Kryteria wymagań dla klasy I gimnazjum do programu nauczania „Śladami przeszłOŚCI”



Pobieranie 231.79 Kb.
Strona2/3
Data10.05.2016
Rozmiar231.79 Kb.
1   2   3



Filozofowie i wynalazcy

- filozofia grecka

- najsłynniejsze greckie szkoły

- matematyka

- historia i geografia

- najwybitniejsi reprezentanci nauki greckiej

- greckie wynalazki



- zna wydarzenia związane z datami: VII–VI w. p.n.e., V w. p.n.e., IV w. p.n.e., III w. p.n.e., II w. n.e.

- przedstawia dokonania postaci: Sokratesa, Platona, Arystotelesa, Heraklita z Efezu, Demokryta z Abdery, Talesa z Miletu, Pitagorasa, Euklidesa, Herodota, Tukidydesa, Klaudiusza Ptolemeusza, Archimedesa

- poprawnie posługuje się terminami: filozofia, logika, Akademia Platońska, Liceum, klepsydra

- wymienia zagadnienia będące przedmiotem zainteresowania filozofów

- opisuje dokonania przedstawicieli nauki greckiej


- opisuje okoliczności narodzin filozofii

- przedstawia poglądy najsłynniejszych filozofów greckich

- wyjaśnia rolę filozofii w życiu starożytnych Greków

- ocenia wkład greckich filozofów i wynalazców w rozwój różnych dziedzin nauki





Podboje Aleksandra Macedońskie-go

- Grecja po wojnach perskich

- Aleksander Macedoński

- podbój Grecji

- wyprawa Aleksandra przeciwko Persji

- imperium macedońskie

- kultura hellenistyczna

- państwa hellenistyczne


- zna wydarzenia związane z datami: 338 r. p.n.e., 334 r. p.n.e., 333 r. p.n.e., 331 r. p.n.e., 323 r. p.n.e.

- przedstawia dokonania postaci: Filipa II, Aleksandra Wielkiego, Dariusza III

- poprawnie posługuje się terminami: Związek Morski, wojna peloponeska, Cheronea, Issos, Gaugamela, kultura hellenistyczna, węzeł gordyjski

- omawia przyczyny i skutki wojny peloponeskiej

- lokalizuje na mapie Macedonię

- wskazuje na mapie trasę wyprawy Aleksandra Wielkiego, miejsca najważniejszych bitew i zajęte terytoria

- wyjaśnia sytuację w Grecji

po zakończeniu wojen z Persją

- podaje przyczyny podboju Persji przez Aleksandra Wielkiego

- omawia skutki powstania imperium Aleksandra Macedońskiego



- przedstawia dokonania Filipa II i Aleksandra Macedońskiego

- wyjaśnia znaczenie klęski Greków w bitwie pod Cheroneą

- opisuje przebieg wyprawy Aleksandra przeciwko Persom

- omawia organizację imperium macedońskiego

- prezentuje okoliczności zakończenia wyprawy Aleksandra Wielkiego

- wymienia okoliczności powstania państw hellenistycznych

- podaje cechy charakterystyczne kultury hellenistycznej

- ocenia wpływ jednostki na proces kształtowania dziejów





Początki Rzymu

- Italia – położenie geograficzne i warunki naturalne

- legenda o założeniu Rzymu

- monarchia rzymska i jej upadek

- społeczeństwo Rzymu

- podbój Italii przez Rzymian


- zna wydarzenia związane z datami: 753 r. p.n.e., 509 r. p.n.e., 389 r. p.n.e.

- prezentuje postacie legendarnych założycieli Rzymu: Romulusa i Remusa

- poprawnie posługuje się terminami: Etruskowie, Italikowie, Latynowie, Lacjum, wilczyca kapitolińska, patrycjusz, plebejusz, Galowie

- lokalizuje na mapie Italię i Rzym

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Italii

- określa ramy chronologiczne istnienia monarchii w Rzymie

- wskazuje na mapie terytoria w Italii podbite przez Rzymian

- wymienia nazwy warstw społecznych w starożytnym Rzymie

- wyjaśnia znaczenie wyrażenia „pyrrusowe zwycięstwo”


- porównuje wpływ warunków naturalnych na rozwój cywilizacji rzymskiej i greckiej

- opowiada legendę o założeniu Rzymu

- wymienia imiona królów panujących w Rzymie

- charakteryzuje panowanie kolejnych władców rzymskich

- omawia okoliczności obalenia monarchii w Rzymie

- określa rolę i zadania poszczególnych warstw społecznych starożytnego Rzymu

- przedstawia etapy podboju Italii przez Rzymian

- podaje nazwy ludów italskich podbitych przez wojska rzymskie





Republika rzymska

- ustrój państwa rzymskiego

- urzędnicy rzymscy

- zasady funkcjonowania republiki

- rola plebejuszy w państwie rzymskim



- poprawnie posługuje się terminami: republika, zgromadzenie ludowe, senat, kolegialność, konsul, dyktator, pretor, cenzor, edyl, kwestor, liktor, trybun ludowy, veto

- wymienia nazwy najważniejszych instytucji władzy w starożytnym Rzymie

- omawia zadania zgromadzenia ludowego, senatu i poszczególnych urzędników rzymskich

- przedstawia dokonania Cyncynata



- przedstawia zasady funkcjonowania republiki rzymskiej

- wskazuje podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a republiką rzymską

- określa istotę sporu o prawa polityczne plebejuszy i sposób jego rozwiązania

- podaje cechy, które powinien posiadać wzorowy obywatel Rzymu





Podboje Rzymu

- armia rzymska

- wojny punickie

- ekspansja Rzymu po wojnach punickich

- podbój Galii przez Juliusza Cezara



- zna wydarzenia związane z datami: 264–241 r. p.n.e., 218–201 r. p.n.e., 216 r. p.n.e., 202 r. p.n.e., 149–146 r. p.n.e., 52 r. p.n.e.

- przedstawia dokonania postaci: Hannibala, Scypiona, Juliusza Cezara, Wercyngetoryksa

- poprawnie posługuje się terminami: legion, oddział inżynieryjny, wojny punickie, Kartagina, Kanny, Zama, Alezja, Imperium Rzymskie

- wymienia typy oddziałów wchodzących w skład armii rzymskiej

- określa przyczyny i skutki wojen punickich

- wskazuje na mapie terytoria zajęte przez Rzymian podczas wojen punickich oraz w II i I w. p.n.e.



- opisuje przebieg wojen punickich

- prezentuje dokonania Hannibala

- omawia zasady organizacji armii rzymskiej

- opisuje wygląd i elementy uzbrojenia rzymskiego legionisty

- charakteryzuje taktykę walki stosowaną przez Rzymian

- przedstawia podboje Rzymian na przełomie II i I w. p.n.e.

- przedstawia dzieje podboju Galii

- wyjaśnia, jakie były przyczyny sukcesów podbojów prowadzonych przez Rzymian





Upadek republiki rzymskiej

- skutki podbojów rzymskich

- organizacja Imperium Rzymskiego

- niewolnictwo

w Rzymie – powstanie Spartakusa

- kryzys republiki rzymskiej

- wojny domowe

- rządy Juliusza Cezara


- zna wydarzenia związane z datami: 71 r. p.n.e., 60 r. p.n.e., 48 r. p.n.e., 44 r. p.n.e., 31 r. p.n.e.

- przedstawia dokonania postaci: Spartakusa, Gajusza Juliusza Cezara, Pompejusza Krassusa, Marka Antoniusza, Oktawiana, Kleopatry

- poprawnie posługuje się terminami: prowincja, namiestnik, łuk triumfalny, triumf, gladiator, sieciarz, samnita, arystokracja, Farsalos, Akcjum

- lokalizuje na mapie miejsca bitew

z okresu wojen domowych

- wymienia korzyści, jakie Rzym czerpał z posiadania prowincji

- omawia rolę triumfu w starożytnym Rzymie

- wyjaśnia, skąd pochodzili niewolnicy rzymscy

- przedstawia przyczyny i skutki wybuchu powstania gladiatorów

- podaje przyczyny i przejawy kryzysu republiki rzymskiej

- omawia skutki podbojów rzymskich dla mieszkańców Italii


- charakteryzuje sposób organizacji prowincji rzymskich

- opisuje przebieg uroczystości triumfu

- wyjaśnia, na czym polegały walki gladiatorów

- omawia przyczyny wojen domowych w Rzymie

- prezentuje przebieg wojen domowych w Rzymie

- wymienia dokonania Juliusza Cezara

- przedstawia okoliczności śmierci Kleopatry




Cesarstwo rzymskie

- organizacja i ustrój cesarstwa

- panowanie Oktawiana Augusta

- rozwój terytorialny cesarstwa

- rzymskie drogi

- barbarzyńscy


- przedstawia dokonania postaci: Oktawiana Augusta, Trajana

- poprawnie posługuje się terminami: pax romana, pryncypat, cesarz, cesarstwo, romanizacja, bursztynowy szlak, barbarzyńcy, limes, Wał Hadriana, Dakowie

- określa znaczenie dróg dla funkcjonowania Imperium Rzymskiego

- wymienia nazwy towarów sprowadzanych do Rzymu

- wskazuje na mapie prowincje podbite przez Rzymian w okresie cesarstwa

- lokalizuje na mapie bursztynowy szlak

- wyjaśnia zasady pryncypatu

- przedstawia organizację państwa rzymskiego za czasów cesarstwa

- charakteryzuje politykę cesarstwa

w okresie pax romana

- omawia relacje cesarstwa z barbarzyńskimi sąsiadami


- omawia sytuację w państwie rzymskim po zakończeniu wojen domowych

- uzasadnia słuszność twierdzenia,

że cesarstwo było „komedią republiki”

- określa zakres władzy cesarza

- omawia sposób funkcjonowania gospodarki

- opowiada, w jaki sposób budowano drogi w państwie rzymskim

- wyjaśnia znaczenie powiedzenia: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”




Życie w Wiecznym Mieście

- miasto Rzym

- domy Rzymian

- religia rzymska

- Forum Romanum

- architektura rzymska


- poprawnie posługuje się terminami: Forum Romanum, łaźnia (termy), amfiteatr, atrium, perystyl, Ołtarz Pokoju, westalki

- omawia funkcje Forum Romanum i łaźni rzymskich

- wymienia rozrywki starożytnych Rzymian

- podaje imiona najważniejszych bogów rzymskich

- określa podobieństwa między religią rzymską a grecką

- opisuje wygląd starożytnego Rzymu

- przedstawia system wierzeń rzymskich


- określa warunki życia w mieście

- porównuje Forum Romanum z ateńską agorą

- wskazuje różnice w sposobie życia zamożnych i ubogich Rzymian

- opisuje wygląd domu bogatego Rzymianina

- omawia zmiany w wyglądzie Rzymu wprowadzone za panowania Oktawiana Augusta

- opisuje wygląd rzymskiej świątyni

- wyjaśnia przyczyny popularności kultu bogów przejętego od ludności z terenów podbitych




Osiągnięcia Rzymian

- związki między kulturą rzymską i grecką

- Koloseum

- akwedukty

- prawo rzymskie

- literatura rzymska


- zna wydarzenia związane z datami: 449 r. p.n.e., 125 r. n.e., 70–82 r. n.e.

- przedstawia dokonania postaci: Galena, Wespazjana, Tytusa, Justyniana, Wergiliusza, Horacego, Owidiusza, Liwiusza, Tacyta, Swetoniusza, Mecenasa

- poprawnie posługuje się terminami: mozaika, Koloseum, akwedukt, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana, mecenas

- wymienia osiągnięcia kultury

i architektury rzymskiej

- wyjaśnia, do czego służyły Koloseum i akwedukty

- podaje nazwy rzymskich zbiorów praw

- omawia najważniejsze zasady prawne obowiązujące w starożytnym Rzymie

- wymienia przedstawicieli rzymskiej literatury i historii

- tłumaczy, na czym polegał wpływ kultury greckiej na rzymską




- wskazuje przejawy oddziaływania kultury greckiej na rzymską

- opisuje wygląd i funkcje Koloseum

- przedstawia sposób budowy akweduktów

- omawia osiągnięcia rzymskie

w dziedzinie prawa

- wyjaśnia rolę prawa rzymskiego jako podstawy współcześnie funkcjonujących systemów prawnych

- wymienia dokonania przedstawicieli rzymskiej literatury i historii

- ocenia wkład Rzymian w rozwój kultury i jej wpływ na współczesną cywilizację





Pierwsi chrześcijanie

- Palestyna w czasach rzymskich

- Jezus i jego nauki

- powstanie i rozwój chrześcijaństwa

- symbole chrześcijańskie

- zasady wiary chrześcijańskiej

- prześladowania pierwszych chrześcijan

- zwycięstwo religii chrześcijańskiej

- podziały w Kościele chrześcijańskim



- zna wydarzenia związane z datami: 7–4 r. p.n.e., 303–304 r., 313 r., 392 r.

- przedstawia dokonania postaci: Jezusa z Galilei, Heroda Wielkiego, Poncjusza Piłata, Pawła z Tarsu, Trajana, Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza Wielkiego

- poprawnie posługuje się terminami: Mesjasz, apostołowie, chrześcijaństwo, chrystogram, Pismo Święte, Ewangelia, teologia, katolicy, sobór, papież, heretyk, zabobon

- charakteryzuje działalność Jezusa

- wymienia imiona autorów Ewangelii

- omawia najważniejsze zasady wiary chrześcijańskiej

- określa symbole chrześcijaństwa

- lokalizuje na mapie zasięg chrześcijaństwa do V w. n.e.

- podaje nazwy ksiąg wchodzących

w skład Nowego Testamentu

- przedstawia okoliczności, w których chrześcijaństwo stało się religią panującą w Rzymie


- określa sytuację narodu żydowskiego pod panowaniem Rzymian

- omawia działalność apostołów

- wyjaśnia przyczyny popularności chrześcijaństwa w starożytnym Rzymie

- opisuje organizację Kościoła chrześcijańskiego w pierwszych wiekach jego istnienia

- podaje przyczyny prześladowań chrześcijan

- wskazuje przyczyny i konsekwencje sporów wewnątrz Kościoła chrześcijańskiego

- wymienia nazwy odłamów religii chrześcijańskiej




Koniec świata starożytnego

- kryzys cesarstwa rzymskiego

- podział cesarstwa

- wędrówka ludów

- Hunowie

- upadek cesarstwa zachodnio-rzymskiego


- zna wydarzenia związane z datami: 395 r., 451 r., 476 r.

- przedstawia dokonania postaci: Dioklecjana, Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza Wielkiego, Attyli, Odoakra, Romulusa Augustulusa

- poprawnie posługuje się terminami: wielka wędrówka ludów, barbarzyńcy, Wandal, Hun

- wskazuje na mapie linię podziału cesarstwa rzymskiego na część wschodnią i zachodnią

- wymienia nazwy plemion barbarzyńskich atakujących cesarstwo

- lokalizuje na mapie tereny cesarstwa objęte wędrówką ludów

- określa wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego


- omawia sytuację w państwie rzymskim w III i IV w.

- wskazuje przejawy kryzysu

w państwie rzymskim

- charakteryzuje próby reform podejmowane przez cesarzy rzymskich: Dioklecjana, Konstantyna i Teodozjusza

- określa sytuację Rzymu w czasie wędrówki ludów

- opisuje tryb życia Hunów

- wyjaśnia, w jaki sposób barbarzyńcy przyczynili się do zniszczenia Rzymu

- omawia symboliczne znaczenie daty 476 r.





Bizancjum

- sytuacja w Bizancjum po upadku Rzymu

- panowanie Justyniana I Wielkiego

- wzrost znaczenia Konstantynopola

- Hagia Sophia

- kultura i nauka w Bizancjum

- początki rozłamu w Kościele chrześcijańskim



- zna wydarzenia związane z datami: 330 r., 395 r., 527 r.

- przedstawia dokonania Justyniana I Wielkiego

- poprawnie posługuje się terminami: Bizancjum, Hagia Sophia, ogień grecki, ikona, katolicyzm, prawosławie, bazylika

- lokalizuje na mapie Konstantynopol

i cesarstwo bizantyjskie

- wymienia nazwy terytoriów podbitych przez Justyniana

- wyjaśnia znaczenie określenia Nowy Rzym

- prezentuje osiągnięcia Bizancjum

w dziedzinie kultury i nauki

- poprawnie stosuje nazwy katolicyzm

i prawosławie dla poszczególnych odłamów Kościoła chrześcijańskiego

- określa wpływ warunków geograficznych na znaczenie Konstantynopola



- opisuje okoliczności powstania Konstantynopola

- charakteryzuje sytuację w Bizancjum po upadku Rzymu

- wymienia reformy wprowadzone przez Justyniana I Wielkiego

- omawia ustrój Bizancjum

- opisuje wygląd świątyni Hagia Sophia

- określa czynniki decydujące o sile militarnej Bizancjum

- przedstawia sytuację Kościoła chrześcijańskiego po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego

- wskazuje różnice między Kościołem wschodnim a zachodnim





Początki islamu

- Arabowie

- działalność Mahometa

- islam – zasady wiary

- meczet


- podboje arabskie

- nauka i kultura Arabów



- zna wydarzenia związane z datami: 622 r., 630 r., 632 r., 711 r.

- przedstawia dokonania Mahometa

- poprawnie posługuje się terminami: islam, Allach, muzułmanie, hidżra, Koran, szariat, dżihad, meczet, świątynia Kaaba, minaret, kalif, arabeska

- lokalizuje na mapie Półwysep Arabski oraz miasta: Mekkę i Medynę

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące na Półwyspie Arabskim

- opisuje warunki życia i zajęcia Arabów

- wymienia filary wiary arabskiej

- wskazuje na mapie kierunki i zasięg podbojów Arabów

- prezentuje osiągnięcia arabskie

w dziedzinie kultury i nauki



- przedstawia okoliczności, w których doszło do powstania islamu

- charakteryzuje związki między islamem, chrześcijaństwem i judaizmem

- dostrzega znaczenie idei świętej wojny dla rozprzestrzeniania się religii arabskiej

- opisuje wygląd meczetu

- omawia organizację państwa arabskiego

- charakteryzuje stosunek Arabów

do podbitych narodów

- określa rolę Arabów w rozpowszechnianiu osiągnięć ludów podbitych oraz rozwoju spuścizny starożytnych cywilizacji





Państwo Franków

- Europa zachodnia po upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego

- Merowingowie i Karolingowie

- Karol Wielki i odnowienie cesarstwa na zachodzie

- kultura, nauka i sztuka w państwie Franków



- zna wydarzenia związane z datami: 496 r., 732 r., 800 r., 814 r.

- przedstawia dokonania postaci: Chlodwiga, Karola Młota, Pepina Krótkiego, Karola Wielkiego i Einharda

- poprawnie posługuje się terminami: arianizm, majordom, marchia, margrabia, hrabia, hrabstwo, siedem sztuk wyzwolonych, minuskuła, renesans karoliński, retoryka, dialektyka, kaligrafia, manuskrypt, miniatura

- lokalizuje na mapie pierwotne siedziby Franków

- opisuje życie codzienne i zajęcia Franków

- określa zasięg terytorialny państwa Franków

- wyjaśnia znaczenie przyjęcia chrztu przez Chlodwiga

- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Karola Wielkiego

- przedstawia rozwój kultury i nauki

za panowania Karola Wielkiego

- określa znaczenie koronacji cesarskiej Karola

- prezentuje dokonania Karola Wielkiego



- przedstawia sytuację polityczną

w Europie zachodniej po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego

- omawia organizację państwa Franków

- wyjaśnia znaczenie zwycięstwa Franków w bitwie pod Poitiers

- opisuje sposób przejęcia władzy

w państwie Franków przez dynastię Karolingów

- uzasadnia słuszność określenia renesans karoliński dla zmian

w kulturze i nauce, które nastąpiły w VIII i IX w.

- omawia związek między rozwojem kultury i nauki a utrzymaniem silnego państwa

- ocenia wpływ Karola Wielkiego na proces kształtowania się średniowiecznej Europy





Rzesza Ottonów

- podział państwa Franków

- cesarstwo Ottonów

- Otton I i Otton III

- idea uniwersalizmu



- zna wydarzenia związane z datami: 843 r., 962 r.

- przedstawia dokonania postaci: Ludwika Pobożnego, Ludwika Niemieckiego, Karola Łysego, Lotariusza (Lotara), Ottona I, Ottona III, Henryka II

- poprawnie posługuje się terminami: traktat w Verdun, Rzesza Niemiecka, uniwersalizm

- wymienia postanowienia traktatu

w Verdun

- lokalizuje na mapie państwa powstałe w wyniku podziału monarchii Karola Wielkiego

- wyjaśnia, w jaki sposób powstała Rzesza Niemiecka

- omawia znaczenie koronacji cesarskiej Ottona I

- tłumaczy, na czym polega idea uniwersalizmu


- przedstawia okoliczności, w których doszło do podziału państwa Karola Wielkiego

- ocenia znaczenie traktatu w Verdun

dla dalszych losów politycznych Europy

- charakteryzuje sytuację polityczną państwa niemieckiego po wygaśnięciu dynastii Karolingów

- omawia dokonania Ottona I i Ottona III

- ocenia rolę Ottona I i Ottona III

w kształtowaniu się średniowiecznej Europy

- opisuje politykę następców Ottona III





Najazdy Normanów

- Normanowie – życie i zajęcia ludności

- religia Normanów

- podboje wikingów

- powstanie państw skandynawskich

- okoliczności pojawienia się Normanów w Ameryce


- zna wydarzenia związane z datą 1066 r.

- przedstawia dokonania postaci: Leifa Erikssona, Roberta Giuscarda

i Wilhelma Zdobywcy

- poprawnie posługuje się terminami: Normanowie (wikingowie), runy, drakkary, snekkary, kościół klepkowy

- lokalizuje na mapie siedziby Normanów

- omawia warunki naturalne

i położenie geograficzne Półwyspu Skandynawskiego

- opisuje warunki życia i zajęcia ludności normańskiej

- podaje przyczyny wypraw organizowanych przez Normanów

- wskazuje na mapie kierunki ekspansji wikingów

- wymienia państwa powstałe na terenie Skandynawii

- omawia osiągnięcia Normanów w dziedzinie sztuki i rzemiosła






1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna