Mieliśmy najstarszą konstytucję



Pobieranie 6.92 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar6.92 Kb.
Mieliśmy najstarszą konstytucję
Niedawno poddano ostrej krytyce Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego za stwierdzenie, że przyjęta w I Rzeczypospolitej w roku 1791 Ustawa Rządowa z dnia 3 Maja była „drugą konstytucją w Europie”. Oponenci twierdzili tylko częściowo słusznie, że przecież pierwszą konstytucją na świecie była konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki z 1787 r. Zapomnieli jednak, że na długo przed amerykańską konstytucją została na terytorium polskim wydana konstytucja Rzeczpospolitej Pawłowskiej.

Republika Pawłowska była swoistym niezależnym państewkiem, republiką samorządową funkcjonującą 25 lat, wydzieloną z terytorium dawnej Rzeczypospolitej Polskiej, na dzisiejszej Litwie. Założycielem tego „państwa w państwie”, zajmującego obszar 3 tys. hektarów, obejmującego wiele wsi i zaścianków, był ks. Paweł Ksawery Brzostowski. Monumentalne, acz bardzo zniszczone ruiny Pawłowa – stolicy republiki, można oglądać jeszcze dziś opodal wsi Turgiele (rejon solecznicki).

To quasi-państwo było czymś niespotykanym na skalę światową, a jego ustawa zasadnicza z 1769 r., oktrojowana przez ks. Brzostowskiego, ale później zatwierdzona przez mieszkańców republiki, była niezwykle postępowa. Znosiła poddaństwo chłopów, a zarazem określała powinności „chrześcijańskich mieszkańców Pawłowa”. Ustanawiała urzędy, sądownictwo i milicję ziemską, swoistą armię chłopską, która „miała stać murem za dobrami Rzeczpospolitej Pawłowskiej”. Pawłów posiadał nie tylko własne prawo i prezydenta, którym był ks. Brzostowski, ale także własną monetę, dwuizbowy samorząd zwany parlamentem, szkołę elementarną i rolniczą szkołę zawodową oraz opiekę zdrowotną (ks. Brzostowski ufundował szpital i aptekę). Konstytucja regulowała również kwestie związane z rozwojem społecznym i kulturalnym chłopów; na terenie Pawłowa funkcjonował teatr. Republika, jak przystało na każde państwo, miała własną flagę, herb i hymn.

W zapisach konstytucji znalazła się również walka z pijaństwem, złodziejstwem i lichwą. Brzostowski nadał chłopom ziemię, przywileje polowania w lasach dworskich, pobieranie drewna budowlanego i opałowego, łowienie ryb oraz handel surowcami i żywnością poza granicami republiki, co spowodowało rozwój gospodarczy i bardzo szybie podniesienie poziomu życia w republice. Wolność i dobrobyt przyciągały chłopów z sąsiednich obszarów, którzy oddawali się pod opiekę ks. Brzostowskiego i zostawali obywatelami republiki.

Republikę odwiedziło wielu wybitnych Polaków, w tym sam król Stanisław August Poniatowski, który nadał ks. Brzostowskiemu godność referendarza lwowskiego i uhonorował Orderem Orła Białego. Orędownikami i propagatorami Rzeczpospolitej Pawłowskiej byli m.in. Józef Wybicki, Andrzej Zamoyski, Stanisław Małachowski, Szczęsny Potocki, biskup Józef Massalski oraz książę Adam Czartoryski.

Wojska Republiki Pawłowskiej wzięły udział w Powstaniu Kościuszkowskim, odpierając skutecznie ataki wojsk rosyjskich. Wojsko pawłowskie skapitulowało dopiero pod naporem kilkakrotnie silniejszych wojsk rosyjskich, wspartych ciężką artylerią i konnicą. Pod koniec 1794 r., tuż przed podpisaniem ostatniego rozbioru Polski, ks. Brzostowski sprzedał dobra pawłowskie. I choć zrobił to pod warunkiem przestrzegania ustaw pawłowych przez nowego właściciela, faktycznie historia tego państewka zakończyła się.


dr Artur Górski




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna