Historia Polski 1795-1918



Pobieranie 274.71 Kb.
Strona1/7
Data08.05.2016
Rozmiar274.71 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7
Historia Polski 1795-1918
Upadek Polski nastąpił, gdy naród polski dźwigał się z wiekowego marazmu i pod wpływem haseł Oświecenia przystępował do naprawy rządu, gospod i społ. Sąsiedzi zlikwidowali organizm budzący się do życia. Likwidacja stosunków feudalnych: poddaństwa, pańszczyzny, różnic stanowych. Rozkład stanu panującego szlacheckiego, kształtują się nowe klasy burżuazja i proletariat – rozwój stosunków kapitalistycznych. Znaczenia nabiera inteligencja, różnicuje się stan chłopski.
Uwłaszczenie chłopów w Polsce: nadanie chłopom na własność ziemi uprzednio przez nich użytkowanej wraz ze zniesieniem ich feud. obciążeń na rzecz panów. Najwcześniej uwłaszczenie rozpoczęło się w zaborze pruskim, gdzie w 

1808 chłopi, użytkownicy gospodarstw w dobrach państwowych, otrzymali możliwość wykupu gruntów

1811 podobną możliwość otrzymali chłopi w dobrach prywatnych, mogli otrzymać gosp. rolne na własność w zamian za zwrot na rzecz dotychczasowego właściciela 1/2 powierzchni gospodarstwa w przypadku, gdy chłop nie posiadał prawa dziedziczenia, bądź 1/3 powierzchni gospodarstwa w przypadku posiadania prawa dziedziczenia. (1790 – chłopów w domenach – wielka własność państwowa uznano dziedzicznymi posiadaczami ziemi Fr Wilh II do 1797, Fr Wilh III od 1797 do 1840) Reforma przygotowana przez junkrów przeprowadzona odgórnie, ale wymuszona przez lud. Najbardziej sprawna. Przeprowadzono separację gruntów.

Separacja gruntów najpierw:

  • generalna, oddzielenie gruntów chłopskich od pańskich

  • specjalna, podział gospodarstw chłopskich

1816 ograniczono uwłaszcz. do gospodarstw sprzężajnych. Wyłączono gospod poniżej 25 morgów 6,3 ha, które nie były sprzężajne.

1821 rząd rozpoczął likwidację serwitutów w drodze wypłaty odszkodowań dziedzicom. Faworyzowanie zamożniejszych gospodarstw. Folwark przestawiał się na gospodarkę pieniężną. Chłopi pozbawieni serwitutów, korzystania z lasów, pastwisk.

Reluicjaedykt o wykupie powinności, wszystkie świadczenia w naturze i robociźnie przeliczano na gotówkę, wykup etapami lub jednorazowo.

1823 na takich samych zasadach przeprowadzono uwłaszczenie w W Ks Pozn. W poł XIX w. nadano ziemię także drobnym rolnik. dopiero 1850 objęto uwłaszczeniem małorolnych, a realizacja reformy trwała tam do poł. lat 60.

Komornicy – ludność małorolna wyłączona z reformy uwłaszczeniowej ulegała proletaryzacji, zależna ekon od dworu, pańszczyzna piesza. Komornicy nie mieli praw do ziemi.
Serwitut – prawo do użytkowania cudzej własności: podział gruntów użytkowanych do tej pory przez dwór i gromady, gł pastwiska

  • dworskie, obowiązki pana: utrzymać domostwo, zapewnić inwentarz, zastępstwo przy płaceniu podatków, uprawnienia na gruntach, roszczenie służby

  • chłopskie, prawo do korzystania przez chłopa, budulec np. w razie pożaru

Pruska droga do kapitalizmu – długa droga do kapitalizmu, odgórna, ale wymuszona przez lud. Najbardziej sprawna. Pruska droga do kapitalizmu preferowała duże gospodarstwa, samodzielne.

Pruska droga do kapitalizmu w rolnictwie (Lenin) – odgórna likwidacja stosunków feudalnych. Podział gruntów między wielką własność folwarczną (niemal całość lasów) i drobną własność chłopską. Rozwarstwienie: jedni dochodzili do dużej własności inni ją tracili. Rugowanie i proletaryzacja w E Śr-Wsch.

Podział wspólnot gminnych (dwór i wieś to była gmina). Wilkierz – konstytucje ziemskie, ustawy, które regulowały stosunki wewn.

Wspólnoty: pastwiska, lasy, stawy, drogi. Dzielono między dwór i uwłaszczonych chłopów (b. Mało w 1811).

Reformy przeprowadzano w latach kryzysu, państwo szło wtedy na ustępstwa.
Komisje: generalne, powiatowe, specjalne (do konkretnych zadań).

Czas 2 lat na uzgodnienie między sobą. Odszkodowanie może być w naturze lub pieniądzu. Podatek powinności nie może przekroczyć 1/3 wartości gospodarstwa. Chłop zrzeka się przy tym pomocy budowlanej. Kontrybuent = chłop.

W latach 70/80 likwidacja dziesięciny na rzecz Kościoła. Dziesięcina = meszne.
Junkier – właściciel ziemski. Junkrzy – wielcy właściciele ziem, którzy przekształcili swe latyfundia w gospodarstwa kapitalistyczne kosztem masowo rugowanych chłopów. Byli ostoją zaborczej polityki Hohenzollernów. Trzon kadry oficerskiej.
W Galicji (w wyniku ruchów rewol. 1846 i 1848) uwł chłopów ogłoszono 1848, a przeprowadzono w ciągu 10 lat, nie uszczuplając stanu posiadania chłopów i nie obciążając ich odszkodowaniem; zamaskowaną formą wykupu stał się podatek (przeznaczony na odszkodowanie dla dziedziców); chłopi w większości utrzymali serwituty (korzystanie z dworskich pastwisk, lasów). Pozostawiono chłopom całość uprawianej ziemi, przy czym rząd zobowiązał się do zapłaty odszkodowań właścicielom. W praktyce za ziemię zapłacili chłopi, obciążeni przez państwo specjalnym podatkiem. Proces uwłaszczenia w zaborze austr prowadzono przez 10 lat.
Zab ros - na ziemiach pol włączonych bezp do pań ros uwłaszczenie wprowadzono ukazem carskim z 1861, który nadawał ziemię chłopom pod warunkiem jej wykupu. Z otrzymanego nadziału chłop miał płacić czynsz lub odrabiać pańszczyznę, przy czym miały zostać ustalone warunki wykupu. Utrzymanie pańszczyzny przez dwa lata od ogłoszenia ukazu i nieuregulowanie sprawy wysokości odszkodowań budziły powszechne niezadowolenie. Ukaz z 1861 nie obejmował ziem Kr Pol, gdzie w dniu wybuchu pows 22 I 1863 uwł chłopów ogłosił Tymczasowy Rząd Narodowy (przekszt z Komitetu Centralnego, po przejęciu władzy przez białych przyjął nazwę Rząd Narodowy , działał do czasu wprowadzenia dyktatury R. Traugutta 17 X 1863). Manifest nadawał ziemię chłopom, obiecując odszkodowania właścicielom. Zagwarantowano chłopom uprawnienia z tytułu serwitutów oraz nadania dla bezrolnych, którzy wezmą udział w powstaniu.
Rząd Narodowy nakazywał dowódcom oddziałów powstańczych odczytywanie dekretów uwłaszczeniowych w każdej wsi. Protokoły nadania ziemi chłopom miały być wciągane do ksiąg gminnych i podpisywane przez dziedzica, proboszcza, wójta i sołtysa. Opierających się wykonaniu dekretów nakazywano karać śmiercią. Rząd carski dążąc do odciągnięcia ludności wiejskiej od powstania przepr. uwł w Król Pol 2 III 1863 na zasadach zbliżonych do manifestu Tymczasowego RN (chłopów obciążono bezpośrednim wykupem).

Mapa Europy za NB zmieniała się z roku na rok – zabór Polski także mógł być traktowany jako tymczasowy.



Konwencja delimitacyjna - Kr Polskie na zawsze zniesione, po śm K II 3 rządy w Petersburgu podpisały 1797 układ, że żadne z mocarstw nie będzie dążył do jego odbudowy na swoją korzyść. Prusom przyznano W-wę, Prusacy wycofywali się z Krakowa wywożąc na złom polskie insygnia koronne. Traktaty rozbiorowe (2 zabory niemieckie):



  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna