Mikotoksyny i grzyby toksynotwórcze



Pobieranie 74.62 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar74.62 Kb.

Mikotoksyny i grzyby toksynotwórcze,


jako istotny wskaźnik jakości żywności i pasz.

J.Chełkowski, Instytut Genetyki Roślin, Polska Akademia Nauk w Poznaniu

Streszczenie. Zawartość mikotoksyn – metabolitów wytwarzanych przez grzyby mikroskopijne (mikroskopowe, nitkowate) nazywane potocznie pleśniami - jest ważnym wskaźnikiem jakości ziarna zbóż, produktów spożywczych i pasz.

Grzyby jako organizmy cudzożywne wydzielone zostały z Królestwa Roślin po utworzeniu Królestwa Grzybów MYCOTA. Ich organizm to nitkowata grzybnia, na której wytwarzają się zarodniki konidialne oraz zarodniki generatywne (płciowe) o rozmiarach od kilku do kilkudziesięciu mikrometrów. Stąd nazwa „grzyby mikroskopijne”, gdyż widoczne są ich struktury dopiero pod mikroskopem.

Najważniejsze pod względem ekonomicznym i toksykologicznym w skali europejskiej i światowej jest pięć mikotoksyn: aflatoksyna B1, ochratoksyna A, deoksyniwalenol, zearalenon i fummonizyna B1. Mikotoksyny te tworzone są przez grzyby toksynotwórcze, będące często obecne jako składnik mikroflory gleby, płodów rolniczych i ogrodniczych. Z uwagi na częste występowanie wymienione mikotoksyny uznane zostały za najczęściej zanieczyszczające płody rolne, pasze i żywność metabolity grzybów. Ochratoksyna A jest metabolitem wytwarzanym w ziarnie zbóż po żniwach przez grzyby saprofityczne rodzajów Aspergillus i Penicillium w warunkach nieprawidłowego przechowywania ziarna. Aflatoksyna B1 i jej pochodne zanieczyszczają importowane arachidy, śruty arachidowe i śruty innych roślin oleistych. Występowanie tych metabolitów stwierdzono w ziarnie kukurydzy na kontynencie amerykańskim a ostatnio we Włoszech. Deoksyniwalenol i zearalenon i ich pochodne wytwarzają patogeniczne gatunki Fusarium, porażające kłosy i ziarniaki zbóż drobnoziarnistych i kolby kukurydzy we wszystkich strefach klimatycznych. Fumonizyna B1 jest bardzo częstym zanieczyszczeniem ziarna kukurydzy w klimacie subtropikalnym, a wytwarzana jest przez gatunki Fusarium verticillioides (F.moniliforme) i F.proliferatum.

Zawartość liczby zarodników grzybów w gramie surowca (CFU – colonies forming units) lub produktu również jest wymiernym wskaźnikiem jakości – szczególnie ziarna zbóż i mieszanek paszowych sypkich i granulowanych.



Mikotoksyny w zarysie.

Pod nazwą mikotoksyny ujmuje się obecnie metabolity drugorzędowe (ang.secondary metabolites) grzybów mikroskopijnych, które zasadniczo nie są niezbędne do życia wytwarzającego je grzyba i wykazują działanie toksyczne dla człowieka, zwierząt, roślin i drobnoustrojów. Dany metabolit grzyba może więc być określany zootoksyną, czyli związkiem toksycznym dla człowieka i zwierząt, fitotoksyną, gdy hamuje wzrost i metabolizm roślin, lub antybiotykiem gdy inhibuje, wzrost drobnoustrojów: bakterii i grzybów.

Śmierć 100 000 indyków w 1960 r. na farmach drobiowych w Anglii, wywołana, jak się wkrótce okazało, przez aflatoksynę B1– metabolit grzyba Aspergillus flavus, spowodowała zasadnicze zrewidowanie oceny działania metabolitów grzybów na inne organizmy i zwrócenie uwagi na ekonomiczne znaczenie zanieczyszczenia płodów rolnych i pasz mikotoksynami.

Dzięki prowadzonym pracom zbadano budowę i właściwości kilkuset metabolitów grzybów. Ustalono też, które z tych metabolitów mogą być ważne ze względu na zagrożenie zdrowia ludzkiego i powodowanie poważniejszych szkód w produkcji zwierzęcej. Wyjaśniono też przyczynę szeregu zatruć i chorób ludzi i zwierząt, notowanych wcześniej przez medycynę ludzką i weterynaryjną. Okazało się w dalszych badaniach, że szereg metabolitów grzybów wykazuje równocześnie silne działanie zootoksyczne, fitotoksyczne i antybiotyczne. Typowym przykładem może być mikotoksyna patulina – metabolit rozpowszechnionego grzyba Penicillium expansum, powodującego mokrą zgniliznę jabłek. Również takie metabolity jak T-2 toksyna i deoksyniwalenol (=womitoksyna) wytwarzane przez często występujące patogeny roślin z rodzaju Fusarium - wykazują silną aktywność fitotokyczną oprócz zootoksyczności. W tym świetle należy mówić nie tyle o zootoksynach, fitotoksynach czy antybiotykach, lecz o działaniu toksycznym, fitotoksycznym lub antybiotycznym danej mikotoksyny.

Z punktu widzenia praktyki rolniczej mikotoksyny można podzielić na grupę powstającą w wyniku chorób roślin przed żniwami lub metabolity tworzące się po zbiorach w trakcie niewłaściwego przechowywania ziarna zbóż i nasion roślin oleistych a także owoców takich jak jabłka czy owoce winogron.

Powstawanie mikotoksyn może mieć ścisły związek z tzw. chorobami pożniwnymi ziarna zbóż, roślin oleistych, owoców i warzyw. Proces, nazywany potocznie pleśnieniem płodów na skutek rozwoju na nich grzybów, prowadzi często do powstania mikotoksyn. Wytwarzanie mikotoksyn w tych produktach zagraża zdrowiu ludzkiemu i efektom produkcji zwierzęcej, a związane jest głównie z nieodpowiednim przechowywaniem produktów roślinnych po zbiorach.

Tworzenie mikotoksyn związane być może także z chorobami roślin rozwijającymi się w polu i rozwojem patogenów głównie rodzaju Fusarium w tkankach roślinnych. Według dotychczasowych prac mikotoksyny najczęściej tworzone są w roślinach kukurydzy, przede wszystkim w kolbach, i stąd najwięcej kłopotów z mikotoksynami występuje w krajach uprawiających na znacznych areałach kukurydzę na ziarno lub tzw. CCM („corn cob mixture”) – dla produkcji zakiszanych kolb na paszę dla trzody chlewnej. Znaczące zanieczyszczenia mikotoksynami, wytwarzanymi przez grzyby z rodzaju Fusarium, stwierdzono też w ziarnie pszenicy, pszenżyta i żyta oraz jęczmienia i owsa przy występowaniu fuzariozy kłosów tych zbóż.

Okazuje się, że zdolność do tworzenia mikotoksyn jest naturalną i dosyć często występującą cechą w świecie drobnoustrojów należących do królestwa grzybów, z którą trzeba się liczyć. Wytwarzać je mogą zarówno grzyby będące typowymi saprofitami, biorącymi udział w mineralizacji szczątków organicznych, głównie roślinnych, jak i grzyby o właściwościach chorobotwórczych w stosunku do roślin czy rzadziej zwierząt.

W ostatnich latach pojawiło się wiele fachowych i popularnonaukowych publikacji i stron internetowych, informujących o mikotoksynach1. W chwili obecnej, hasło „mycotoxin” w wyszukiwarce internetowej Google znajduje ponad 623 000 stron poświęconych ich budowie chemicznej, syntezie i roli.

Znaczenie mikotoksyn we współczesnym rolnictwie.

Zanieczyszczenie mikotoksynami ziarna zbóż, nasion oleistych oraz produktów z nich przetworzonych jest jednym z ważnych problemów rolnictwa, szerzej badanym po roku 1960. Na skutek upadku 100 000 indyków na farmach w Anglii wykryto wspominaną już najsilniej toksyczną mikotoksynę – aflatoksynę B1. Jest to mikotoksyna powszechnie występująca w arachidach, śrutach arachidowych i bawełnianych oraz ziarnie kukurydzy ze strefy subtropikalnej. Każda partia tych produktów, znajdująca się w obrocie, podlega obowiązkowemu badaniu na zawartość aflatoksyny B1. Krowy karmione paszą zawierającą aflatoksynę B1 wydalają z mlekiem jej pochodną aflatoksynę M1.

Mikotoksyny to metabolity grzybów mikroskopowych (=mikroskopijnych), określanych też potocznie jako pleśnie, wykazujące silne działanie toksyczne wobec organizmu człowieka i organizmów zwierząt kręgowców. Ich szkodliwe działanie przejawia się w niewielkich stężeniach – na poziomie około jednego miligrama w kilogramie, czyli jednomilionowej części masy (ziarna zbóż, przetworów zbożowych, pasz i innych) lub jeszcze niższym. Ich spożycie powoduje mikotoksykozy – choroby cechujące się z jednej strony specyficznym efektem u zwierząt gospodarskich, takim jak uszkodzenia i nowotwory wątroby w przypadku aflatoksyn, uszkodzenia nerek w przypadku ochratoksyny A, zaburzenia płodności trzody przez zearalenon, utrata łaknienia i wymioty u trzody przez spożycie z paszą deoksyniwalenolu (=womitoksyny). Mikotoksyny o dobrze udikumentowanym dużym znaczeniu podsumowano w Tabeli 1.

Tabela 1. Mikotoksyny o znaczeniu toksykologicznym i ekonomicznym w skali światowej

Nazwy mikotoksyn – tworzące je grzyby


Objawy mikotoksykozy

Przykładowe dawki toksyczne

LD 50

Pierwotne zanieczyszczenie ziarna zbóż i innych płodów

Występowanie

Aflatoksyna B1 oraz mniej toksyczne pochodne:

B2, G1, G2, M1 i Aspergillus flavus i



A. parasiticus

Uszkodzenia i nowotwory wątroby.

Zarodki jaj kurzych 0,025 mg/zarodek,

indyki, kurczęta,

kaczęta 0,25mg/kg paszy powodują śmiertelność.


Aflatoksyna występuje w

arachidach, śrucie arachidowej,

ziarnie kukurydzy w strefie klimatu subtropikalnego.


Orzeszki arachidowe, mączki arachidowe, ziarno kukurydzy,

mleko krowie.



Ochratoksyna A

Aspergillus ochraceus,

Pen. Verrucosum

Asp.carbonarius

Nefropatia uszkodzenia funkcji nerek u trzody

Uszkodzenia nerek trzody

po kilku dniach

przy zawartości w

paszy 4mg/kg.



Ziarno

wszystkich gatunków zbóż może zawierać ochratoksynę A przy niewłaściwym przechowywaniu.

Winogrona i produkty z winogron.


Ziarno zbóż,

przetwory zbożowe (mąka, kasze, pieczywo),

pasze, krew trzody, podroby (nerki, wątroba).

Winogrona, wino, wytłoki winogron



Deoksyniwalenol -DON (=womitoksyna)

i niwalenol



Fusarium graminearum,

F. culmorum

Utrata łaknienia, wymioty

>2mg/kg paszy

zmniejszenie łaknienia,

20mg/kg paszy wymioty u trzody


Ziarno wszystkich gatunków zbóż

Pszenica i pszenżyto, przetwory zbożowe (mąka, pieczywo), ziarno kukurydzy i przetwory.

Zearalenon

Fusarium graminearum,

F. culmorum

Hyperestro-genizm trzody (syndrom estrogeniczny) – działanie hormonalne, zaburzenia płodności.

Uszkodzenia organów rozrodczych u osobników

żeńskich i męskich przy zawartości w paszy >1mg/kg



Głównie ziarno kukurydzy porażone przez patogeny kolb, w mniejszym stopniu ziarniaki pszenicy

Ziarno kukurydzy, kiszonki zawierające całe kolby kukurydzy,

pasze na bazie kukurydzy.



Fumonizyna B1,

jej pochodne: B2 i B3 mniej toksyczne



F. verticillioides

(=moniliforme),

F. proliferatum,

Obrzęki płuc trzody, hepato-

toksyczność,

nowotwory wątroby trzody.

Neurotoksyna –uszkodzenia mózgu u koni, prowadzące do upadków.



Fumonizyna uszkadza szlak biosyntezy sfingozyny – składnika mózgu.

Ziarno kukurydzy z kolb porażonych przez patogeny, powodujące fuzariozę ziarniaków (ang.

kernel rot).



Ziarno kukurydzy, przetwory z ziarna kukurydzy

Z drugiej strony wszystkie mikotoksyny cechuje działanie niespecyficzne, objawiające się zmniejszeniem wykorzystania paszy i ogólnym pogorszeniem zdrowotności zwierząt (Tabela 1).

Wiele mikotoksyn cechuje się też aktywnością antybiotyczną oraz fitotoksyczną. Aktywność fitotoksyczna metabolitów grzybów nabiera znaczenia wtedy, gdy grzyb jest patogenem i tworzony przez niego metabolit jest toksyczny dla komórek roślinnych, w których się rozwija. Natomiast aktywność antybiotyczna metabolitów grzybów wpływać może na rozwój i wzajemne oddziaływanie drobnoustrojów w poszczególnych niszach ekologicznych – w glebie, na pozostawionej w polu słomie czy łodygach kukurydzy, na pleśniejącym na skutek zbyt dużej wilgotności ziarnie zbóż.

Pięć mikotoksyn na ponad tysiąc poznanych uznaje się za znaczące z punktu widzenia toksykologicznego i ekonomicznego w skali światowej: aflatoksyny, ochratoksynę A, deoksyniwalenol wraz z pochodnymi, zearalenon i fumonizyny. Aflatoksyny, tworzone głównie przez gatunek Aspergillus flavus stanowią poważny problem w krajach produkujących orzeszki arachidowe, makuchy bawełniane oraz w niektórych krajach występują także w ziarnie kukurydzy. W naszym klimacie aflatoksyny nie są zanieczyszczeniem zbóż, natomiast występują w importowanych makuchach arachidowych i bawełnianych oraz w ziarnie kukurydzy ze strefy subtropikalnej. Ochratoksyna A (OTA) to typowy przedstawiciel mikotoksyn, tworzonych w trakcie niewłaściwego przechowywania ziarna zbóż we wszystkich strefach klimatycznych przez gatunki rodzajów Aspergillus i Penicillium (Chełkowski 1985). Jest to mikotoksyna szczególnie istotna w Wielkiej Brytanii i krajach skandynawskich – Danii, Szwecji, Norwegii i Finlandii a także Wielkiej Brytanii, co jest spowodowane zbyt wysoką wilgotnością ziarna zbóż w czasie żniw wynikającą z wilgotnego klimatu. Jednostopniowy zbiór dużych mas ziarna za pomocą kombajnów może prowadzić do rozwoju tworzących ochratoksynę grzybów pleśniowych w ziarnie, o ile wilgotność ziarna nie zostanie utrzymana na poziomie uniemożliwiającym ich rozwój – tj. poniżej 14% zawartości wody (Ryniecki i Szymański, Poradnik DOBRZE PRZECHOWANE ZBOŻE. Wydanie II, Poznań 1999). W trakcie przechowywania ziarna zbóż i nasion roślin oleistych przy nadmiernej wilgotności zawartość zarodników grzybów szybko wzrasta. W ziarnie zdrowym zawartość zarodników grzybów nie przekracza 10 000 w 1 gramie. W trakcie naszych prac trafiały się partie ziarna, w których zawartość zarodników grzybów przekraczała 1 milion w gramie ziarna.

Pozostałe trzy mikotoksyny: deoksyniwalenol, zearalenon i fumonizyny wytwarzane są przez patogeniczne wobec zbóż gatunki Fusarium, porażające kłosy zbóż i kolby kukurydzy. Patogeny te powodują akumulację powyższych metabolitów w ziarnie porażonych kłosów zbóż drobnoziarnistych (pszenica, jęczmień, żyto, pszenżyto, owies) i kolb kukurydzy.

Wzrost zanieczyszczenie ziarna zbóż mikotoksynami tworzonymi przez gatunki Fusarium powodowany jest z jednej strony przez coraz szerzej stosowane uprawy zbóż w monokulturach, z pominięciem tradycyjnego płodozmianu, a z drugiej strony przez oszczędnościowe systemy uprawy (w angielskim nazywane „minimum tillage system”). Powoduje to nagromadzenie znacznego inokulum patogenów Fusarium w środowisku pól uprawnych, które mogą dobrze rozwijać się na resztkach pożniwnych. Szczególną grupę mikotoksyn tworzą metabolity grzybów Fusarium – fakultatywnych patogenów roślin zbożowych. Patogeny rodzaju Fusarium porażają kłosy zbóż drobnoziarnistych – pszenicy, pszenżyta, żyta, jęczmienia i owsa, a skutkiem tego porażenia jest akumulacja mikotoksyn w ziarnie jeszcze przed żniwami. Dodatkowo ma miejsce obniżenie plonowania, wynikające z mniejszego ciężaru 1000 ziaren, obniżenia liczby ziaren z kłosa i masy ziaren z kłosa. Fuzarioza kłosa pszenicy (nazwa angielska Fusarium head blight, ear blight, scab) postrzegana jest jako najważniejsza choroba upraw pszenicy w XXI wieku w wielu regionach świata. W drugiej połowie XX wieku epidemie choroby występowały w Ameryce Północnej i Południowej, Japonii, Chinach, na Bliskim Wschodzie i w wielu krajach europejskich. Zidentyfikowano około 200 metabolitów wtórnych grzybów – mikotoksyn tworzonych przez gatunki Fusarium, określono ich budowę i opracowano dla najczęściej zanieczyszczających ziarno zbóż rutynowe metody ich analizy w próbach ziarna. W wielu krajach wprowadzono zalecenia co do górnej granicy zawartości mikotoksyn w ziarnie zbóż i paszach, z przykładami podanymi poniżej.

Metabolitami grzybów Fusarium, zanieczyszczającymi ziarno zbóż, są przede wszystkim metabolity z grupy trichotecenów: deoksyniwalenol i niwalenol – toksyczne pochodne seskwiterpenów. Jest to wynikiem toksynotwórczych zdolności gatunków Fusarium culmorum i F. graminearum – które są najbardziej agresywnymi gatunkami wobec kłosów zbóż.



Zawartość deoksyniwalenolu (DON) w porażonych ziarniakach pszenicy i pszenżyta wynosi średnio 30 mg/kg. Porażone ziarniaki pszenicy łatwo jest odróżnić od zdrowych – są one przebarwione na kolor od białego do różowego, a niekiedy nawet karminowego, często pomarszczone i słabiej wykształcone niż ziarniaki zdrowe. Trudniej jest odróżnić porażone ziarniaki od zdrowych u pszenżyta, żyta i jęczmienia czy owsa. Porażeniu ulega również kukurydza uprawiana na ziarno – porażone ziarniaki kukurydzy zawierają średnio dziesięciokrotnie wyższe ilości mikotoksyn aniżeli ziarniaki pszenicy. Występuje w nich także szereg mikotoksyn, które nie występują w ziarniakach zbóż drobnoziarnistych – do najczęściej występujących należą fumonizyny, a także deoksyniwalenol i zearalenon. Informacje o fuzariozie kłosów wraz z fotografiami objawów na kłosie i ziarnie znaleźć można na kilku stronach internetowych : www.mycotochain.org, www.mycotoxin-prevention.com , i innych.

Zawartość mikotoksyn jest ważnym wskaźnikiem jakości ziarna. W ziarnie zdrowym ilości mikotoksyn takich jak deoksyniwalenol czy moniliformina są niewielkie, poniżej 0,05 mg/kg. Kraje Unii Europejskiej zalecają, ażeby zawartość DON w ziarnie pszenicy nie przekraczała wartości 1,75 mg/kg, a w mące 0.75 mg/kg. Wyszczególnienie przykładowych norm zawartości poszczególnych mikotoksyn (deoksyniwalenol i inne mikotoksyny) podano w tabelach 2 i 3.

Tabela 2. Przykładowe dopuszczalne zawartości deoksyniwalenolu (DON) w μg/kg w pszenicy i wyrobach z pszenicy obowiązujące w UE i krajach członkowskich, USA i Kanadzie (http://europe.eu.int/comm/foods/fs/sc/out44en.pdf).

Kraj

Dopuszczalna zawartość DON μg/kg

Ziarno nieprzetworzone

Mąka i przetwory pszenne

UE

1750

750

Austria

650

500

Niemcy

500

350

Holandia

750

-

USA

2000

1000

Kanada

2000

1000

Tabela 3. Maksymalna zawartość pozostałych mikotoksyn w produktach (normy Unii Europejskie ug/kg).

Produkt

Dopuszczalna zawartość toksyny

Zearalenon

Ziarno zbożowe nieprzetworzone

100

Ziarno kukurydzy nieprzetworzone

200

Mąka zbożowa

75

Chleb, wypieki cukiernicze, płatki śniadaniowe

50

Produkty zbożowe dla niemowląt

20

Ochratoksyna A2




Rodzynki i inne suszone produkty winogron

10

Wino (białe lub czerwone)

2

Kawa palona

5

Kawa typu instant

10

Ziarno zbóż nieprzetworzone

5

Żywność dla niemowląt

0,5

Patulina




Soki i nektary owocowe

50

Przeciętna zawartość deoksyniwalenolu (DON) w porażonych ziarniakach pszenicy i pszenżyta wynosi około 30 mg/kg. Porażone ziarniaki pszenicy łatwo jest odróżnić od zdrowych – są one przebarwione na kolor od białego do różowego, a niekiedy nawet karminowego, często pomarszczone i słabiej wykształcone niż ziarniaki zdrowe. Trudniej jest odróżnić porażone ziarniaki od zdrowych u pszenżyta, żyta i jęczmienia czy owsa. Porażeniu ulega również kukurydza uprawiana na ziarno – porażone ziarniaki kukurydzy zawierają średnio dziesięciokrotnie wyższe ilości mikotoksyn aniżeli ziarniaki pszenicy. Występuje w nich także szereg mikotoksyn, które nie występują w ziarniakach zbóż drobnoziarnistych – do najczęściej występujących należą fumonizyny, a także deoksyniwalenol i zearalenon. Informacje o fuzariozie kłosów wraz z fotografiami objawów na kłosie i ziarnie znaleźć można na kilku stronach internetowych m.in.: www.mycotochain.org, www.mycotoxin-prevention.com.

Zawartość mikotoksyn, jako ważny wskaźnik jakości ziarna.

W ziarnie zdrowym ilości mikotoksyn takich jak deoksyniwalenol czy moniliformina są niewielkie, poniżej 0,05 mg/kg. Kraje Unii Europejskiej zalecają, ażeby zawartość DON w ziarnie pszenicy nie przekraczała wartości 1,75 mg/kg, a w mące 0,75 mg/kg.

Ogółem w ziarnie zbóż w Polsce zidentyfikowano 19 mikotoksyn fuzaryjnych, z których w ziarnie pszenicy najczęściej występującymi w wieloleciu były deoksyniwalenol (czyli womitoksyna), niwalenol i moniliformina. Koszt analizy próby ziarniaków na zawartość mikotoksyny DON wynosi około 20 euro. Ponadto analizy fizykochemiczne cechuje znaczne zużycie odczynników, które trzeba utylizować lub poddawać regeneracji, co dodatkowo ma ujemne skutki ekologiczne i ekonomiczne. Stąd opracowywane są nowe nanotechnologie dla identyfikacji mikotoksyn, które byłyby tańsze i mniej zanieczyszczały środowisko.

Danych odnośnie występowania mikotoksyn fuzaryjnych w próbach ziarna pochodzących z partii ziarna będącego w obrocie jest niewiele. Ziarno takie zawierało średnio 0,050 mg DON/kg a co najwyżej 0,1 mg DON/kg oraz

0,030 mg NIV/kg.

Moniliformina występowała obok powyższych metabolitów w ilości średnio 0,18 mg/kg. O ile nie występuje duże nasilenie fuzariozy kłosa, to zawartość mikotoksyn fuzaryjnych w ziarniakach jest niewielka (Goliński i in. 1996).

Znaczące nasilenie fuzariozy obserwowano na Żuławach w roku 1998, a także w Wielkopolsce w roku 1999, kiedy to szacunkowo na polach uprawnych obserwowano około 20% porażonych kłosów. Ziarniaki pochodzące z porażonych w 1998 roku kłosów zawierały średnio 3,7mg DON/kg i 1,08 NIV/kg oraz 0,08 moniliforminy/kg, a ponad 30% zawierało wszystkie trzy metabolity (Tomczak i in. 2002).

Ziarniaki z kłosów pszenicy inokulowanych zarodnikami Fusarium culmorum zależnie od odmiany zawierały od kilku do ponad 30 mg DON/kg (Perkowski J. 1999. Badania zawartości toksyn fuzaryjnych w ziarnie zbóż. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Rozprawy Naukowe. Zeszyt 295).

Stanowczo zbyt mało jest danych o występowaniu zearalenonu, który jest nie tyle toksyczny co wykazuje działanie hormonalne, zbliżone do hormonów grupy estradiolu, zaburzających funkcje rozrodcze. Stąd szkodliwe dla organizmu są znacznie niższe zawartości tej mikotoksyny, aniżeli innych mikotoksyn

W USA z funduszy różnych firm utworzono stronę internetową www.scabusa.org, w której zamieszczane są aktualne informacje o pracach nad fuzariozą pszenicy i jęczmienia, wraz z artykułami pochodzącymi z corocznych konferencji, organizowanych od roku 2002. W USA, Kanadzie i CIMMYT w Meksyku przeznaczono bardzo znaczące fundusze na programy genetyczno-hodowlane w celu wytworzenia nowych odmian o mniejszej podatności na fuzariozę kłosa. Prowadzone są intensywne poszukiwania form odpornych w dostępnych bankach genów i wśród form uprawianych w rejonach od wielu lat zagrożonych epidemiami fuzariozy. Trudność stanowi wprowadzenie cechy odporności do genetycznego tła odmian o wysokim plonowaniu i wartości technologicznej.



Wybrane pozycje literaturowe:

Chełkowski J. (1985). Mikotoksyny, grzyby toksynotwórcze, mikotoksykozy. Wydawnictwo SGGW, Warszawa

Packa D. (2005) Fitotoksyczna aktywność patogenów nekrotroficznych z rodzaju Fusarium. Rozprawy i monografie nr 106. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Perkowski J. (1999) Badania zawartości toksyn fuzaryjnych w ziarnie zbóż. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Rozprawy Naukowe. Zeszyt 295



Ryniecki, Szymański (1999) Poradnik DOBRZE PRZECHOWANE ZBOŻE. Wydanie II, MrONFO i Towarzystwo Umiejętności Rolniczych, Poznań

Załącznik - adresy internetowe wybranych stron poświęconych mikotoksynom.

Strona

Uwagi

www.mycotoxicology.org

Mycotoxicology Newsletter

www.mycotoxin-prevention.com

Strona konsorcjum współpracy w zakresie prewencji zanieczyszczeń mykotoksynami (utworzonego w V Programie Ramowym Unii Europejskiej). Zawiera linki do innych stron poświęconych tematowi.

www.detox.ba.cnr.it




www.mycotoxins.org




www.plant.wageningen




www.ochra-wine.comn-ur.nl/projects/fusarium




www.europe.ilsi.org




www.slv.se/OTAPREV




www.inra.fr/aliment-recherche




www.mycosens.net




www.scabusa.org

Baza prac badawczych i hodowlanych nad fuzariozą pszenicy i jęczmienia (United States Wheat and Barley Scab Initiative).



1 W roku 2003 wydano godną polecenia zwięzłą publikację światowych ekspertów z zakresu mikotoksyn „Task Force Report”. Równie pożyteczny jest też „Mycotoxicology Newsletter”, dostępny w Sieci pod adresem www.mycotoxicology.org. Z rodzimych publikacji, godny uwagi zwłaszcza dla producentów rolnych i firm zajmujących się obrotem ziarna jest poradnik “DOBRZE PRZECHOWANE ZBOŻE.” Wydanie II, Poznań 1999.

2Zalecenia dla ochratoksyny A są uznawana za bardzo rygorystyczne.




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna