Komisja europejski urząd ds. Zwalczania nadużYĆ finansowych (olaf)



Pobieranie 276.06 Kb.
Strona2/8
Data07.05.2016
Rozmiar276.06 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

1.1. Ramy prawne UE

Art. 317 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zobowiązuje państwa członkowskie do właściwego zarządzania przy wykonywaniu budżetu UE we współpracy z Komisją. Przewiduje również „obowiązki kontroli i audytu państw członkowskich w zakresie wykonania budżetu oraz wynikającą z nich odpowiedzialność”.

Art. 310 i 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nakładają na Komisję i państwa członkowskie obowiązek zwalczania nadużyć finansowych i wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE. W celu zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe UE państwa członkowskie są zobowiązane do podejmowania takich samych środków, jakie podejmują do zwalczania nadużyć finansowych naruszających ich własne interesy finansowe.

W ramach tego rodzaju zarządzania dzielonego art. 59 ust. 2 lit. b) rozporządzenia finansowego5 6 powierza państwom członkowskim główną odpowiedzialność w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz ich wykrywania i korygowania. Dlatego państwa członkowskie muszą tworzyć silne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia należytego zarządzania finansami, przejrzystości i niedyskryminacji.

W odniesieniu do nowego okresu programowania 2014–2020 art. 125 ust. 4 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 w sprawie wspólnych przepisów7 8 zobowiązuje instytucje zarządzające do wprowadzenia skutecznych i proporcjonalnych środków zwalczania nadużyć finansowych, uwzględniających wszelkie stwierdzone rodzaje ryzyka. Art. 124 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje wyznaczenie instytucji zarządzających na podstawie sprawozdania i opinii9 niezależnego podmiotu audytowego, który ocenia to wyznaczenie zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku XIII do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. Komisja wydała wytyczne w sprawie procedury wyznaczania10, mające wesprzeć instytucje audytowe w wykonywaniu tego zadania.

Art. 59 rozporządzenia finansowego określa również ogólne wymogi dla instytucji audytowych w ramach zarządzania dzielonego. Audyty dotyczą trzech głównych zagadnień:



  • systemów zarządzania i kontroli;

  • operacji po stronie wydatków; oraz

  • sprawozdań rocznych i deklaracji zarządczych.

Art. 59 rozporządzenia finansowego i art. 127 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów przewidują trzy główne rodzaje audytów w ramach zarządzania dzielonego:




  1. audyty systemów w zakresie należytego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego;




  1. audyty operacji na podstawie stosownej próby operacji, opracowane na podstawie zadeklarowanych wydatków;




  1. audyty rocznych sprawozdań finansowych i deklaracji zarządczych.

Organy audytowe odpowiedzialne za te audyty muszą być niezależne i muszą wykonywać swoją funkcję i wydawać opinie zgodnie z międzynarodowymi standardami audytu. Opinia musi obejmować poświadczenie legalności i prawidłowości wydatków oraz funkcjonowania systemów kontroli.


Tabela 1 w załączniku IV do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 480/201411 określa wykaz kluczowych wymogów dla instytucji zarządzających dotyczących systemów zarządzania i kontroli, które muszą być poddane ocenie w okresie programowania 2014–2020. Wykaz ten po raz pierwszy zawiera kluczowy wymóg obejmujący środki zwalczania nadużyć finansowych w odniesieniu do instytucji zarządzających i instytucji pośredniczących. Instytucje audytowe będą obecnie musiały oceniać, czy spełniony został kluczowy wymóg nr 7 („Efektywne wdrożenie proporcjonalnych środków zwalczania nadużyć finansowych”). Oznacza to, że obowiązujące systemy kontroli w celu zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania będą wymagały większej uwagi i rozszerzonej sprawozdawczości w porównaniu z poprzednim okresem programowania.
Niemniej jednak zgodnie z art. 30 ust. 2 wyżej wspomnianego rozporządzenia delegowanego poważne niedociągnięcie w zakresie kluczowego wymogu dotyczącego środków zwalczania nadużyć finansowych nie będzie samo w sobie wystarczające do ustalenia istnienia poważnego niedociągnięcia w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli, lecz musi być powiązane z dowodem istnienia niedociągnięcia w innym z kluczowych wymogów wymienionych w tabeli 1 w załączniku IV do tego rozporządzenia.
Komisja wydała wytyczne „Ocena ryzyka wystąpienia nadużyć finansowych i skutecznych i proporcjonalnych środków zwalczania nadużyć finansowych”12 dla państw członkowskich i instytucji zarządzających programami w zakresie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Dokument ten zawiera dalsze wytyczne dla instytucji audytowych dotyczące weryfikacji przestrzegania przez instytucje zarządzające przepisów art. 125 ust. 4 lit. c). W załączniku 4 do tych wytycznych przedstawiono projekt listy kontrolnej dla instytucji audytowych pozwalającej ocenić, w jakim stopniu instytucje zarządzające i pośredniczące przestrzegają przepisów art. 125 ust. 4 lit. c). Mogłaby ona zostać włączona do list kontrolnych wykorzystywanych przez instytucje audytowe w trakcie przeprowadzania audytów systemów.
Warto również zwrócić uwagę na art. 148 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, który przewiduje, że pomimo istnienia zasady proporcjonalnej kontroli programów operacyjnych instytucja audytowa może przeprowadzić audyty operacji, jeżeli ocena ryzyka lub audyt Europejskiego Trybunału Obrachunkowego wykazały określone ryzyko nieprawidłowości lub nadużyć finansowych. Ma to miejsce w przypadku istnienia dowodów poważnych uchybień w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli danego programu operacyjnego13.

1.2. Ramy międzynarodowe

Ramy prawne na lata 2014–2020 wymagają przestrzegania „uznanych w skali międzynarodowej standardów audytu”14 podczas przeprowadzania audytów. Istnieją trzy główne zbiory międzynarodowych standardów audytu, a mianowicie:




  1. standardy Rady Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (IAASB) działającej w ramach Międzynarodowej Federacji Księgowych;

  2. Międzynarodowe Standardy Najwyższych Organów Kontroli (ISSAI) wydane przez Międzynarodową Organizację Najwyższych Organów Kontroli;

  3. standardy Instytutu Audytorów Wewnętrznych.

Wszystkie te trzy zbiory standardów zawierają podobne wytyczne dotyczące obowiązków audytorów w zakresie wykrywania nadużyć finansowych.


Międzynarodowa Federacja Księgowych
Spośród 36 standardów IAASB MSRF 240 dotyczy „odpowiedzialności biegłego rewidenta podczas badania sprawozdań finansowych dotyczącej oszustw”. Standard ten określa następujące zasady:


  1. od biegłych rewidentów oczekuje się przede wszystkim wykrycia nadużycia, jeżeli przekracza ono próg istotności;




  1. w przypadku gdy biegli rewidenci podejrzewają wystąpienie nadużycia, oczekuje się od nich podjęcia dalszych kroków;




  1. przy planowaniu działań audytowych biegli rewidenci powinni uwzględniać szczególne czynniki ryzyka nadużyć finansowych. W tym celu istotność należy uznać za posiadającą aspekty jakościowe;




  1. starając się uzyskać wystarczającą pewność, biegły rewident jest odpowiedzialny za zachowanie zawodowego sceptycyzmu przez cały czas trwania audytu. Obejmuje to między innymi nieschematyczne myślenie i działanie;




  1. szczególną uwagę należy zwrócić na przekazywanie informacji i dokumentację w przypadkach, gdy podejrzewa się wystąpienie nadużycia finansowego.

Zgodnie z MSRF 330 „postępowanie biegłego rewidenta w odpowiedzi na ocenę ryzyka” audytor jest odpowiedzialny za zaprojektowanie i zastosowanie ogólnej reakcji odpowiedniej do ryzyka istotnego zniekształcenia w wyniku nadużycia finansowego rozpoznanego i oszacowanego podczas badania sprawozdania finansowego. Istnieje jednak nieuniknione ryzyko, że niektóre istotne zniekształcenia mogą nie zostać wykryte, zwłaszcza jeżeli są wynikiem nadużyć finansowych.




Międzynarodowa Organizacja Najwyższych Organów Kontroli
Standard ISSAI 1240 odnosi się do „obowiązków biegłego rewidenta w odniesieniu do nadużycia finansowego podczas badania sprawozdania finansowego”. Odnosi się on bezpośrednio do międzynarodowego standardu rewizji finansowej (MSRF) 240 (zob. poniżej) i zapewnia dodatkowe wytyczne dla audytorów sektora publicznego. W szczególności stanowi on, że:


  • „[...] mogą istnieć oczekiwania społeczne wobec biegłych rewidentów sektora publicznego, aby wykazywali w swoich sprawozdaniach wszelkie przypadki naruszenia przepisów przez organy sektora publicznego stwierdzone podczas audytu lub informacje na temat skuteczności kontroli wewnętrznej. Te dodatkowe obowiązki i związane z tym ryzyko nadużyć finansowych muszą zostać uwzględnione przez biegłego rewidenta sektora publicznego podczas planowania i przeprowadzania audytu.” (pkt P4).




  • „Wymogi dotyczące wykazywania nadużyć finansowych w sektorze publicznym mogą podlegać szczegółowym postanowieniom dotyczącym mandatu biegłego rewidenta lub powiązanym przepisom ustawodawczym lub wykonawczym, zgodnie z par. 43 tego MSRF dotyczącym informacji kierowanych do podmiotów zewnętrznych. Do podmiotów tych mogą zaliczać się organy regulacyjne i ścigania. W niektórych środowiskach może istnieć obowiązek zgłoszenia przejawów wystąpienia nadużyć finansowych organom ścigania, a nawet współpracy z tymi organami w celu ustalenia, czy wystąpiło oszustwo lub nadużycie. W innych środowiskach biegli rewidenci sektora publicznego mogą być zobowiązani do zgłoszenia okoliczności, które mogą wskazywać na możliwość wystąpienia oszustwa lub nadużycia finansowego właściwym organom sądowym lub odpowiednim organom rządowym lub ustawodawczym, takim jak prokuratura, policja i (jeżeli sprawa dotyczy prawodawstwa) zainteresowane strony trzecie. Biegli rewidenci sektora publicznego dokładają starań, by nie dopuścić do zakłócenia potencjalnego dochodzenia lub postępowania sądowego. Biegli rewidenci sektora publicznego muszą zapoznać się z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi w odniesieniu do sprawozdawczości, przekazywania informacji i dokumentowania przejawów lub podejrzeń wystąpienia nadużyć finansowych. Ponadto biegli rewidenci sektora publicznego powinni rozważyć potrzebę uzyskania porady prawnej w sprawach dotyczących przejawów nadużyć finansowych.” (pkt P21).


Instytut Audytorów Wewnętrznych
Międzynarodowe standardy profesjonalnej praktyki audytu wewnętrznego opublikowane przez Instytut Audytorów Wewnętrznych ustanawiają następujące zasady w odniesieniu do ryzyka nadużyć finansowych oraz wykrywania ich poprzez działania w zakresie poświadczenia wiarygodności i w zakresie audytu:


  1. audytorzy wewnętrzni muszą posiadać wystarczającą wiedzę fachową, aby być w stanie ocenić ryzyko wystąpienia oszustw oraz sposób zarządzania tym ryzykiem przez dany podmiot, nie wymaga się jednak od nich wiedzy fachowej na poziomie osoby, której główne obowiązki polegają na wykrywaniu i ściganiu oszustw (standard 1210.A2);




  1. audytorzy wewnętrzni muszą postępować z należytą starannością zawodową, biorąc pod uwagę [...] prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych błędów, oszustw lub niezgodności [...]15(standard 1220.A1);




  1. działania w ramach audytu wewnętrznego muszą obejmować ocenę możliwości wystąpienia oszustwa oraz sposobu, w jaki dany podmiot zarządza ryzykiem wystąpienia oszustw (standard 2120.A2); oraz




  1. przy ustalaniu celów audytu audytorzy wewnętrzni muszą rozważyć prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych błędów, oszustw, niezgodności, czy też narażenia na inne rodzaje ryzyka (standard 2210.A2).

Wszystkie te standardy podkreślają dwie różne role audytorów:




  1. rolę kontrolną: audytorzy, jako niezależne organy, są odpowiedzialni za poświadczanie prawidłowości i legalności operacji i rachunków kontrolowanych organów oraz prawidłowego funkcjonowania systemu zgodnie z określonymi wymaganiami;




  1. rolę doradczą: audytorzy mogą wydawać zalecenia w celu wprowadzenia usprawnień lub skorygowania uchybień lub niedociągnięć w zakresie operacji, ksiąg rachunkowych i systemów, w tym zalecenia dotyczące poprawy prawodawstwa.

Te różne role w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania zostaną szerzej omówione w dalszej części niniejszego podręcznika.





1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna