Koncepcje społeczeństwa obywatelskiego w filozofii społecznej liberalizmu I komunitaryzmu



Pobieranie 0.91 Mb.
Strona1/15
Data07.05.2016
Rozmiar0.91 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI

INSTYTUT FILOZOFII

AGNIESZKA SZCZAP

KONCEPCJE SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO W FILOZOFII SPOŁECZNEJ LIBERALIZMU I KOMUNITARYZMU

AKCEPTACJA PROMOTORA PRACA DOKTORSKA NAPISANA

POD KIERUNKIEM

PROF. ZW. DRA HAB.

WŁODZIMIERZA KACZOCHY

........................................................

ZIELONA GÓRA 2006



Spis treści



Wstęp.....................................................................................................................................5

Rozdział 1. Od idei obywatelstwa do idei społeczeństwa obywatelskiego.........................30

    1. Starożytne koncepcje państwa i kryteria obywatelstwa: Platon, Arystoteles, Cyceron..........................................................................................................................30

    2. Zagadnienia stanu natury, władzy, państwa i społeczeństwa obywatelskiego w filozofii XVII i XVIII wieku........................................................................................................44

    1. Alexis de Tocqueville: demokracja lokalna w Ameryce...............................................60

    2. Relacje pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a państwem i interpretacji G.W.F. Hegla..............................................................................................................................68

    3. Koncepcje społeczeństwa obywatelskiego w filozofii Karola Marksa oraz Antonio Gramsciego.....................................................................................................................77

Rozdział 2. Społeczeństwo obywatelskie w filozofii liberalnej..........................................86

2.1. John Rawls: teoria sprawiedliwości a społeczeństwo obywatelskie.............................86

2.2. Michaela Novaka koncepcja społeczeństwa obywatelskiego jako projekt uzgodnienia filozofii liberalnej ze społeczną nauką Kościoła..................................................................96

2.3. „Postliberalna” koncepcja społeczeństwa obywatelskiego Johna Graya....................106



Rozdział 3. Społeczeństwo obywatelskie w filozofii komunitarystycznej........................115

3.1. Michael Sandel: wspólnota jako podstawa społeczeństwa obywatelskiego...............115

3.2. Charles Taylor – społeczeństwo obywatelskie jako podstawa tożsamości jednostek.............................................................................................................................123

3.3. Michael Walzer: amerykańskie społeczeństwo obywatelskie.....................................134

3.4. Amitai Etzioni: aktywność obywateli jako warunek funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego...................................................................................................................143

Rozdział 4.Liberałowie versus komunitaryści...................................................................151

4.1. Sprawiedliwość...........................................................................................................151

4.2. Słuszność oraz dobro...................................................................................................162

4.3. Jednostka a wspólnota................................................................................................171

4.4. Dobro wspólne............................................................................................................185

4.5. Społeczeństwo polityczne oraz społeczeństwo obywatelskie.....................................191



Rozdział 5. Społeczeństwo obywatelskie w Polsce...........................................................196

5.1. Społeczeństwo obywatelskie przed 1989 rokiem........................................................196

5.2. Społeczeństwo obywatelskie po 1989 roku.................................................................207

Zakończenie......................................................................................................................218

Bibliografia.......................................................................................................................224

Indeks nazwisk.................................................................................................................233

Indeks pojęć......................................................................................................................338

WSTĘP

W pracy prezentuję toczącą się obecnie debatę nad modelem współczesnego porządku społeczno – politycznego. Główni uczestnicy tej debaty: liberałowie oraz komunitaryści zgadzają się co do ważności istnienia i rozwijania społeczeństwa obywatelskiego dla prawidłowego funkcjonowania współczesnych społeczeństw w ramach demokracji. Problem porządku społecznego nie sprowadza się tu wyłącznie do pytań o to, czym jest społeczeństwo obywatelskie i w jaki sposób je budować, lecz problem sięga znacznie głębiej i dotyczy w istocie wizji człowieka i jego sytuacji we współczesnym społeczeństwie. Prezentując poglądy poszczególnych myślicieli dotyczące idei społeczeństwa obywatelskiego zwracam również uwagę na akceptowane przez nich kategorie, takie jak: wspólnota, sprawiedliwość, umowa społeczna, dobro wspólne, prawa i obowiązki obywateli. Opisywanie idei społeczeństwa obywatelskiego w kontekście owych kategorii pozwoli na szeroką prezentację stanowiska danego autora i wydobycie tego, co jest najważniejsze dla jego koncepcji społeczeństwa obywatelskiego.

W pracy stawiam sobie następujące cele: 1) przedstawienie jak kształtowała się idea (idee) społeczeństwa obywatelskiego; 2) prezentacja koncepcji społeczeństwa obywatelskiego w filozofii społecznej; 3) charakterystyka i analiza współczesnych koncepcji społeczeństwa obywatelskiego; 4) omówienie najważniejszych problemów dyskutowanych przez liberałów i komunitarystów; 5) przedstawienie charakterystyki socjologicznej społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

Idea społeczeństwa obywatelskiego przeżywa obecnie swoisty renesans w Europie i w Stanach Zjednoczonych. Bardzo istotną rolę w odrodzeniu tej idei odegrała środkowoeuropejska opozycja demokratyczna, która, zdaniem Jerzego Szackiego, w walce z komunistycznym państwem położyła niezwykle silny nacisk na „antypolityczną” samoorganizację społeczeństwa, nie mogąc w istniejących przed 1989 rokiem warunkach podjąć politycznej walki, mającej na celu stworzenie nowych struktur państwowych lub choćby tylko przeobrażenie istniejącego państwa. Europa Wschodnia była miejscem wyjątkowo sprzyjającym odrodzeniu się idei społeczeństwa obywatelskiego dlatego, że komunistyczna dyktatura, jak twierdzi autor, odtworzyła w pewnym sensie i stopniu klasyczny despotyzm, przeciwko któremu przemawiała niegdyś idea społeczeństwa obywatelskiego1.






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna