Koncepcje społeczeństwa obywatelskiego w filozofii społecznej liberalizmu I komunitaryzmu



Pobieranie 0.91 Mb.
Strona13/15
Data07.05.2016
Rozmiar0.91 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15

Smith A., Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, t. II, tłum. A. Prejbisz, B. Jasińska, Warszawa 1954.

Smith A., Teoria uczuć moralnych, tłum D. Petsch, Warszawa 1989.

Sygulska B., Oblicza liberalizmu. Isaiah Berlin, John Gray, Steven Lukes, Joseph Raz w rozmowie z Beatą Polanowską-Sygulską, Kraków 2003.

Szacki J. (red.), Ani książę, ani kupiec: obywatel. Idea społeczeństwa obywatelskiego w myśli współczesnej, tłum. B. Szacka, J. Szacki, A. Szymanowski, E. Woydyłło, Kraków 1997.

Szacki J., Dylematy historiografii idei, w: Dylematy historiografii, Warszawa 1991.

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, t. I, Warszawa 1983.

Szacki J., Liberalizm po komunizmie, Kraków 1994.

Kwiatkowski M. (red.), Wartości i interesy a społeczeństwo obywatelskie, „Rocznik Lubuski”, nr 29, cz. I, Zielona Góra 2003.

Śpiewak P. (red.), Komunitarianie. Wybór tekstów, Warszawa 2004.

Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. I, Warszawa 1995.

Taylor Ch. (ed.), Philosophical Papers, t. II, Cambridge 1985.

Taylor Ch., Alternative Futures: Legitimacy, Identity and Alienation in Late-Twentieth-Century Canada, Montreal 1985.

Taylor Ch., Etyka autentyczności, tłum. A. Pawelec, Kraków 2002.

Taylor Ch., Qui pro quo. Debata między liberałami a komunitarianami, tłum. A. Pawelec, „Znak” czerwiec 1998.

Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. M. Gruszczyński, O. Latek, A. Lipszyc, Warszawa 2001.

The Responsive Communitarian Platform. Rights and Responsibilities, The Communitarian Platform, February 1999.

Tocqueville A. de, Dawny ustrój i rewolucja, tłum. H. Szumińska-Grossowa, Kraków 1996.

Tocqueville A. de, O demokracji w Ameryce, tłum. M. Król, Warszawa 1976.

Turowski M., Suwerenność i odpowiedzialność. Liberalne i komunitarystyczne poszukiwania tożsamości jednostki, „Principia”, XVI-XVII, 1996-1997.

W. Bokajło K. Dziubka (red.), Społeczeństwo obywatelskie, Wrocław 2001.

Walzer M. (ed.), Radical Principles, New York 1980.

Walzer M., Liberalizm i sztuka wyznaczania granic, tłum. P. Rymarczyk, „Res Publica Nowa”, nr 6, 2000.

Walzer M., O tolerancji, tłum. T. Baszniak, Warszawa 1999.

Walzer M., Spheres of Justice. A Defence of Pluralism and Equqlity, New York 1983.

Walzer M., The Communitarian Critque of Liberalism, “Political Theory”, vol. 18, 1990.

Walzer M., Thick and Thin. Moral Argument at Home and Abroad, Notre Dame 1994.

Walzer M., What It Means To Be An American. Essays on the American Experience, New York 1992.

Waśkiewicz A., Liberalne rozrachunki, „Res Publica Nowa” nr 6, 2002.

Wellbank J.H., John Rawls and His Critics. A Annotated Bibliography, New York 1982.

Witwicki W., Platon jako pedagog, Warszawa 1947.

Indeks nazwisk

Adorno T. 124 Dahl R. 187-188

Amsterdamski S. 189 Dekert G. 164-165

Arystoteles 11, 28, 30, 31, 35-41, 43, Dionizos I 30

48, 70, 115, 151, 187 Dionizos II 30

Avineri S. 72, 73 Domański H. 213

Drozdowicz Z. 13

Bambrough R. 34 Durkheim E. 31, 218

Baszniak T. 142 Dworkin R. 164-166

Bauman Z. 23 Dziubecka R. 113

Bell D. 20 Dziubka K. 11, 83

Bentham J. 174, 192

Berlin I. 79, 111, 192 Einfeld O. 190

Bielik-Robson A. 124, 125 Engels F. 78, 80, 81

Bobbio N. 81 Ernst M. 84

Bojar H. 207, 211 Etzioni A. 17, 19, 29,

Bokajło W. 11, 83 143-149, 175

Brink van den B. 137

Büchner W. 97, 105 Faleas z Chalcedonu 31

Buksiński T. 7, 8, 10, 116, 132, 166, Federowicz M. 207

167, 168, 176-177, 186-187 Ferguson A. 57-58, 218

Filipowicz S. 67

Cackowski Z. 79 Friedman M. 21, 114, 192

Chmielewski A. 152, 175, 192 Fryderyk Wielki 113

Copleston F. 50

Cyceron 11, 30, 41-43 Galston W. 19

Geremek B. 205

Glaukon 33 Kaczocha W. 9, 49, 73, 194,195

Gliczanka A. 54 Kant I. 53, 117, 181

Gliński P. 200, 201, 213 Klinger C. 22

Górski E. 83, 84 Klubowie A. i A. 22, 137

Graban M. 49 Kołakowski L. 84

Grabowska M. 211 Kotański M. 201

Gramsci A. 12, 28, 77, 80-85 Kowalczyk S. 98

Gray J. 13, 15, 16, 23, 28, Kowalewski Z. 11

106-114, 180-184 Kozłowski M. 94

Gromska D. 36 Krahelska H. 35

Gruszyński M. 128 Kresting W. 20

Król M. 20, 60, 220-222

Hayek F. 114 Krzemień-Ojak K. 82

Hegel G.W.F. 12, 28, 68-77, 79, 80, Krzyżaniak Sz. 116, 132, 190

81, 110, 115, 203-204 176, 189,

Herder G. 181-182 Kuderowicz Z. 70

Hippodamos z Miletu 32 Kuksiewicz Z. 9

Hitler A. 20 Kumar K. 204, 318

Hobbes T. 3, 43, 44, 51, Kurczewska J. 207, 209, 211

112, 158, 192 Kwiatkowski M. 193

Hochfeld A. 55 Kymlicka W. 177, 179, 189

Hodża E. 21

Holmes S. 20, 179, 180, 190 Landman A. 69

Humboldt von W. 17 Lange O. 79

Hume D. 43, 54-56, 158 Latek O. 128

Legutko R. 110

Jaraczewski A. 190 Lenin W. 83, 84

Jasińska B. 57 Lewnstein B. 200, 202, 203

Józefowicz P. 50 Locke J. 28, 38, 43, 48-53, 69,

110, 132, 203-204

Lukes S. 111 Orliński W. 79

Łuczkiewicz G. 96 Orzeł J. 77

Osiatyński W. 190

Machiavelli N. 70 Ossowski S. 6

Maciejko P. 23, 111

MacIntyre A. 17, 18, 20, 28, 115, Panufnik M. 86

151-156, 173-175, 187-188 Pasek J. 50, 86

Madison J. 190 Pawelec A. 124, 126, 132, 170, 177

Mandeville B. 53, 54 Pawlikowska H. 98

Markiewicz B. 198 Peréz-Diaz V. 76

Marks K. 12, 17, 28, 77-81, Perykles 13

85, 156, 192, 218 Petsch D. 57

Maykowska M. 30, 33 Piekarski R. 49, 184

Michalik S. 106, 108, 109 Piotrowicz L. 31

Michalski K. 124, 128, 137 Platon 11, 30-36, 39, 76

Mill J.St. 174 Polanowska-Sygulska B. 111,

Monteskiusz 52, 132 113, 114

Morawski L. 19, 20 Polska H. 213

Mulhall S. 22, 122 Ponikowski B. 83

Murawski K. 205-206 Popper K.R. 13, 21, 34-35, 72, 76

Prejbisz A. 57

Novak M. 16, 28, 96-105 Prestipino G. 84

Nowaczyk M. 84 Putnam D. 199

Nowak S. 200

Nowicki Ś. 74 Rau Z. 49, 202

Nozick R. 17, 21, 114,153-157, Rauscher A. 97, 102, 104

159, 169, 174, 192 Rawls J. 16, 17, 28, 86-95, 114-116,

118, 153-159, 161, 162-164,

Ogonowski Z. 52 167, 169, 176, 178

Ogrodziński P. 23, 53 Raz J. 111

Reese-Schäfer W. 119 Swieżawski S. 9

Regan R. 108, 116 Swift A. 22, 122

Romaniuk A. 86, 89 Szacka B. 6, 112

Rorty R. 179 Szacki J. 6, 7, 11, 20, 199,

Rosenblum N. 17 202, 203, 218

Rousseau J.J. 53, 192 Szawiel T. 211

Rychard A. 207, 213 Szczap A. 193

Rymarczyk P. 23, 107, 111, 122, Szumińska-Grossowa H. 65

134, 144 Szymanowska J. 85

Szymanowski A. 6

Salvadori M. 13

Sandel M. 17, 18, 21, 28, 115-122, Śpiewak P. 122

157-159, 167, 168,

172-173, 178 Tamas G. 218-219

Seligman A.B. 6, 203 Tatarkiewicz W. 9

Shapiro J. 13 Taylor Ch. 17, 18, 20, 21, 28, 123-

Shils E. 195 133, 167, 169-172, 192, 194

Siciński A. 200 Thatcher M. 106, 108

Siellawa-Kolbowska K. 200-201 Tocqueville de A. 12, 28, 60-67, 96,

Siemek M.J. 73, 75 126, 127, 131, 185, 223

Sieroszewska B. 81, 85 Turowski M. 23

Siwek P. 38

Skarga B. 6 Ugniewska J. 81

Skinner B. 18

Skudrzyk P. 120 Walzer M. 17, 18, 23, 29, 134-142,

Smith A. 56-57, 172, 130, 190 159-160, 175, 177, 191

Sokrates 30 Waśkiewicz A. 108

Stalin J. 20 Wellbank J.H. 86

Stanek T. 99 Wellmer A. 186

Staszyńska K. 207, 211 Witwicki W. 31, 35

Wolff G. 190

Woydyłło E. 6

Zabłudowski T. 78, 80

Zakrzewska J. 198

Zięba M. 97, 102, 104

Znamierowski Cz. 45, 46, 54

Żółtowska I. 41

Indeks pojęć

Anglia 44, 63 jednostka 14, 15, 17, 36, 42, 49,

antyindywidualizm 35 66, 69, 73, 78, 87, 111, 125

Ateny 32, 36 126, 145, 163-165, 171-182

Chiny 21 kapitalizm 100, 101, 137



Community Development Corporations kolektywizm 13, 17

(Korporacje Rozwoju Wspólnot) 120 komunizm 5, 24, 25, 27

Kościół 16, 28, 96, 104, 198

demokracja 5, 60, 66, 130, 185 kultura 13, 22, 109, 124, 179

despotyzm 6, 63

dobro wspólne 5, 15, 20, 58, 75, melioryzm 15

96,171, 172, 185-190

dyktatura 6 obywatel 5, 11, 16, 22, 32, 35, 39,

40, 43, 47, 50, 66, 89, 93,

Europa 5, 61 138, 142, 144, 166, 191, 193

Europa Wschodnia 6 optymizm

antropologiczny 15

Francja 63 historiozoficzny 15

Oświecenie 106, 181

globalizacja 109

państwo 11, 12, 14, 18, 30-43, 45-

hegemonia 82-84 46, 51, 65, 68-85, 98, 112,

historia 6, 7, 9, 11, 76, 123, 145 122, 134, 138, 186, 187

patriotyzm 173-174

indywidualizm 17, 19, 44, 70, 109 polis 35, 39, 42

prawo 12, 14, 47, 48, 56, 73, 186, 222 sądownicza 52

przymus 14, 24, 83 ustawodawcza 51-52

wykonawcza 51-52

rewolucja 60

równość 15, 66, 160 wolność 13, 14, 19, 48, 58, 103,

prosta 135 122, 131, 191, 194

złożona 135 wspólnota 5, 17, 18, 37, 48, 80, 90,

100, 104, 111, 115-121, 127,

„Solidarność” 26, 198-199, 202 137, 141, 144-150, 155, 166,

sprawiedliwość 5, 17, 33, 34, 86, 134, 149, 169, 171-184, 186, 195, 203

151-161, 167, 179

- jako bezstronność 87-93 zasłona niewiedzy 87

stan natury 44-45

Stany Zjednoczone 5, 60

stowarzyszenie 12, 13, 90-91, 119, 127-129,

136, 139, 191

suweren 47

sytuacja pierwotna 87


tożsamość 119, 123-126, 168, 169, 182, 200

tradycja 6, 175, 200, 203


umowa społeczna 5, 45-55, 86, 175, 187

Unia Europejska 20

utopia społeczna 18
władza 12, 44, 50,56, 74, 186, 200

federatywna 51-52



ludu 51

państwowa 51



1 J. Szacki, Wstęp. Powrót idei społeczeństwa obywatelskiego, w: Ani książę, ani kupiec: obywatel. Idea społeczeństwa obywatelskiego w myśli współczesnej, red. J. Szacki, tłum. B. Szacka, J. Szacki, A. Szymanowski, E. Woydyłło, Kraków 1997, s. 16-17. Zob. także A.B. Seligman, The Idea of Civil Society, New Jersey 1995, s. IX.

2 S. Ossowski, O osobliwościach nauk społecznych, w: Dzieła, t. IV, Warszawa 1967, s. 300.

3 Tamże, s. 298.

4 B. Skarga, Przeszłość i interpretacje, Warszawa 1987, s. 59.

5 J. Szacki, Dylematy historiografii idei, w: Dylematy historiografii, Warszawa 1991, s. 12.

6 Tamże, s. 13-14.

7 T. Buksiński, Interpretacja źródeł historycznych pisanych, Warszawa-Poznań 1992.

8 Tamże, s. 7.

9 Tamże, s. 8.

10 Tamże.

11 W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. I, Warszawa 1995, s. 10.

12 Tamże.

13 W. Kaczocha, Filozofia cywilizacji i kultury. Teorie filozoficzne rozwijane w Polsce w pierwszej połowie XX wieku, Poznań 1998.

14 Zob. tamże, s. 41.

15 Zob. tamże, s. 42.

16 Zob. J. Szacki, Wstęp. Powrót idei..., op. cit., s. 8-9; Z. Kowalewski, Społeczeństwo obywatelskie a politeia i res publica, „Studia Filozoficzne”, nr 9, 1987, s. 13-18; W. Bokajło, Społeczeństwo obywatelskie: sfera publiczna jako problem teorii demokracji, w: Społeczeństwo obywatelskie, red. W. Bokajło, K. Dziubka Wrocław 2001, s. 41-44.

17 Zob. J. Shapiro, Liberalism. Its Meaning and History, Princeton 1958.

18 Zob. M. Salvadori, Liberal Heresy. Orgins and Historical Develpoment, New York 1977, J. Gray, Liberalizm, Kraków 1994.

19 Zob. Z. Drozdowicz, Liberalizm europejski, Poznań 2005.

20 Ch. Taylor, Cross-Purposes: The Liberal-Comunitarian Debate, w: Liberalism and the Moral Life, N. Rosenblum (ed.), Cambridge 1991, s. 163.

21 A. Etzioni, Preface: We, the Communitarians, w: Rights and the Common Good. The Communitarian Perspective, A. Etzioni (ed.), New York 1995, s. iii.

22 L. Morawski, Prawa jednostki a dobro wspólne. Liberalizm versus komunitaryzm, „Państwo i Prawo”, z. 11, 1998, s. 33.

23 Daniel Bell, uczestniczący w tej dyskusji, aby podkreślić, że między liberałami a zwolennikami komunitaryzmu toczy się debata, napisał swoją książkę w formie dialogu, Zob. D. Bell, Communitarianism and Its Critics, Oxford 1993.

24 W. Kersting, Liberalismus und Kommunitarismus. Zu einer aktuellen Debatte, „Information Philosophie“, nr 3, 1993, s. 5.

25 Stephen Holmes określa krytyków liberalizmu jako „spadkobierców wieku Hitlera i Stalina”. Zob. S. Holmes, The Permanent Structure of Antiliberal Thougt, w: Liberalism and the Moral..., op. cit., s. 228. Szczególnie ostro krytykuje MacIntyre’a nazywając go „postfaszystowskim antyliberałem”. Zob. S. Holmes, Anatomia antyliberalizmu, tłum., J. Szacki, Kraków 1998, s. 135.

26 M. Król, Liberalizm strachu czy liberalizm odwagi, Kraków 1996, s. 43-44.

27 Ch. Taylor, Cross-Purposes: The Liberal-Communitarian Debate, w: Liberalism and..., op. cit., s. 159-160.

28 Zob. tamże, s. 160.

29 S. Mulhall, A. Swift, Liberals & Communitarians, Cambridge 1992.

30 C. Klinger, Spór, którego nie ma? O dyskusji między „liberałami” i „komunitarystami” w USA, tłum. A. i A. Klubowie, „Transit-Przegląd Europejski”, z. 1, 1996, s. 117.

31 M. Turowski, Suwerenność i odpowiedzialność. Liberalne i komunitarystyczne poszukiwania tożsamości jednostki, „Principia”, XVI-XVII, 1996-1997, s. 239.

32 Z. Bauman, Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa 2000, s. 345.

33 J. Gray, Po liberalizmie, tłum. P. Maciejko, P. Rymarczyk, Warszawa 2001, s. 349.

34 M. Walzer, The Communitarian Critque of Liberalism, “Political Theory”, vol. 18, 1990, s. 8.

35 P. Ogrodziński, Pięć tekstów o społeczeństwie obywatelskim, Warszawa 1991, s. 66-79.

36 Platon, Listy, tłum. M. Maykowska, Warszawa 1987, 324 b-c.

37 Tamże, 326 a-b.

38 Arystoteles, Polityka, tłum. L. Piotrowicz, w: Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. VI, Warszawa 2001, 1266 a.

39 Tamże, 1267 b.

40 Platon, Państwo t. I, tłum. W. Witwicki, Warszawa 1994, s. 86.

41 Tamże.

42 Tamże, s. 235.

43 Platon, Prawa, tłum. M. Maykowska, Warszawa 1960, s. 194.

44 Platon, List VII..., op .cit., 326 b.

45 Platon, Państwo..., op. cit., s. 252.

46 Tamże, s. 255.

47 Tamże, s. 253.

48 Dzieło Poppera wywołało żywą dyskusję na temat wątków totalitarnych w filozofii politycznej Platona. Dyskusję tę przedstawia: R. Bambrough (ed.), Plato, Popper and Politics, Cambridge-New York 1967.

49 K. Popper, Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, t. I, tłum. H. Krahelska, Warszawa 1993, s. 109-110.

50 Tamże, s. 141-142.

51 W. Witwicki, Platon jako pedagog, Warszawa 1947, s. 36.

52 Arystoteles, Polityka..., op. cit., 1337 a.

53 Tamże, 1324 a.

54 Arystoteles, Etyka Nikomachejska, tłum. D. Gromska, w: Arystoteles, Dzieła Wszystkie, t. V, Warszawa 2000, 1094 b.

55 Arystoteles, Polityka..., op. cit., 1288 b.

56 Tamże, 1295 a.

57 Tamże, 1253 a.

58 Tamże, 1252 b.

59 Tamże, 1281 a.

60 Tamże, 1253 a.

61 Arystoteles, O częściach zwierząt, tłum. P. Siwek, w: Arystoteles, Dzieła Wszystkie, t. III, Warszawa 1992, 646 a.

62 Arystoteles, Polityka..., op. cit., 1261 a.

63 Tamże, 1325 b.

64 Tamże, 1275 a.

65 Tamże, 1280 b.

66 M.T. Cyceron, O państwie. O prawach, tłum. I. Żółtowska, Kęty 1999, s. 27.

67 Tamże, s. 13.

68 Tamże, s. 125.

69 Tamże, s. 30.

70 T. Hobbes, Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, tłum. Cz. Znamierowski, Warszawa 1954, s. 110.

71 T. Hobbes, Lewiatan..., op. cit., s. 151.

72 Tamże.

73 T. Hobbes, Elementy filozofii, t. II, tłum. Cz. Znamierowski, Warszawa 1956, s. 334.

74 T. Hobbes, Lewiatan..., op. cit., s. 196.

75 Tamże, s. 285.

76 J. Locke, Dwa traktaty o rządzie, tłum. Z. Rau, Warszawa 1992, s. 230-231.

77 Tamże, s. 251.

78 W. Kaczocha, Lokalne społeczeństwo obywatelskie jako „siła przeciwważna” wobec globalizacji gospodarczej oraz medialnej, w: red. R. Piekarski, M. Graban, Globalizacja i my. Tożsamość lokalna wobec trendów globalnych, Kraków 2003, s. 216.

79 Frederick Copleston przyjmuje, że u Hobbesa istnieje jedna umowa, na mocy której grupa ludzi przekazuje suwerenowi „prawa”, jakie posiadali w stanie natury. Tak więc społeczeństwo obywatelskie i rząd zostają utworzone równocześnie, na mocy tej samej natury. Natomiast, jak twierdzi Copleston, Locke przyjmuje milcząco – gdyż nie pisze o tym nigdzie explicite – dwie umowy. Jedna z umów służy do utworzenia społeczeństwa obywatelskiego, a druga – rządu. Mocą pierwszej umowy człowiek zobowiązuje się do wstąpienia do określonego społeczeństwa i przestrzegania decyzji większości, mocą drugiej – większość lub wszyscy członkowie nowo utworzonego społeczeństwa zgadzają się rządzić sami, czy też utworzyć oligarchię lub monarchię elekcyjną bądź dziedziczną. Zdaniem Coplestona, u Hobbesa obalenie suwerena oznacza automatyczne rozwiązanie społeczeństwa obywatelskiego, u Locke’a natomiast tak nie jest, gdyż społeczeństwo obywatelskie zostało utworzone mocą oddzielnej umowy i rozwiązanie go wymaga zgody jego członków. Zob. F. Copleston, Historia filozofii, t. V, tłum. J. Pasek, P. Józefowicz, Warszawa 1997, s. 152.

80 Podział władz opisywany przez Locke’a bywa często porównywany z podziałem Monteskiusza. W dziele O duchu praw Monteskiusz wyróżnia trzy władze państwa: władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą rzeczy należących do prawa narodów i władzę wykonawczą rzeczy należących do prawa cywilnego, zwaną inaczej władzą sądzenia. Zestawiając podział władz Locke’a i Monteskiusza można dojść do wniosku, że są one zbieżne. Monteskiusza władza wykonawcza rzeczy należących do prawa narodów odpowiadałaby władzy federatywnej Locke’a; władza wykonawcza rzeczy należących do prawa cywilnego to Locke’a władza wykonawcza, która obejmuje także władzę sądzenia. Jednakże zdaniem Zbigniewa Ogonowskiego podział Monteskiusza i Locke’a są tylko pozornie ze sobą zbieżne. Monteskiusza władza wykonawcza rzeczy należących do prawa nie jest władzą odpowiadającą Lockowskiej egzekutywie, lecz władzą sądowniczą w naszym dzisiejszym rozumieniu, której Locke w ogóle nie wyodrębnił; zaś władza wypowiadania wojny i zawierania pokoju łączy się u Monteskiusza – tak jak i według dzisiejszych pojęć – z władzą wykonawczą w ogóle. Obejmowałaby więc swym zakresem zarówno Lockowską egzekutywę, ale bez władzy sądzenia, jak i władzę federatywną. Poza tym Monteskiusz mówi wyraźnie, że aby uniemożliwić despotyzm i zagwarantować wolność, trzeba trzy władze państwowe zupełnie i całkowicie rozdzielić. Każda z trzech władz powinna być sprawowana przez inne osoby lub organy. Władze są sobie równe. Zob. Z. Ogonowski, Locke, Warszawa 1972, s. 194-196.

81 J. Locke, Dwa traktaty..., op. cit., s. 234.

82 Tamże, s. 246.

83 Autor twierdzi, że angielska i szkocka myśl społeczna wyprzedzała o cały wiek filozofię kontynentalną – jeszcze u schyłku stulecia Rousseau i Kant posługiwali się pojęciem umowy społecznej. Zob. P. Ogrodziński, Społeczeństwo obywatelskie w brytyjskiej literaturze filozoficznej (1640-1830), „Studia Filozoficzne” nr 9, 1987, s. 39-40.

84 B. Mandeville, Bajka o pszczołach, tłum. A. Glinczanka, Warszawa 1957, s. 171.

85 D. Hume, Traktat o naturze ludzkiej, tłum. Cz. Znamierowski, Warszawa 1963, s. 280.

86 Tamże, s. 281.

87 Tamże, s. 290.

88 D. Hume, Badania dotyczące zasad moralności, tłum. A. Hochfeld, Warszawa 1975, s. 46.

89 D. Hume, Traktat o naturze..., op. cit., s. 352.

90 Tamże, s. 350-351.

91 Tamże, s. 369.

92 Tamże, s. 382.

93 A. Smith,



1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna