I oddychanie komórkowe- dostarcza energii wykorzystywanej do różnych niezbędnych procesów biologicznych



Pobieranie 26.26 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar26.26 Kb.
UKŁAD ODDECHOWY

I

1.Oddychanie komórkowe- dostarcza energii wykorzystywanej do różnych niezbędnych procesów biologicznych (np: praca mięśni)

2.Oddychanie tlenowe: 36 ADP + 36 P + C6H12O6 + 6 O2 --> 6 CO2 + 6 H2O + 36 ATP (energia), całkowite utlenienie glukozy, zysk energetyczny ok. 40%. Zachodzi najpierw w cytoplazmie, a później w wyspecjalizowanych komórkach łańcucha oddechowego.


2 ADP + 2P )| - glikoliza

(energia)2 ATP < ↓

2 Kwas pirogronowy : CH3COCOOH

|(

II Etap – w matrix w mitochondrium ↓ > CO2



2 Acetylon – CoA (koenzym A)

Kwas szczawiowy_______ ADP + P



Cykl ↑ H+ |(

Krebsa - |_____________ | ATP

NADH NAD

III Etap- w łańcuchu oddechowym- :

- jest to zespół przenośników jonów \/

wodorowych i elektronów NADH-(H+, e-)-> FADH-(H+, e-)-> CoQ-(H+, e-)->cytochromy-(H+, e-)-------->O2 - - - >H2

ułożonych wg. wzrastającego ↑

powinowactwa do H+ i e-. ADP + P ATP ADP + P ATP ADP + P ATP ADP + P ATP Wdech



3. Oddychanie beztlenowe- beztlenowy rozkład związków organicznych (fermentacja). Zysk energetyczny ok. 2%.

Przebieg: (str. 115, rys.58)



Fermentacje:

- Alkoholowa- drożdże, powstaje etanol z wydzielaniem CO2.

- Masłowa- bakterie i pierwotniaki żyjące w przewodzie pokarmowym przeżuwaczy, rozkład celulozy, powstaje kw. masłowy

- Mlekowa- bakterie mlekowe, powstaje kwas mlekowy. U ludzi podczas wzmożonego wysiłku fizycznego. W czasie długu tlenowego (niedobór) kwas mlekowy powstaje w mięśniach. Po dostarczeniu tlenu 1/5 kwasu mlekowego ulega rozpadowi na CO2 i H2O oraz energie, a 4/5 zostają przetransportowane do wątroby i przetworzone w glukozę, przy udziale energii z rozpadu.



4. Metabolizm- przemiana energii i materii. Całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących im przemian energii, zachodzących w komórkach żywych organizmów i stanowiących podłoże wszelkich zjawisk biologicznych. Podział:

a) Anabolizm- reakcje syntezy, A + B –(ATP → ADP + P + E)-> C, reakcja endoenergetyczna, np: fotosynteza, synteza białek.

b) Katabolizm- reakcja rozpadu, C-(P + ADP + E→ ATP)--> A + B , reakcja egzoenergetyczna, np: oddychanie tlenowe.

ATP- związek bogatoenergetyczny, magazynuje energie. Adenina – Ryboza – P ˜˜ P ˜˜ P. ˜˜ - wiązania wysoko energetyczne. (rys60).

ATP ↔ ADP + P + E

ADP ↔ AMP + P + E

ATP ↔ AMP + 2P + E

5. Wymiana gazowa, oddychanie ustrojowe (zewnętrzne)- pobieranie O2 i wydychanie CO2 na drodze dyfuzji. Między środowiskiem, a płucami i pęcherzykami płucnymi, a krwią.

II

1. Nozdrza- wejście

2. jama nosowa- dzięki gruczołom śluzowym, błonie śluzowej powietrze jest nawilżone, nabłonek rzęskowy oczyszcza, a dobre ukrwienie ścian ogrzewa powietrze. Dzięki komórkom zmysłowym odczuwamy zapachy.

3. Gardło- dzięki podniebieniu miękkiemu uniemożliwia dostanie się pokarmu do jamy nosowej.

4. Krtań – dzięki nagłośni uniemożliwia dostanie się pokarmu do krtani. 9 chrząstek połączonych ze sobą wiązadłami i mięśniami chroni ją przed uszkodzeniami. Głośnia posiadająca struny głosowe jest odpowiedzialna za wydawanie głosu. Chrząstka tarczowata u mężczyzn - jabłko Adama.

5. Tchawica – chrząstki tchawiczne są odpowiedzialne za drożność tchawicy i uniemożliwiają jej zapadanie. Jest też błona śluzowa pokryta nabłonkiem migawkowym i rzęskami i gruczołami śluzowymi.

6. Oskrzela i oskrzeliki- Są dwa oskrzela główne (lewe i prawe), prawe jest krótsze i grubsze. Tworzą drzewo oskrzelowe prowadzące do płuc. Zaopatrują płuca w powietrze.

7. Płuca i pęcherzyki płucne- lewe płuco jest mniejsze niż prawe. Są podzielone na płaty (prawe- 3, lewe-2) z oskrzelami płatowymi zaopatrującymi w powietrze. Płuca dzielą się na segmenty zawierające oskrzeliki segmentowe dzielące się na oskrzeliki końcowe, na których są pęcherzyki płucne , tworzące grona, które są anatomiczną i czynnościową jednostką płuc. W pęcherzykach płucnych, dzięki dobrze ukrwionemu, cienkiemu, jednowarstwowemu nabłonkowi, występuje wymiana gazowa. Surfaktant na powierzchni pęcherzyków obniża napięcie powierzchniowe, zmniejsza opory sprężyste pracy oddechowej płuc.

8. Opłucna: blaszki. Jama opłucna – to przestrzeń między opłucnymi, jest wyścielona płynem surowiczym obniżając tarcie przy ruchach płuc.

a) Opłucna płucna (trzewna)- bezpośrednio pokrywa płuco

b) Opłucna ścienna – oddzielająca przeponę

9. Przepona i mięśnie międzyżebrowe– przepona - płaski mięsień między jamą klatki piersiowej, a jamą brzuszną. Zmienia objętość klatki piersiowej i ciśnienie powietrza w płucach.

III Wentylacja płuc

1. Wdech- akt czynny, aktywny- mięśnie się męczą
- skurcz mięśni międzyżebrowych, powodujący przesunięcie się żeber do przodu, góry i na boki.
- przesunięcie się przepony w dół
- zwiększenie objętości klatki piersiowej

- zmniejszenie ciśnienia w pęcherzykach płucnych (o 2-3 mm Hg) niż w atmosferze (podciśnienie).

- powietrze wypełnia płuca

2. Wydech – akt bierny- mięśnie się nie męczą

- rozkurcz mięśni

- zmniejszenie objętości i zwiększenie ciśnienia (nadciśnienie)

IV Czynności układu oddechowego

1. Ośrodek oddechowy, umieszczony w rdzeniu przedłużonym, reguluje częstotliwość wykonywania oddechów.

Liczba oddechów zależy od ilości gazów oddechowych w atmosferze i zapotrzebowaniu. Jest zależny od stężenia CO2 we krwi.

CO2 reaguje z wodą w osoczu krwi tworząc słaby H2CO3, obniżając nieco pH krwi tworząc tzw. kwasice.

2. Pojemność płuc:

- pojemność całkowita - maksymalna pojemność (ok . 5l)

- pojemność życiowa- pojemność maksymalna minus zalegająca (ok. 4l), mierzy się ją za pomocą spirometru.

- powietrze zalegające- powietrze zostające w pęcherzykach nawet po najgłębszym wydechu. Zapobiega to zapadaniu się do środka. (ok. 1l)

- pojemność oddechowa- pojemność przy spokojnym wdechu lub wydechu (ok. 0,5l)

- objętość zapasowa wdechowa- dodatkowa objętość którą możemy zmieścić oprócz wdechowej (ok. 2,5l)

- objętość zapasowa wydechowa- dodatkowa objętość przy głębokim wydechu.

3. Powietrze wydychane - jest mieszaniną powietrza atmosferycznego (wdechowego) i pęcherzykowego.

4. Transport CO2 i O2 na drodze dyfuzji. Dyfuzja – samorzutne przemieszczanie się cząsteczek substancji ze środowiska o większym stężeniu do środowiska o mniejszym stężeniu, do wyrównania stężeń. (str.128. rys.68, 69)

Wdech—O2->dyfuzja do krwi-->4 O2 +Hb-->Hb(O2)4 oksyhemoglobina-->dysocjacja: ( Hb(O2)4--> Hb + 4 O2 )-->dyfuzja do komórek --> do mitochondrium --> do łańcucha oddechowego--> O2 – ostateczny akceptor H+, e- --> Oddychanie wewnątrz komórkowe (powstanie ATP), wydzielenie się CO2 --> ... -->dyfuzja CO2 do krwi --> do pęcherzyków płucnych --> wydech



* ... CO2 przemieszcza się na parę sposobów. W postaci:

- karbaminohemoglobiny: (ok. 23%) CO2 jest połączone z białkową częścią hemoglobiny

- rozpuszczonej we krwi (ok. 7%)

- jonów wodorowęglanowych: CO2 + H2O--> H2CO3--> H+ + HCO3-



5. Hemoglobina – czerwony barwnik krwi. Występuje w erytrocytach (czerwonych krwinkach). Nie posiada jądra, kształt dwuwklęsłych krążków. Białko transportujące z częścią nie białkową 4 cząsteczki hemu, w których są jony Fe+ (II). Tlen luźno łączy się z hemoglobiną (oksyhemoglobina) nie zmieniając wartościowości Fe tzw. utlenowanie. Krew z dużą ilością oksyhemoglobiny jest jasno czerwona, tzw. krew utlenowana, tętnicza. Odtlenowana hemoglobina nadaje krwi barwę ciemną, tzw. krew żylna.

V. Choroby i zaburzenia

1. Zanieczyszczenia powietrza:

- pyłowe- małe cząsteczki ciał stałych. Najniebezpieczniejsze są najmniejsze pyły nie zatrzymywane w początkowych odcinkach ukł.

- gazowe- występowanie szkodliwych gazów: węglowodory aromatyczne (benzopiren), CO.

- mikrobiologiczne- drobnoustroje w powietrzu. Dostają się wraz z wdychanym powietrzem tzw. zakażenie kropelkowe.



2. Choroby genetyczne:

- mukowiscydoza- 1/2000 zachorowań, przyczyna: mutacja genowa- zmiana jednego nukleotydu w DNA, gen ten koduje białko potrzebne do transportu Cl-. Skutki: Nadmierne wydzielanie śluzu, duże stężenie Cl- w śluzie, drobnoustroje, stany zapalne.

- nowotwory złośliwe płuc- przemiana komórki w komórkę nowotworową to transformacja. Czynniki wywołujące transformacje:

a) związki chemiczne, b) fizyczne: promieniowanie (jonizujące), c) biologiczne: wirusy onkogenne. Czynniki te prowadzą do uszkodzenia DNA komórki, dochodzi do nadmiernego namnożenia komórek rakowych. Etapy rakowacenia: a) inicjacja: uszkodzenie DNA komórki przez działanie czynnikami rakotwórczymi, tzw. karcynogeny, b) promocja: działanie czynnikami wspierającymi (promocyjnymi) wzrost nowotworu (np: detergenty, etanol), c) progresja: ujawnienie się nowotworów, powstanie przerzutów i wyniszczenia organizmu. Czynniki rakotwórcze w środowisku człowieka str.138, rys. 72.

3. Choroby zakaźne:

- Grypa- przyczyna: wirusy grypy. Występuje zazwyczaj w postaci epidemii. Okres wylęgania: 2-3 dni. Objawy: dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe, suchy kaszel, wysoka gorączka, katar. Powikłania: stany zapalne płuc, mięśnia sercowego, mózgu. Istnieje szczepionka na grypę, wirus grypy dynamicznie mutuje. Leczenie: pozostanie w domu, leki objawowe, w razie powikłań antybiotyki.

- Katar- pochodzenie wirusowe, sprzyja oziębienie ciała. U dzieci katar może wywoływać zapalenie ucha środkowego.

- Zapalenie płuc- przyczyna: bakterie, wirusy, grzyby. Przenosi się drogą kropelkową. Prowadzi do wytworzenia płynu w pęcherzykach płucnych, zmniejszając powierzchnie oddechową. Leczenie: antybiotyk, u dzieci i starszych hospitalizacja.

- Zapalenie oskrzeli (nieżyt oskrzeli)- obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej oskrzeli, zwiększenie wydzielania śluzu. Śluz utrudnia dopływ powietrza do płuc, występują duszności, odruch kaszlu. Przyczyna: wirusy i bakterie. Postać ostra trwa 7-14 dni. Rozwojowi choroby sprzyja zanieczyszczone powietrze i oziębienie ciała. Chroniczne (przewlekłe) zapalenie trwa co najmniej 2 lata.

-- Rozedma płuc – Przyczyna: Przewlekłe zapalenie oskrzeli. Następuje zmniejszenie sprężystości ścian pęcherzyków płucnych oraz zanik przewodów międzypęcherzykowych. Skutek: trudności z oddychaniem.

- Gruźlica- najniebezpieczniejsza choroba zakaźna. Przyczyna: bakterie- prątki gruźlicy, przez zakażenie kropelkowe lub płynowe bądź pokarmowe (od chorych zwierząt). Bakterie przedostają się do krwi, a potem do różnych narządów inicjując proces chorobowy.

Objawy: takie jak w przeziębieniu i grypie. Zapobieganie: szczepionka BCG raz na 2-4 lata, próba tuberkulinowa decyduje o kolejnej. Diagnostyka: prześwietlenie płuc.

- Przeziębienie- przyczyna: wirus

- angina i szkarlatyna- przyczyna: bakterie paciorkowców


4. Choroby na tle alergicznym:

-katar sienny

-astma oskrzelowa- Skutki: duszności, skurcze mięśni oskrzeli, wytwarzanie gęstej śluzowej wydzieliny, zwężenie światła oskrzeli. Objawy: przedłużony i świszczący oddech. Choroba może pojawić się w każdym wieku. Czynniki wywołujące gwałtowne reakcje alergiczne np: kurz, zarodniki grzybów, pyłki roślin, sierść zwierząt.

5. Papierosy- zawierają substancje rakotwórcze (karcynogeny) oraz substancje promocyjne. skład : str39rys.73.

Palenie papierosów przez kobiety w ciąży zwiększa ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu. Potomstwo matek palących cierpi na FTS- płodowy zespół tytoniowy, objawy:

-redukcja masy ciała,

-zwiększone ryzyko nagłej śmierci noworodka oraz zachorowalności okołoporodowej,

-częstsze choroby ukł. Oddechowego i skłonność do alergii,

-niższy iloraz inteligencji, problemy w nauce, zaburzenia dojrzewania emocjonalnego,

-zaburzenia dojrzewania fizycznego (np: wzrostu).

Bardzo szkodliwa jest nikotyna powodująca skurcz naczyń krwionośnych, co ogranicza dostęp tlenu i składników odżywczych dla płodu.



Niezwykle groźne jest jednoczesne palenie papierosów i picie alkoholu (etanolu)- zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienie raka przełyku 17-krotnie.

Palenie bierne to wdychanie dymu papierosowego wydychanego przez osobę palącą papierosa.

(str.139,rys.74)
Pobieranie 26.26 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna