Historia Powszechna 1789-1918 Francja



Pobieranie 0.51 Mb.
Strona1/8
Data01.05.2016
Rozmiar0.51 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8
Historia Powszechna 1789-1918
Francja

XIX – wiek pary i elektryczności. Maszyna, kredyt. Kapitalizm od Rewolucji Fr, ale wcześniej w Anglii i Hol.

System republikański we Fr. Rewolucja Fr była rew burżuazyjną. Francja potentat w wytwarzaniu art. luksusowych.

RF stanowi genezę osiągnięć technicznych i ekonomicznych.



Rewolucja Francuska 1789-1799 Burżuazyjna. Wielka (w przeciwieństwie do angielskiej 1640-1660, która w Eur wiele nie zmieniła). RF złamała porządek feudalny. Przyniosła „wolność” od ucisku feudalnego. Niosła hasła wolności w całej E. Najdonioślejsze z wydarzeń w dziejach świata.

Fr liczyła 26 ml. Podział na 3 stany:



  1. 3 rodzaje szlachty, 1. arystokracja, 2. rodowa, po mieczu = z urodzenia i z urzędu, poprzez piastowanie funkcji (urząd można było kupić). Przywileje: honorowe – prawo herbu, noszenia szpady, ławka w kościele, bpem mógł zostać tylo szlachcic, ekonomiczne – zwolnienie z pogłównego, szarawarków.

  2. duchowieństwo, przywileje: honorowy, kultowy, sądowniczy, podatkowy – 10% ziemi we Fr należało do duchowieństwa

  3. tzw stan trzeci: 99% (wolni chłopi i mieszczanie) oraz król z dworem. Przeciw kościołowi występowali encyklopedyści Denis Diderot, Jean d’Alembert, Condillac, Helvetius. Cios Koś. zadał Wolter.

Obalono absolutyzm, który utrzymywał się dzięki aparatowi władzy: wojsku i biurokracji.

Fizjokratyzm – tylko rolnictwo i górnictwo za produkcję przynoszącą dochód, gł źródło bogactwa. W sprawie obrotu towarowego byli zwolennikami swobody i wolnego handlu.
Bastylia była symbolem ucisku i niesprawiedliwości, choć tuż przed samą RF było w niej 7 więźniów.

- poddaństwo jako podstawa feudalnych stosunków przed RF nie istniało



Przyczyny

- negatywna polityka dworu (wojna siedmioletnia 1756/63 o Śląsk, walka z koalicją, wojny kolonialne, utrata Kanady, w Indiach), rozrzutność Marii Antoniny.

- rozrzutność dworu, próby ratowania przez ministrów finansów, próbujących drogą oszczędności i rozłożenia ciężarów na wszystkie stany: Robert Turgot – fizjokrata, próby ograniczenie wydatków dworu, opodatkować szlachtę i kler i następca finansista Jakub Necker – próba ujawnienia wydatków dworu, budzi niezadowolenie Absolutyzm i ustrój feudalny był skompromitowany.

Następcy jak Cellon zaciągali tylko pożyczki - doprowadził skarb do ruiny.



  • 1788 nieurodzaj, klęska głodu, bunty

  • Porażka dyplomatyczna Fr, z Holandii apel do Fr o pomoc przeciw Wilhelmowi V, który w celu utrzymania władzy absolutnej ściągnął wojska pruskie, Fr nie zareagowała.

  • 1788 – parlamenty stawiły opór królowi w miastach, rozruchy w Bretanii, zebranie wyższego kleru zaatakowało króla i na znak protestu uchwaliło złożenie ¼ ofiary darmowej 1,8ml liwrów zamiast 8 ml. – 1.Rewolucja arystokratyczna, była pierwszą rewolucją o rok wcześniej.

Stany Generalne (Filip Piękny 1302 – ostatnie w 1614 Maria Medycejska w okresie małoletniości L XIII.

- chcąc przeforsować plan podatków za namową Neckera, który wrócił na stanowisko L XVI zwołuje S Gen. 5 V 1789 w Wersalu. Stan trzeci postulaty podwójnej ilości posłów, król zgadza się. Stany miały jednak głosować osobno, 1200 deputowanych. Szlachta i duchowieństwo wybory bezpośrednie po 300, 3 stan pośrednie 2 i 3 stopniowe ok. 600.



Ludwik Filip Orleański, kuzyn L XVI – był Wielkim mistrzem masonerii. Za cenę ustępstw dla burżuazji chciał zdobyć tron.
Wybrano 270 przedstawicieli szlachty, 291 duchownych, 578 ze stanu trzeciego, gł prawników, ani jeden chłop czy proletariusz.

Stany Generalne 5 V 1789 zebrąły się w pałacu w Wersalu. Burżuazja domagała się wspólnych obrad. Szlachta odmawia, ale duchowieństwo podzielone. Na wniosek Sieyesa, który uznał, że stan 3 nie może sam tworzyć SG, ale reprezentuje 96% narodu, przeto uznają się za Zgromadzenie Narodowe. – 2. Rewolucja Burżuazyjna.

17 VI stan trzeci wobec odmowy wspólnych obrad z 2 stanami uznał się za jedyne przedstawicielstwo:

1. Zgromadzenie Narodowe. Przestały istnieć SG, które przekształciły się w ZN. Przywódcą ksiądz Józef Sieyes – broszura, że stan trzeci to cały naród. Pod jego dyktando złożono przysięgę, że się nie rozejdą, aż nie uchwalą konstytucji. Wprowadzono de facto parlament bez zgody króla. Domagano się konstytucji. Niezdecydowanie króla sprawia, że połączyły się 3 stany w obradach, zresztą na rozkaz króla.

Zachęcone tym ZN przekształca się w KonstytuantęZgromadzenie Narodowe Konstytucyjne, opracowujące nowy ustrój polityczny. Rewolucja prawników.

27 VI L XVI zgoda na wspólne obrady. Paryż wrzał.

9 VII ZN przekształca się w Konstytuantę – Zgromadzenie Narodowe Konstytucyjne.

Ustępstwo zrobione przez króla na rzecz stanu 3 była porażką dla monarchii i stanów uprzywilejowanych – otoczenie królewskie było gotowe odwołać ustępstwa. Wieść o tym wywołała wzburzenie w Paryżu.

11 VII dymisja Neckera. Demonstracje, lud nosił popiersie Neckera i Ludwika Filipa Orleańskiego.

Paryż bał się zemsty arystokratów. Rozruchy, utworzono gwardię mieszczańską. Lud się zbroił. Spodziewano się broni w Bastylii.

14 VII zdobycie Bastylii, 15 zaczęto ją burzyć. Zabito mera Paryża. – 3. Rewolucja Ludowa.

Burżuazja bojąc się anarchii utw gwardię mieszczańską nazwaną narodową, a merem Paryża mianowano Bailly’ego.

Wprowadzono swoje kolory: niebieski i czerwony. La Fayette został dowódcą przekształconej z gwardii mieszczańskiej - gwardii narodowej. La Fayette – bohater walk o niepodległość St Zj.

Król publicznie aprobował nominację Bailly’ego i La Fayette’a i przyjął do swego kapelusza kokardę niebiesko-czerwoną. La Fayette wprowadził kolor biały, co miało oznaczać zgodę króla z narodem. W ten sposób powstała flaga narodowa.

Arystokracja bała się ludu a lud z burżuazją arystokracji.

Na prowincjach występują chłopi. ZN nie chciało użyć siły, bo wzmocniłoby to pozycję króla. Powzięto reformy: zniesiono niewolę chłopów, sądownictwo senioralne, przywileje podatkowe szlachty. Uchwały z 4 VIII byłu wielkim zwycięstwem burżuazji. Szlachta i duchowieństwo pozbawione w zasadzie swych przywilejów. Uchwalono właściwie równość obywateli.

Deputowani krasomówcy:



La Fayette Marie Joseph, markiz, deputowany do SG, uczestnik wojny o niepodległość S Zj. Inicjator Deklaracji Praw Człowieka, dow paryskiej Gwardii Narodowej.

Mirabeau Honore Gabriel, dziennikarz, inicjator przekształcenia SG w ZN.

Sieyesa, ksiądz

Charles Maurice de Talleyrand bp Autu, wielka kariera, książę Benewentu za Napoleona. Wniosek o sekularyzację dóbr koś.

Maksymilian Robespierre, adwokat dyktator rewolucji, jakobin. Radykalne hasła zjednały mu popularność.

4 VIII zniesiono wszelkie powinności feudalne. Zakończyła się niewola chłopów. Zniesiono dziesięcinę. Wszyscy w ciągu jednej nocy stali się we Fr równi. Wzorem St Zj, podobnie jak tam Deklartacja Niepodległosci 1776 poprzedzała konstytucję 1787.

26 VIII 1789 uchwalono Deklaracje Praw Człowieka i Obywatela, był to akt wstępny do konstytucji:

- ludzie rodzą się i pozostają równi

- wolność, bezpieczeństwo i własność – święte i nienaruszalne

- naród jest źródłem władzy

- równość wobec prawa

- wolność słowa i wyznania

- wysokość podatków zależy od obywateli

Deklaracja likwidowała ustrój stanowy.


L XVI odmawiał podpisania uchwalonych artykułów konstytucji. Następują dni paździenikowe.

5 X 100 tyś ludzi (wcześniej tłum kobiet za chlebem) rusza z Paryża do Wersalu. Zmuszono króla do przeniesienia się do Paryża.

La Fayette, był na usługach Ludwika Filipa Orleańskiego, ale teraz dążył do włądzy dyktatorskiej.

Z królem do Paryża przeniesiono ZN, które mogło być narzędziem wobec presji tłumu, którym można było manipulować.

La Fayette chciał pogodzić króla i szlachtę z burżuazją i powstrzymać rozwój rewolucji. Jednak nie miał za sobą nai ludu a ni armii.

Konfiskata dóbr kościelnych. Sekularyzacja na wniosek bpa Talleyranda. Wypuszczono asygnaty, za które można było nabywać dobra koś. Pieniądze metalowe zanikły z obiegu. Likwidacja zakonów, w których składało się śluby. Funkcje kościelne, biskupie mogli sprawować tylko ci księżą, którzy złożyli przysięgę na ustawę cywilną. Rozdwojenie w społeczeństwie francuskim.
O republice zaczęto mówić dopiero po nieudanej ucieczce króla 1790. Króla internowano i pozbawiono funkcji. Obawa przez interwencją Austrii i Hiszpanii.

Zbierano podpisy, zebrania na Polu Marsowym ludności.



1 konstytucja 14 lipca 1791 wprowadzono konstytucję, którą król podpisał . System władzy Monteskiusza:

  • prawodawcza przez Zgromadzenie Prawodawcze

  • wykonawcza – król, prawo veta, mianowanie i odw ministrów, władza nad armią i dyplomacja zagr.Nienaruszalność osoby króla, zmuszony do przysięgi na wierność narodowi i prawu. Władza dziedziczna z wyłącz kobiet.

  • sądownicza – oddzielona od króla i władzy prawodawczej

Obywateli podzielono na 4 kategorie daleki system od demokrat:

  1. bierni - bez dochodów pozbawieni praw politycznych

  2. czynni – ukończone 25 lat, płacili podatki bezpośrednie

  3. czynni, ok. 4,3 ml właściciele i użytkownicy ziemi lub domów o 50 tyś – tylko oni prawo wyborów bpa, sędziów, deputow

  4. wybieralni – na miejsce arystokracji rodowej arystokracja pieniądza

Konstytucja nie obejmowała kolonii. Kobiety jeszcze nie głosowały.
Nowy podział administracyjny:

- 83 departamenty

- dystrykty

- kantony

- gminy

Wszystko odbywało się na zasadzie wyborów, nawet w Kościele. Mówiono, że FR to kraj 44000 autonomicznych republik.



Rozwiązano Konstytuantę i powołano Zgromadzenie Prawodawcze.

2. Zgromadzenie Prawodawcze zwane Legislatywą.
Skład:

  1. lewica – gł jakobini,

  2. brissotyści później zwani żyrondystami (od nazwy departamentu, Jakub Brissot, dziennikarz)

  3. niezależni, tworzący centrum, gł monarchiści – zastraszeni gotowi poprzeć każdego

O losach Fr decydowali: Zgromadzenie Prawodawcze, dwór, Klub Kordelierów (idee republikańskie i demokratyczne), sankiuloci, którzy byli podstawą żyrondystów i jakobinów.
W Austrii Leopold II/Franciszek II (1804 ostatnic es rzym, 1 ces Aus, 1792-1835) a w Prusach Fr Wil II (1786-1797) Szwecja Gustaw III (1771-1792, zwolennik absolutyzmu oświeconego, zlikwidował profr kapelusze i proros czapek, 1788 wojna z Rosją – zamord), w Hiszpanii Karol IV.

20 IV1792 Fr wydała wojnę Austrii, Franciszek II – wojna w E do 1815.

Kariera Marsylianki – Joseph Rouget de Lisie 25/26 IV 1792. Niepowodzenia Fr w działaniach wojennych, nieudana odezwa wodza połączonych wojsk pruskich i austriackich Karola Wilhelma Ferdynanda ks Brunszwickiego, który wzywał do ukorzenia się przed królem. Pojawia się wielu ochotników. Zarzuty wobec króla, Paryż wrzał, 9/10 VIII powstaje Komuna Paryska – rewolucyjny zarząd miejski. Króla uwięziono.

Wybrano nowy rząd z Dantonem na czele, Tymczasowa Rada Wykonawcza. Rozwiązano Zgromadzenie Prawodawcze i rozpisano wybory do Konwentu – nowe ciało przedstawicielskie.

Był to okres przejściowy, gdzie władzę nominalną Tymczasowa Rada Wykonawcza, a władzę realną Komuna.

Psychoza zdrady i zdrajców. Mordy wrześniowe 2/5 IX 1972 ok. 1500 osób w Paryżu.


Na wzór angielskich powstają kluby. Na lewicy rozłam: jakobini i żyrondyści
Jakobini – ugrupowanie polit okresu rew Fr. Założona 1898 w Wersalu zw klubem bretońskim, od siedziby w klasztorze św Jakuba w Paryżu. Za monarchią konstytucyjną. Organizowali kluby terenowe w miastach i wsiach. Jakobini = Klub bretoński.

Walka między 2 nurtami:

- umiarkowany Brissota

- radykalny Robespierre’a, którego pozycja umocniła się po nieudanej ucieczce króla.

Radykalni jakobini przyczynili się do obalenia monarchii. Za centralizacją władzy, mobilizacją kraju, zawieszenia swobód konstytucyjnych, rozbudowali przemysł zbrojeniowy, wprowadzili ceny maksymalne.

1793 dyktatura jakobinów uratowała rewolucję. Stłumili powstanie rojalistyczne Wanda i pokonała antyfr koalicję.

Zaatakowani przez opozycję i termidorianów przywódcy aresztowani i straceni. Zakaz działalności. 1795/99 próby odrodzenia klubu jakobinów. Ostateczna likwidacja w wyniku ustanowienia konstytucji konsularnej, znoszącej wszystkie kluby polit we Fr 1800 rok.

Wykorzystując zbrojne powstanie Komuny Paryskiej i sankiulotów 31 V 1793 jakobini obalili żyrondystów i do 27 VII 1794 sprawowali dyktaturę. Od umiarkowanych brissotystów powstają żyrondyści.



Działacze: Antoine Louis de Saint-Just, za egzekucją i republiką, czł Komitetu Ocalenia Publ., i Kom. Bez. Publ. Gł. Teoretyk jakobinów. Realizator polityki terroru. Zgilotynowany. G. Couthon, Maximilen de Robespierre, hasła zjednały mu wielką popularność wśród sankiulotów, czł. Komuny Par., Konwentu Narodowego, gdzie przewodził opozycji przeciw żyrondystom, przyczynił się do obalenia ich rządów i stracenia, czł Komitetu Ocalenia Narodowego od 1793, faktycznie rządził państwem, polityka terroru wywołała silną opozycję z G. J. Dantonem na czele, złamaną procesami i straceniem przywódców. 27 VII 1794 zamach stanu, stracony. Jego śm zakończyła krwawy okres rewolucji.
Żyrondyści, ugrupowanie polit. okresu rewolucji fr. 1789–99, zdominowane przez deputowanych z dep. Gironde (stąd nazwa); zwolennicy monarchii konst., uważano ich za federalistów, że chcą przekształcić Fr w federację drobnych republik na wzór USA, gł. średnie mieszczaństwo, 1792 w rządzie, rozpoczęli wojnę z Austrią; po upadku monarchii uzyskali przewagę w Konwencie Nar. i przejęli władzę; 1793 obaleni przez jakobinów, przywódcy straceni. Jean Pierre Brissot, Marie Jeanne Rolad i Jean Marie Rolad. Żyrondyści chcieli wojny ogólnoeurop., która rozniosłaby idee rewolucyjne. Hegemonia Fr w E i w koloniach. Za wojną, przez którą chcieli dojść do władzy. Wojna odciągnie ludzi od rewolucji. Brissotczycy, Rolandyści.

Kordelierzy – ruch radykalny, zał przez Stowarzyszenie Przyjaciół Praw Człowieka i Obywatela, nazwa od siedziby w klasztorze Franciszkanów-Kordelierów. Idee republikańskie i demokratyczne. Chcieli usunąć króla i wprowadzić róność obywatelską. Bliscy jakobinom - z nimi współpraca przeciw żyrondystom, za obaleniem monarchii, za republiką. W 1794 wystąpiły 2 frakcje Kordylierów: umiarkowani i radykałowie w rezultacie przywódcy zostali straceni. Danton, Marat, Hebert.

Georges Jacques Danton, zał klubu Kordylierów, działał także w klubie jakobinów, zwolennik wojny, za karą śm dla L XVI, faktyczny szef rządu latem i jesienią 1792, inicjator powołania Trybunału Rewolucyjnego do zwalczania kontrrew. Przeciw polityce terroru Robespierre’a, oskarżony i stracony.



Sankiuloci – najbiedniejsi, najradykalniejsi, (pogardliwa nazwa ludzi z gminu nienosząca modnych spodni, obcisłych pod kolanami), pod wpływem kokordellierów, przyczynili się do obalenia monarchii 1791 i ścięcia króla 1793, do usunięcia żyrondystów. Wystąpili przeciw terrorowi jakobinów, rozbrojeni, powstania ich pacyfikowano.

Hebertyści, nazwa nadana w okresie rewolucji fr. 1789 radykalnemu odłamowi klubu kordelierów, skupionych wokół J.R. Héberta i jego pisma; 1793 hebertyści wystąpili przeciw rządom jakobinów, domagając się nowych wyborów, powołania nowego ciała ustawodawczego i władz wykonawczych; gł. działacze: F.N. Vincent i A.F. Momoro; oskarżeni o zdradę rewolucji, 1794 zgilotynowani; ostatecznie ruch upadł 1795.
Felianci, klub polit. z okresu rewolucji fr. 1789; powstał 1791 w wyniku secesji (wystąpienie ze związku) z klubu jakobinów grupy umiarkowanych liberałów (m.in. M.J. La Fayette, E.J. Sieyès, Ch.M. Talleyrand); ich siedzibą stał się były klasztor feliantów (stąd nazwa); felianci opierali się na liberalnej szlachcie i bogatej burżuazji; zwolennicy monarchii konstytucyjnej, za wzmocnieniem władzy król; 1792 weszli w skład rządu, który wkrótce został obalony wraz z monarchią przez powstanie 10 VIII 1792; część feliantów uszła za granicę, część padła ofiarą terroru.
Komuna Paryska 1789–95, organ samorządu miejskiego Paryża w okresie rewolucji francuskiej 1789; opanowana przez jakobinów, przyczyniła się do obalenia monarchii i odegrała znaczną rolę w rozwoju rewolucji, dopuszczając do władzy przedstawicieli ludu paryskiego; w przewrocie 9 thermidora udzieliła zbrojnego poparcia jakobinom i M. Robespierre'owi, co po jego upadku spowodowało zgilotynowanie 70 czł. Komuny; rozwiązana w okresie rządów dyrektoriatu. Gł Hebertyści.
Termidorianie – od II roku thermodora – nazwa 11 miesiąca w roku rewolucyjnym. 27/8 VII 1794 część czł. Konwentu Narodowego przeciwna polityki terroru likwiduje centralizm jakobiński i przywrócili swobody ekonomiczne. Działała do czasu uchwalenia konstytucji dającej początek rządom dyrektoriatu. Doprowadziła do obalenia dyktatury jakobinów. Paul Francis de Barras, Jean Lambert Tallien.
Żyrondyści parli do wojny. Popierani przez dwór, co wzmocniłoby ich władzę. Pretekstem sprawa emigrantów, którzy schronili się w Rzeszy, przy granicy i organizowali wojsko. Ultimatum do elektora Trewiru o wydalenie. Elektor zwraca się do ces Leopolda II, ale L II za słaby. Zawiera jednak przymierze z Prusami. Król powołał rząd z żyrondystą Jan Rolandem. L II zm, Franciszek II. Zgromadzenie Prawodawcze wydaje wojnę Austrii. Liczono, że prusy nie przystąpią do wojny. Przeciw wojnie jakobini.

Wojna trwała prawie ćwierć wieku i pochłonęła tyle ofiar, co wojna 30-letnia. Starcie 2 ustrojów i 2 ideologii. Wojna przyczyniła się do klęski żyrondystów.

Fr liczyła na pomoc W Bryt, ale ta chciała klęski Fr. Austria wycofuje się z wojny z Turcją. Największym rozczarowaniem przystąpienie Prus do wojny z Fr. Armią dowodziła szlachta, która nie chciała wojny. Upakarzające klęski fr.

Za klęski żyrondyści oskarżali zdrajców. Król odmówił rozwiązania swej gwardii i przkształcenia jej w gwardię narodową do obrony Paryża. Żyrondyści zorganziowali manifestację przeciw królowi. La Fayette zaproponował królowi ucieczkę.

11 VII 1792 żyrondyści przeforsowali ustawę „Ojczyzna w niebezpieczeństwie”, która była faktycznie wprowadzeniem stanu wojennego i wezwanie do broni wszystkich obywateli.

Jakobini występowali aktywnie przeciw Zgromadzeniu Prawodawczemu i dworowi. Przyłączają się gwardziści. Agitacja Robespiera.

Armią prus-austr dowodził ks brunszwicki Karol Wilhelm Ferdynand - wydał nieopatrznie manifest, który głosił k śm dla członków Zgromadzenia Prawodawczego, władz departamentowych, okręgowych i miejskich oraz gwardii narodowej. Podpis księcia przesądził o losach króla i losach wojny.
Rew Fr – rewolucja w Belgii spacyfikowana z trudem przez Leopolda II, poparcie burżuazji, obawy gł (zrównanie stanów) szlachty.

Kat II w Rosji nakazała opóścić wszystkim Rosjanom Fr i głosiła, że nie dopóści by gdziekolwiek w E rządzili szewcy. Poparcie w W Bryt, ale rew w Irlandii budzi zaniepokojenie.

3 VIII postawiono wniosek o detronizacji króla w Zgromadzeniu Ustawodawczym. Aresztowano króla, a zastraszone ZU zawiesiło króla w czynnościach. ZU powołało Radę Wykonawczą złożoną z 6 ludzi, w której o wszystkim decydował Danton mając teraz władzę dyktatorską. Musiał jednak liczyć się z nową radą miejską Paryża, w której znalazł się Robespierre.

Powstanie z 10 VIII 1792 nazywane II Rewolucją – obaliło ono władzę królewską, rządy burżuazji i przekreśliło konstytucję z 1791. Faktycznie wprowadzono republikę demokratyczną. – powstanie ludowe 1792.

Nowe władze wiedziały, że utrymać się mogą dzięki terrorowi – wysyłano komisarzy na prowincje z nieograniczoną władzą.

Konfiskaty, cenniki max. Duchowieństwu odebrano akt stanu cywilnego, zakazano noszenia sutann i habitów.

Wojska zbliżały się do Paryża. Psychoza strachu przed zdrajcami – masowe mordy, na czele Marat. Ok. 12 tyś ofiar. Niechęć do rewolucji w E, nawet w miastach.

We wrześniu 1792 pierwsze sukcesy wojsk fr na wszystkich frontach. Mieszkańcy niemieckich miast przyjaźnie witali Francuzów.

21 IX 1792 Konwent wydał dekret o zniesieniu władzy królewskiej, a 22 IX 1792 Fr ogłoszona republiką. Była nią przez 12 lat.

21 I 1793 króla stracono. Żyrondyści próbowali go bronić. Anglia, Hiszpania, Holandia, Neapol, Portugalia wydały Fr wojnę.

Francja traci tereny, m.in. Belgię. Toczy się wojna domowa w Bretanii, powoływano pod broń nawet księży.
3. Konwent Narodowy – to trzeci już parlament rewolucyjny VIII 1792. (konwent jakobinów)

Pierwsze klęski armii prus-aus. Fr zajmuje Belgię i granicę opiera o Ren. Aus i Prusy zaangażowane w Polsce z obawy przed Rosją.

Jakobini opanowali Paryż i wyparli żyrondystów, którzy walczyli o autonomie prowincji.

Jakobini zasiadali w górnych ławkach, nazywani – góralami: Robespierre, Danton, Marat. Zarówno żyrondyści, jak i górale tworzyli wachlarz poglądów.

Najliczniejsze było centrum, nazywane – bagnem lub równiną – Sieyes.

Konwent na pierwszym zebraniu – sprawa ustroju i króla. Jakobini za gilotyną, żyrondyści za detronizacją. Sprawę przesądziły listy L XVI do obcych monarchów. Za śm głosował także Ludwik Filip zw Filip Egalite. 21 I 1793 wykonano wyrok – wielkie wrażenie w E

Dało to pretekst Anglii i wypowiedzenie wojny (gł chodziło o Belgię).

I koalicja, prawie cała E przeciw Fr. Jednak cele sprzymierzeńców różne. Np. Anglia nie chciała brać udziału w wojnie na lądzie, płaciła subsydia Hanowerowi. Chciała kolonii fr i wyparcia ich wojsk z Belgii.

Wyparto Fr z Sabaudii i Niceii, z Belgii. Doszedł wielki bunt chłopski i bunt miast. Fouche – pogromca Lyonu, chciał zburzyć miasto

Kryzys zbożowy, rozruchy głodowe.


5 IV 1793 utw Komitet Ocalenia Publicznego – ani jeden żyrondysta, włąściwy rząd Fr do 1795. Gł kierownikiem był po raz drugi Danton. Zaczęła się dyktatura jakobinów.

6 IV 1793 utworzono Komitet Ocalenia Publicznego– władza wykonawcza KN, rząd dyktatury jakobińskiej oraz



Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego – odpowiedzialny za politykę terroru kierował pracą policji i wyszukiwał tajnych wrogów.

W III 1793 powołano Trybunał Rewolucyjny.


24 VI 1793 – uchwalono drugą konstytucję (konstytucję roku pierwszego). Wstęp stanowiła Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela, bardziej demokratyczna niż ta z 1789. pierwszy raz postulat, że państwo ma zapewnić oświatę oraz pomóc bezrobotnym dać pracę. Każdy Francuz ukończywszy 21 lat ma prawo głosowania.

Ciało Prawodawcze – miało stanowić władzę prawodawczą, wybierane co rok.

Rada Wykonawcza – najwyższa włądza wykonawcza z 24 członków.

Uchwały miały moc prawną dopiero po referendum.

Konstytucję zawiesozno - pozostała martwą literą wobec petycji ludowych.

10 VII 1793 zreformowano KOP, Danton odmówił udziału popełniając błąd życiowy, członkiem został Robespierre.

KOP stanowił najwyższą władze w sprawach wojny, mianowania generałów, ministrów. Teoretycznie podległy był Konwentowi.

Duża popularność Jeana Paula Marata, lekarz, rzecznik ludu bardzo popularny, założyciel dziennika gdzie demaskował spiski, kordelier, zwolennik terroru, za cenami max, przyczynił do obalenia monarchii 1792, odsunięcia od władzy żyrondystów 1793. Zamordowany. Symbol rewolucjonisty.

Śmierć Marata zapoczątkowała falę terroru. Do głosu dochodzi Maximilien Robespierre, najpierw członek Komitetu Bezpieczeństwa i szybko przywódcą. Straszny los Lyonu. Uchwała Konwentu o całkowitym zburzeniu. Rewolucja nie znała litości.

30/31 X 1793 śm 22 żyrondystów Brissot, pani Rolad. Represje wobec żyrondystów. 16 X Maria Antonina, syn L XVII do szewca Simona zm w wieku 10lat.

5 X 1793 kalendarz rewolucyjny: Gilbert Romme, Początek rachuby czasu 22 IX 1792. Zniesiono tygodnie i nazwy dni, skomplikowany, wiele elementów nie weszło w użycie. M-c dzielił się na 3 dekady, 12 m-cy po 30 dni, a pozostałe 5/6 dni to święta. Dzień podzielony na 10 godzin po 100 minut stusekundowych nie udało się wprowadzić. Kal republikański przetrwał do 31 XII 1805.

1805 - pierwszy rok cesarstwa.



Thermidor (upałów) – upadek dyktatury jakobinów, Brumaire (m-c mgieł) zamach stanu Bonapartego, początek krótkiej ery konsulatu.

Wprowadzono system metryczny miar i wag. Dekret o obowiązkowym nauczaniu początkowym.


Rozpoczęto walkę z klerem, nawet z konstytucyjnym. Koscioły zamieniano na świątynie rozumu. Maskarady. Gł przywódcy terroru antyreligijnego: Hebert, Fouche.

Przeciw antyreligijnemu terrorowi Robespierre i Danton. Zaatakowali hebertystów, którzy mieli duże poparcie w sekcjach paryża i sankilotów. Stracono 23 przywódców – Klub Kordelierów przestał istnieć.

Pozostały tylko 2 stronnictwa jakobińskie: dantyści i robespierryści.

Danton chciał wobec zwycięstw na froncie zakończyć terror, zniesienia cen maksymalnych. Burżuazyjny program – niepopularny.

Robespierre to wykorzystał oskarżając go o współpracę z W Bryt obalił rywala.

W IV 1794 dyktatorem był już tylko Robespierre. Pod wpływem Rousseau uważał, że państwo nie może istnieć bez Kościoła. Dekret, że lud fr uznaje istnienie Najwyższej Istoty oraz nieśmiertelność duszy. Utrzymał jednak terror. Oskarżeni bez możliwości obrony. Tylko 2 wyroki k śm lub uniewinnienie. Kwitnie opozycja. Wiele wyroków śm.

Terror spowodował upadek jakobinów i Robespierre’a. Walka z religią i Kościołem, którą kierowali Hebert i Chaumette.

K zamieniano w świątynie rozumu.

Gdy Robespierre zapowiedział zdemaskowanie kolejnego spiskuz KOP i KBP, Fouche, Tallien zawiązało spisek. 9 thermidora Tallien przerwał mowę Saint-Juste’a, nie pozwolono mówić Robespierr’owi. Komuna wysłała oddział wojska uwolniono dyktatora, ale nie wykorzystał sytuacji, znów aresztowany i zgilotyniwany wraz z 104 przywódcami. Zakończyła się era jakobinów i okres rewolucji demokratycznej, a nawet można powiedzieć, że skończyła się rewolucja w ogóle. Władzę przejęła znów burżuazja w drodze zamachu stanu.

Powoli odzyskiwano utracone terytoria, Belgię, Fr wkracza do Holandii. Prusy i Austrię powstrzymuje sprawa polska, oraz antagonizmy między Prus a Aus. 1795 pokój z Prusami. Polska padła, ale jej powstanie uratowało Rew Fr (– Engels).

Obalono dyktatora (przez Tallien, Józef Fouche, Paul Jean Barras) i stracono: Robespierre’a, jego brata, Saint-Just, Lesba, Couthon. Trybunał, Komitet Ocalenia i Komunę rozwiązano.

Zniesiono ceny i płace maks. Represje jakobinów. Nowa moda na eleganta - fircyka, obcisła. Rosłą drożyzna, spekulacje.


Członków Konwentu N występujących przeciw Robespierrowi łączyło tylko jedno – strach. Chcieli uratować tylko część zdobyczy rewolucji i przejąć rządy przez burżuazję. Barras i Tallien – Thermidorianie. Reakcja thermidoriańska – prześladowanie jakobinów.

Od czasu obalenia jakobinów spekulacje, defraudacje, grabież majątku państwowego. Przepych i zepsucie.

Szerzy się nędza, jakiej nie znała monarchia. Wystąpienia ludu w Paryżu. Ściganie jakobinów, nadzieje dla monarchistów. Rozwinął się biały terror wobec królobójców. 10 letni Ludwik XVII oddany na wychowanie szewcowi – prwdp porwany.
22 VIII 1795 (5 fructidora) – thermodorianie uchwalili nową konstytucję. Podobna do deklaracji z 1789. – 3 konstytucja.

Parlament 2 izbowy:



  • Rada Pięciuset, min 30 lat, projekty praw

  • Rada Starszych, min 40 lat – uchwalała prawa

Władza wykonawcza należała do 5 dyrektorów, co rok 1 ustępował.

Czynne Prawo wyborcze 21 lat, i 150-220 dniówek, we Fr tylko ok. 30 tyś.

W konstytucji: tolerancja religijna, swoboda handlu, nienaruszalność prywatna. Do obu Rad 2/3 członów Konwentu.
Dyrektoriat - Rząd I Rep. Fr. 1795–99 (5-osobowy); w szerszym znaczeniu ustrój i okres w dziejach Francji od obalenia M. Robespierre'a (9 thermidora) do zamachu stanu gen. N. Bonapartego (18 brumaire'a);
31 III i 1 IV 1795 doszło do rozruchów. Rozbiory Polski przycyzniły się do tego, że Prusy wychodzą z koalicji. W wojnie z Fr bierze udział tylko Ang i Aus. Traktat z Prusami i Hiszpanią miały oznaczać uznanie republiki. W Holandii Wilhelm V Orański zbiegł do Anglii a Stany Generalne ogłosiły republikę.
3 X 1795 powstanie rojalistyczne sekcji paryskich (bunt monarchistów). Naczelnym dowódcą zostaje Paul Jean Barras (Józefina jego przyjaciółką), członek dyrektoriatu. Stłumienie powstania zleca znanemu z odparcia Anglików spod Tulonu gen Bonapartemu. Używa artylerii i tłumi powstanie. Wkrótce żeni się z Józefiną. Obejmuje dow naczelne na froncie włoskim. Wiele zwycięstw, pokonuje króla Sardynii, zyskuje Niceę i Sabaudię. Rekwizycja dzieł sztuki – pod tym znakiem rozwija się cała kampania NB. Zajmuje Mediolan, Wenecję - podbite tereny przekształca w republiki. W Paryżu lekceważóno front włoski, liczył się ten nad Renem.

Od 1797 losy NB wiążą sprawy polskie. Od 1794 w Paryżu działa „Agencja”, działa Józef Wybicki. We Włoszech Dąbrowski za zgodą NB tworzy w Lombardii Legiony 9 I 1797. Żołnierzy rekrutowano spośród jeńców austriackich..

Energia NB i inicjatywy wpływają na ochłodzeniu stosunków z Barrasem i Dyrektoriatem. Łągodzone przez kontrybucje i dzieła sztuki NB.

1796 wkracza do Państwa Koś. W 1796 NB był panem Włoch. Tworzył fakty dokonane.



17 X 1797 w Campo Forio pokój z Austrią. Austria zrzekła się Belgii, lewy brzeg Renu i Republiki Cispalińskiej w zamian za posiadłości weneckie (zajął Wenecję tylko jako kartę przetargową). Pozwolił na rozbiór Wenecji – decyzja była samowolą i odtąd już nie przestanie.

1798 NB wkracza do Berna i tworzy ze Szwajcarii Republikę Helwecką. Kontrybucje z Berna tak wielkie, że pozwala NB na ekspedycję do Egiptu.



Republiki:

  • Liguryjska (Genua),

  • Cisalpińska (Mediolan),

  • Cispadańśka (polski korpus),

  • Helwecka (Szwajcaria),

  • Rzymska.

1798 pp Pius VI pozbawiony został władzy świeckiej. Państwo przekształcono w Republikę Rzymską. Podbój Egiptu aby zadać Anglii cios, była to droga do Indii. Dyrektoriat pozbywał się przy tym NB. Jednak flota Angielska najsilniejsza. Po drodze zajmuje Maltę.

21 VII 1798 bitwa pod piramidami oddaje Fr Kair. Jednak Nelson rozbija fr flotę. NB odcięty od Fr i posiłków. Zajęcie Egiptu to konflikt z Turcją, która przystąpiła do wojny. Napoleon uprzedza i rusza na Wschód, zajmuje kolejno Gazę, Jaffę, gdzie na jego rozkaz przeprowadzono rzeź jeńców. Zaraza i siły mameluków osłabiają pozycję Napoleona. W tajemnicy przed wojskiem NB opuszcza Egipt, powierzając dowództwo Kleberowi. 9 X ląduje u wybrzeży Fr witany. We Fr toczyła się wojna z II koalicją i dość miano Dyrektoriatu. Włochy zostały całe opanowane przez Fr z wyjątkiem Wenecji austr. Okres, gdy W.Bryt walczyła sama.


II koalicja: przyłącza się Turcja, Rosja (po zajęciu Malty, Paweł I protektorat Kawalerów Maltańskich), Neapol (Sycylia) nie mógł zgodzić się na dominację w Italii, a w IV 1799 Austria.

Na pograniczu Szwajcarii gen Rimski-Korsakow, we Włoszech Aleksander Suworow. Zajął Turyn, Mediolan, desant do Neapolu. Pod Trebbią zginęło 1500 Polaków. Znikają republiki włoskie. Podchodzi pod Szwajcarię jednak brak pomocy Austrii niweczy zwycięstwa, zmuszony Suworow wraca do Rosji. Rozgniewany Paweł I zawraca wojska i zbliżył się do NB. Także Anglicy wycofują się z Holandii.

We Fr Dyrektoriat traci poparcie(Barras, Sieyes, gen Merlin, jakobin Gohier i dawny żyrondysta Roger-Ducos), przejściowa restytucja klubu jakobinów. Niezadowolenie z ekonomiki i rządu.

Stawiano na przejściową dyktaturę. Napoleon w drodze do Paryża witany jak bohater.


9 XI 1799 pierwszy akt zamachu stanu – przy pomocy finansistów i brata Lucjana (przewodniczący Rady 500) mianowanie NB dow paryskiego okręgu wojskowego. Rezygnacja dyrektorów, Barrasa i taktyczna Sieyesa. Obie Izby przeniesiono do Saint-Cloud. Prowadzeni przez Murata żołnierze rozpędzili Radę 500 i R Starszych. Powołano trójosobowo konsulat Bonaparte, Sieyes, Ducos.

W m-c po zamachu Konstytucja. 1799 – zamachem stanu kończy się rewolucja. Rozwiązano Radę 500 i Radę Starszych.



13 XII 1799 nowa Konstytucja Rzeczypospolitej Fr – 95 paragrafów – 4 konstytucja. Tzw Konstytucja roku VIII.

Władza wykonawcza konstytucja przyznawała 3 konsulom na 10 lat: Bonaparte, Jean Jacques Cambaceres, Charles Francois Lebrun.

Władza 1 konsula największa. Nominacje na ministrów, ambasadorów, w wojsku i sądownictwie. Jego decyzje ostateczne.



4 zgromadzenia prawodawcze:

  1. projekt praw miał tylko 1 konsul

  2. Rada Stanu – redakcja

  3. Trybunat – omawiał

  4. Ciało Prawodawcze – odrzucał lub przyjmował

Całą władzę wykonawczą i decydujący wpływ na władzę prawodawczą przyznawała 1 konsulowi. O prawach obywatela milczała

Wymiana w instytucjach 1/5 co rok.


NB dąży do jedynowładztwa, tworzy nową arystokrację. Spodziewano się że zakończy wojnę i opanuje syt wew.

Robi porządek w finansach – powołał Bank Francuski 1800, wydał nowe papierowe pieniądze. Zaprowadził porządek publiczny, zlikwidował bandytyzm i aferzystów. Powołał tajną policję Fouche. Było kilka prób zamachów na życie NB gł przez rojalistów. Odbudowuje arystokracje, ustanawia legię honorową, pozwala wrócić szlachcie – kompromis, zgoda z emigracją.



1801- konkordat.

1804 wprowadza nowy kodeks cywilny (zw Napoleona), handlowy i karny. – wszystkie te posunięcia umacniają władztwo NB.

2 VIII 1802 dożywotni konsulat z możliwością wyznaczenia następcy. Popierany przez burżuazję, działał na jej korzyść.

Uformował nową armię i ruszył odzyskać Włochy przez Alpy (wcześniej Hannibal). Wygrana pod Marengo. W Bawarii walczyła Legia Naddunajska gen Karola Kniaziewicza.

We Włoszech Płd hamuje swoje republikańskie tendencje. Wraca do Neapolu król Ferdynand, pp objął Państwo Kościelne.

9 II 1801 zawarto pokój z Austrią w Luneville ustalając granicę na Renie.

W Rzeszy uregulowano nowe stosunki: zsekularyzowano ziemie kościelne, zlikwidowano małe organizmy państwowe oraz kilkadziesiąt wolnych miast, powiększono w ten sposób granice Prus i Bawarii. Dzięki temu książęta stali się sojusznikami NB.

15 II 1802 Republika Cisalpińska nazwana została Republiką Włoską, a na prezydenta wybrano NB.

27 III 1802 pokój z Anglią: w Amiens (pokój tylko do maja 1803).

- Anglia zwraca kolonie bez Cejlonu i Trynidadu, wycofują się z Malty

- Francuzi rezygnują z pretensji do Egiptu, wycofują się z Państwa Kościelnego i Neapolu,

Obie strony ucieszone pokojem, ale W Bryt nie mogła pogodzić się z hegemonią Fr w E w oparciu o Ren, a Fr nie mogła zaprzestać umacniania. Zwierzchnictwo nad książętami Rzeszy, całkowicie podp Szwajcarię.

1800 pokój z Hiszpanią w San Ildefonso. NB kupuje Luizjanę, któr sprzedaje Stanom Zjednoczonym za 15 ml $.

1803 zajął Haiti – Santo Domingo z udziałem Polaków. Powstanie, i 1809 niepodległość Haiti. Jednak Anglię niepokoiły zapędy kol.

1801 bunt na Haiti, dow gen Leclera, wojska Dąbrowskiego 6 tys Ostatecznie podział wyspy na Haiti (zach) i Dominikanę w 1844.

1803 Sejm Rzeszy pod wpływem NB sekularyzacja dóbr i mediatyzację – wcielenie mniejszych organizmów i miast do większych. Przestało istnieć 112 małych stanów Rzeszy i 45 wolnych miast. Powiększono znacznie Prusy i Bawarię, utw tylko 6 wolnych miast.

Wzmocnieni książęta związali się z Fr a NB stał się panem Rzeszy. Skłócenie Aus i Prus na rękę NB. Zagrozić mogła tylo Rosja.
NB organizuje „Obóz buloński” ok. 150 tyś armia, wszystkie statki do inwazji na W Bryt. Niepotrzebnie pochłaniały masę pieniędzy. Do 1805. Anglicy wykorzystali czas na zmontowanie III koalicji. Projekt Williama Pitta – zamach na NB, który zabił ks Conde.

30 IV 1804 Trybunał proklamuje NB cesarzem z dziedziczna władzą. W katedrze Notce Dame przybył Pius VII i dokonał koronacji Józefiny i NB. PP tylko podał koronę NB, a ten uwiecznił siebie, a później Józefinę. 1805 przemienia Republikę Włoską i zostaje jej królem. Mianował się ces Francuzów nie Francji, i królem Włoch, nie Włochów – cwaniaczek!

W Austrii cesarzem dziedzicznym Rzeszy chciał zostać Franciszek II, ale książęta Rzeszy związani z NB, więc mianowął się ces Aus

Tymczasem nowy car 1801 Aleksander I sojusz z Fr Wilhelmem III. Układa się z Anglią, ale także z Fr. Na dworach Francja dalej była rewolucyjna. Jednak ścisły układ Rosji z Prusami. Minister Adam Czartoryski. Plan puławski – wojna z NB, ale drogą przez podbój Prus. Jednak car wyrusza do Berlina. W Poczdamie 1805 układ, Prusy przystępują do wojny za Hanower.

III koalicja: Fr z Hiszpanią, Bawaria. Prusy początkowo neutralne. Anglia walczy pieniędzmi i flotą, Rosja, Austria, Szwecja.

21 X 1805 bitwa pod Trafalgarem, ginie Nelson, ale Brytyjczycy rozbijają flotę hiszp-fr. Anglicy panami Mórz.

Wojna 3 cesarzy – Austerlitz 2 XII 1805, NB, AI, Fr II. Największa wygrana NB. Austria występuje z koalicji, niekorzystny traktat w Bratysławie. Traci posiadłości włoskie, gł okręg wenecki. Sprzymierzeńcy: Bawaria otrzymała Tyrol, Wirtembergia miasta a obaj tytuły królewskie. Nowy układ eliminował wpływy w Niemczech. Wirtembergia i Bawaria królestwami.

1806 Związek Reński - Rzesza przestaje istnieć, sprzymierzeni książęta oświadczyli, że występują z Rzeszy, sam NB zażądał zdecydowanie położenia jej kresu. Franciszek II zrzeka się tytułu. Święte Ces Nar Niem przestaje istnieć. Sejm Rzeszy rozwiązano. Fr II został tylko ces Austrii, jako Fr I.

Józef Bonaparte królem Neapolu (Ferdynand IV ucieka na Sycylię),

Ludwik Bonaparte obejmuje Królestwo Holenderskie.

(Hieronim Bonaparte w 1807 pokój Westfalii Tylży – królem Westfalii).

Tworzy nową arystokrację, wraca dawna arystokracja do Fr, która deklaruje wierność ces. 1 I 1806 cofnięto nielubiany kalendarz republikański. Wspomnienia o republice zacierają się szybko.

W Anglii rządy Williama Pitta mł, zażarty wróg Fr, zm jednak 1806.

Hanower był kartą przetargową. NB obiecywał go Anglii i Prusom.

Fr Wilh III ultimatum do NB, aby wycofał się z Niemiec i wyraził zgodę na to, aby Prusy objęły protektorat nad związkiem państw północnoniemieckich (szaleństwo). Z AI podpisał układ i zaczął mobilizację.

IV koalicja: tylko Prusy i Saksonia, choć Anglia, Rosja i Szwecja formalnie nigdy nie zakończyły wojny.

Błyskawiczna reakcja NB, w jednym dniu 14 X 1806 wygrał 2 bitwy:

- pod Jeną

- pod Auerstad.

Zaczyna się pochód na Wschód. Pada Berlin i inne miasta, 28 XI wkracza do W-wy. Hasła i mobilizacja do Polaków, ale żadnych deklaracji niepodległościowych. Kościuszko wycofał się z gry. Pozostał Wybicki i Dąbrowski. Delegacja z Wielkopolski otrzymała obietnicę niepodległości. Obietnica za 30/40 tyś armię. Obok nich działali ks Józef Poniatowski, gen Józef Zajączek. Przybył do Wa-wy NB i ustalił dekretem ces Komisję Rządzącą z byłym marszałkiem Sejmu ST. Małachowskim. Pierwsza polska bitwa: Dąbrowski zdobył Tczew, potem Grudziądz, Kołobrzeg, Słupsk, Gdańsk 25 V 1807.

Orientacja prorosyjska: Tomasz Wawrzecki, Julian Niemcewicz, Stanisław Staszic, gen Karol Kniaziewicz (uczestnik wojny pol-ros 1792, powstania Koś 1794, organizator i dow 1 Legii Naddunajskiej, walczył w kampanii ros, AI złożył propozycje utworzenia z propozycją dow nad formacjami polskimi – odrzucił ją), Adam Czartoryski.

Orientacja profrancuska: Stanisław Małachowski, Józef Wybicki, Józef Poniatowski, Henryk Dąbrowski.

Bitwy nierozstrzygnięte: Pułtusk, Iława Pruska (obustronna masakra), jednak VI 1807 wygrana pod Frylandem, wkracza do Królewca. Prusy zajęte. Wojna traciła sens. NB chciał cały czas ugiąć Anglię.

21 XI 1806 ogłąsza blokadę W. Bryt.

Traktat w Tylży nad Niemnem 7 VII 1807 między Fr a Ros i 2 dni później m Fr a Prusami, AI ocalił Prusy od zagłady Apogeum NB


  • Fr Wil III utracił tylko zabory, przystąpienie do blokady, kontrybucja

  • Ks saski Fryderyk August za przejście na stronę NB został królem i dostał ziemie na wsch od Łaby - Cottbus,

  • Gdańsk stał się wolnym miastem,

  • z ziem zaboru Pruskiego Księstwo utw Warszawskie pod władzą Fr Aug Sasa (wnuk Aug III króla Polski).

  • królem Westfalii brat NB Hieronim.


Marszałkowie NB: Francois Kellermann, Bethier, Moncey, Lefebre (ks Gdańska), Augereau, Victor, Macdonald, Oudinot, Bessieres, Mortier, Lannes, Michel Ney (ks Moskwy) i Murat (król Neapolu) – obaj samobójstwo, Soult, Suchet, Davout, Duroc, Marmont, Bernadott (król Szwecji).

Wojna z Anglią gł ekonomiczna. Aby blokada skuteczna zajmuje Portugalię, (przemarsz przez Hisz – kontrybucje), Dania przystępuje po wrześniu 1807 atak na Kopenhagę – bombardowanie miasta i grabież okrętów. 1809 po przegranej z Rosją do blokady Szwecja.



1807 zajęcie Portugalii, rozbiór, król ucieka do Brazylii. Jednak powstanie oraz pomoc Anglii - Fr musi się wycofać z Port. Konflikt z Hiszpanią, Karol IV abdykował na rzecz syna Ferdynanda VII. NB chciał odsunąć Burbonów i utworzyć państwo wasalne.

Karol IV wysyłając protest na rzecz wymuszonej abdykacji. Komedia: NB sprowadził całą rodzinę do Bajonny, zmusza F VII do z\abdykacji na rzecz ojca, a K IV do odstąpienia korony sobie. Tron powierza Józefowi 1808. Od tego czasu niepokoje w Hiszpanii.

Indyferentyzm religijny Francuzów, rekwizycje, brutalność, Hisz – zacofanie i feudalizm. Wybucha powstanie. Klęska wojsk fr, Józef opuszcza Madryt.

Zjazd w Erfurcie X 1808 NB w Europie zaprasza A I (był także ks Konstanty i min Sperański) zjazd książąt niemieckich, 4 królów Bawarii, Wirtembergii, Saksonii i Westfalii. Protekcjonalne traktowanie książąt: „Milcz królu Bawarii” do Maksymiliana.

- zgoda NB na przyłączenie Mołdawii i Wołoszczyzny do Rosji

- NB zgodził się wycofać swoje wojska z Prus

- Przyrzeczenie AI o udziale w wojnie na wypadek Austrii, w Austrii głosy wojny

Po zjeździe NB do Hiszp..W Hiszpanii Legia Nadwiślańska z gen Chłopickim Józefem, wiele sukcesów, płk Wincenty Krasiński. Atak szwoleżerów na przełęczy Somosierra 30 XI 1808 Jan Kozietulski – droga otworem do Madrytu. Polacy walczyli nad Ebro, Saragossą – myśleli, że bronią sprawy polskiej za granicą. Od 1809-1813 NB przebywał w Madrycie gdzie pełnił osobiście rządy.

Tymczasem powstanie w Bawarii i Tyrolu przeciw NB wspieranych przez Austrię.

9 IV 1809 Austria wydaje wojnę, wkracza do Tyrolu. Aus 3 armie: Bawaria, Ks Warszawskie i do Włoch. Reakcja błyskawiczna. Kontratak, bitwa pod Wagram i zwycięstwo NB. W Ks Warszawskim bitwa arcks Ferdynanda z ks J Poniatowskim pod Raszynem, jednak W-wa w rękach Aus. Chaos, wyczekująca postawa Rosjan. Dopiero po bitwie pod Wagram Austria przegrywa i traci terytoria na rzecz Ks Warszawskiego. Za neutralność Rosja dostaje obwód tarnopolski. NB był niezadowolony z powiększenia Ks W-kiego.

Rozwód koś z Józefiną i NB poślubił w IV 1810 Marię Luizę księżniczkę austriacką. NB nie liczył się z nikim tylko z A I.

1809 likwiduje świeckie państwo pp Piusa VII. PP internowano i uwięziono Salonie, dopiero 1813 pp podpisał nowy konkordat i zniesienie Państwa Kościelnego.

Blokada nieskuteczna, zlikwidował nawet Królestwo holenderskie brata i wcielił je do Fr w 1810 oraz Bremę, Hamburg i Lubekę.

Fr sięgała do Bałtyku. Król Szwecji Karol XIII bezdzietny, następcą Jean Bernadotte. Stany szwedzkie wybrały go królem. Niechętny Napoleonowi i przeciw jego polityce. Bernadotte w1812 sojusz z Rosją i pokój z Anglią. 1813 przeciw Fr w koalicji. Jako Karol XIV od 1818, dynastia do dziś.

NB w Chorwacji tworzy państwo ze wzgl militarnych, zaplecze wojskowe. Iliria ze stol w Lublinie.

Ogólnie NB kontrolował sytuację w E, oprócz Rosji.

Pokój w Tylży 1807 – m Fr-Ros i m Fr-Prus

Zjazd w Erfurcie – 1808, 4 królów.

Pokój Schonbrunnie – 1809 m Austrią a NB.

1809/10 pertraktacje z Ros, prośba o rękę Anny, za ustępstwa polit, konwencja, że nigdy nie powstanie Król Pol – jednak nie ratyfikowany, car odmówił ręki = za młoda ur 1795.

Problem m NB a AI – import zboża do Anglii, łamanie blokady. Obustronne przygotowania do wojny.

1812 III – NB zawarł układy sojusznicze z Austrią i Prusami.

Rosja koalicja z Anglią, Szwecją, pokój z Turcją. AI zażądał wycofania wojsk NB z Prus i Ks W-ego.

24 VI 1812 400 tyś armia NB przekroczyła Niemen i Bug. Armia ros w taktycznym szarpanym odwrocie. Dowódca wojsk ros i minister gen Michał Barclay de Tolly, oraz 2 inne armie gen Piotr Bagration i Aleksander Tormasow. Zarzucano Barclay’owi zdradę (rodzice ze Szkocji). NB chciał zapobiec połączeniu armii i doprowadzić do rozstrzygającej bitwy. Zbombardowano i zdobyto Smoleńsk. Barclaya zastępuje Kutuzow. Nie zmienia taktyki, ale 2 decyzje 1. wydaje bitwę 7 IX (26 VIII) pod Borodino starcie 250 tyś żołnierzy, 1200 armat, zginęło ok. 100 tyś. Nierozstrzygnięta bitwa, jednak Fr nie mogła uzupełnić. 2, opuszcza Moskwę. We wsi File narada generałów, większość za obroną. Zajęcie Moskwy początkiem końca epopei NB. po 5 tyg odwrót. Ruch partyzancki. Berezyna: manewr NB, udał przeprawę w jednym miejscu, ale dokonał jej przez Berezynę, uratował kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy.

Na Litwie odłączył się od wojsk i wrócił do Paryża po nową armię. Kutuzow był za dojściem do wschodnich granic, ale 13 I Rosjanie przekroczyli Niemen i wkroczyli do Ks W-ego. Prusy odstępują od NB i podpisują sojusz z Rosją wydają Fr wojnę wypierają za Łabę

NB zjawił się z półmln armią pod Lutzen i (Budziszynem za Łabą) znów wygrywa. Liczył, że teść NB nie wypowie mu wojny. Godzi się na kilkutygodniowy rozejm, Austria w VI przystępuje do wojny. Także Anglia i Szwecja – VI koalicja. Żądano powrotu do granic sprzed 1792. O obaleniu ces nikt nie myślał. NB jeszcze zwyciężał pod Dreznem, ale marszałkowie same klęski.



16-19 X 1813 „bitwa narodów” pod Lipskiem (bez Anglii), nawet Sasi przeszli na stronę. Pozostali Polacy z Józefem Poniatowskim, który utonął podczas przeprawy w Elsterze już jako marszałek Francji. NB ze 100 tyś armią przedostaje się do Fr, ale za nim armia sprzymierzonych. NB zwyciężał, ale we Fr nie chciano już wojny.

25 I 1814 raz jeszcze zmobilizował 60 tyś i pobił marszałka Prus pod Brienne Gebharda Bluchera, jednak zaraz poniósł klęskę.

A I chciał, aby zdetronizować NB a ces zrobić króla szw Bernadotte’a. Narada w Chatillon, w rozmowach Anglicy min spraw zagr Robert Castelereagh – za powrotem Burbonów na tron.

Zaproponowano NB granice z 1792, zawahał się, ale seria zwycięstw daje mu nadzieję. Jednak Austria, Rosja, Anglia i Prusy układ w Chaumont w III 1814 układ na 20 lat. NB pokonany pod Laon, nie dał rady powstrzymać wojsk na Paryż.

31 III 1814 AI i Fr Wilh III wkroczyli do Paryża.

Senat i Ciało Prawodawcze pozbawiają NB tronu, on sam decyduje się abdykować na rzecz syna pod presją doradców, nawet najwierniejszego Neya. Nie mógł przkazać korony osobiście choć godził się na to AI.

11 IV sprzymierzeni układ, gdzie ratował dla NB tytuł ces i oddania w dożywotnie posiadanie Elbę z kilkuset gwardzistami. Zonie i synowi ks Parmy, rodzinie pensje – gł za sprawą cara.

Do Paryża wraca Burbon L XVIII nie restytuuje rządy absolutne, wprowadza dwuizbowy parlament:

- Izba Deputowanych

- Izbę Parów

Nadał Konstytucję, utrzymał równość obywateli i zachował inne swobody z czasów rewolucji.

W Hiszpanii do władzy wrócił w 1814 także Burbon Ferdynand VII. Kolejno wracają władcy w całej E. Pius VII wraca do Rzymu.



30 V pokój w Paryżu: Fr z Anglia, Austria, Rosja i Prusy po 2 tyg Szwecja i Portugalia, w VII Hiszpania: na mocy granice z 1792, niezależność księstw niemieckich, państwom włoskim, Holandii, Szwajcarii. Austria odzyskuje Wenecję, Lombardię z Mediolanem i prow Iliryjskie, Anglia oddała część kolonii Fr.

Kongres Wiedeński – IX 1814 – 9 VI 1815. Talleyrand doprowadził do tego, że Fr odgrywała rolę 5 mocarstwa.

Było ok. 500 dyplomatów, AI, Franciszek I był gospodarzem, Fr Wilh III, król Bawarii Maksymilian I (sojusznik NB, za przejście na stronę sojuszników zachował tytuł i powiększone terytoria) król Wirtembergii Fryderyk II.



Dyplomaci:

- Anglia: Arthur Wesley Wellington (walczył w Hiszpanii z NB 1808, zwycięzca spod Waterloo 18 VI 1815 wojska prusko-bryt).

- Rosja: hr Karol Nesselrode (min spr zagr, za współpracą z Aus I Prus, dążył do włączenia Bałkanów do ros strefy wpływów, polityka załamała się po wojnie krymskiej 1853-1856).

- Austria: Klemens Lothar Metternich (kanclerz, zapewnił Austrii hegemonię w Zw Niem, udaremniając stworzenie silnej Rzeszy Niemieckiej, współinicjator obok AI Św Przymierza, przekształcił Aus w państwo policyjne, system cenzury, odsunięty 1848 WL)

- Francja: Charles Maurice Talleyrand (bp za rew fr, przez niego sekularyzacja dóbr, 1791 ekskomunikowany, mini sp zagr, poparł zamach stanu NB w 1799, za zasługi ks Benewentu (płd Włochy), usunięty ze stanowiska, na usługach cara A I, po upadku NB przyczynił się do restauracji Burbonów, reprezentował Fr na Kongresie, premier).

- Prusy: Karl Hardenberg (kanclerz Fr Wilh III).

Zadania i ustalenia KW: ustalenie ogółnoeuropejskiego systemu politycznego, regulacja wewn stosunku w Niemczech. Równowaga polit. Zasady Legitymizmu: nienaruszalne prawa monarchów. Rosja tworzy Królestwo Polskie z carem jako królem, kosztem Prus, za co te otrzymały rekompensatę z ½ Saksonii (złamanie legitymizmu). Rzeczpospolita Krakowska pod kontrolą 3 mocarstw. Skłóconych pogodził NB opuszczając Elbę. Szwecja dostała Norwegię. Powstaje Związek Niemiecki z 34 państw i 4 wolnych miast pod przewodnictwem Austrii z dwuizbowym sejmem – Bundestag. Hamburg królestwem przyznany Anglii, Luksemburg przyznany Holandii, Sama Holandia połączyła się z Belgią, Holsztyn Danii. Szwajcaria jak dawniej federacją 22 kantonów. Pp zwrócono Państwo Kościelne. Decydowało 8 państw, a faktycznie 5 (Hiszp., Port, Szw).

W czasie negocjacji 13 III 1815 NB po 10 miesiącach opuszcza Elbę. 25 III cztery mocarstwa zawiązały ścisły sojusz, cofnięto przywileje NB, unieważniono traktat z Fontainebleau. 10 statków z 900 gwardzistami ląduje we Fr. Przyłączas się do niego Ney, 20 III L XVIII opuszcza Paryż, NB znów był cesarzem w stolicy. Wydaje akt dodatkowy do Konstytucji Cesarstwa, przekształcając Fr w liberalną monarchię konstytucyjną. Deklarował wszystkim monarchom pokojowe rządy – ale bez echa. Zmuszony do wojny. Zebrał 125 tyś i wyruszył na Belgię przeciw Blucherowi i Wellingtonowi razem ok. 250 tyś. Od wsch nadciągała większa armie ros-aus.

Plan NB rozbić zanim się połączą. Początkowe sukcesy, pokonuje Bluchera, a Ney Wellingtona. Jednak nie rozbito przeciwnika.

NB połączył się z Neyem pod Waterloo 18 VI 1815 – zupełna klęska, udało się połączyć Blucherowi z Wellingtonem. Francuzi w rozsypkę. 22 VI abdykował na rzecz syna. Chciał udać się do Ameryki. Król Jerzy IV daje mu statek, ale rozkaz zabrania szabli i nie używania tytułów monarszych, NB był tylko generałem.

Wywieziono go na wyspę św Heleny, gdzie przebywał do śm 5 V 1821.

Koalicja znów weszła do Paryża. Traktat Paryski z 30 Maja uznano za nieważny Następny w listopadzie



W Paryżu 26 IX 1815 zawarto tzw Święte Przymierze. Autorstwo AI – mistyczna faza panowania. Tylko 3 artykuły, monarchowie uważają się za ojców rodziny. Przystępują wszystkie państwa oprócz Turcji, Anglii. Dławienie ruchów rewoluc i narodowowyzw.

20 XI – drugi pokój paryski, Fr w granicach z 1790, 700 ml franków kontrybucji, utrzymania 150 tyś korpusu okupacyjnego.

REWOLUCJA FRANCUSKA 1789–99, (wielka rewolucja francuska), przewrót ustrojowy i polit., który obalił monarchię absolutną i ustrój stanowy we Francji (1789), doprowadził do monarchii konst. (1791), a później proklamowania I Rep. Fr. (1792); na wybuch r.f. złożyło się wiele przyczyn; kryzys finans. monarchii, pogłębiająca się niechęć do absolutyzmu i przywilejów stanowych, rozpowszechnianie się idei oświecenia i pojawienie się fenomenu opinii publ., a ponadto nieurodzaj 1788 — wszystko to złożyło się na upowszechnienie dążeń do reformowania państwa; na tym tle doszło do rewolty stanu trzeciego, zwł. jego górnej warstwy — wykształconej inteligencji uosabianej przez adwokatów, która nie mogła liczyć na godziwe miejsce w państwie, oraz chłopów, żądających zniesienia ciężarów feud., i miejskiego plebsu. Kolejnymi etapami wymuszanych stopniowo reform było zwołanie i otwarcie 5 V 1789 przez Ludwika XVI Stanów Generalnych, które uznały się 17 VI Zgromadzeniem Nar., następnie 9 VII przekształciły się w Konstytuantę i podjęły prace nad konstytucją (przywódcy m.in.: M.J. La Fayette, G.H. Mirabeau i E.J. Sieyes). Obrady Konstytuanty toczyły się w atmosferze ostrego konfliktu z królem i przeciwnej reformom arystokracji; zdymisjonowanie popularnego ministra finansów J. Neckera wywołało rozruchy; 14 VII lud Paryża (sankiuloci) zdobył Bastylię — symbol represji monarchii. W tej sytuacji Ludwik XVI zaakceptował dotychczasowe postanowienia Zgromadzenia Narodowego. Chłopska rewolta na przełomie VII i VIII 1789, zw. Wielką Trwogą, skłoniła 4/5 VIII Konstytuantę do zniesienia większości praw i przywilejów stanowych, w tym bezpośrednio obciążających chłopów świadczeń feud.; przyjęta 26 VIII Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela wprowadziła m.in. zasadę równości wobec prawa, suwerenności narodu, wolności wyznania i słowa oraz nienaruszalności prawa własności; 1790 przeprowadzono reformę adm., a nowy podział terytorialny (departamenty) zniósł partykularyzmy i przywileje lokalne; reforma Kościoła (1790), wraz z konfiskatą majątków kośc. i likwidacją klasztorów, podporządkowała państwu duchowieństwo, zobowiązując je do złożenia przysięgi na tzw. konstytucję cyw. kleru; uchwalona 3 IX 1791 konstytucja przekształciła Francję w monarchię konst., z władzą ustawodawczą należącą do wybieranego Zgromadzenia Prawodawczego. Na przemiany polit. wielki wpływ wywarła działalność klubów, zwł. jakobinów, kordelierów i żyrondystów oraz ich przywódców (M.Robespierre, G.J. Danton, J. Marat, J.P. Brissot); w wybranej X 1791 Legislatywie przewagę zdobyli żyrondyści; IV 1792 Francja wypowiedziała wojnę Austrii, następnie Prusom, uważanym za gł. zagrożenie zewn.; niepowodzenia wojsk fr., chaos gosp., głód i nędza spowodowały wrzenie ludności Paryża; Ludwik XVI, skompromitowany próbą ucieczki i podejrzany o współpracę z obcymi dworami w celu stłumienia rewolucji, został 10 VIII 1792 uwięziony. Nowo wybrany Konwent Nar., w którym przewagę uzyskali żyrondyści, proklamował 22 IX Francję republiką; królowi wytoczono proces o zdradę, został skazany i 21 I 1793 stracony.

W następstwie tych wydarzeń powstała antyfr. I koalicja, do której przystąpiła większość państw europejskich. Trudna sytuacja zew. i wewn. Francji — konflikty społ., dyskryminacja rel., bunty wojska i arystokracji, spiski rojalistycznej emigracji, powstania w Wandei (wojny wandejskie – Wandea, departament - powstania chłopskie w obronie religii i monarchii Burbonów pierwsze po straceniu króla 1793, powstańcy wprowadzili nowa taktykę walki, tzw tyralierę ok. 30 tyś, także powstanie w okresie 100 dni NB, ces zmuszony wysłać 30 tyś żoł, których zabrakło pod Waterllo) i szuanów w Bretanii (chłopi walczący w obronie króla i religii, zach Fr) oraz lokalne rewolty, wreszcie walka o władzę między jakobinami i żyrondystami — spowodowały narastanie państw. terroru i wytworzenie się jego samonapędzającego się mechanizmu; wiosną 1793 władzę przejęli jakobini, zapoczątkowując okres oficjalnego rewol. terroru i dyktatury, których gł. instytucjami stały się Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego (i jego lokalne organy) oraz Komitet Ocalenia Publicznego; VI 1793 przywódcy żyrondystów, oskarżeni o brak stanowczych działań wobec zagrożenia republiki oraz niechęć do scentralizowanego państwa z paryskimi instytucjami na czele, zostali aresztowani, skazani i straceni; podjęte przez jakobinów działania nadzwyczajne (m.in. reorganizacja armii, likwidacja pozostałych ciężarów feud. na wsi, wprowadzenie maksymalnych cen i płac) miały obronić r.f. przed wrogami zewn. i wewn., zapobiec klęsce głodu oraz zjednać im poparcie mas lud.; ustanowiono powsz. laickie nauczanie podstawowe, rozpoczęto tworzenie nowocz. nar. instytucji kultury (Institut de France), choć pośrednio przyzwalano na dewastację dóbr kultury związanych z dawnym porządkiem i Kościołem; wprowadzono system metryczny oraz nowy kalendarz z rachunkiem lat od daty proklamowania I Rep. (kalendarz rewolucyjny francuski); wreszcie chrześcijaństwo zaczęto zastępować religią obywatelską — ateistycznym kultem Rozumu; konstytucja roku I (uchwalona 1793) gwarantowała powsz. prawo wyborcze, lecz z uwagi na stan wyjątkowy nie weszła w życie. Terror osiągnął apogeum w wojnie domowej 1793–94; w imię obrony haseł r.f. oraz „jednej i niepodzielnej republiki” jakobini bezlitośnie prześladowali swych prawdziwych i urojonych przeciwników; szczególnie krwawo rozprawiano się ze zbuntowanymi prowincjami (z wyjątkowym okrucieństwem pacyfikowano Wandeę) oraz z, uznawanymi za symbole dawnego porządku, arystokratami i klerem; zwycięstwa wojenne armii republ. i osłabienie sił kontrrewol. ożywiły wiosną 1794 opozycję przeciwko polityce terroru, który stał się zagrożeniem dla wszystkich warstw społecz.

IV 1794 M. Robespierre zlikwidował opozycję kordelierów (stracono m.in. G. Dantona); nienawiść do władzy i obawa, by nie stać się kolejnymi ofiarami terroru, doprowadziły 27 VII 1794 (thermidor) do obalenia jakobinów i przejęcia władzy przez termidorian; 28 VII przywódcy jakobinów zostali aresztowani i straceni; zlikwidowano część represyjnych instytucji, zamknięto kluby jakobinów, zniesiono ceny maksymalne i przywrócono swobody indywidualne w gospodarce; konstytucja roku III (23 IX 1795) powierzała władzę wykonawczą dyrektoriatowi, a ustawodawczą — 2-izbowemu parlamentowi. Udział wojska w nadzorowaniu ładu społ. oraz pomyślny przebieg wojny (zwł. wł. kampania NB, umożliwiająca 1797 zakończenie wojny z I koalicją), doprowadziły do wzrostu polit. znaczenia armii; gdy 1798 na Francję uderzyły wojska II koalicji i armia fr. ponosiła klęski, w kraju zaś panował chaos polit. i gosp., gen. NB wykorzystał niepowodzenia dyrektoriatu; 9 XI 1799 (brumaire) dokonał zamachu stanu i, na mocy konstytucji roku VIII, przejął władzę ustawodawczą i wykonawczą początkowo jako pierwszy konsul, od 1802 konsul dożywotni, a od 1804 cesarz.

R.f. stała się wzorem dla wielu ruchów rewol. w Europie i Ameryce Łac. w końcu XVIII i XIX w.; do jej demokr. haseł nawiązywało także powstanie kościuszkowskie 1794; przemarsz armii fr. przez Europę przyspieszył burzenie porządku feud. i zapoczątkował proces powstawania nowocz. państw i demokr. społeczeństw; hasło „wolność, równość, braterstwo”, nośnik liberalizmu polit., legło u podstaw wielu doktryn społ.-polit.; równocześnie r.f. częściowo usankcjonowała terror państw., co znalazło wyraz w późniejszych mutacjach myśli rewol. oraz w proponowanym przez nie kształcie państwa; do jakobińskiego nurtu r.f. nawiązywały zwł. Komuna Paryska 1871 i rewolucja bolszewicka 1917.



I koalicja - 1793-97
skład: Anglia, Austria, Prusy, Hiszpania, państwa niemieckie i włoskie, Holandia
bitwy: Valmy [z Austrią] - 1792
pokoje: Bazylea [z Prusami, Hiszpanią] - 1795; Haga [z Holandią] - 1795; Campo Formio [z Austrią] - 1797

II koalcija - 1798-1802
skład: Anglia, Austria, Rosja, Królestwo Neapolu, Turcja bez Prus
bitwy: Marengo, Hohenlinden [z Austrią] - 1800; pod piramidami i Abikur [z Anglią] - 1798; góra Tabor [z Anglią i Turcją]
pokoje: Luneville [z Austrią] - 1801; Amiens [z Anglią] - 1802

III koalicja - 1805
skład: Anglia, Rosja, Austria, Szwecja, Królestwa Neapolu bez Prus
bitwy: Ulm, Austerlizt [Austria+Rosja]; Trafelgar [Anglia] - 1805
pokoje: Bratysława [z Austrią] - 1805

IV koalicja - 1806-07
skład: Anglia, Prusy, Hiszpania, Portugalia - blokada kontynentalna
bitwy: Jena, Auerstaedt [Prusy] - 1806; Iława Pruska, Frydland [Rosja] - 1807; Somosierra - 1808
pokoje: Tylża [z Prusami, Rosją] - 1807

V koalicja - 1809
skład: Anglia, Austria, Hiszpania, Portugalia,
bitwy: Wagram, Raszyn, Zamość, Lublin [Austria] - 1809; Smoleńsk, Borodino, Brezyna [Rosja] - 1812
pokoje: Schonbrunn [z Austrią] - 1809

VI koalicja - 1813
skład: Anglia, Rosja, Prusy, Austria, Szwecja
bitwy: Budziszyn, Lipsk ["bitwa narodów"] - 1813
pokoje: Paryż [wszystkie narody; niekorzystny dla Francji] - 1813

Francja ostatnich królów.

Ludwik XVIII – 1814-1824 - brat L XVI, 1789 mianowany przez L XVI regentem. Przebywał w W Bryt. Powrót po detronizacji NB w 1814. Zawarł pokój z koalicją. Doprowadził do redukcji wojsk okupacyjnych. Włączył się do polityki Świętego Przymierza, udział w tłumieniu rewolucyjnych ruchów w Hiszp.

Joseph Fuche 1759-1820 – 1815 znów min policji (za śm L XVI, poparł zamach stanu NB 1799, który obalił dyrektoriat), twórca 6 rodzajów policji rywalizujących i śledzących się nawzajem, na czele aparatu podczas 100 dni NB, przeszedł na stronę L XVIII, zdymisjonowany za królobójstwo, zbiegł.

Charles Maurice Talleyrand 1754-1838, (bp, w rew fr, na jego wniosek Konstytuanta sekularyzacja dóbr koś, eksk, poparł zamach stanu NB, ks Benewentu 1806, min spr zagr, odsunięty, na usługach cara AI, reprezentant na KW 1815, premier, poparł Ludwika Filipa I 1830), odsunięty przez L XVIII na życzenie cara AI.

W całej Fr rozprawa a byłymi bonapartystami zwł po okresie 100 dni. Bonapartystami „okazali” się protestanci. Ofiarami marszałkowie Guillaume Brune i Michel Ney.



Ultrasi – dochodzą do władzy w okresie restauracji Burbonów. Skrajnie konserwatywne ugrup. polit. Przeciwne zmianom Rew Fr.

W 1825 przeforsowali w Izbie Deputowanych ustawę o odszkodowaniu w wys 1 mld fr za konfiskatę majątków w okresie rew.

Powrót do katolicyzmu, wskrzeszenie zakonu jezuitów przez pp Piusa VII 1814. Nawrót do przesadnego religianctwa.

Powołano Kongregację – tajne stowarzyszenie katolików i szlachty wymierzone w idee rewol. Zmierzała do wszystkiego, co przedrewolucyjne, ale nie dążyła do absolutyzmu król. Tzw „Izba nie do znalezienia”.

Fr spłaciła kontrybucję i dążyła do pozbycia się wojsk okup.

Działały loże masońskie i szerzył się karbonaryzm.



Wolnomularstwo – scalanie lóż w kraju w Wielką Lożę, na czele lóż mistrzowie. Powstał w XVIII w Wlk Bryt, szybko w E. Od lat 60 XIX uprawiano magię i alchemię. Popierało ruchy narodowe i liberalne. Bogaty ceremoniał. Antyklerykalizm (za rozdziałem Koś od państwa), deizm (uznający Boga za Stwórcę, ale odrzucający jego ingerencję w losy świata, cuda i objawienie).

Hierarchizacja członków. Przestrzeganie tajemnic i obrzędów, symboliki, znaków rozpoznawczych. Doskonalenie człowieka.



Karbonaryzm – „węglarze” (nazwa od wł węglarzy w Kalabrii, którzy udzielali schronienia zbiegom polit) ruch skierowany przeciw absolutyzmowi i polityce „Świętego Przymierza”, gł we Fr i płd Włoszech. W poł XIX hasła narodowowyzwoleńcze i radykalny program społeczny. Karbonariusze brali udział w powstaniu w Hiszpanii 1820 i rewolucji lipcowej we Fr 1830. ( w Polsce rozwój przed powst listop Związek Węglarzy Polskich w Galicji 1833). Karbonariusze – republikanie.

Marie Joseph de La Fayette 1757-1834 – polityk, marszałek polny, gen ameryk, 1777 z oddziałem ochotników fr wyjechał do Amer, walczył o niepodl St Zjedn. Inspirator Konstytuanty 9 VII 1789 - Zgromadzenie Narodowe - ustawodawcze, które opracowało konstytucję 1789, za cel wprowadzenie ustroju konstytucyjnego, sekularyzacja dóbr koś, zniosła przywileje stanowe, wprowadziła Deklarację Praw Człowieka i Obywatela 26 VIII 1789 – wolność słowa i wyznania, równość wobec prawa, nienaruszalność praw własności, wzór do konstytucji państw.

Komendant mieszczańskiej Gwardii Narodowej 1789, z jego rozkazu oddziały rozbiły manifestację na Placu Marsowym 1791 w 2 rocznicę zburzenia Bastylii. Przeciwnik jakobinów. W okresie NB nie odgrywał żadnej roli. 1830 jeden z przywódców rew. lipcowej, przeciw panowaniu Burbonów. Rzecznik obrony praw pols emigr, zwolennik niepodległości Polski - zwolennik monarchii konstyt.


Karol X 1824-1830 – brat L XVIII, przeforsował ustawę o odszkodowaniach, zaostrzył cenzurę, restytuował zakon jezuitów. Decyzje doprowadziły do silnej opozycji. Wybory do Izby Deputowanych 1827 były porażką jego stronnictwa, ogłosił nowe 1830 były kolejną klęską. Wydał dekrety ograniczające prawa wyborcze, zmiana ordynacji, zniósł wolność prasy i ponownie rozwiązał Izbę Deputowanych. Doszło do rew lipc. Emigrował.

Rewolucja lipcowa – (Trzy Dni Chwały) 27 VII 1830 przeciw naruszeniu przez Karola X konstytucji: rozwiązanie parlamentu, cenzura prasy, nowa ordynacja wyborcza, wzmocnienie arystokracji. Trwałą 3 dni. Abdykacja króla a tron Ludwik Filip I Orleański – okres liberalnej monarchii konstytucyjnej. Dała impuls ruchom wolnościowym w E, min rew belgijskiej i powstaniu listp w Król Pol.

Rew lipc, nazywana monarchią burżuazyjną, a L F I nazywano królem burżuazji.



Ludwik Filip I 1830-1848 – linia orleańska (syn Ludwika Filipa ks Orleanu, najbogatszego czł Fr, głosował za śm króla, stracony).

- przeciwnik monarchii, uczestniczył w rew 1789, 1893 na emigracji

- po obaleniu K X, w wyniku rew lipc, wybrany na króla

- początkowo polityka liberalna, przekształcił w skrajny konserwatyzm, rzecznik wielkiej burżuazji

- dążył do rządów absolutnych – silna opozycja, zmuszony tłumić powstania ludowe 1832 i 1834.

- podbój Algierii, sprowadził prochy NB

- 1848 abdykował w wyniku rewolucji lutowej, emigrował do Anglii.

- ostatni król Francji, w E uważany za uzurpatora.



Rewolucja Lutowa 1848 – spowodowana żądaniem reformy parlamentu doprowadziła w wyniku starć ulicznych do obalenia Ludwika Filipa I Orl i proklamowania 25 02 1848 - II Republiki. Zapoczątkowała ruch rewolucyjny zwany Wiosną Ludów.
Claude Henri Saint-Simon 1760-1825 – socjalizm utopijny, udział w wojnie o niepodl St Zj. Koncepcja budowy kanału przez Amer. Uspołecznienie środków produkcji, zasada: „każdemu wg zasług”. Saint-simoniści – kontynuatorzy idei, krytyka kapitalizmu.

Charles Fourier 1772-1837 – socj utop., projekt budowy „falansterów”. Obiektów budowlanych, życie w falangach na ok 1620 osób, wspólna praca, wspólna własność środków produkcji, wych dzieci, harmonia, mniejszość nie będzie wykorzystywała większości.


Niderlandy – sztuczny twór narzucony przez KW 1815. Belgowie cały czas w opozycji. Rozdzieleni byli od 250 lat.

3 języki: holenderski, walońśki i flamandzki, 2 religie.

W 1830 powstanie w Brukseli, próba pacyfikacji przez Wilhelma I (s Wilhelma V Orańskiego). Odparto atak Hol, proklamowano niepodległość. Ustanowiono monarchię, na tron ks Leopold z dyn sasko-koburskiej, jako Leopold I 1831-1865.

1839 zawarto pokój w Londynie. Belgia i Luksemburg stają się niepodległe.






  1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna