Najnowsze kierunki w uprawie roli I technice siewu



Pobieranie 112.5 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar112.5 Kb.
NAJNOWSZE KIERUNKI W UPRAWIE ROLI I TECHNICE SIEWU

Stanisław Dzienia1, Lesław Zimny2, Ryszard Weber3


1 Katedra Uprawy Roli, Roślin i Doświadczalnictwa, Akademia Rolnicza w Szczecinie,

2 Katedra Ogólnej Uprawy Roli i Roślin, Akademia Rolnicza we Wrocławiu,

3 Instytut Uprawy i Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach

Synopsis. W rolnictwie zrównoważonym zaleca się zmniejszenie intensywności uprawy roli poprzez wprowadzanie systemów bezpłużnych łącznie z siewem bezpośrednim. Dużą rolę przypisuje się uprawie międzyplonów w celu mulczowania powierzchni pól. Uproszczone technologie uprawy roli w większym stopniu przyczyniają się do ochrony górnych warstw gleby w porównaniu do uprawy płużnej. Zastosowanie uprawy konserwującej redukuje o 35% pracochłonność i nakłady energetyczne w procesie produkcji, poprawia również żyzność i stabilność struktury gleby. System ten wpływa korzystnie na zachowanie naturalnego środowiska glebowego. Przedstawione opracowanie podkreśla zalety uprawy konserwującej oraz wykazuje, że system ten może być stosowany nie tylko na obszarach zagrożonych erozją wodną lub wietrzną. Przy wyborze siewnika do siewu bezpośredniego należy zwracać szczególną uwagę na dobór kroju redlicy wysiewającej. Prawidłowo dobrana redlica powinna zapewnić pocięcie lub usunięcie resztek pożniwnych z rowka siewnego, umieszczenie nasion na właściwej głębokości oraz przykrycie ich glebą. Przed wprowadzeniem uprawy konserwującej należy: poprawić strukturę gleby poprzez nawożenie organiczne i wapnowanie, przeprowadzić kompleksowe zwalczanie szkodników i grzybów patogenicznych, zastosować herbicydy szczególnie niszczące wieloletnie chwasty, a w końcu należy posiąść odpowiednią wiedzę.
Słowa kluczowe key words: uprawa konserwująca – conservation tillage, siew bezpośredni – direct sowing, siew w mulcz – sowing in mulch, ochrona środowiska – environment protection


WSTĘP

W ciągu ostatnich dekad ubiegłego stulecia nastąpiły istotne zmiany w agrotechnice uprawianych roślin, w tym w technologii przygotowania roli pod zasiew. Narastający w skali globalnej deficyt energii oraz systematyczny wzrost cen podstawowych jej nośników, jak również konieczność ochrony środowiska, wymuszają wprowadzenie systemów uprawy roli o zmniejszonej częstotliwości i intensywności stosowanych zabiegów określonych nazwą uprawa konserwująca, zachowawcza lub ochronna (conservation tillage). Uprawa ta jest zgodna z koncepcją zrównoważonego rozwoju rolnictwa (sustainable agriculture) i zalecana w proekologicznych systemach gospodarowania.



ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE
Rolnictwo zrównoważone (tab. 1) zakłada wzrost produkcyjności per capita dla zaspokojenia potrzeb współczesnej generacji bez naruszania naturalnych zasobów środowiska przyrodniczego oraz przeciwdziałanie procesom degradacyjnym jak: erozja, zagęszczenie gleby, nadmierna mineralizacja substancji organicznej i emisja CO2 do atmosfery, wymywanie składników pokarmowych, stepowienie, akumulacja związków toksycznych w glebie itp.
Tabela 1. Cele rolnictwa zrównoważonego

Table 1. Aims of sustainable agriculture


Wzrost produkcyjności

per capita



Ochrona środowiska przyrodniczego

Ochrona potencjału produkcyjnego gleby

- wykorzystanie osiągnięć naukowych w produkcji rolniczej

- redukcja strat naturalnych zasobów środowiska



- przeciwdziałanie erozji i spływowi powierzchniowemu

- ograniczenie stosowania pestycydów

- racjonalne zużycie nawozów

- unikanie intensywnej uprawy roli

- minimalizowanie zużycia paliwa


- ochrona gleby przed degradacją

- rekultywacja terenów zdewastowanych

- aktywizacja życia biologicznego gleb




WYBÓR SYSTEMU UPRAWY ROLI

Wybór systemu uprawy roli zależy od właściwości fizykochemicznych i biologicznych gleby, rzeźby terenu, klimatu, rośliny oraz zapotrzebowania na energię (tab. 2). Czynniki te charakteryzują się dużą zmiennością w czasie i przestrzeni.


Tabela 2. Czynniki wpływające na wybór systemów uprawy roli

Table 2. Factors influencing the choice of soil tillage systems


Właściwości

gleby


Rzeźba terenu

Klimat

Roślina

Zapotrzebo-wanie na energię

- fizyczne

- chemiczne

- skład granulometryczny

- głębokość warstwy uprawnej



- falistość

- przepusz- czalność



- opady

- temperatura

- długość okresu wegetacyjnego


- okres wegetacji

- charakterystyka systemu korzeniowego

- potrzeby wodne i nawozowe

- zacienienie gleby i produkcja biomasy



- sumaryczne zapotrzebowanie na energię



DEFINICJE SYSTEMÓW UPRAWY ZACHOWAWCZEJ
W ujęciu amerykańskim (tab. 3) uprawa zachowawcza (conservation tillage), to taka, która w porównaniu do konwencjonalnej, płużnej uprawy roli, pozostawia na powierzchni gleby przynajmniej 30% resztek roślinnych. Zalicza się do niej również uprawę zerową (no-till).
Tabela 3. Uprawy zachowawcze w ujęciu amerykańskim [Mannering i Fenster 1983]

Table 3. Conservation tillage in American perspective [Mannering and Fenster 1983]


Uprawa

Zabiegi od zbioru do siewu

Szerokość wzruszenia międzyrzędzi (cm)

Metoda walki z chwastami

Ilość resztek roślinnych na powierzchni pola (%)

Zerowa

żadne

2-7

chemiczna

90

Redlinowa

żadne

1/3 powierzchni

chemiczna + mechaniczna

66

Wstęgowa

żadne

1/3 powierzchni

chemiczna + mechaniczna

50

Mulczująca

pełny zakres

cała

chemiczna + mechaniczna

33

Uproszczona

żadne

cała

chemiczna + mechaniczna

20

W ujęciu niemieckim (tab. 4) uprawa konserwująca (konservierende Bodenbearbeitung) obejmuje tylko te uprawy, których intensywność jest mniejsza od uprawy konwencjonalnej, a większa od uprawy zerowej (no-till).


Tabela 4. Systemy uprawy w ujęciu niemieckim [Sommer i in. 1981]

Table 4. Tillage systems in German perspective [Sommer et al 1981]


Stosowane zabiegi

System uprawy

konwencjonalnej

zachowawczej

zerowej

Uprawa pożniwna

TAK

TAK

NIE

Uprawa podstawowa

TAK

spulchnienie gleby bez jej odwracania

NIE

Uprawa przedsiewna

TAK

TAK NIE

NIE

Siew

TAK

wysiew w mulcz

TAK

W literaturze polskiej uprawa konserwująca została zdefiniowana jako sposób uprawy z wykorzystaniem mulczowania, mający na celu ochronę gleby przed degradacją oraz zachowanie jej produktywności [Zimny 1999]. Zbliżoną definicję podaje powstałe w 1999 roku Europejskie Stowarzyszenie Rolnictwa Konserwującego (ang. European Conservation Agriculture Federation – www.ecaf.org). Określa ona ten system uprawy jako sposób gospodarowania glebą minimalizujący zaburzenia w jej strukturze i w bioróżnorodności, a także ograniczający erozję, degradację gleby i straty wody.

Uprawa konserwująca jest szeroko stosowana w praktyce rolniczej za granicą (tab. 5). W Niemczech powstało Towarzystwo Konserwującej Uprawy Roli (Gesellschaft für konservierende Bodenbearbeitung) zrzeszające 320 członków (więcej informacji na stronie: www.gkb-ev.de). Towarzystwo to wydaje miesięcznik „Landwirtschaft ohne Pflug“ – „Rolnictwo bez pługa“) (próbny egzemparz czasopisma można zamówić na stronie: www.pfluglos.de).
Tabela 5. Nazwy uprawy konserwującej w różnych językach [Definition 1993]

Table 5. Names used for conservation tillage in different languages [Definition 1993]


Język

Nazwa

ang.

conservation tillage

niem.

konservierende Bodenbearbeitung

fr.

travail du sol visant á conserver le sol et l’eau du sol

hiszp.

laboreo de conservación

słow.

konzervirajoča obdelava

serb.

konzervacijaka obrada

czes.

konzervačni zpracování půdy

MIĘDZYPLONY W SYSTEMACH UPRAWY ROLI

Istotną rolę w zachowawczej uprawie roli przypisuje się resztkom roślinnym (tab. 6), które jako mulcz zwiększają stabilność rolnictwa wpływając na ochronę potencjału produkcyjnego gleby, jej aktywność biologiczną oraz ograniczanie skutków toksycznego działania środków chemicznych.


Tabela 6. Rola międzyplonów w systemach uprawy roli

Table 6. Benefits of catch crops in soil tillage systems


Poprawa struktury gleby

Poprawa żyzności i urodzajności gleby

Zmniejszenie toksyczności działania środków chemicznych

- poprawa struktury gruzełkowatej i porowatości

- poprawa infiltracji wody

- redukcja zaskorupiania

- zmniejszenie spływu i erozji wodnej



- podtrzymywanie zawartości substancji organicznej regulującej temperaturę i zawartość wody w glebie

- poprawa bilansu azotu

- usprawnienie w obiegu składników pokarmowych


- poprawa aktywności biologicznej gleby

- ochrona gleby w warunkach skażenia jej substancjami chemicznymi





SYSTEMY UPRAWY A STABILNOŚĆ AGROEKOSYSTEMU

Niezależnie od nazwy, istotnym problemem jest wpływ określonego systemu uprawy roli na właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby, zachodzące w niej procesy, w tym mineralizacja substancji organicznej oraz wzrost, rozwój, plonowanie i jakość biomasy uprawianej rośliny (tab. 7).


Tabela 7. Wpływ uprawy roli na stabilność agroekosystemu

Table 7. Effect of soil tillage on agroecosystem stability


Właściwości gleby

Procesy zachodzące w glebie

Wzrost i rozwój roślin

- struktura

- porowatość

- przewodnictwo wodne i cieplne

- pH gleby

- zawartość i rozmieszczenie składników pokarmowych i próchnicy w profilu glebowym

- aktywność biologiczna



- zagęszczenie

- zaskorupianie

- erozja

- wymywanie składników pokarmowych i próchnicy

- mineralizacja substancji organicznej

- parowanie



- rozmiary systemu korzeniowego

- zużycie jednostkowe wody

- efektywność nawożenia

- stosunek korzeni do masy nadziemnej

- zachwaszczenie

- wysokość plonu, jego jakość i opłacalność


Każdy system uprawy roli, niezależnie od stopnia intensywności oddziaływania na środowisko glebowe, ma swoje zalety i ograniczenia. Może nasilać względnie spowalniać procesy degradacyjne, a tym samym wpływać na jakość agroekosystemu i całego środowiska. Podczas uprawy zachowawczej zmniejsza się natężenie erozji, ale jednocześnie zwiększa się zapotrzebowanie na środki chemiczne i nawozy mineralne, w tym na azot, co może nasilić zanieczyszczenie wód. Z kolei tradycyjna uprawa płużna, posiadająca znacznie więcej wad niż zalet [Zimny 1999], przyspiesza tempo mineralizacji substancji organicznej, powoduje zagęszczenie gleby i nasilenie erozji wodnej. Szczególnie podatne na te procesy są mało stabilne ekosystemy rolnicze na obszarach urzeźbionych. Punktem wyjścia jest tutaj pogodzenie ekonomicznej opłacalności danego systemu uprawy roli z pryncypiami rolnictwa zrównoważonego.



KORZYŚCI Z UPRAWY KONSERWUJĄCEJ
Uprawa konserwująca z zastosowaniem międzyplonu ścierniskowego wiąże się nie tylko z istotnym ograniczeniem kosztów produkcji, ale także z bardzo korzystnym i długotrwałym (2–3 lata) oddziaływaniem na środowisko glebowe. W wyniku wielu badań nad uprawą konserwującą ustalono korzyści z jej stosowania. Są to: zapobieganie erozji wodnej i wietrznej, poprawa struktury gleby (dzięki głębokiemu penetrowaniu korzeni międzyplonu) oraz zmniejszenie jej zlewności i skłonności do zaskorupiania się, polepszenie nośności gleby, umożliwienie wcześniejszego siewu, ułatwienie głębszego korzenienia się roślin, poprawa infiltracji wody i podsiąku kapilarnego, ograniczenie parowania wody z gleby, polepszenie żyzności i wzrost aktywności biologicznej gleby, zmniejszenie strat azotu w czasie zimy, ograniczenie zachwaszczenia, przyczynianie się do biologicznego zwalczania szkodników (odmiany mątwikobójcze) oraz zmniejszenie kosztów uprawy. Mulcz międzyplonowy chroni glebę przed erozją i wymywaniem składników pokarmowych oraz zatrzymuje znaczne ilości wody pochodzącej z opadów. Korzenie międzyplonu wpływają pozytywnie na strukturę gleby i możliwości magazynowania wody, zastępując w dużym stopniu działanie orki głębokiej.

Uprawa konserwująca z zastosowaniem mulczowania w istotny sposób ogranicza koszty produkcji (mniejsze o około 35% nakłady energii i robocizny) (rys. 1) i bardzo korzystnie oddziałuje na środowisko glebowe.



1 2 3

€·ha-1

Rys. 1. Ocena ekonomiczna różnych systemów uprawy roli: 1 – uprawa tradycyjna, 2 – uprawa konserwująca, 3 – uprawa zerowa [źródło: Landwirtschaft ohne Pflug 5/2001]



Fig. 1. Estimation of economic of varying tillage systems: 1 – conventional tillage, 2 – conservation tillage, 3 – no-tillage [source: Landwirtschaft ohne Pflug 5/2001]

UPRAWA KONSERWUJĄCA A OCHRONA ŚRODOWISKA
Uprawa konserwująca, stosowana w rolnictwie integrowanym i ekologicznym, będąca podstawowym elementem dobrej praktyki rolniczej, wpływa korzystnie na ochronę środowiska (tab. 8): stymuluje różnorodność biologiczną, ogranicza erozję, stabilizuje agregaty glebowe, redukuje zwięzłość i zlewność roli oraz podwyższa zawartość substancji organicznej (ponieważ nie pali się słomy na polu), węgla organicznego, fosforu i potasu w glebie [Weber 2002]. Taki sposób uprawy roli ogranicza również emisję dwutlenku węgla (mniejszy efekt cieplarniany), podwyższa aktywność biologiczną gleby i chroni wody gruntowe przed nadmiernym zanieczyszczeniem składnikami pokarmowymi. Badania [Jordan 1997] wykazały, że bezpłużna uprawa roli ogranicza wymywanie herbicydów do wód gruntowych oraz wymywanie związków azotu o 85% i rozpuszczalnych form fosforanów o 65%.

Tabela 8. Stabilność agroekosystemu w różnych systemach uprawy [Kordas 2002] – zmienione



Table 8. Agroecosystem stability in varying cultivation systems [Kordas 2002] – modified


Właściwości ekosystemu

Uprawa tradycyjna

Uprawa konserwująca

Użytki zielone

Ekosystem

Równowaga ekologiczna

Dostępność składników pokarmowych

Bilans substancji organicznej

Retencja wodna

Erozyjność

Jakość gleby


otwarty

brak


niska

ujemny


mała

duża


pogarsza się

półotwarty

prawie pełna

średnia

zrównoważony



duża

mała


wzrasta

zamknięty

pełna


wysoka

zrównoważony

bardzo duża

brak


wzrasta



POWIERZCHNIA UPRAWY I PLONY
Powierzchnia uprawy konserwującej systematycznie powiększa się. W USA powierzchnia gruntów uprawianych w ten sposób zwiększyła się w okresie 1968–1995 z 2 do 36%, a prognozy zakładają dalszy jej wzrost do 70% w roku 2010 [Lal 1997]. Według prognoz niemieckich [Stroppel 1998] obecny udział uprawy konserwującej w Niemczech (20%) ma wzrosnąć w ciągu 20 lat do około 40%. Podobnego zjawiska należy oczekiwać także w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej [Viselga i Kamiński 2001]. Według Europejskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Konserwującego (European Conservation Agriculture Federation) z oddziałami w krajach Europy Zachodniej (wśród krajów członkowskich brak Polski) powierzchnia uprawy konserwującej jest znaczna i stale rośnie (rys. 2.) (tab. 9).

Plony roślin uprawianych tym systemem są stosunkowo wysokie i dorównują plonom z uprawy tradycyjnej, a czasami są nawet wyższe (tab. 10, 11, 12). Nawet burak cukrowy, gatunek o dużych wymaganiach agrotechnicznych, może być uprawiany z powodzeniem tym systemem. Wskazują na to liczne badania zagraniczne i krajowe (rys. 3).


Rys. 2. Kraje członkowskie ECAF



Fig 2. Member states of ECAF
Tabela 9. Powierzchnia uprawy konserwującej i zerowej w Europie (wg ECAF)

Table 9. Acreage of conservation tillage and no-tillage in Europe (ECAF)


Państwo


Uprawa konserwująca

Uprawa zerowa

tys. ha

%

tys. ha

%

Francja

3 000

17,0

150

0,3

Niemcy

2 375

20,0

354

3,0

Hiszpania

2 000

14,0

300

2,0

Anglia

1 440

30,0

24

1,0

Włochy

560

6,0

80

1,0

Węgry

500

10,0

8

0,1

Dania

230

8,0

-

-

Słowacja

140

10,0

10

1,0

Belgia

140

10,0

-

-

Szwajcaria

120

40,0

9

3,0

Portugalia

39

1,3

25

0,8

Irlandia

10

4,0

0,1

0,3

Razem

10 554

x

960,1

x

Tabela 10. Plony roślin uprawianych po międzyplonie ścierniskowym przyoranym jesienią i sianych w mulcz międzyplonowy [Bosse i in. 1990]



Table 10. Yielding of crops growing after stubble crop incorporated into soil in autumn or sown in mulch from catch crop[Bosse et al 1990]

Roślina


Liczba doświadczeń

Uprawa

tradycyjna

konserwująca

t·ha-1

%

t·ha-1

%

Ziemniak

Burak cukrowy

Kukurydza (s. m.)

Jęczmień jary



23

22

20



9

33,4

41,3


11,9

5,3


100

100


100

100


35,1

42,4


12,0

5,5


105

103


101

104

Tabela 11. Wpływ systemów uprawy roli na plony roślin

Table 11. Effect of tillage systems on crop yielding

Roślina


System uprawy

płużny

siew bezpośredni

t·ha-1

%

t·ha-1

%

Burak cukrowy (średnie z lat 1995–2002)

(Dzienia i Wereszczaka 2004)

Pszenica ozima (średnie z lat 1995–2002)

(Dzienia i in. 2003)

Pszenica ozima (średnie z lat 1996–2003) (Blecharczyk i in. 2004)

Pszenica ozima (średnie z lat 1995–1997)

(Kordas 1999)

Pszenica ozima (średnie z lat 1994–1999)

(Orzech i in. 2002)

Pszenżyto ozime (średnie z lat 2000–2002) (Małecka i Blecharczyk 2002)

Pszenżyto ozime (średnie z lat 1991–1994)

(Dzienia i in. 1995)



48,3
5,32
6,11
5,21
6,35
7,43
2,91

100
100
100
100
100
100
100

47,9
4,98
5,14
5,36
5,67
7,04
2,27

99
94
84
103
89
95
78

Tabela 12. Plonowanie pszenicy ozimej w latach 1994–1998 (uprawa płużna = 100%) [Dzienia 1999]



Table 12. Yielding of winter wheat in years 1994–1998 (plough tillage = 100%) [Dzienia 1999]


Województwo

System uprawy

płużny

siew bezpośredni

Dolnośląskie

Zachodniopomorskie

Wielkopolskie

Lubelskie

Warmińsko-Mazurskie


100

100


100

100


100

84

84

97



87

96



Rys. 3. Plony korzeni buraka cukrowego wysiewanego w mulcz z międzyplonu ścierniskowego: 1 – Becker i in. 1996, 2 – Merkes 1989, 3 – Brunotte 1990, 4 – Höppner i in. 1995, 5 – Kessel i Dahms 1991, 6 – Zimny 2005 (Wrocław), 7 – Gutmański 1996 (Bydgoszcz), 8 – Podłowski (Kietrz), 9 – Dzienia 1999 (Szczecin), 10 – Kordas 1997 (Wrocław), 11 – Kościelniak i Marczewski 1996 (Opole)


Fig. 3. Root yields of sugar beet sown into mulch from stubble crop: 1 – Becker et al 1996, 2 – Merkes 1989, 3 – Brunotte 1990, 4 – Höppner et al 1995, 5 – Kessel and Dahms 1991, 6 – Zimny 2005 (Wrocław), 7 – Gutmański 1996 (Bydgoszcz), 8 – Podłowski (Kietrz), 9 – Dzienia 1999 (Szczecin), 10 – Kordas 1997 (Wrocław), 11 – Kościelniak and Marczewski 1996 (Opole)

SIEWNIKI DO SIEWU BEZPOŚREDNIEGO
Obecnie stosowane siewniki firm Amazone, Dutzi, Horsch, Juko, Väderstad, Great Plains są wyposażone w redlice tarczowe lub sztywne zęby o różnej głębokości penetracji gleby. Różna szerokość robocza gęsiostopek warunkuje znaczną zmienność efektywności spulchniania gleby.

Siewniki wyposażone w redlice radełkowe lub w postaci krojów nożowych stosuje się na polach z małą ilością resztek pożniwnych lub też z resztkami równomiernie rozrzuconymi, za pomocą specjalnego rozdrabniacza.

Siewniki do siewu bezpośredniego mają najczęściej redlice tarczowe, przed którymi znajdują się kroje talerzowe. Kroje talerzowe z obrzeżem falistym lub żłobkowym przecinają resztki roślin, kruszą glebę i wytwarzają bruzdkę siewną. Talerze z dużą ilością rowków tworzą wąską szczelinę nadającą się do podsiewu pastwisk i łąk, a talerze pośrednie nadają się na gleby suche z dużą ilością resztek roślinnych i są uniwersalne. Natomiast talerze o 12 rowkach bardzo dobrze pracują w wilgotnej glebie i nadają się do siewu wiosennego.

Kroje typu tarczowego warunkują wąskie wcięcia w powierzchniową warstwę ze znacznymi, w zależności od składu granulometrycznego, zagęszczeniami bocznych ścian klina. Bruzda wytworzona przez redlicę typu zębatego jest wypełniona mieszaniną gleby i częściami słomy, w której umieszczone są nasiona. Brak bezpośredniego kontaktu nasion z dolną warstwą gleby może powodować znaczne opóźnienia wschodów. Ograniczenia wschodów mogą być również spowodowane podeszwą wytworzoną z rozmazanej gleby, powstałe poprzez zakończenie redlicy zębatej (rys. 4).

Redlice talerzowe spulchniają glebę w mniejszym stopniu. Bruzda wytworzona przez przyrząd wysiewający może być jednak w znacznym stopniu zapychana przez nierozcięte źdźbła słomy, które tworzą zwartą warstwę ograniczającą kontakt nasion z wilgotną glebą. Słabe spulchnienie gleby za pomocą redlic talerzowych powoduje zmniejszenie głębokości siewu.

redlica zębata redlica talerzowa

Rys. 4. Działanie redlicy w warunkach dużej ilości resztek pożniwnych [Linke 1998]

Fig. 4. Coulter operation under high quantity of crop residues [Linke 1998]
Siewniki do siewu bezpośredniego zaopatrzone w redlice zębate powodują gromadzenie resztek (roślinnych) pożniwnych na powierzchni pola, co powoduje zapychanie się przyrządów wysiewających. Szczególne utrudnienia powstają w wypadku mokrej, słabo rozdrobnionej słomy. Siewniki wyposażone w dwie redlice typu talerzowego, ustawione pod ostrym kątem w stosunku do siebie, mogą w znacznym stopniu rozrywać materię organiczną. Wadą redlic talerzowych są jednak znaczne nakłady energetyczne oraz częste rozmazywanie gleby w bruzdce siewnej. Przykrycie słomy jest istotnie większe przy zastosowaniu redlicy talerzowej niż przy redlicy zębatej. Pozostałości pożniwne często są jednak wciskane w glebę. W wyniku działania redlicy talerzowej może nastąpić nagromadzenie resztek pożniwnych na głębokości 2–3 cm i utrudnienie kontaktu wysiewanych nasion z głębszymi warstwami gleby. Zmniejszenie głębokości umieszczania nasion i pogarszanie jakości wysiewu następuje przy zwiększeniu prędkości oraz pozostawieniu na polu dużych ilości resztek pożniwnych nawet uprzednio pociętych na sieczkę.


PODSUMOWANIE

W zrównoważonym rozwoju rolnictwa zaleca się: zmniejszenie intensywności uprawy roli w płodozmianie, wprowadzenie upraw bezorkowych i siewu bezpośredniego oraz przykrycie gleby przez uprawę międzyplonów – mulczowanie. Uprawa konserwująca jest konkurencyjna w stosunku do uprawy tradycyjnej. Zmniejsza nakłady energii i robocizny o około 35% i bardzo korzystnie oddziałuje na środowisko glebowe. Korzyści uprawy konserwującej mogą w znacznym stopniu przyczynić się do utrzymania równowagi w środowisku naturalnym. Przedstawione zalety uprawy konserwującej wskazują, że metoda ta może być stosowana na większym obszarze Polski, a nie tylko na terenach zagrożonych erozją. Przy wyborze siewnika do siewu bezpośredniego należy zwrócić uwagę na dobór właściwej redlicy, zapewniającej rozcięcie resztek roślinnych, umieszczenie nasion na odpowiednią głębokość oraz ich przykrycie. Przed wprowadzeniem uprawy konserwującej należy: doprowadzić glebę do właściwej struktury i kultury, zniszczyć chwasty wieloletnie i inne patogeny oraz zdobyć odpowiednią wiedzę.




PIŚMIENNICTWO





  1. Definition und Einordnung von Verfahren der Bodenbearbeitung und Bestellung. KTBL Arbeitsblatt, Nr 0236, Darmstadt, 1993.

  2. Jordan V.W.L., Hutchen J.A. 1997. Alternative farming method: a study of the effect of an integrated arable management system on level of herbicide and nutrients reaching controlled waters. J. Environment Agency, Bristol, UK, Technical Repart Na. P 17.

  3. Lal R. 1997. Residue management, conservation tillage and soil restoration for mitigatin greenhouse effect by CO2 – enrichment. Soil Till. Res. 43: 81-107.

  4. Linke C. 1998. Direktsaat – eine Bestandsaufnahme unter besonderer Berücksichtigung technischer, agronomischer und ökonomischer Aspekte. Dissertation zur Erlangung des Grades eines Doctors. Hohenheim: 5-482.

  5. Mannering J. V., Fenster C. R. 1983. What is conservation tillage? J. Soil Water Conserv. 38: 140-143.

  6. Sommer C., Zach. M., Dambroth M. 1981. W: Beachtung ökologischen Grenzen bei der Landbewirtschaftung. Berichte über Landwirtschaft 197: 71-77.

  7. Stroppel A. 1998. Nowe tendencje w technice uprawy gleby i siewu. Międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna. Kielce 1998. Techniki i technologie w wybranych działach produkcji roślinnej. IBMER, Warszawa: 29-34.

  8. Viselga G., Kamiński J.R. 2001. Nowoczesne technologie uprawy gleby. Technika Rolnicza 1: 22-24.

  9. Weber R. 2002. Wpływ uprawy zachowawczej na ochronę środowiska. Post. Nauk Rol. 1: 57-67.

  10. Zimny L. 1999. Uprawa konserwująca. Post. Nauk Rol. 5: 41-52.

S. Dzienia, L. Zimny, R. Weber


THE NEWEST TRENDS IN SOIL TILLAGE AND TECHNIQUES OF SOWING

Summary
In a sustainable agriculture a decrease of soil tillage intensity in crop rotation, introduction of ploughless tillage and direct sowing as well as cover the soil by cultivation of intercrops – mulching is recommended. Conservation tillage is competitive in relation to conventional tillage. It reduces energy and labour expenditures about 35% and maintains or enhances the quality and stability of the soil environment. Advantages of conservation tillage can considerably contribute preservation of natural environment balance. The presented advantages of conservation tillage show, that this method can possibly be used on larger area of Poland, but not only on terrains exposed to erosion. While choosing of seeder to direct sowing one should turn the attention on the proper selection of coulter, ensuring cutting of plants remainders, placing seeds on proper depth as well as their covering. Before introduction of soil conservation tillage it should be done: amelioration of soil structure, improving soil fertility, suppresses pests including perennial weeds, insects and pathogens, and finally, possessing of suitable knowledge.

prof. dr hab. Stanisław Dzienia

Katedra Uprawy Roli, Roślin i Doświadczalnictwa

Akademia Rolnicza we Szczecinie

71-434 Szczecin, ul. Słowackiego 17

e-mail: sdzienia@agro.ar.szczecin.pl







Pobieranie 112.5 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna