Leki przeciwbólowe Wydział Lekarsko-Dentystyczny 4 podstawowe grupy leków przeciwbólowych



Pobieranie 71.55 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar71.55 Kb.
Leki przeciwbólowe - Wydział Lekarsko-Dentystyczny
4 podstawowe grupy leków przeciwbólowych:

  1. Opioidy (leki narkotyczne)

  2. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

  3. Środki znieczulenia miejscowego

  4. Leki nieopioidowe działające na OUN, np.:

    1. l. przeciwdepresyjne działające p/bólowo u pacjentów, którzy nie cierpią na depresję

    2. l. stosowane w szczególnych jednostkach chorobowych, np. karbamazepina (leczenie neuralgii nerwu trójdzielnego), ergotamina (leczenie migreny)


Opioidy
Opioidowe leki przeciwbólowe są lekami naśladującymi endogenne peptydy opioidowe przez powodowanie przedłużonej aktywacji receptorów opioidowych.
Endogenne peptydy opioidowe:

Endogenne peptydy pobudzające receptory opioidowe – endrofiny, enkefaliny, dynorfiny. Noszą ogólną nazwę endorfin. Ich obecność stwierdzono w OUN, zwojach nerwowych układu współczulnego, splotach nerwowych, komórkach rdzenia nadnerczy i przewodzie pokarmowym. Rola fizjologiczna nie jest jednoznacznie określona, przyjmuje się, że pełnią rolę neuroprzekaźników i neuromodulatorów. Biorą udział w przewodzeniu bodźców bólowych, regulacji stanów drgawkowych, modulacji funkcji układu pozapiramidowego, regulacji hormonalnej oraz regulacji funkcji układu immunologicznego.


Receptory opioidowe należą do receptorów sprzężonych z białkami G, hamują aktywnośc cyklazy adenylanowej i zmniejszają ilość wewnątrzkomórkowego cAMP.
Receptory opioidowe:

  1. Receptor  – odpowiedzialny za działanie przeciwbólowe ponadrdzeniowe i w mniejszym stopniu rdzeniowe i obwodowe, depresję oddechową, euforię i zależność fizyczną, hamowanie perystaltyki jelit.

  2. Receptor  – działanie przeciwbólowe rdzeniowe, depresja oddechowa, hamowanie perystaltyki jelit.

  3. Receptor  –działanie przeciwbólowe obwodowe, dysforia, sedacja.



Podział opioidów:

1. Leki agonistyczne, zwane także „czystymi” agonistami. Przedstawicielem i lekiem modelowym jest morfina.

2. Leki agonistyczne o słabych właściwościach antagonistycznych. Klasycznym przedstawicielem - pentazocyna. W lecznictwie wykorzystywane są właściwości agonistyczne tej grupy, są one stosowane jako leki przeciwbólowe

3. Leki antagonistyczne o słabych właściwościach agonistycznych. Modelowym lekiem tej grupy jest nalorfina. W lecznictwie wykorzystywane są właściwości antagonistyczne, a wiec znoszą one objawy przedawkowania.



4. Leki antagonistyczne zwane czystymi antagonistami, pozbawione działania przeciwbólowego i depresyjnego wpływu na czynność oddechowa. Przedstawicielem tej grupy jest nalokson. Znosi depresję oddechową spowodowaną przez leki podobne do morfiny. Wywołuje zespół abstynencji, jeśli nastąpił rozwój uzależnienia.



  1. Leki agonistyczne („czyści” agoniści)


Wskazania do stosowania:

  • Bóle (o umiarkowanym i silnym natężeniu, nowotworowe, spowodowane innymi przewlekłymi chorobami, bóle około- i pooperacyjne, porodowe itp.)

  • Bóle towarzyszące chorobom narządu ruchu (gdy przeciwwskazane są NLPZ)

  • Kaszel

  • Biegunka

  • Premedykacja – znieczulenie ogólne

  • Zawał mięśnia sercowego


Farkamokinetyka (FK)

a) Leki krótko działające!

  • Dawkujemy co 4-6 godzin

  • Morfina krótko działająca – co 4 h

  • Preparaty morfiny o przedłużonym uwalnianiu – co 12 h


b) Drogi podania opioidów:

  • Droga z wyboru – doustna – preparaty o niemodyfikowanym i przedłużonym działaniu

  • Podanie pozajelitowe (s.c., i.v., i.m.)

  • Czopki doodbytnicze (?)

  • Dordzeniowo: działanie na poziomie rdzenia kręgowego

  • Plastry transdermalne – działanie ogólne;

    • Stałe poziomy w osoczu

    • Lepsza kontrola bólu – brak potrzeby powtarzania pozajelitowych podań

    • Fentanyl

  • Analgezja kontrolowana przez pacjenta (Patient controlled analgesia-PCA)


Leki agonistyczne - podział

  1. Naturalne alkaloidy opium – morfina, kodeina

  2. Półsyntetyczne pochodne naturalnych alkaloidów opium – etylomorfina (dionina), oksykodon (pochodna kodeiny).

  3. Leki syntetyczne (np. petydyna, loperamid, fentanyl i jego analogi, metadon)

OPIUM: wysuszony i odpowiednio spreparowany sok z naciętych niedojrzałych makówek maku lekarskiego (Papaver somniferum). Wywołuje euforie i sen, ma działanie analgetyczne i zapobiega biegunkom.

Zawiera 2 typy alkaloidów, różniących się zasadniczo właściwościami farmakologicznymi:

  • fenantrenowe: 10% morfina, 0,5% kodeina

  • Izochinolinowe – 1% papaweryna (nie działa p/bólowo, silny lek spazmolityczny), 6% narkotyna (noskapina),– o działaniu rozkurczowym i przeciwkaszlowym


Działania morfiny: ośrodkowe, obwodowe

Morfina – działania ośrodkowe

    • działanie przeciwbólowe

      • bóle tępe, głównie związane z uszkodzeniem tkanek > bóle ostre, np. w złamaniach kości długich

      • bóle przewlekłe pochodzenia nowotworowego

      • morfina znosi także emocje takie jak lęk, uczucie zagrożenia, paniczny strach (komponentę afektywną związaną z bólem, działając prawdopodobnie na układ limbiczny)

      • oporne na działanie morfiny są bóle pochodzenia neuropatycznego

5-10 mg s.c. – bóle o miernym nasielniu



15-20 mg s.c. – dokuczliwe, silne bóle

    • euforia - !tylko po podaniu pozajelitowym!; dysforia

U pacjentów, którzy silnie odczuwają cierpienie występuje wyraźna euforia. Ci, którzy przywykli do bólu skarżą się raczej na niepokój. Niekiedy korzystna, zwłaszcza gdy bólowi towarzyszy lęk, strach. Występuje wyłącznie po podaniu pozajelitowym, NIE pojawia się przy podawaniu doustnym. Przy pierwszym podaniu – dysforia – stan obniżenia nastroju przebiegający z agresją i podwyższonym poziomem lęku


    • uspokojenie (szczególnie w połączeniu z lekami uspokajającymi, nasennymi)

Występuje po przeciętnych dawkach leczniczych – senność, utrudnienie koncentracji, spowolnienie myślenia, zmniejszenie aktywności fizycznej. Przy zastosowaniu dużych dawek opioidów występuje stan zbliżony do znieczulenia ogólnego.


    • depresja oddechowa (æ wrażliwości ośrodka oddechowego na [CO2]) Zależna od obniżenia wrażliwości ośrodka oddechowego na pCO2 – spłycenie i zwolnienie czynności oddechowej. W ostrych zatruciach właśnie porażenie czynności oddechowej jest przyczyną śmierci.

    • działanie p/kaszlowe - depresyjny wpływ na ośrodek kaszlu w rdzeniu przedłużonym

    • zwężenie źrenic-mioza (szpileczkowate źrenice) à pobudzenie nerwu okoruchowego à diagnostyka zatruć!

    • wymioty à strefa chemorecepcyjna; później działanie przeciwwymiotne (tzw. dwufazowe działanie na ośrodek wymiotny)

  • rozszerzenie NK w mózgu (PWSK w ciężkich urazach głowy)

  • działanie drgawkotwórcze podwzgórze à æ GnRH, æ CRH à æ FSH, æ LH, à æ testosteron, æ kortyzol

  • Ø DA-ergiczne hamowanie przysadki à ä PRL, ä GH

  • ä ADH à zatrzymanie moczu



Morfina – działania obwodowe

    • Zwiększenie napięcia mięśni gładkich (z wyj. mięśni NK i macicy)

      • Skurcz odźwiernika – przedłużone przebywanie pokarmu w żołądku

      • Skurcz mięśniówki okrężnej jelit – zaparcia spastyczne

      • Skurcz zwieracza Oddiego – wzrost ciśnienia w drogach żółciowych




    • ä uwalnianie histaminy z mastocytów à pokrzywka, pocenie się, rozszerzenie naczyń krwionośnych i spadek BP, skurcz oskrzeli (PWSK w astmie)

    • hamowanie czynności skurczowej macicy – wydłużenie porodu


FK morfiny:

    • początek działania po podaniu iv 2-3 min, im, sc - po 15 min, po podaniu doustnym- 30 min.

    • średni czas działania 4-5 godz.


Wskazania do stosowania morfiny:

    • bóle przewlekłe

    • kaszel towarzyszący zranieniu opłucnej

    • zawał mięśnia sercowego


Zatrucie morfiną

Objawy ostrego zatrucia morfiną:

1. znaczne upośledzenie czynności oddechowej (2-4 oddechów/min) z nasiloną sinicą

2. nasilająca się senność przechodząca w śpiączkę

3. szpileczkowate źrenice

4. ↓ temperatury ciała, ↓ BP,↓ napięcia mięśni szkieletowych, osłabienie lub zniesienie odruchów

Leczenie zatrucia

1. Postępowanie typowe dla zatruć – zwalczanie objawów niewydolności oddechowej i krążenia, płukanie żołądka (także po podaniu pozajelitowym!)

2. Leki antagonistyczne – jak najmniejsze D, aby uniknąć zespołu abstynencji u osób uzależnionych (antagoniści działają krótko); nalokson (0,4-2 mg), naltrekson
Uzależnienie od morfiny


  • Zależność psychiczna i fizyczna

    • Zależność psychiczna – trudna do opanowania skłonność do przyjmowania morfiny wywołującej przyjemne uczucie i usuwającej złe samopoczucie spowodowane jej brakiem.

    • Zależność fizyczna – przymus przyjmowania leku w celu zapobieżenia wystąpienia zespołu abstynencji

Tolerancja – adaptacja organizmu, przejawiająca się zmniejszeniem wrażliwości na lek i koniecznością stosowania coraz większych dawek w celu uzyskania działania o tym samym nasileniu.

Rozwija się po długotrwałym stosowaniu (ok. 3 tygodnie ciągłego podawania morfiny), ma charakter krzyżowy.

Rozwój jest nierównomierny; szybko na działanie p/kaszlowe, p/bólowe, względnie szybko na działanie depresyjne na ośrodek oddechowy; wolno na działanie zapierające, zwężające źrenicę

Zespół abstynencji (odstawienia) – u osób uzależnionych od leku po nagłym odstawieniu lub podaniu farmakologicznego antagonisty. Objawy: dysforia, łzawienie, katar, bezsenność, zlewne poty, ↑ BP, drżenia mięśniowe, bolesne skurcze jelitowe, stany deliryczne, drgawki, zapaść.

Może dojść do zgonu w wyniku zaburzeń krążenia.

Pojawia się po kilku h od odstawienia morfiny maksimum osiąga w 2-4 dobie, utrzymuje się do 10 dni.
Działania niepożądane:


    • osłabienie czynności oddechowej

    • nudności

    • wymioty

    • dysforia

    • zawroty głowy

    • zaburzenia orientacji

    • wzrost ciśnienia w drogach żółciowych i moczowych

    • zaparcia

    • objawy alergiczne


Przeciwwskazania:

    • Niewydolność ostra i przewlekła układu oddechowego

    • Urazy czaszki i OUN

    • Nadciśnienie śródczaszkowe

    • Karmienie piersią

    • Stany spastyczne jelit, dróg żółciowych i moczowych

    • Zatrucie alkoholem i drgawki


KODEINA

Metylowa pochodna morfiny (10x słabsza od morfiny)

Działa słabiej niż morfina, jednak nie może być podawana w równoważnych przeciwbólowo dawkach z powodu działań niepożądanych. Ze względu na to ograniczenie dawkowania w praktyce istnieje mniejsze prawdopodobieństwo wywołania przez nią depresji oddechowej i uzależnienia. Przydatna w kontrolowaniu słabego do umiarkowanego bólu.

Działanie: p/bólowe, p/kaszlowe, p/biegunkowe

Okres półtrwania: ok. 3 godz.

Wskazania: p/kaszlowo, p/bólowo, jako lek zapierający w biegunkach

D: 15-30 mg.
DEKSTROMETORFAN

szerokie zastosowanie jako leki p/kaszlowe

małe ryzyko rozwoju zależności

D: 15-20 mg



LOPERAMID I DIFENOKSYLAT

działanie p/biegunkowe

WSK: biegunki pochodzenia niezakaźnego
PETYDYNA


    • (+) wykazuje działanie cholinolityczne, słabiej niż morfina działa kurcząco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, ma mniejszą tendencję do wywoływania zaparć i zwiększania ciśnienia w drogach moczowych i żółciowych

    • słaby cholinolityk Þ rozszerza źrenicę

    • (+)słabo przenika przez łożysko, a także nie hamuje czynności skurczowej macicy w czasie porodu (może być stosowana w bólach porodowych),

    • (-) stosowanie przewlekłe Þ kumulacja norpetydyny o dział. drgawkotwórczym – nie stosuje się przewlekle!

    • Wskazania: silne i bardzo silne bóle o różnorodnej etiologii (pourazowe, pooperacyjne, w przebiegu chorób nowotworowych); jako opioid z wyboru w silnych bólach w przebiegu kolki nerkowej, moczowodowej, żółciowej; w łagodzeniu bólów porodowych, nerwobólach. Jako środek przeciwbólowy przy drobnych zabiegach chirurgicznych, w premedykacji przedoperacyjnej.


FENTANYL I JEGO ANALOGI

    • Fentanyl - silny lek przeciwbólowy (0,1 mg fentanylu = 10 mg morfiny)

    • (+) nie uwalnia histaminy

    • (+) nie wpływa na układ krążenia

    • (+) słabo wpływa na czynność układu pokarmowego

    • (+) słabo kurczy zwieracze

    • (-) b. silna depresja ośrodka oddechowego

    • (-) bardzo silna zależność

    • (-) ↑napięcia mięśni (sztywność mięśni) + lek zwiotczający w znieczuleniu ogólnym

    • Alfentanyl, sulfentanyl, lofentanyl – nowe analogi fentanylu, stosowane w anestezjologi do krótkotrwałego znieczulenia ogólnego.


METADON

    • (+)Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego (doustnie)

    • (-)Uzyskanie stężenia terapeutycznego wymaga podawania leku przez 3-10 dni

    • (-)Długi i zróżnicowany czas eliminacji – możliwość kumulacji u chorych w podeszłym wieku

    • Leczenie zależności morfinowej i heroinowej – podawany doustnie zmniejsza objawy abstynencji, zmniejsza euforię po dożylnym podaniu morfiny lub heroiny - program metadonowy (przejście z zależności niekontrolowanej w kontrolowaną)


2. Leki agonistyczne o słabych właściwościach antagonistycznych

PENTAZOCYNA

Pentazocyna posiada słabe właściwości antagonistyczne, choć u osób uzależnionych może wywołać zespół abstynencji.



    • DZIAŁANIE: działa depresyjnie na ośrodek oddechowy – 30 mg pentazocyny działa jak 120 mg morfiny, ale (+) powyżej tej dawki działanie przestaje być proporcjonalne (wysycenie przy 60 mg) - efekt pułapowy

    • (+) Słabiej wpływa na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i macicy (nie hamuje czynności porodowej, a nawet uwrażliwia macicę na oksytocynę).

    • (+) Nie wpływa na ciśnienie w drogach żółciowych.

    • (-) Uwalnia aminy katecholowe z nadnerczy toteż podnosi ciśnienie krwi i przyspiesza czynność serca.

    • (-) Niekiedy objawy psychomimetyczne – niepokój, omamy, myśli obsesyjne – rzadko przy dawkach przeciętnych. Podawana długotrwale i w dużych dawkach może powodować uzależnienie (rzadko). Objawy przedawkowania są znoszone wyłącznie przez nalokson.

    • (-) krótki okres działania, w miejscu wstrzyknięcia odczyn zapalny

    • Wskazania: zwalczanie średnio silnych i silnych dolegliwości bólowych: pooperacyjnych, pourazowych, w kolce moczowodowej i żółciowej, w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, środek p/bólowy w czasie porodu.


BUPRENORFINA

    • Silne działanie antagonistyczne, niewykorzystywane w lecznictwie.

    • FK: (+)dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego oraz błony śluzowej jamy ustnej Þ może być podawany doustnie, podjęzykowo i pozajelitowo.

    • FK: (+)długi okres półtrwania-po podaniu domięśniowym działanie przeciwbólowe występuje po 30 min i utrzymuje się 6-7 godzin.

    • (+)słaba depresja oddechowa: depresja czynności oddechowej ulega wysyceniu po podaniu 0,2 mg.

    • (+)rzadko wywołuje nudności i wymioty oraz objawy psychomimetyczne

    • (+)niewielka zdolność do wywołania zależności


TRAMADOL

    • siła działania przeciwbólowego odpowiada pentazocynie (dość silne właściwości p/bólowe).

    • MECHANIZM DZIAŁANIA: opioid + hamowanie serotoninergicznej i noradrenergicznej drogi przekaźnictwa bólu

    • (+) niewielki „potencjał uzależnienia”

    • (+) nie wywołuje zaparć, nieznacznie zmniejsza perystaltykę p. pok.

    • (+) nie wywołuje depresji oddechu

    • FK: Działanie przeciwbólowe po 20 min, utrzymuje się 3-4 godziny.

    • D: stosowany pozajelitowo (30 mg/dawkę) i doustnie (75 mg/dawkę)

    • !!: coraz częściej wykorzystywany w chorobach reumatycznych, szczególnie w przypadkach, gdzie nie można zastosować NLPZ a działanie paracetamolu jest niezadowalające!!

Praca domowa – ćw 4

  1. Zapisz preparat morfiny w tabletkach o niemodyfikowanym uwalnianiu.

  2. Zapisz preparat morfiny w tabletkach o modyfikowanym uwalnianiu.

  3. Zapisz recepty na wszystkie dostępne postaci farmaceutyczne tramadolu.

NLPZ – Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Działania NLPZ:

    • przeciwzapalne

    • przeciwbólowe

    • przeciwgorączkowe

    • przeciwagregacyjne


Mechanizm działania NLPZ: hamowanie aktywności cyklooksygenazy prostaglandynowej, niezbędnej do przemian metabolicznych kwasu arachidonowego
Charakterystyka enzymów cyklooksygenazy:

    • COX-1 – enzym konstytutywny, rola „dobroczynna”, odgrywa fizjologiczną rolę w utrzymaniu homeostazy krążeniowej, cytoprotekcji w obrębie przewodu pokarmowego i nerek. Wynikiem zahamowania COX-1 są działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, toksyczny wpływ na nerki, działanie p/agregacyjne.

    • COX-2 – enzym indukowany, powstaje w komórkach objętych procesem zapalnym, warunkuje syntezę PG odpowiedzialnych za podtrzymanie procesu zapalnego, indukowany również przez proces nowotworowy, uszkodzenie komórek, onkogeny, czynniki wzrostu, cytokiny prozapalne. W momencie wystąpienia odczynu zapalnego jego aktywność może wzrosnąć do 80-100 x w porównaniu do stanu stacjonarnego. W świetle najnowszych badań - fizjologiczna obecność COX-2 w nerkach, ośrodkowym układzie nerwowym oraz w komórkach śródbłonka, mięśni gładkich naczyń i narządzie rodnym. Od jej aktywności zależy m.in. synteza prostacykliny (PGI2) (działanie naczynioskurczowe i antyagregacyjne), której stężenie przy blokadzie COX-2 zmniejsza się o połowę.


Działania prostanoidów oraz następstwa zahamowania ich syntezy:

Działanie prostanoidów

Działanie inhibitorów syntezy prostanoidów

Efekt kliniczny inhibitorów

Uwrażliwianie nocyceptorów

Zmniejszenie wrażliwości nocyceptorów

Działanie p/bólowe

↓ wydzielania soku żołądkowego, cytoprotekcja (PGE2, PGI2)

↑ wytwarzania soku żołądkowego

Uszkodzenie śluzówki, ewentualne wrzody

↑ wydalania sodu z moczem (PGE2, PGI2)

↓ wydalania sodu, zatrzymanie wody

obrzęki

↑ agregacji płytek krwi przez tromboksan A2

↓ agregacji płytek

Zapobieganie udarom, zwiększone niebezpieczeństwo krwawień

↑ napięcia mięśnia macicy

↓ nasilonego napięcia mięśnia macicy

Znoszenie bólu towarzyszącego miesiączkowaniu, osłabienie czynności porodowej


Podział NLPZ:

    • Generacja I – „klasyczne NLPZ”

    • leki nieselektywne, kilka do kilkudziesięciu x większe powinowactwo do COX-1 niż do COX-2, np. ASA (kwas acetylosalicylowy) = COX-1/COX-2=160

przykłady: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, diklofenak, metamizol

    • Generacja II – preferencyjne inhibitory - działają preferencyjnie na COX-2 (nieco większe powinowactwo do COX-2 niż do COX-1); (nabumeton, nimesulid), meloksikam, etodolak

    • Generacja III – koksiby – selektywne inhibitory - wybiórczo hamują COX-2; niewielka lub żadna aktywność wobec COX-1, (200 x większe powinowactwo do COX-2); celekoksib


Wskazania do stosowania NLPZ:

Bóle o średnim i umiarkowanym natężeniu

Układowe choroby tkanki łącznej

Choroby zwyrodnieniowe stawów

Zespoły reumatyczne

Choroby nowotworowe

Profilaktyka chorób układu krążenia (kwas acetylosalicylowy)
Działania niepożądane NLPZ:


    • ze strony przewodu pokarmowego patrz niżej

    • nefrotoksyczne

    • hepatotoksyczne

    • neurotoksyczne

    • mielotoksyczne

    • uczulenia


Mechanizm ochronnego działania prostaglandyn na przewód pokarmowy:

    • Wzrost przepływu podśluzówkowego (warunkuje prawidłowe ukrwienie), pobudzenie regeneracji komórek

    • Wzrost uwalniania HCO3-

    • Wzrost produkcji śluzu

    • Spadek produkcji HCl


Działanie NLPZ na śluzówkę przewodu pokarmowego

    • obecność krwi utajonej w kale u ok. 30% leczonych NLPZ

    • owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego – żołądka, jelita, przełyku, jelita grubego

    • krwawienia z przewodu pokarmowego

    • objawy dyspeptyczne: nudności, wymioty, wzdęcia, bóle brzucha

    • zaburzenia rytmu wypróżnień


Cechy owrzodzeń po NLPZ:

    • najczęściej owrzodzenia żołądka

    • wiek powyżej 65 r.ż.

    • często brak typowych objawów klinicznych


Leczenie profilaktyczne

    • syntetyczne analogi prostaglandyn: mizoprostol

    • Inhibitory pompy protonowej: omeprazol


Czynniki ryzyka występowania działań niepożądanych po NLPZ (stosowanych przewlekle)

    • Wiek powyżej 65 r.ż.

    • Choroba wrzodowa w wywiadzie

    • Przebyte powikłania choroby wrzodowej (krwawienia z przewodu pokarmowego)

    • Określone preparaty NLPZ

    • Duże dawki

    • Stosowanie kilku preparatów jednocześnie

    • Równoczesne stosowanie glikokortykosteroidów w dawce powyżej 10 mg w przeliczeniu na prednizolon

    • ? zakażenie Helicobacter pylori

    • ? droga doustna

    • brak wiedzy pacjentów o zagrożeniu związanym z przewlekła terapią NLPZ (15 % świadomości)


Przeciwwskazania:

Bezwzględne:

    • uczulenie na lek

    • skaza krwotoczna i hemofilia

    • uszkodzenie szpiku

    • czynna choroba wrzodowa

    • ciąża – szczególnie 1 trymestr gdy może dojść do mikrokrwawień z tworzącego się łożyska

Względne:


Interakcje:

W dużym stopniu wiążą się z białkami krwi (szczególnie salicylany)– wypierają inne leki z połączeń z albuminami → wzmocnienie działania leków p/zakrzepowych, leków p/cukrzycowych, sulfonamidów p/bakteryjnych.


Leki przeciwgorączkowe (antipyretica) – klasyfikacja:

  1. poch.p-aminofenolu (paracetamol)

  2. poch. pirazolonu (metamizol)

  3. poch. kwasu salicylowego (kwas acetylosalicylowy)


Ad 1. Paracetamol

Nie jest zaliczany do NLPZ, ponieważ działa p/bólowo i p/gorączkowo – nie wykazuje działania p/zapalnego. Wszystkie pochodne aniliny hamują syntezę PG tylko w OUN a nie w tkankach obwodowych.


Podstawowy lek p/goraczkowy i p/bólowy; główna wada – hepatotoksyczność; mało hepatotoksyczny u małych dzieci z uwagi na niedojrzałość enzymatyczną wątroby – nie powstaje hepatotoksyczny metabolit

Farmakokinetyka:

Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, maksymalne stężenie we krwi osiąga po około 0,5-2 h, Metabolizowany jest w wątrobie, wywołuje tam indukcję enzymów mikrosomalnych. Wydalany jest z moczem w postaci glukuronianów i siarczanów. U chorych z niewydolnością nerek sprzężony paracetamol kumuluje się we krwi. Po podaniu dużych dawek powstaje w organizmie N-acetylo-p-benzochinon odpowiedzialny za wywoływanie uszkodzeń wątroby.



Wskazania:

Jako lek przeciwgorączkowy (stany gorączkowe np. w przebiegu chorób infekcyjnych, przeziębienia, grypy) i przeciwbólowy w bólach różnego pochodzenia (bóle głowy - w tym migrenowe, ucha, zębów, miesiączkowe, nerwobóle, bóle reumatyczne, mięśniowo-powięziowe, kostne, pooperacyjne i inne).



Dawkowanie:

0,5-1 g, dawki można powtarzać nie częściej niż co 4 h 2-4 razy dziennie. Przy długotrwałym stosowaniu nie przekraczać 2,6 g/dobę. W leczeniu bólów nowotworowych zazwyczaj 10 mg/kg m.c./dawkę co 4 h często w połączeniu z lekami o innym mechanizmie działania. Maksymalna dawka dobowa: 4 g.

Przeciwwskazania:

Nadwrażliwość na lek, wrodzony niedobór G-6-PD, ciężka niewydolność wątroby lub nerek, choroba alkoholowa. Ciąża - kategoria B; nie zaleca się stosowania w I trymestrze ciąży. Nie stosować łącznie z rifampicyną lub barbituranami.



Działania niepożądane:

Sporadycznie: skórne reakcje uczuleniowe (pokrzywka, rumień, zapalenie skóry, plamica barwnikowa), niedokrwistość hemolityczna - w przypadku osobniczej nadwrażliwości na paracetamol; dolegliwości dyspeptyczne. Stosowany w dużych dawkach lub przewlekle może upośledzić czynność wątroby i/lub nerek.



Interakcje:

Stosowanie: z lekami hamującymi rozkład paracetamolu w wątrobie (rifampicyna, leki przeciwpadaczkowe, niektóre leki nasenne) zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, z lekami z grupy NLPZ - zwiększa ryzyko zaburzenia czynności nerek. Leki wzmagające perystaltykę przewodu pokarmowwego (np. metoklopramid) przyspieszają, a hamujące perystaltykę - opóźniają wchłanianie paracetamolu z przewodu pokarmowego.



Paracetamol jest częstym składnikiem mieszanek z:

    • NLPZ

    • kofeiną

    • kodeiną

    • pseudoefedryną

    • wit. C

    • dekstrometorfanem

    • lekami p/histaminowymi


Ad 2. Metamizol

W grupie NLPZ jest najsilniejszym lekiem p/bólowym, działającym p/gorączkowo i p/zapalnie; wywiera również słabe działanie spazmoliyczne i uspokajające.

D jednorazowa D dobowa

doustnie 0,5-1,0 (max. 1,0)

2,0 (max 3,0)

domięśniowo 0,5 (max.1,0)

1,0 (max 3,0)

dożylnie 0,5 (max.2,5)

1,0 (max 2,5)

!Udowodniono występowanie wstrząsów nie tylko po podaniu pozajelitowym, ale nawet doustnym; wstrząs najczęściej po podaniu dożylnym, u kobiet po 40-ce (zawsze można się uczulić)!
Ad 3.Kwas acetylosalicylowy

Farmakokinetyka:


    • Bardzo dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego

    • Początek działania po 15-30 min., już po 1 godzinie osiąga wysokie stężenie

    • Wydala się przez nerki

    • Łatwo przenika do tkanek oraz przez barierę łożyska i do mleka matki


D: dawka zwykle stosowana 0,3-1; 3-4 x dziennie, dawka maksymalna 4 g

Działanie p/zapalne – po kilku dniach stosowania dużych dawek (4-6 g/24 h)



Wskazania: Bóle o lekkim i średnim nasileniu: bóle głowy różnego pochodzenia (tabl. musujące - także bóle migrenowe), bóle zębów, bóle mięśni. Ból i gorączka w przebiegu przeziębienia i grypy. Kwas acetylosalicylowy jest jednym z głównych leków przeciwbólowych zalecanym przez WHO w programie zwalczania przewlekłych bólów towarzyszących chorobom nowotworowym. Ponadto tabl. 325 mg wskazane są w profilaktyce zawałów mięśnia sercowego i niedokrwiennych udarów mózgu.

Zatrucia ostre – rzadko; dawki lecznicze, stosowane przez dłuższy okres (podczas leczenia chorób gośćcowych): łagodna forma zatrucia – nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki, pragnienie, zaburzenia słuchu, bóle głowy, uczucie zmęczenia lub pobudzenia. Objawy te ustępują po odstawieniu leku.

Objawy ciężkiego zatrucia: wymioty, bóle brzucha, hiperwentylacja, zasadowica, podwyższona temperatura, następnie odwodnienie organizmu, hipoglikemia i objawy uszkodzenia OUN (utrudnienie mowy, omamy, delirium, drgawki).

Uważa się, że kwas acetylosalicylowy jako hapten może prowadzić do reakcji uczuleniowych typu dychawicy oskrzelowej.


Wpływ ASA na równowagę kwasowo-zasadową:

    • niskie dawki: nasila przemiany metaboliczne powodując wzrost ilości CO2, więcej wydalanego CO2 niż jest wyprodukowane, dochodzi do zasadowicy oddechowej, którą organizm wyrównuje wydalając zasady przez nerki – zasadowica oddechowa wyrównana.

    • wysokie dawki: hamują ośrodek oddechowy, wydalane mniej CO2, wzrost ilości kwasów w organizmie– kwasica metaboliczna niewyrównana.

Inne leki z grupy NLPZ, na które należy zwrócić szczególną uwagę podczas przygotowywania się do kolokwium: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, diklofenak, leki stosowane miejscowo p/zapalnie, leki II i III generacji.










©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna