Materiały do wykładu VIII-IX z prawa międzynarodowego publicznego (20h). Semestr zimowy 2007/2008



Pobieranie 51.43 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar51.43 Kb.

Materiały do wykładu VIII-IX z prawa międzynarodowego publicznego (20h). Semestr zimowy 2007/2008


UWAGA: Przykłady zaznaczone na niebiesko nie dotyczą Studentów USM z Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego. Informuję jednocześnie, że Studenci USM z Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego są zwolnieni z obowiązku opanowania na egzamin dwóch następujących tematów:

- immunitet wysokich urzędników państwowych (pkt IV.6 tiret 2 zestawienia tematów),

- immunitet państwa (w tym: porównanie tej instytucji z amerykańską doktryną act of state, pkt IV.6 tiret 3 zestawienia tematów).


Sprawa Montwid-Białłozór v. Ivaldi (polski SN, 1925 rok)

Włoski attache wojskowy w Warszawie zawarł umowę najmu lokalu z osobą prywatną. W umowie zawarta została klauzula, że w razie ewentualnego sporu związanego z wykonywaniem umowy, dyplomata nie będzie powoływał się na przysługujący mu immunitet jurysdykcyjny.

W sprawie o eksmisję, wszczętej przeciwko dyplomacie (który nie płacił czynszu) przez właściciela lokalu, SN stwierdził, że „oczywistą jest rzeczą, że immunitet sądowy jest przywilejem nie osobistym tego, czy innego dyplomaty obcego państwa, a przywilejem samego państwa, a więc, [...] poseł [...] sam w tej dziedzinie rozporządzać nie może”. Zrzeczenie się w umowie immunitetu przez dyplomatę jest zatem prawnie bezskuteczne.

Sprawa Hart v. Helinski (sąd holenderski)

Helinski - członek misji dyplomatycznej Stanów Zjednoczonych w Hadze -domagał się od pewnego właściciela ziemskiego zwrotu nadwyżki zapłaconego przez siebie czynszu. Pozwany właściciel ziemski odmówił zwrócenia pieniędzy twierdząc, że dyplomata jest mu winien pewną kwotę z innego tytułu. Wystąpił jednocześnie z powództwem wzajemnym przeciwko dyplomacie, domagając się zasądzenia na jego rzecz należnej kwoty (z tego innego tytułu; mogła być to np. pożyczka).

W odpowiedzi na złożenie powództwa wzajemnego dyplomata podniósł m. in. w toku postępowania, że nie jest ono dopuszczalne, jako że państwo, które reprezentuje (tj. Stany Zjednoczone) nie zrzekło się wyraźnie immunitetu w stosunku do niego.

Sąd holenderski dopuścił jednak powództwo wzajemne twierdząc, że konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych nie uzależnia wszczęcia postępowania sądowego przez dyplomatę od zgody państwa, które on reprezentuje. Skoro zatem dyplomata sam wszczyna postępowanie, to musi liczyć się z tym, że jego przeciwnicy procesowi będą się bronić w drodze wytaczania powództw wzajemnych.


Sprawa Yerodii (Kongo v. Belgia, MTS, 2002 rok)

Belgijski sędzia śledczy wydał międzynarodowy nakaz aresztowania niejakiego Abdulaye Yerodia Ndombasi, zarzucając mu m. in. współudział w popełnieniu zbrodni ludobójstwa. Nakaz został następnie przekazany innym państwom za pośrednictwem Interpolu.

W momencie wydania nakazu aresztowania Yerodia pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych Konga.

Kongo wszczynając postępowanie przed MTS stwierdziło, że Belgia naruszyła prawo międzynarodowe w zakresie immunitetu personalnego, przysługującego wysokim urzędnikom państwowym.

MTS rozstrzygając spór wskazał, że wysocy urzędnicy państwowi są reprezentantami państwa, a ewentualne przywileje i immunitety nie są przyznawane dla ich osobistej korzyści, lecz w interesie państwa. Chodzi o to, że funkcje reprezentanta państwa może efektywnie sprawować tylko taka osoba, która nie musi obawiać się, że obce państwo pociągnie ją do odpowiedzialności karnej w związku z jakimkolwiek aktem tej osoby.

Sąd stwierdził następnie, że taki immunitet (personalny, związany z wykonywaniem funkcji wysokiego urzędnika państwowego) nie doznaje ograniczeń niezależnie od:



  • ciężar aktu, w związku z którym dana osoba może być ścigana,

  • jak również od tego, kiedy ten akt został popełniony (np. przed objęciem urzędu ministra spraw zagranicznych).

Sąd uznał w wreszcie, że samo wydanie międzynarodowego listu gończego naruszyło immunitet Yerodii (mógł on się obawiać, że zostanie aresztowany w państwie, do którego udaje się z oficjalną wizytą. Istnienie takiej obawy wpływać mogło zaś na sposób wykonywania przezeń obowiązków przedstawiciela państwa).
Sprawa Ariela Sharona (belgijski Sąd Najwyższy, 2003 rok)

W 1982 roku w czasie wojny w Libanie doszło do masakry w obozach uchodźców Sabra i Shatila. Grupa libańskich chrześcijan (tzw. Falanga Maronicka), przystąpiła do kontrolowania obozów palestyńskich uchodźców, poszukując w nich członków OWP. Wsparcia udzielały im oddziały armii izraelskiej pozostających pod rozkazami ministra obrony Izraela – Sharona. Doszło do masakry cywilnych uchodźców (różne dane: od 600 do 2.000 ofiar).

Kiedy w 2001 roku Sharon został premierem Izraela, grupa mieszkających w Belgii Palestyńczyków podjęła kroki zmierzające do wszczęcia przed sądami belgijskimi postępowania karnego przeciwko Sharonowi.

Sąd Najwyższy uznał jednak, że prowadzenie takiego postępowania byłoby sprzeczne z prawem międzynarodowym, które urzędującym szefom rządów przyznaje pełny immunitet personalny w sprawach cywilnych.


Art. 27 Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego

1. Niniejszy statut ma równe zastosowanie do wszystkich osób, bez jakichkolwiek różnic wynikających z pełnienia funkcji publicznej. W szczególności pełnienie funkcji głowy państwa czy szefa rządu, członka rządu czy parlamentu, wybieralnego przedstawiciela lub funkcjonariusza państwowego w żadnym razie nie może zwolnić sprawcy od odpowiedzialności karnej przewidzianej niniejszym statutem, ani nie może samo w sobie stanowić podstawy do zmniejszenia wymiaru kary.



2. Immunitety i inne przywileje związane z pełnieniem funkcji publicznej danej osoby, przewidziane przez prawo krajowe lub międzynarodowe, nie stanowią przeszkody do wykonywania jurysdykcji Trybunału wobec takiej osoby”.


Sprawa Charlesa Taylora

Dnia 16 stycznia 2002 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych podpisała z rządem Sierra Leone umowę międzynarodową, na podstawie której utworzono Specjalny Sąd Karny dla Sierra Leone (SSKSL). Jego zadaniem jest osądzenie sprawców najpoważniejszych naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego i prawa Sierra Leone popełnionych w tym państwie po dniu 30 listopada 1996 roku (w toku konfliktu wewnętrznego).

W 2003 roku Prokurator SSKSL wydał nakaz aresztowania urzędującego wówczas prezydenta Liberii Charlesa Taylora (Zgodnie z art. 6 ust. 2 Statutu Specjalnego Sądu Karnego dla Sierra Leone: „Pełnienie przez oskarżonego funkcji publicznej, czy to jako głowa państwa, czy jako członek rządu, nie stanowi okoliczności wpływającej na zakres odpowiedzialności, ani też na wymiar kary”). Wskazywano, że ponosi on odpowiedzialność za destabilizowanie sytuacji w Sierra Leone, w szczególności zaś za: dokonywanie zabójstw, akty przemocy, wykorzystywanie dzieci jako żołnierzy, porwania, przymuszanie do pracy, niszczenie mienia, ataki na osoby prowadzące akcje udzielania pomocy humanitarnej. Taylor ponosi odpowiedzialność pośrednią: jako prezydent Liberii podejmował decyzję o udzielaniu wsparcia (głównie finansowego) rebeliantom w Sierra Leone, którzy opisanych wyżej czynów bezpośrednio się dopuścili

W 2003 roku (już po wydaniu nakazu aresztowania) Taylor zrezygnował z urzędu i przyjął azyl polityczny udzielony mu przez władze nigeryjskie. W 2006 roku po wyborach prezydenckich w Liberii, Nigeria wydała go władzom w Monrovii, te zaś, przekazały go SSKSL. Postępowanie sądowe rozpoczęło się w czerwcu 2007 roku (Prokurator Sądu zamierzał przedstawić 193 świadków). Obecnie trwa przerwa w postępowaniu – do dnia 7 stycznia 2008 roku.

W oficjalnym oświadczeniu biura prokuratorskiego stwierdzono, że: „That Charles Taylor will now face justice is the very embodiment of the maxim that no one is above the law.”

http://www.sc-sl.org/index.html
Sprawa Pinocheta (brytyjska Izba Lordów, 1999 rok)

Senator Pinochet, była głowa państwa chilijskiego, przybył do Wielkiej Brytanii na kurację. W tym czasie władze hiszpańskie złożyły u władz brytyjskich wniosek o ekstradycję Senatora. Wskazywały w nim, że w Hiszpanii toczy się przeciwko niemu postępowanie karne związane z postawionymi mu zarzutami autoryzowania aktów tortur w stosunku do obywateli hiszpańskich (akty tortur miały być dokonane wówczas, gdy Pinochet był głową państwa).

W toku postępowania ekstradycyjnego Senator podniósł zarzut przysługującego mu, jako byłej głowie państwa, immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach karnych.

Izba Lordów przyjmując podaną wyżej definicję immunitetu materialnego musiała odpowiedzieć na pytanie, czy wydawanie rozkazów w przedmiocie torturowania przeciwników politycznych można uznać za „akt w ramach pełnionych funkcji urzędowych”.



Izba Lordów uznała, że akty kryminalne zakazane przez prawo międzynarodowe (takie jak np. akty tortur, ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości) nie mogą być uznane za „akty mieszczące się w ramach pełnionych funkcji urzędowych”.

Pinochetowi immunitetu zatem nie przyznano.



John Doe v. Roman Catholic Diocese of Galveston-Houston (U.S. District Court for the Southern District of Texas, 2005 rok)

Powodami w tej sprawie cywilnej były trzy osoby twierdzące, że w połowie lat 90-tych ubiegłego stulecia, na terenie diecezji Galveston-Houston były wykorzystywane seksualnie przez niejakiego Juan Carlos Patino Arango – studiującego w tamtym czasie w miejscowym seminarium.

Jednym z pozwanych w tej sprawie był kardynał Ratzinger (obecny papież Benedykt XVI). Powodowie wskazywali, że jako ówczesny Prefekt Kongregacji Nauki i Wiary (a zatem osoba odpowiedzialna za badanie wszelkich przypadków nadużyć seksualnych dokonywanych przez duchownych) opracował i wprowadzał w życie plan ukrywania przed opinią publiczna skandali seksualnych, w które zamieszane miały być osoby związane ze stanem duchownym.

W orzeczeniu z dnia 22 grudnia 2005 roku sąd uznał, że Benedyktowi XVI – jako głowie suwerennego państwa: Stolicy Apostolskiej - przysługuje immunitet jurysdykcyjny w sprawach cywilnych.



Przykład

Jeżeli obywatel RP pozywa przed sądem polskim Koreę Płn. domagając się odszkodowania za szkodę, którą poniósł na skutek nie wydania mu wizy wjazdowej przez wydział konsularny ambasady Korei w RP – sąd polski pozew odrzuci, jako że nie ma jurysdykcji w sprawie.


Klinghoffer v. S.N.C. Achille Lauro (Sąd Apelacyjny Stanów Zjednoczonych Trzeciego Okręgu, 1991 rok)

W 1985 roku statek pasażerski Achille Lauro został uprowadzony na Morzu Śródziemnym. Porywacze, którzy skierowali jednostkę do jednego z portów Egiptu, zabili pasażera Leona Klinghoffera: obywatela Stanów Zjednoczonych żydowskiego pochodzenia. Podejrzewano, że zaangażowany w przeprowadzenie akcji był niejaki Abdul Abbas, blisko powiązany z Organizacją Wyzwolenia Palestyny.

Żona Klinghoffera wystąpiła przed sądami Stanów Zjednoczonych z powództwem odszkodowawczym przeciwko armatorowi statku; armator z kolei przypozwał Organizację Wyzwolenia Palestyny. Bezpośrednio z powództwami odszkodowawczymi przeciwko OWP wystąpiło także dwóch innych pasażerów statku.

OWP podniosła zarzut przysługującego jej immunitetu suwerennego wskazując, że jest reprezentantem narodu palestyńskiego.



Sąd argument odrzucił wskazując, że nie można mówić o państwie, jeżeli m. in. (jak w przypadku OWP/Palestyny):

- nie ma ono określonego terytorium,

- nie ma stałej ludności,

- rząd nie wykonuje efektywnego władztwa wobec tego, co określone zostało mianem „Państwa Palestyńskiego” (Zachodni Brzeg Jordanu, Strefa Gazy, oraz Wschodnia część Jerozolimy znajdowały się wówczas pod pełną kontrolą Izraela),

- skoro nie ma określonego terytorium, stałej ludności, oraz efektywnego rządu, to nie można uznać, by Palestyna była w stanie utrzymywać stosunki z innymi państwami, które opierają się na wykonywaniu zobowiązań prawnych naturalnie towarzyszących faktowi uczestniczenia w społeczności międzynarodowej.

Na ostateczną konkluzję nie miała wpływu okoliczność, że OWP miała status obserwatora przy ONZ.


Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2007 roku (I CSK 6/07)

Powód zawarł umowę z ambasadą jednego państw członkowskich UE, której przedmiotem było wynajęcie domu z ogrodem w Konstancinie. Umowa została zawarta na czas określony (tj. pięć lat). Umowa została jednak zerwana przez ambasadę na 14 miesięcy przed jej wygaśnięciem. Wynajmujący (współwłaściciele nieruchomości) wnieśli sprawę do sądu wskazując jako pozwanego ambasadę. Powodowie domagali się zapłaty czynszu za 14 miesięcy.

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy rozstrzygnięcia sądów niższych instancji odrzucające pozew bez merytorycznego rozpatrzenia. Stwierdził, że misja dyplomatyczna nie jest podmiotem odrębnym od państwa obcego. Państwo zaś (jako byt abstrakcyjny) działa przez swoje organy. O tym, jaki ma to być organ – decyduje jego prawo ojczyste. Rzeczą powoda jest właściwe wskazanie tego organu. Skoro powód nie wskazał właściwego organu, przeciwko któremu postępowanie miało się toczyć (a jak już podniesiono: organem takim nie jest ambasada), zasadnym było odrzucenie pozwu.
Kuwait Airways Corporation v Iraqi Airways Co (brytyjska Izba Lordów, 1995 rok)

W 1990 roku Irak dokonał agresji zbrojnej przeciwko Kuwejtowi, proklamując jednocześnie aneksję Kuwejtu. Wkrótce potem iracki minister odpowiedzialny za sprawy lotnictwa cywilnego ogłosił rozwiązanie Kuwejckich Linii Lotniczych (KAC) i włączenie ich floty powietrznej (10 samolotów) do majątku Irackich Linii Lotniczych (IAC). Samoloty zostały przetransportowane do Iraku; wykorzystywano je następnie w toku działalności gospodarczej IAC. W 1991 roku w wyniku bombardowań terytorium Iraku przez siły koalicyjnej, cztery z dziesięciu statków powietrznych zostały zniszczone.

KAC wystąpiły przed sądami brytyjskimi z powództwem przeciwko IAC, domagając się zwrotu samolotów (ewentualnie ich wartości), oraz zapłaty odszkodowania. W odpowiedzi IAC podniósł (jako przedsiębiorstwo państwowe) zarzut immunitetu jurysdykcyjnego.

Wszyscy sędziowie Izby Lordów zgodzili się co do tego, że przedsiębiorstwo państwowe wykonujące prerogatywy suwerena może co do zasady powoływać się na immunitet suwerenny. Inna rzecz, że trzech spośród pięciu sędziów uznało także, że do powołania się na immunitet nie wystarcza samo działanie z polecenia państwa. Konieczne jest jeszcze, by zachowanie, którego dotyczyć ma immunitet miało charakter „aktu władczego” (governmental act). Zdaniem większości sędziów taki charakter miało co prawda samo przejęcie przez IAC samolotów należących do KAC, ale już nie dalsze ich wykorzystywanie w toku działalności komercyjnej. A zatem zarzut immunitetu nie mógł być skutecznie podniesiony w odniesieniu do tej części powództwa, która dotyczyła bezprawnego wykorzystywania samolotów przez IAC w toku normalnej działalności przedsiębiorstwa.
Sprawa Presidenza Consiglio Ministri v Markovic and others (włoski Sąd Najwyższy, 2002 rok)

Sprawa dotyczyła zbombardowania w 1999 roku przez wojska NATO siedziby serbskiej rozgłośni radiowej w Belgradzie. Sąd Najwyższy podkreślił, że żaden włoski sędzia nie ma jurysdykcji w zakresie orzekania w przedmiocie decyzji obcych rządów odnoszących się do sposobu prowadzenia operacji zbrojnych.

W rezultacie wyłączona została możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności cywilnoprawnej (przed sądami włoskimi) państw członkowskich NATO w związku ze szkodami wyrządzonymi w czasie operacji zbrojnej na terytorium Jugosławii przez siły zbrojne członków Organizacji.

Sprawa skargi przeciwko Cesarstwu Iranu (Niemiecki Sąd Konstytucyjny, 1963 rok)

Ambasada Iranu w RFN zawarła umowę z prywatnym wykonawcą, której przedmiotem było dokonanie remontu pomieszczeń ambasady. Usługobiorca nie wywiązał się z obowiązku zapłaty za usługę.

W toku postępowania sądowego o zapłatę (wszczętego przez niemieckiego wykonawcę) sądy niemieckie odmówiły przyznania immunitetu jurysdykcyjnego Iranowi stwierdzając, że zawarcie przedmiotowej umowy było aktem de iure gestionis.


Banque Camerounaise de Developpement v. Societe des Etablissement Rolber (franscuski Sąd Kasacyjny, 1986 rok)

Udzielenie przez państwowy bank gwarancji finansowania budowy szpitala zostało uznane za typową czynność bankową (komercyjną), w stosunku do której zarzut immunitetu skutecznie podnoszony być nie mógł.


Sprawa Al-Adsani (brytyjski sąd apelacyjny, 1996 rok)

Al-Adsani posiadał podwójne, brytyjsko – kuwejckie obywatelstwo. W czasie pobytu w Kuwejcie w 1991 roku, w państwowym więzieniu był bity i torturowany (przypalanie, podtapianie w basenie itd.). Po powrocie do GBR wszczął postępowanie sądowe, domagając się od rządu kuwejckiego odszkodowania i zadośćuczynienia. Czy w takim przypadku immunitet również przysługuje?

Brytyjski sąd apelacyjny stwierdził, że Kuwejtowi immunitet jurysdykcyjny przysługuje, jako że zarzucane państwu działanie nie mieściło się w zakresie żadnego z wyjątków od zasady przyznawania immunitetu, określonych w ustawie brytyjskiej o immunitecie państwa. [W świetle owej ustawy immunitet Kuwejtowi by jednak nie przysługiwał, gdyby można mu było przypisać torturowanie kogokolwiek na terytorium GBR]

Sprawa Prefektura Voiotia v. RFN (grecki Sąd Najwyższy, 2000 rok)

W czasie drugiej wojny światowej oddziały niemieckie napadły na wioskę Distomo w prefekturze Voiotia; wymordowały mieszkańców, zniszczyły mienie. Pięćdziesiąt lat później – spadkobiercy wymordowanych wystąpili przed sądami greckimi przeciwko państwu niemieckiemu z roszczeniami odszkodowawczymi. Strona pozwana podniosła zarzut immunitetu jurysdykcyjnego.

Zdaniem Sądu: w przypadku rażącego nadużycia uprawnień suwerennych (a zatem w przypadku rażącego naruszenia prawa międzynarodowego) przez państwo, nie jest ono uprawnione do powoływania się na immunitet jurysdykcyjny. Akty państwa naruszające normy ius cogens nie mogą być uznawane za acta de iure imperii.


Sprawa Ferrini v. RFN (włoski Sąd Najwyższy, 2003 rok)

W sierpniu 1944 roku Luigi Ferrini został zatrzymany przez żołnierzy Trzeciej Rzeszy, a następnie wysłany do Niemiec, gdzie został zmuszony do pracy w zakładach zbrojeniowych (do kwietnia 1945 roku).

W toku omawianej sprawy p. Ferrini domagał się od RFN zadośćuczynienia za krzywdy, których doznał w czasie uwięzienia (w szczególności chodziło o poniżające, nieludzkie traktowanie, jakiemu miał być poddany).

Sąd Najwyższy w wyroku zauważył, że na gruncie okoliczności sprawy znaleźć równowagę należy między dwoma zespołami norm:



  • z jednej strony, prawo międzynarodowe zakazuje dopuszczania się zbrodni wojennych, oraz chroni przyrodzone prawa człowieka,

  • z drugiej zaś, prawo międzynarodowe nakazuje respektować zasadę suwerennej równości państw, której emanacją jest immunitet jurysdykcyjny państwa.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanym przypadku ciężar zarzutów stawianych stronie pozwanej był tak istotny, że ta okoliczność (sama przez się) przesądza o odmowie zastosowania zasady immunitetu jurysdykcyjnego.

[W kontekście tej sprawy zauważa się także, iż wartości chronione przez immunitet jurysdykcyjny (tj. równość państw, zagwarantowanie państwu swoistej niezależności od obcych sądów przy wykonywaniu jego funkcji państwowych) muszą uznać wyższość norm ius cogens, czy też norm chroniących podstawowe prawa człowieka].


Art. 435 Kodeksu cywilnego

Art. 435 K.c. stanowi, że: „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności”. Na tej podstawie Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 2001 roku przyjął odpowiedzialność armatora za szkody (zawał mięśnia sercowego), których doznał marynarz pracujący na statku jako mechanik (dokonywał napraw w maszynowni, w której temperatura wynosiła ok. 40ºC). W sprawie tej nie stwierdzono winy armatora (rejs odbywał się w strefie tropikalnej, nie było fizycznej możliwości obniżenia temperatury powietrza w maszynowni).


Art. 1 Kodeksu karnego

Z powołanego przepisu wynika, że odpowiedzialność karą na gruncie K.k. ponosi ten człowiek, który:

- dopuścił się czynu zabronionego przez ustawę obowiązującą w chwili jego popełnienia, oraz

- szkodliwość społeczna tego czynu jest większa niż znikoma, oraz

- sprawcy czynu można przypisać winę.
Sprawa amerykańskiego personelu dyplomatycznego i konsularnego w Teheranie (USA v. Iran; MTS, 1980 rok)

Sprawa ta może być powołana jako przykład sytuacji, w której państwo ponosi odpowiedzialność za swoje zaniechanie. W listopadzie 1979 roku grupa studentów irańskich zajęła budynek amerykańskiej ambasady w Teheranie. Przez kilkadziesiąt dni budynek był okupowany; przetrzymywano w nim ok. 50 zakładników, z których większość należała do personelu dyplomatycznego i konsularnego misji.

MTS stwierdził, że Iran ponosi odpowiedzialność międzynarodową w związku z zaniechaniem podjęcia działań mających na celu ochronę nietykalności pomieszczeń misji, do czego był zobowiązany w świetle odpowiednich norm prawa międzynarodowego.
Sprawa Westa (Amerykańsko-Meksykańska Komisja Mieszana; 1927 rok)

Amerykański wiertniczy został zamordowany na terytorium Meksyku przez bandytów, w stosunku do których następnie zastosowano dekret amnestyjny, obejmujący osoby winne rebelii i buntu. Zdaniem Komisji Meksyk ponosił odpowiedzialność międzynarodową w związku z tym, że nie ukarał efektywnie sprawcy zbrodni: „Udzielenie amnestii za przestępstwo ma ten sam skutek w prawie międzynarodowym, co nieukaranie tego przestępstwa [...]. Wynika z [tego] [...] odpowiedzialność państwa. Meksyk udzielił amnestii mordercom Westa i dobrowolnie pozbawił się możliwości ścigania i ukarania ich. W konsekwencji Komisja przyznała [Stanom Zjednoczonym] odszkodowanie w wysokości 10.000 USD”.



Sprawa EUREKO v. Polska (Trybunał Arbitrażowy, 2005 rok)

Holenderska spółka EUREKO nabyła w 1999 roku od polskiego Skarbu Państwa pewną pulę akcji prywatyzowanego PZU. Z umowy sprzedaży wynikało, że Polska zamierza sprzedać, a EUREKO zamierza kupić dalsze akcje PZU, by holenderska spółka uzyskała ich większościowy pakiet. Do dziś w związku z uchylaniem się od realizacji umowy przez kolejne rządy RPPolska nie sprzedała EUREKO pakietu większościowego.

Zgodnie z art. 3 ust. 5 polsko-holenderskiej umowy z 1992 roku o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji: „Każda Umawiająca się Strona będzie dotrzymywać każdego zobowiązania podjętego względem inwestycji dokonywanych przez inwestorów drugiej Umawiającej się Strony”.

EUREKO wystąpiła do międzynarodowego trybunału arbitrażowego ze skargą przeciwko Polsce, zarzucając jej m. in. naruszenie art. 3 ust. 5 opisanej wyżej umowy międzynarodowej.

Trybunał w wyroku wstępnym stwierdził, że „działania i zaniechania Rządu Polskiego zostały uznane za nieuczciwe i niesprawiedliwe i w efekcie wywłaszczające […]. Naruszają [one] zobowiązania z art. 3.5. Traktatu do „przestrzegania zobowiązań, jakie mógł zaciągnąć w odniesieniu do inwestycji inwestorów” Królestwa Holandii”.

Sprawa statku Costa Rica Packet (GBR v. Holandia; arbitraż, 1891 rok)

Kapitan statku australijskiego został aresztowany przez władze holenderskie pod zarzutem dokonania kradzieży alkoholu z przypadkowo napotkanej a porzuconej przez załogę na pełnym morzu jednostki. Arbiter ustalił, że w danym przypadku sądy holenderskie nie były uprawnione do sądzenia kapitana australijskiego statku. Biorąc dodatkowo pod uwagę, że zgromadzone dowody nie uzasadniały aresztowania a z zatrzymanym niewłaściwie się obchodzono – arbiter nakazał Holandii wypłacenie określonej sumy tytułem odszkodowania.


Sprawa Southern Pacific Properties Ltd v. Arabska Republika Egiptu (Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych; 1993 rok)

Spółka zawarła kontrakt z władzami egipskimi, którego przedmiotem miała być realizacja przez nią projektu turystycznego w pobliżu piramid w Giza. W związku z obawami władz egipskich co do bezpieczeństwa obiektów archeologicznych, spółce cofnięto zezwolenie na dokonanie inwestycji. Spółka zażądała odszkodowania. Spór miał być rozstrzygnięty – w oparciu o normy prawa międzynarodowego – przez MCRSI.

Egipt argumentował, że początkowe decyzje organów władzy wykonawczej (m. in. pewien dekret prezydencki) w przedmiocie udzielenia Spółce pozwolenia na realizację wskazanej inwestycji zostały wydane z naruszeniem prawa egipskiego, a zatem były prawnie bezskuteczne. W związku z powyższym żądanie odszkodowania również miało być pozbawione podstaw. MCSRI wskazało jednak, że Spółka podejmując inwestycje postępowała w zaufaniu do aktów władzy wykonawczej, której organy zakomunikowały jej decyzję o udzieleniu zezwolenia działając – wedle wszelkich oznak – tak, jakby były w tej mierze kompetentne. Spółka miała zatem wszelkie podstawy do tego, by działać dalej w zaufaniu do decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na budowę centrum turystycznego. Jeżeli poczyniła pewne wydatki związane z realizacją projektu, którego (na skutek późniejszego cofnięcia zgody) zrealizować nie mogła – jej roszczenie odszkodowawcze było w pełni uzasadnione.
Sprawa Youmansa (USA v. Meksyk; Amerykańsko-Meksykańska Komisja Mieszana; 1926 rok)

Kilku obywateli Stanów Zjednoczonych przebywających na terytorium Meksyku wdało się w spór z grupą miejscowej ludności. Rozwścieczony tłum zmusił Amerykanów do szukania schronienia w jednym z domów w miasteczku. Jego burmistrz wezwał na pomoc oddział wojska. Po przybyciu żołnierze przyłączyli się do oblegających i ostrzelali budynek, w którym ukrywali się Amerykanie.

Komisja stwierdziła, że żołnierze byli na służbie a oddział znajdował się pod odpowiednim dowództwem. W związku z tym nie można było przyjąć, że w rozpatrywanym przypadku chodziło o akty podmiotów prywatnych, pomimo tego, że żołnierze naruszyli regulamin.
Sprawa U.S.S. Stark (1987 rok)

Irak ponosił odpowiedzialność za nieuzasadniony atak przeprowadzony przez iracki samolot myśliwski na amerykańską fregatę U.S.S. Stark. W wyniku ataku zginęło 37 członków załogi a sam okręt został poważnie uszkodzony. Irak zapłacił odszkodowanie w wysokości 27.000.000 USD.


Art. 91 Protokołu dodatkowego I do konwencji genewskich, dotyczącego ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych.

[Państwo-strona] jest odpowiedzialne za wszystkie czyny popełnione przez osoby należące do jej sił zbrojnych”.












©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna