Konferencja „Wojna z Terroryzmem a Prawa Człowieka”, 14 grudnia 2009 Adam Bodnar, adiunkt w Zakładzie Praw Człowieka wpia uw, Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Pobieranie 421.66 Kb.
Rozmiar421.66 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Vesselina Vandova, koordynator programu Security and Rule of Law w INTERIGHTS: Firstly, I would like to thank the organizers for inviting me here and for giving this opportunity to learn about these very important developments in both Poland and Lithuania. I will speak about first of all the potential responsibility of the territorial states hosting secret prisons on the international human rights law. And then I will speak about what remedies are available on international level. To begin abduction to a secret detention are clearly against the international human rights law. The European Convention for Human Rights and the International Covenant on Civil and Political Rights, both are ratified by Poland, by Lithuania and also by the third territorial state which means today, Romania. So both the European Convention and the ICCPR guarantee the right to liberty and prohibit secret and unacknowledged detention. The European Court in a recent judgment in a Chechnya case said that unacknowledged detention of an individual is a complete negation of the guarantees contained in article 5, which currently is the right to liberty. And discloses a most grave violation of this article. (…)is the practice of the UN Human Rights Comity.

The Convention Against Enforced Disappearance adopted in 2006 explicitly refers to a non verbal right not to be a subject to secret detention and enforced disappearance. This convention was signed by Romania, Lithuania in 2007 and 2008 respectably, but not yet by Poland. And I think there is a scope for Polish Human Rights advocates to press for its signing and notification. Article 17 of the convention against disappearances proclaims that no one shall be held in secret detention outside the officially recognized and supervised places of detention. It also says that enforced disappearance is a crime against humanity under this convention. And it is also crime against humanity under the Statute of the International Criminal Court. Incommunicado the secret detention can amount torture. And as we heard from previous speakers, there is a NAPSA prohibition against torture. And it enjoys the highest status that in the international legal law can enjoy, the status of ius cogens. States are obliged not to carry out torture or ill-treatment. And that’s called the negative obligation of states.

But states are also obliged to prevent torture and that is a positive obligation, a kind of positive obligation which all states have. So the territorial state of detention or transit is responsible for foreign states or private actors violating the right to freedom from torture or ill-treatment on its territory. If it fails to exercise due diligence to prevent the violation. Now I rely a quote, again by the European Court for Human Right when it says what is this due diligence standard. And I really (…) because if a case from Poland or Lithuania potentially goes to the European Court, this may be the standard to which the respective country will held accountable. So European Court said in its judgment in the case of Osman against the UK, that the case is whether the authorities knew or ought to have known that the time of the existence of the real and immediate risk from the criminal acts of a third party. And whether they failed to take measures within the scope of their powers which judged reasonably might have been expected to avoid that risk. So were the violation here upon the states territory and the state has failed to take all reasonable measures to prevent it, it will bear the responsibility for this violation. This responsibility is particularly clear in cases where the territorial state has given its consent. However we should have in mind that this consent is not are requirement to trigger responsibility.

What is new here that the state have been aware or ought to have been aware of risk that a site there or building will be use as a secret detention centre and has failed to prevent it. It is only secondary question in which form, what is the form that this failure has taken. Whether the officials have consented it, authorized, failed to prevent or facilitated in some other way the establishment of such a secret detention centre. If the state officials who authorized or consented to the use of facility were not informed what it was going to be use this, that does not excuse them. They have an obligation to proactively enquire into that question themselves, as that’s their responsibility for everything that occurs in the territory under their jurisdiction.

I only mentioned, because it is not a part of the Human Rights Law regime, but it is a part of the general principles of Public International Law, that the state can also be responsible, under the principles of state responsibility if it knowingly aids or assists another state to carry out unlawful acts. So there is a broader international law responsibility of these territorial states like Poland, Lithuania, Romania as well. There is another kind of positive obligation under which the states can also be held accountable. The state is responsible if once informed about the possible violations happening under its jurisdiction if it fails to carry out throughout effective and independent investigation into the allegations. And ultimately here is an obligation to prosecute the responsible individuals. This obligation is very well established in all the treaties that I mentioned as well as in the European Convention. It exists both in the article 3 and since recently on the article 5. Again it was this obligation to investigate a claim that the individual has been detained in a secret detention, was established in a Chechnya case. It is well established also in the UN Convention Against Torture, under the International Convenant for Civil and Political Rights und under the recent Disappearance Convention which I mentioned earlier. The Disappearance Convention establishes an obligation on the state to punish within its jurisdiction those persons who commit or attempt to commit the crime of forced disappearance of persons and their (…), and the other parties particularly important.

The requirement is for the primary start of the investigation. There have been cases on the national level where the state has started the investigation only years after the allegations have drown its attention. And the international bodies have claimed that this is not sufficient and has found that states in a violation of the respective treaty. And also if several parallel enquiries and investigations are going on, there is an obligation to insure that for example parliamentary another enquiries do not have the effect of prejudicing the criminal investigation. So in some way the criminal investigation in eyes of the international tribunals and human rights bodies has considered them priority. It is obviously the most serious form of investigation because of its serious legal consequences for the both the (…) and for the victim.

On the international level one can turn to the UN Comity Against Torture and lay a complaint there or at the Human Rights Comity and again the United Nations as a judicial body or at the European Court of Human Rights. In view of the advanced doctrine on positive obligations and in view of the (…) nature of its judgments, my organization always recommends the Strasbourg route for such complaints. So how soon can a case from Poland, Lithuania go to Strasbourg. And how vital information is sufficient for laying a complaint. I would say as soon as you have sufficient evidence to substantiate an arguable claim, that Poland or Lithuania were involved and facilitated the existence of such detention centers. And as soon as you can satisfy the (…). It is really not as difficult as it sounds. The major difficulty seems to me is finding a victim who can bring the case to Strasbourg. And this is why I asked this question in the first panel whether names have been… here become clear. Because unfortunately Strasbourg, and I have not read these Hungarian judgments who were mentioned previously. And whether they changed the rules on standing before the European Courts. I am not aware of this part. But I am aware is that at least before them it was impossible for NGOs to lay a complaint when the NGO is not a direct victim of the violation. So when they lay a complaint on the article 3 or the article 5, it should be brought by the person who was detained and ill-treated. Or by their relatives ore some close representatives.

So finding a victim is the key. We heard about couple of names, possible names in Poland. It is a pity that Kalif Shake Mohammad is not what you would call a sympathetic victim. But I had a contact with lawyers who have contacts maybe with these other persons mentioned. And I am sure at some point of victims willing to bring a case against Poland or any other country potentially when more evidence comes to light, I’m sure such victim will come. We have a case in Africa against Djibouti for rendition from Tanzania to Djibouti and then to somewhere in Eastern Europe. And the guy who is transferred describes again the length of the flight, the way the light was falling, the snow outside, the various internal design features and so on. And all this is letting investigators to believe that he spent time somewhere in Eastern Europe. However he is very willing to take the case. However we do not know in which of the three or maybe some other country where he has detained is still unknown. But is seems to be a matter of time when such thing will come to light.

So when to bring a case? I would say that after it has become clear that there is a lack of… If it becomes clear that there is a lack of effective investigation by those tortures. And this could be after some time has elapsed since the start of this investigation and no action have been taken by the investigative authorities. Or if you constantly hit this obstacle which the previous panel identified that the refusal to release information on the basis of national security. Not to expect from Strasbourg. As probably all of you know it is a very lengthy procedure to conduct a case in the Strasbourg court. There is a need for serious and long term commitment to the case, because it really takes years even if the case is given a priority status by Strasbourg. The good news is there is an opportunity according to the Strasbourg rules of procedure to request investigation by the Strasbourg judges in the country, the so called investigation on the spot. Judges could visit the country, could gather documents, can examine witnesses. And then the obligation is on the Polish or Lithuanian state to cooperate with the court. And if the state fails to cooperate… There have been such cases, for example from Russia, Turkey, in other countries. The state will be found in violation of the convention for its failure to cooperate with the European Court. And that’s treated very seriously by the Court and by the Council of Europe generally. And as always in the past it has had negative political consequences.

We have to bear in mind that politically difficult climate for such cases, when they go to Strasbourg. They are very politically sensitive. They are very secret. Governments do not like them at all. Citizens…as we have a sense. It’s not the…Or someone said it seems to be not the prime issue for the citizens, as it sort of concerns just a handful of… the rights of the handful foreigners. So it will aiming down to the human rights activists and journalists to keep the pressure on the government. And there is a need to present it as an issue, which affects the integrity of the government and to find ways to present the significance of the issue. Because it is an issue which effects all citizens, not only the group of foreigners. What are the remedies that could be achieved at the end of this Strasbourg procedure. Well, first the individual measures, which the government will be obliged to comply with. And from most cases this is compensation for the damage caused by the violation. But it could also be an obligation to conduct criminal investigation or some other kinds of remedy. And there are also general measures. For example the government may be required to conduct some reforms in the legislation. For example to provide for a stronger oversight over the activities of the intelligence. Or some reforms in the institutional structures. And other measures which would insure that the violation that the violation, that such incidents would be prevented in the future.

I think I will end here. I will just say that I read on Wikipedia in an article about Stare Kiejkuty, that the centre there was used during the second world war by the Nazi intelligence sent there. And then it was used by the Soviet Union as an intelligence training school for spies. And it is now used by the CIA. And now it is just very amazed by the history of this place. And also by the different circumstances in which all those three events happen. And it seems to me unlike the first and the second when the country was either under the occupation or something similar. The cooperation with the CIA has been done by a free, democratic country and it could have been so easy to say ‘no’, so much easier than in the previous instances. And this is they say the most defining feature of the Extraordinary Rendition Program, that the CIA has been relying on cooperation with other states in its plans to violate the law. And in the words of a British lord whose name I forgot the Extraordinary Rendition Program represents an international agreement to abandon the law. And this is why this is so serious that we are all here. So challenging.

Draginja Nadazdin, dyrektorka Amnesty International w Polsce: Dzień dobry Państwu, ja będę mówić jednak po polsku, jest to jednak język nieco mniej mi obcy niż angielski. Przede wszystkim w swoim wystąpieniu skupię się na sytuacji tutaj w Polsce, opowiem dwa słowa o śledztwie prowadzonym przez Prokuraturę Krajową, a raczej o tym, jak Amnesty International próbuje się uporać z zastrzeżeniami ze strony prokuratury i ze strony polskiego rządu, że po prawie dwóch latach od kiedy rozpoczęło się to śledztwo, nadal o nim, nic nie wiemy, ponieważ cały czas otrzymujemy odpowiedź, że jest ono objęte tajemnicą państwową.

Tak dla przypomnienia: dwa lata temu powstały dwa dokumenty międzynarodowe. Pierwszy to był raport Dicka Marty’ego z Rady Europy, specjalnego reportera zgromadzenia Radia Europy, w którym pierwszy raz wspomniano, że istnieje prawdopodobieństwo, że CIA miało swoje więzienia w Europie, najprawdopodobniej w Polsce i Rumunii. Natomiast niedługo potem sprawą zajął się również Parlament Europejski i będą Państwo mieć przyjemność podczas następnego panelu posłuchać byłego europosła, Pana Józefa Piniora, który był członkiem komisji Parlamentu Europejskiego, która to odwiedziła Polskę. Już wtedy spotkaliśmy się z bardzo stanowczą reakcją polskich władz oraz polskich polityków, niezależnie od opcji politycznej, do której należeli. Stanowczo powiedzieli, że to jest to po prostu bezsens i całkowicie bezpodstawne oskarżenie polskiego państwa. Jeśli chodzi właśnie o niezależne organy, również Rzecznik Praw Obywatelskich bardzo stanowczo zajął pozycję, że nie ma wystarczających argumentów, które by przemawiały, że istniały takie więzienia.

Pierwszy krok ku wyjaśnieniu albo pierwsza próba wyjaśnienia, co się działo w Starych Kiejkutach albo gdziekolwiek indziej, to były prace parlamentarnej komisji ds. służb specjalnych. Na początku 2007 r., jeśli dobrze pamiętam, było takie bardzo znane posiedzenie tej komisji, podczas którego służby specjalne miały przedstawić swój stan wiedzy na ten temat. Media nagrały nieznaną wypowiedź Pana posła, Pawła Grasia, który powiedział, że nic nie było tak naprawdę. Przez długi czas polska opinia publiczna żyła z takimi wiadomościami, że parlamentarna komisja ds. służb specjalnych zakończyła sprawę dochodząc do wniosku, że nie ma żadnych dowodów na to, że tutaj w Polsce istniały tajne więzienia.

Natomiast mimo wszystko na początku 2008 r. okazało się, że warszawska prokuratura rozpoczęła śledztwo w tej sprawie i od lata 2008 r. śledztwo jest prowadzone przez Prokuraturę Krajową. O tym śledztwie wiemy tylko tyle, że jest prowadzone, natomiast od samego początku, od kiedy zostało jest wszczęte, Amnesty International bardzo ucieszyła się z faktu, że rozpoczęło się śledztwo. Pogratulowała i poprosiła o informacje, jaki jest zakres tego śledztwa. Do dziś otrzymujemy zawsze te same odpowiedzi, czy to z Kancelarii Premiera, czy to z Prokuratury Krajowej: że zarówno metodologia, jak i zakres śledztwa nie mogą być ujawnione, ponieważ jest ono objęte całkowicie tajemnicą państwową. Również jeśli chodzi o wyniki, ponieważ – tak jak powiedziałam, mija za chwilę 2 lata jak rozpoczęło się śledztwo, więc nawet jak na polskie warunki, jest czas, żebyśmy usłyszeli, co dotychczas wiemy – cały czas otrzymujemy tę samą odpowiedź: nie możemy się dowiedzieć niczego o tym, co się dzieje i jakie są dotychczasowe wyniki, ponieważ jest to tajemnica państwowa. Natomiast również informacja, że Pan premier zwolnił z obowiązku zachowania tajemnicy państwowej byłych urzędników państwowych jest również objęta tajemnicą państwową bodajże, ponieważ tutaj też otrzymaliśmy odpowiedź, że nie możemy się dowiedzieć, czy ktokolwiek został zwolniony z tego obowiązku i czy premier podjął taką decyzję. Nie pisaliśmy jeszcze do Kancelarii Prezydenta, nie pytaliśmy o to, czy Pan prezydent zwolnił z tego obowiązku swoich poprzedników.

Natomiast co jest ciekawe i co zostało słabo powiedziane, odnotowane przez media, to jest konferencja prasowa z kwietnia 2009 roku, którą zorganizował były wicepremier Roman Giertych, wówczas wiceprzewodniczący parlamentarnej komisji ds. służb specjalnych. Dzięki medialnym doniesieniom z tej konferencji prasowej wiemy, że tak naprawdę na tym sławetnym posiedzeniu komisji parlamentarnej, gdzie służby specjalne przedstawiały to, co wiedzą, nie było Pana posła Pawła Grasia. Był tylko wicepremier Giertych oraz Pan poseł Zbigniew Sosnowski z PSL, którzy jako jedyni mieli certyfikaty i dostęp do informacji niejawnych. W związku z tym pojawia się pytanie, co tak naprawdę się stało wtedy i co tak naprawdę już wtedy komisja parlamentarna się dowiedziała, przynajmniej tych dwóch członków, którzy byli wtedy na posiedzeniu. Według wicepremiera już wtedy zawiadomił ówczesnego ministra sprawiedliwości, Pana Zbigniewa Ziobro, że istnieje prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa i niestety ta informacja przez Pana ministra nie została odpowiednio potraktowana. Jak na razie to jest to, co wiemy, ale tak jak mówię, wiemy to przede wszystkim dzięki temu, że były wicepremier zorganizował konferencję prasową. I tak patrząc na to, co się dzieje w tej chwili na Litwie, wydaje się, że to jest właśnie ta słabość sytuacji w Polsce: że w odróżnieniu od Litwy, gdzie były prezydent ma pewien interes, żeby ujawniać, co się działo i co miało miejsce kilka lat temu, tutaj w Polsce nie ma takiej siły politycznej, która byłaby gotowa na rozliczenie, na uporanie się z tym problemem.

Dzisiaj słuchaliśmy dużo o służbach specjalnych i tym, dlaczego pewne rzeczy nie powinny być ujawniane. Wydaje się, że taka logika, że wszystko, co dotyczy służb specjalnych, powinno być ściśle tajne, towarzyszy również śledztwu prowadzonemu przez Prokuraturę Krajową. Natomiast chciałabym właśnie zwrócić uwagę, że to śledztwo w bardzo małym stopniu dotyczy polskich służb specjalnych. Tak naprawdę to jest śledztwo o tym, kto z byłych urzędników państwowych, kto z byłych polityków jest odpowiedzialny za to, jeśli tutaj istniały więzienia CIA, że zostały one otwarte i że CIA tutaj prowadziła te więzienia. Jeśli prowadziła te więzienia, to jest duże prawdopodobieństwo, że stosowała te same techniki, co w innych częściach świata, czyli że doszło do pogwałcenia i polskiej konstytucji i międzynarodowych dokumentów, jak również przestępstwa na podstawie Kodeksu Karnego. W związku z tym mamy tak naprawdę bardzo dużą odpowiedzialność, z którą musimy się uporać.

Natomiast jedna rzecz mnie tutaj troszeczkę smuci podczas tego panelu. Może inaczej, przepraszam. Dwa lata temu mieliśmy podobny panel o podobnym tytule, poświęcony również właśnie tajnym aktom CIA, roli Polski itd. i ze smutkiem wtedy zauważyłam, że był wtedy bardzo nieprzyjemny klimat społeczny jeśli chodzi o ten temat i uczestników było tyle samo co panelistów, prawie że. Dzisiaj się cieszę, że mamy o wiele więcej publiczności tutaj na sali. Natomiast smuci mnie to, że tutaj, po tej stronie sali, nie mamy żadnego przedstawiciela państwa, nie siedzi z nami żaden przedstawiciel chociażby Ministerstwa Sprawiedliwości. Bo wydaje mi się, że jeśli chodzi o kwestię odpowiedzialności państwa, to są te osoby, których musimy się zapytać. Jeśli chodzi o organizacje pozarządowe, jeśli chodzi o media, to oczywiście mają ogromną rolę w wyjaśnianiu tej kwestii i nagłaśnianiu tego. Ale powiedziałabym, że mi się wcale nie marzy, że jutro kupuję gazetę i znajduję rewelację, która odkrył dziennikarz, co się stało w Starych Kiejkutach. Tak naprawdę o wiele ważniejsze byłoby dla mnie przeczytać dobry tekst, dlaczego tortury są zawsze i wszędzie zakazane. Natomiast chciałabym usłyszeń prawdę o Starych Kiejkutach albo jakimkolwiek innym miejscu w Europie i istnieniu tajnych więzień CIA albo gdziekolwiek indziej, w jakimkolwiek innym kraju trzecim, na podstawie rządowych dokumentów i rządowego rozliczenia się z samym sobą. To samo dotyczy nas, jako organizacji pozarządowej, która monitoruje naruszanie praw człowieka. Wcale nie mam ambicji, żeby to Amnesty pierwsza wyszła z informacją, co się tak naprawdę działo w Starych Kiejkutach i kim są te ofiary, które tutaj przebywały, kim są ci ludzie, którzy byli przewiezieni i najprawdopodobniej torturowani. Raczej widzę naszą rolę jako organizacji pozarządowej, w aktywizowaniu całego społeczeństwa, żeby się takich informacji domagało od swojego rządu.

Na pewno mamy jeszcze bardzo dużo do zrobienia, ponieważ pomimo że klimat polityczny się zmienił, pomimo że jest coraz więcej ludzi, którzy otwarcie mówią, że było głupotą uważać, że tortury nas uratują od terroryzmu i że wolno stosować jakieś wyjątkowe metody przesłuchiwania po to, żeby ktokolwiek poczuł się bezpieczny, to jednak cały czas wydaje mi się, że społeczeństwo nie domaga się wystarczająco ani od polskiego rządu, ani od przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości, żeby wyjaśnili co dotychczas wiedzą, na jakim etapie jest śledztwo i czy tak naprawdę coś się stało; jeżeli się stało, to w czyim imieniu, czy ktokolwiek nas pytał o to, czy my się na to zgadzamy, czy nie. Co więcej, cały czas się spotykamy z bardzo podobnym mechanizmem i poruszamy tę kwestię – a poruszamy już od dłuższego czasu, dosyć intensywnie od kwietnia 2008 r. – cały czas się spotykamy z tym samym pytaniem: a jakie macie państwo dowody, że w Polsce tak naprawdę istniały te tajne więzienia. To jest to, o czym moi przedmówcy mówili przed chwilą: przecież to państwo ma obowiązek pokazać, że przeciwdziała i nie pozwala na coś takiego. I wydaje mi się, że jeśli myśleć o tym, co za chwilę nas czeka w tym następnym panelu, jeśli mówimy o tym, co zrobić, żeby się takie rzeczy nie powtarzały, to jest tak naprawdę kwestia państwa. Musimy zbudować takie państwo i trzymać je na oku, żeby nam ono zapewniało ochronę przed atakami terrorystycznymi z zachowaniem całkowitej transparentności, że prawa człowieka są przy tym szanowane. Dziękuję.

Wawrzyniec Smoczyński: Thank you Draginja. We had a set of three very interesting contributions, a lot of food for thought. And I can’t appreciate all the legal debt of it, since I’m not a lawyer myself. And there is quite a lot of discussion about specific treaties, institutions and regulations. But as a sum up I can say we have a perspective on how the US system has changed or rather hasn’t changed under the president who was meant to bring about change in America. With regard also to the Rendition Program and regimes surrounding it, Extraordinary Renditions and secret CIA Detention Centre. We had a perspective on a how the situation in Europe looks, specifically with regard to the chances for bringing countries that participated in the CIA program to court, to justice. And we have a pretty pessimistic perspective on how the Polish authorities have acted or rather haven’t acted for the past two years with regard to suspicions that they have participated in… in the program. Which is especially troubling, what you referred to in the last minutes. It’s kind of reluctance to come clean about the participation of the Polish government is… When you look at this situation in Britain, where the outgoing government going around, is actually starting to put light on things that its own party and government and the previous Prime Minister has done, namely on a lead up to the Iraq war. Now I wanted to ask you to come forward with questions. I don’t know if there are any at that stage. Or shall we kick off one from here. People who would like to ask free questions to the panelist. Maybe someone will come forward with a question a little bit later. I wanted to ask a question . Matthias, you mentioned, to sum up very roughly what you said is that there were lot talk about changing things and regulating the system. But not much actually happened. Now we are probably going to see the commencement of the trial of Szejk Muhammad, who was referred here to as a non compassionate detainee. And in view of all that secrecy that is still there, how do you see actually the chances of him getting convicted on a civilian court in the US.

Pobieranie 421.66 Kb.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna