzie tam gdzie żyzność siedliska nie odpowiada składowi gatunkowemu drzewostanów, w przypadku gminy Łubniany w lasach o zawyżonym udziale drzew iglastych, w szczególności w środkowej i północno-wschodniej części gminy;
- ochrona i odtwarzanie zieleni dolin rzecznych, w szczególności w dolinie rzeki Brynicy, Małej Panwi (ochrona) oraz Swornicy i Jemielnicy (odtwarzanie).

2.3. Ochrona wód powierzchniowych i podziemnych


2.3.1. Ocena stanu wyjściowego
W obrębie gminy Łubniany przebiegają ważne struktury wodonośne. Ponad 50% powierzchni gminy leży w obrębie Głównych Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP) nr 335 (Krapkowice - Strzelce Op.), 334 (Dolina kopalna Małej Panwi) oraz w niewielkim zakresie 333 (Opole – Zawadzkie) i 336 (Niecka Opolska). Ponadto przez teren gminy przepływa jedna z największych rzek w województwie opolskim – rzeka Mała Panew.

Gmina Łubniany jest w całości zwodociągowana (100%). Miejscowości są zaopatrywane w wodę z dwóch układów sieciowych, w tym z jednego ujęcia na terenie gminy Łubniany - „Kobylno-Niwa”. Wody podziemne z monitorowanego ujęcia charakteryzowały się bardzo dobrą jakością, za wyjątkiem zawartości żelaza (w 2002r.) i azotu amonowego oraz twardości.


Teren gminy Łubniany położony jest na obszarze prawostronnego dorzecza Odry. Obszar gminy należy do zlewni prawobrzeżnych dopływów Odry – Małej Panwi i Stobrawy. Gmina wyróżnia się bogatą siecią rzeczną o charakterze typowo nizinnym. Gminę Łubniany charakteryzuje bogaty system hydrologiczny, na który składa się rozwinięta sieć rzeczna i melioracyjna, stawy, oczka wodne, torfowiska oraz tereny zalewowe i inne obszary okresowo podmokłe. Sieć hydrograficzną tworzą rzeki: Mała Panew, Brynica, Jemielnica i Swornica oraz wiele mniejszych i bezimiennych cieków.
Wody Małej Panwi charakteryzują się stosunkowo nieznacznym zanieczyszczeniem. Przeciętna jakość wód Małej Panwi odpowiadała kryteriom drugiej klasy czystości. Incydentalnie wyższe od kryteriów dla trzeciej klasy czystości były stężenia azotu azotynowego. Poza wskaźnikiem BZT obserwuje się poprawę jakości wód na analizowanym odcinku. Świadczy to o mechanizmie samooczyszczania się rzeki. Podobnie kształtowały się wskaźniki dla Brynicy, Swornicy i Jemielnicy, których przeciętna jakość wód odpowiadała klasie II, a przekroczenia dotyczyły azotu azotynowego i żelaza.
Istotnym źródłem zanieczyszczenia, wód powierzchniowych i podziemnych są spływy obszarowe z pól oraz przedostawanie się zanieczyszczeń z nieszczelnych szamb, wylewanie na pola zawartości szamb i gnojowicy. Stopień skanalizowania gminy nie nadąża za zwodociągowaniem obszaru (na 100 km sieci wodociągowej przypada jedynie ok. 12 km sieci kanalizacyjnej - skanalizowana jest tylko część wsi Kępa i niewielki fragment wsi Jełowa).
2.3.2. Uwarunkowania prawne


    Ochrona i racjonalne wykorzystanie zasobów wodnych realizowane jest przede wszystkim w oparciu o następujące przepisy prawne:

  • ustawę z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne [Dz. U. nr 115, poz 1229 z późniejszymi zmianami] wraz z przepisami wykonawczymi

  • ustawę z 27 kwietnia 2001r. Prawo Ochrony Środowiska [Dz.U. nr 62, poz. 627 z późniejszymi zmianami],

  • ustawę z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków [Dz.U. nr 72, poz.747 z późniejszymi zmianami].

Najważniejszym aktem prawnym z punktu widzenia ochrony wód i gospodarowania nimi jest Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 [Dz. U. nr 115, poz. 1229 z późn. zm.], które reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zlewniowe kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi.





2.3.3. Cele średniookresowe do 2011r.


Jednym z ważniejszych celów do osiągnięcia zapisanych w Polityce ekologicznej państwa jest poprawa stanu czystości wód oraz pełna (100%) likwidacja zrzutu ścieków nieoczyszczonych z miast i zakładów przemysłowych, a także zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do wód powierzchniowych z przemysłu, z gospodarki komunalnej (na terenie miast i osiedli wiejskich) oraz ze spływu powierzchniowego. Wśród priorytetów Programu wojewódzkiego dodatkowo zapisano ukończenie wodociągowania, ochronę przed powodzią i zwiększenie retencji, a w Programie powiatowym ograniczenie powierzchniowych zanieczyszczeń rolniczych. Według ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków [Dz.U. z 2001r. nr 72, poz.747 z późniejszymi zmianami] rada gminy ma obowiązek uchwalić Plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych.
Strategiczny cel średniookresowy w zakresie ochrony wód powierzchniowych i podziemnych dla gminy Łubniany:
Racjonalizacja gospodarowania zasobami wód i ich ochrona, w tym zapewnienie wody dobrej jakości dla zaopatrzenia ludności oraz ochrona i poprawa stanu czystości wód powierzchniowych i podziemnych
Cele cząstkowe w zakresie ochrony wód podziemnych i powierzchniowych to:


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna